Full text of "Historia ecclesiastica variis colloquiis digesta : ubi pro theologiae candidatis res praecipuae ... collocantur. Volume 4. Part 2"

See other formats

\ 









HISTORIA 

ECCLESIASTIGA 

TOMUS QUARTUS 

: PARS SECllNDA. 



HISTORIA 

ECCLESIASTICA 

VARIIS COLLOQUIIS DIGESTA 

V B I 

PRO THEOLOGIZE CANDID AXIS 

\as pracipti* , non folum ad Hijloriam , fed etiam ad 

Dogmata, Criticam , Chronologiam , & Ecclefa 

Difciplinam pertinentesfler breves InterrogA- 




&inpriclaroordinecollocantur. 

TQMUS Q^UARTUS 

tria Ecclefise faecula 
Decimum, Undecimum, 
& Duodecimuai . 

PARS S ECV D A 

4 Continens Duodecimum . 

^ V C T J^ E 

FR. IGNATIO H1ACYNTHO 

AMAT DE GRAVESON 

Sacr^c Facultatis Parifienfis Do^ore, &Colkgii 

Theologo,Ord. Fratrum Pzxd. 




ROM^B 

Francifcum Gonzagani* 




INDEX 

COLLOQJUIORUM 

TOMUS QUARTUS 

PARS SEC UN DA. 

C O L L O CLU I A 

Quas continentur XII. fseculi. 
COLLOCLVIVM I. 

loco effent res Ecckfa thm in Or ten- 
te , qutim in Occidents ftb Iwperafo- 

Prlncipibu* Chrlflia- 




COLLOQJIVM II. 

&lt; 

In quo extibetur firies Epifcoporam t qm duo 
decimo Scuhpr$cipus Ecclep% fedes te- 
nuerunt . 410. 

COLLOQ^VIM. VIII 

De H%refibus , gag duodecimo faulo Eecle- 

ftam Infeflarunt . 4^9 

COL- 



C O L L O QJJ I O R U M . 

i 

COLLOCLV1VM 

De Cone Hilt cum Generallbu* , thm Nati&- 
ralibus , qu% duodecimo Ecclefig fgculc 
five ad damnandat exortas hgrifcs , five 
ad componendas cnatas controverfias , & 
collapjam reflaurandam Ecclefig Difclpll- 
nam v arils in locis fuerunt celebrate*. 

* COLLOCLVIVM V. 

DC Viris Illuftribus , qul eradltlonh & pi- 
tat is laude duodecimo Ecclefig fyculo da 
rner unt. $88- 

COLLOQJ/IVM VL 

4 

De Doftrlna , dc Difclpllna chm Eccle/iafli- 
ca tbm dlonajiica , & de Ethica Chriftla- 
na duodeclml Ecclefigfgculi. 



HISTO- 



HIST 



IA 

JLm JL JEU 




EGCLESIASTICA 

Duodecimi S$culi 

Varm Cottoqmis dlgefta. 

Tftoria duodecimi EcclcCix 
culi varios ac percclebres 
comple&itur eventus . Plures 
Expeditioncs ex omni fermc 
Occident^ in terram Sanftatn 
pro bello facro contra Tur- 
cas per totutri hoc Saeculum 
decernuntur , vario quidem 
fucceflu , fed tandem infeJici 
exicu. Occafione juris Inveftitura nova exoritur 
turbarum feges, difrumpitur concordia Sacerdotif, 
&. Jmperii &gt; iiccieiia Roniana mulcis fchifaiatibus 
diu exagitatur, Suaimi Poiuifices cum Jmperatori- 
bus, Epifcopi cum Regibus in tutandisac vindican- 
dis Ecclefiae juribus & privilegiis acre ac diutur- 
num fuftinent bellum; Anglia fefe turpiffune fe- 
dat injulta nece S.Tbonue Cantuaricnfis Archiepi- 
fcopi , Jurium & Immunitatum Eccleii^e acerrinu 
vindicis 9 qui a (kadis ad ipfam Aram intrepidus 
trucidatur Complures ha^refes ex orco prodeui^. 
tes facrilegum caput efferuut/jux in Conciiiis con* 
liguntur , dc perdoctis ciarifllraorum Scriptorum^ 
Operibus proteruncar . Smiifioi conduncur k- 





354 H i s T o R i A 

j quibus Difciplina Ecclefiaftica, & morum do-* 
in# integritas farta te&a confervatur . Novis 
Monachorum 3 ac Religioforum Ordinibus 
tur, aciliuiiratur Ecclelia . Denique, ixculo 
fix duodecimo Theologia Scholaftica nova metho- 
do traditur , ac juris Canonici inftituitur profeffic, 
qua? poftealauffime propagatur . Hsec eii fumma^* 
rerum , qu fseculo Ecclciisr duodecimo contige- 
runt . ^ed ut amplioreuij omnique ex parte accura- 
tarn omnium illorunvevcntuum notitiam tibi 
peditare poiliai, fex Colloquia^ juxta 
& ha&enus obfervatam methodutn inftituam , & 
fingula quxque loco & ordine fuo apte N collocate 
pro viribus ftudebo.In primo Colloquio oftendam, 
quo loco cffent res Ecdefise tarn in uriente , quam 
in Occidente fub Imperatoribus & Pnncipibus 
Chriltianis . In altero exhibebo ferieni Epifcopo- 
rum 3 quiprgcipuas Ecclefise fedes duodecimo fse- 
culo tenuerunt . In tertio referam h&lt;erefes, quae eo- 
dem feculo Ecclefiam infeftarunt . In quarto again 
de Conciliis , qu# turn ad damnandas glifcentes 
haerefes , turn ad confopiendas enatas Controver- 
fias , turn ad collapfam reftaurandam Ecclefise Di- 
fciplinam variis in locis fuerunt celebrata . Quin- 
tum erit de Viris Illuftribus, qui duodecimo faecu- 
lo eruditionis & pietatis laude claruerunt . In ulti* 
mo de his , quae fpectant Fidei Catholics dociri- 
nam, Difciplinam ciim Ecclefiafticam^ turn Mona- 
fticam illius Ikculi^ morumque dodrinam , brevi 
ter ftri(ftimque 



COL- 




ECCLESIASTICAL 3? 5 
COLLOQUIUM PRIMUM. 

o loco effmt res Ecclefiti tarn In Oriente^ 
quctm in Occident e fab ImperatQribus 
Principibus Chnjllams ? 




DISCIP. /*^\ Uamquam res Ecclefia? fub Im- 

peratoribus , qui feculo duode- 
- cimo furnma rerum in Orien- 
te potiti funt, optimo loco fuifle , facile conjedura 
ailequi poffim ex facra ilia in Palgftinam cxpedi- 
tione , quaui fub finem undecimi fasculi , Duce Go- 
defrido Bullionio* magnis anirnis fUfceperunt Latini, 
fuifque vid:ricibus armis Saracenos fugarunr, Hie- 
roib}y tnam expugaarunt, multas Civitaces in fuam 
poteitatem redegerunt, ac tandem Chriftianamun 
JHeligionem in ea Orientis loca &gt; a quibus Barba- 
xorum tyrannide pulfa jam pridem exulabac , poft- 
liminio revocarutu : nihilofeciiis , ut magis perfpe- 
ftum habeam iiatum Ecclefise fub Imperatoribus^ 
qui duodecimo faeculo Orieaci praefuerunt^prinium 
fcire velim feriem Geftaque Imperatoruai Orien- 
tis, dein, quid geilerint &gt; quidve moliti fuerinc La- 
tini, vulgo Crucefignati appellati, qui coto duodeci 
mo Eccleilas feculo fuas fedes in Oriente fixe- 

- 

nt ? 

MAG. Imperabac in Oriente ^Alexius Comne- 
ius , quandd fub finem undecimi faeculi Latini Cru- 
efignati facrara in Palseftiaam Expeditionem fu- 
fceperunt, eorumqueope bellum contra Turcas 
felicitergeifit; j fed poftea a tarn numccofis ac for- 

Z 2 tibus- 



H i s T o R i A 

tibus Latinorum exercitibus fibi timens , eos pri- 
mum fraudibus, dein aperto marte infeftavit, fsede 
ac fraudulenter deferuit 3 atquc de clade , qu# iliis 
ipfo belli initio 4 Turcis illata fuic &gt; baud parunu* 
gavifus eft , ficut teftatur Auctor Anonyaius , qui 
fcripfit Hiftoriara Belli Sacri , quam Mabillonius 
*:omo i^Mafiei Italici par.z. publicavit. Idem etiain 
teftantur Primores facrs* illius in Palsi Unam Ex- 
peditionis Duces in cpiftola , quam fcripferunt ad 
Vrbanuin II. Pontificem Maximum , ubi de ^lexio 
Comneno Imperatore conqueruntur his verbis : Tit 
nosfilios per omnla tibi obedientes , Pater piiffime, de- 
ves feparxre ab injuflo Imperatore 3 qui wait a 
promifit nobis,ftd minime fecit . Omni a enlm mala 
impedimenta qMtecumque facere fotuit &gt; nobis fecit . 
Hanccpiftolam rvfettBaluziu* tomo i.MifceJl.Co- 
naturquidem *Ann& Ca^w^^elegantitTnna Prin- 
c,eps hiftorica &gt; & filia ^lexii Comneni Imperaroris, 
cxcufare patrem fuum^eumque in qulndecim libris 
*4lexaidos a fe editris ab hac labe purgare ; fed mil- 
lam hac in re merecur fidem,quippe quse, dum 
adulatur patri fuo , acriter invchitur in Latinos, 
quorum Sacerdotes injuriis& calumniis profcindit 
libro deciuio , atque intenipeftivo Gallorum , qui 
in facro bello merebantur , vituperio , cxcuiatio- 
nem patris fui libro undecimo fulcit . Sed de ^fnna 
Comnena plura dicemus in quinto Colloquio , ubi 
de viris illuftribus duodecimi fa^culi , eorumque 
Operibus data opera^fermonem inftituemus . Ex- 
celfit e vivis Alexius Comnenus Orientis Impera- 
tor die i5.rnenfis Augufti anni MCXVIII. poitquam 
vixiflfct annos circiter feptuaginta, & imperaflei 
aaaos xxxvn. menfes quatuor, dies quindecim, 



ECCLESI A STIC A, 3J7 

Zonarat &gt; qui in eo Annalcs fuos abfolvit , Nicetas 
Chotiiates, qui eofdem profequitur , ^0d Comnena 
ejus filia, aliique produnt. ^lexio Comneno in Grae- 
corinn Orientis Imperium fucceffit ejus films loan- 
nes ComnenitSy diftusa quibufdam Calojoannes , qui 
in confortium Imperii a patre fuo anno millefimo 
nonagefimo prirnoadfcitus&gt;poft ejus mortem folus 
Imperium adminiftravit . Jam uxoreni duxerar 
Jrenem Ladislai Hungarian Regis iiliam^ ut tefta* 
tur Zonaras 5 & oftendit Ducanglus in Auguftis Fa- 
iniliis Byzantinis . Latinis rmilto sequior patrc fuo 
fuit Joannes Comnenus y & in Ecclefiam Romanani^* 
propenfior, ad cujus Inftituta & ohedientiam Grg- 
cos revocare in votis habuit. Extant enirn Petri 
Venerabilis Cluniacenfis Abbatis du epiftolasr , vi 
delicet trigefima nona 3 & quadragefima libri fe- 
.cundi , quarum prior ^oanni Comncno Imperatorij 
&: poftcrior Patriarchs Conftantinopoiitano fcri- 
pta eft pro reiKtiuione Coenobii Cluniacenfium, 
quod erac Conftantinopoli , & in priori epiftola^* 
Petrus Cluniacenfis Abbas joannem Comnenum Im- 
peratorem fufcipit in Confratrem & compartici- 
pem omnium fpiritualium beneficiorum Congre- 
gationis Cluniacends , quemadmodum & alii Ca- 
tholici Principes jam fufcepti erant . Utramque^? 
Petri Venerabilis epiftolam refert Baronius ^nno 
MC*iX4num.i8.& feqq. undc compertum habemus, 
feculo duodecimo Conftantinopoli , & in tota-? 
Grsrcia Bafilicas fuiffe , & varia Latinorum Reli- 
gioforum Monafteria j quibus Romanis moribus, 
& ritu Latino vivere, reliquaque facra ad ritus La- 
mi normam celebrare permittebatur , quod certe 
nunquim conceffiflent Graeci , ii Latinorum mores 

Z 3 & do 



HiSTORIA 

&c dogmata, velut hsenuica, improbaflent, ut inquit 
Leo &lt;Allatius lib.a. de conlenlu Eccklix Occidenta- 
Us & Oriencalis cap.n. Eodem imperante Joanne 
ComnenO) folemne & publicum Colloquium *Anfd+ 
mus Epifcopus Haveibergeniis * qui turn Conftan- 
tinopoli Lotharii II. Imperatoris Occidentis Lega- 
tus agebat , habuit de Spiritus Sancti procedione^, 
eique Colloquio iaterfuerunt Imperator , Patriar- 
cha^ & quotquot in Urbe Regia Conllaadnopoli- 
taaa morabantur viri eruditione confpicui . Gras- 
corum caufam tutabatur XUcbiies, five Wcetas Ni- 
comedienfis 3 qui , poll mulca hinc inde obiefta & 
refponfa abfque cavillis aut rixandi pruiriginc , ul- 
tro faflus eft , Latinorum dogma de proceffiono 
Spiritus Sandi a Patre * Filioque baud abfoaum-* 
effe* afleruit accamen , hanc fidei profeffionern non 
efle apponendam fymbolo citra univerfalis Syao- 
di decretum i Extant collationes quas JLnfelmus 
Epifcopus Haveibergenfis habuit Conftantinbpoli 
cum Grsecistomo 2. Spicilegii Dacheriani .Caste- 
rum , Qiiamvis Joannes Comnenus Orientis Impera- 
tor veheaienter optaverit Graecosad gremiiim & 
fubjedionem Ecclefise Komaux reducere , id ta- 
nien perficere baud potuit. Fuit optimus Princeps, 
indomefticoapparatumodeftus , veras gloria: cu- 
piditate iliuftris , moribus probus , munificentia 
clarus, a menfarum, veftiumque luxu omninoalk- 
nus,taataque in Deum, & B.Virginem pietate , ut 
poft debellatos Scythas , Huanos, Servios , &: Per^ 
farmenos triumphi honorem Beatiflimse Virgini 
J^arix decreverit . Hunc triumphum defciribit Af/- 
c etas Cboniates in Annalibus , aitque , quadrigas af 
quatuor equis traftas fuifle , & currum argento 



ECCLESIAST ICA 359 

intefpunftiim npn Imperatbrem confcendi/Te &gt; fed 
Dei GenitHcis tmaginem in eo collocafle , cui *oi+ 
florias , ut College Imperil invifid) accept as ferebat* 
Qua in re Joannes Comnenus imitatus eft alterant 
Orkntis Imperatdrem , videlicet ^oanncm Zimi* 
ftem, qui* ut tradunt Curopalata, & Zonaras,dcvi&i$ 
Bulgaris * ica triumphum duxit^ ut totam rerum_ 
bene geftarum gloriam Deipar^e adfcripferit &gt; cu- 
jus Imaginem in curru collocatam ipfe fubfecutus 
eft . Poft tot pr^clafa gfta ^ Joannes Comnenus 
dum in Cilicia verfatur 3 & aprum inter venanduni 
infequitur &gt; cufpide fagitt vetieiio illitx manuin 
perftrinxit , ex quo vulnere negledo , & paulatini 
graflante veneno , occubiiit aiino MCXLIII. poft-* 
quam imperaflet annos xxiv* menfes feptcm 3 ut te- 
itantur plerique d Grsecis . Duos fuperftites reli- 
cjuit fiiios ifaacium &gt; & Manuekm . juniorem , fcili- 
cet Manueiem,\itpQt inoderata j atque ad demea* 
tiam proniore indole ptxditum , prsetulit majori^ 
natu/^no,ir^e impotentis viro, eumque , accerfi- 
tis Imperii Magnatibus &gt; fibi fuccefforem &gt; ante- 
quam moreretur^defignavit, ficut fcribit Cinnamxs 
Scriptor Gricus&gt; vulgo Grarnmaticus didus ^ in^ 
fine libri primi Hiftorise duorura Imperatorurn By- 
zantinotum e Familia Coninena ^ loannis nimirum 
& Manuelis &gt; quam ab anno MCXVIII. ufque ad an 
num MCLXXVI. concinnavit. Porro^ fihgularem mo- 
deftiam prodidit Manuel Comnenus duru ad fucef- 
iionem Imperii fuit a patre fuo defignatus J quip-* 
p qui 3 cum eflet natu minor* nature leges reveri- 
tus, demiffis oculis^ pronoque in peftus capite , profit/is 
lacbrymis pavirnentiim rigwit . CbUmydem tamtn 
indnens &gt; fitmptoque diademate &gt; db univerfo exercitu 

4 



3 6O HlSTORIA 

Imferator froclamatur , inquit C inn aw us loco tnox 
me laudato . Anno kaque MCXLIII. Irnperium adc- 
ptus Manuel Comnenus &gt; ut Principatuni firmaret* 
Ifoacium fratrem natu majorem in Monaiterio re* 
clufit . Uxorem duxit Bertbam 5 fororem uxoris 
Conradi Regis Germanize , quam ob eximias animi 
& corporis dotes commendant Cinnamus laudatus&gt; 
& Nicetas Choniates lib.i. Veriim, Manuel Comnenus 
Imperator negle^a Bertha , cum propria nepte in- 
ceftu fe pplluic * Aliam poftea duxit uxorem , Ma* 
riam videlicet Rgymundi Principis Antiochise fi- 
liam 3 ex qua ^llexium fufcepit . In bello niulta-&gt; 
prsclare geflit, fed perfidise nota infamis fuit. Nam 
Henricum Dandulum , aliofque Venetorum Legates 
excsecavit ; Conradi Germanise Regis exercitum 
per Bofphorum in Afiam trajicientem pluribus 
damnis afFecit , calcem pr^cipue gypiumque fari- 
n^immifcens. Ludwicum Gallic ilegem ex Afia 
redeuntem navibus intercepit &gt; qui mox a Kpgerio 
Siciliae & Calabriae Duce armorum vi liberatur. 
Jtalos contra Fridericum ^nobarbum Imperatorem 
concitavit . Legatos Beneventum ad *Akxan- 
drum III. Pontificem Maximum mifit, promittens, 
fe Ecclenam Grecam cum Romana junfturum & 
ipfum a moleftia , qua turn Pontifex a Friderico 
Jmperatore vexabatur 3 liberaturum ^ fi Coroua 
Imperii Occidentalis ab ipfo doaaretur, quam po- 
fiulationem Alexander HI. inquit Sigonius lib. 15. 
Hijtori* %egni Italia , ut pariim Reipublicae utilem 
ex Cardinalium fententia reprobavit. In Monachos 
parum propenfus fnic Manuel Imperator, quos non 
in urbibus & locis frequentatis habitare, fed adAn- 
tra, & Montium cacuminaablegaridebere diftita- 

bat. 



ECCLESIASTICA* 

bat . Ad Arhienos variis infe&os errorlbus unfit 
YbeorianuTxfil eos ad veram fidern & Ecclefig Gr* 
cas rituni revocaret* quod egregic ac fcliciter prx* 
ftitit Thtoriantts &gt; atque polt varias difceptationcs, 
quas cum Armenorum Patdarcha habuit * tandem 
obtinuit, ut Armenia abjectis erroribus, veritatem 
amplederentur , & cum Ecclefia Conftantinopoli- 
tana utiirencur ^ iicut fuse profequitur ipfemcc 
Theorianus in Geftis fua Legationis 3 & hiDialogoz 
fc cdito Orthodox! cum Catholico, ideft , cum Arme 
norum Patriarchs, qui extat tomo i. Biblioth.,Pa- 
trum Grseco-Latinae . la ccle(iam Komanain pro- 
penfum fuifle Manuelem Comnenum Imperatorcm, 
ex eo liquetj quod , co annuente , Hugo Etberiams 
tres libros pro dogmate Latinorum de proceflio- 
ne Spiritus Sanfti a Patre , Filioque confcripferir^ 
in quibus prscipuos e fchifmaticis Auftores co- 
piosc & erudite confutavit &gt; puta Nicomenix An- 
riftitem 5 Nicolaum Methonenfem &gt; Nicctam By- 
ZAntinum, qucm Philofophum appellat, Tbeopbyla* 
ttuw, & Photium . Obiit Manuel Comnznus Irnpera- 
tor anno MCLXXX* cum paulo ante Monachi habi* 
turn induiiTet , & Mattbai nomine donatus fuiflet* 
Imperavit annos xxxviu menfes quinque dies vi- 
ginti tres . Eo defundo , ut rede fcribit Leo *s4lla* 
tins lib.a. De Confenfu Ecclefia Oriental!* , & Occi* 
dentalis capite decimo tcrtio,Gr*corura Imperium 
quotidie in pejus ruere csepit , turn propter Occi* 
duas atque Orientates Barbarorum incur(iones 5 
turn propter tnollitiem ac tyrannidem imperan* 
tium continuis casdibus ac fraudibus fefe mutuo 
prodentium ; turn ob Miniftrorum avaritiam*, turn 
ctiam ob frequcas Magnacum & ambitioforum ho- 

mi- 



H I S T O R I A 

minum rebelliones . Religio quoque ipfa cum 
perio, in tanta rerum viciffitudine, trifti ruina coa- 
velli vifa eft, cum noil ratio & decor , fed malevo- 
lentia & rabies 3 anirnis perturbatis & in furorem 
a&is, omnia dirigerent * Tune enim fumma cum-* 
infimis , divina cum prophanis , refta cum impro- 
bis commixta. Chf iftiani licet nomine j noh Eccle- 
fix dogmata , fed caedes & ftnguinem adverfario- 
rum anhelabant i Acceffit ad tot malorum cumu- 
lum infirnia ^tas jtlexii y qui annorum duodecim 
puer patri fuo Manueli Comneno in Imperium fuc- 
ceflit &gt; eique in tutoreol *Andronicus ejus patriielis 
datus eft . Sed ^fndronicus prav^ imperandi iibidi- 
iie percitus j prirho Imperatoris *dlexii matreni 
fuiFocari juflit &gt; dein &gt; ipfumiiiet Imperatorem ner- 
vo arcuis per ndftem a ficariis ftr^lngulari, ipfiufque 
corpus in mare projici cufavit anno McLxxxm.Hac 
violenta morte raptus eft juvenis ^Alexius Impera- 
tor anno gtatis fug decimo quinto,Iiiiperii vero an- 
iio tertio. Nee foliini in juriiore jLkxium Imperato 
rem , ejufque matreni crudeliter fasviit ^ndronicus 
ut Imperium uftirparet , fed etiam Grxcos excita- 
vit in Latinos, & Francos, qui Conftantinopoli de- 
gebartt, fciens Francos jiinioris *Alexii tiiajeftatem 
imperiumque tueri ^ qiiod v4gnetem filiam Ludovi* 
ti Vll. Galliarum Regis uxor^m diixiflet . Graeci 
it^que ab Andronico animati ivruunt in Latinos & 
Francos , & quotquot inveniunt &gt; trucidant 3 ant urbe 
froturbant,ficutuse defcribit Willelnws Archiepi- 
fcopus Tyrius Iib.i2.capa2i Tot caedibus infatnis 
*Andronicu$ Imperium ufurpavit , illudque tyranni- 
ca dominatione exercuit Nic&am iiquidem & 
in Afia expwgnavic ^ ubi in?manilfima fevi- 

tu 




ECCLESIASTICA* 

til debacchatus eft in Gives . Crudelitatem quo- 
que Conftantinopoli exercuit adversus nobiles , 
familiares &gt; cognates & affines fuos . Truculentum 
de omnibus fsdirioforum cognatis , quamvis in- 
fontibus, de medio toilendis iniit confilium , ac fe- 
rale promulgavit edidum . *Agnetem filiam Ludo- 
vici Vll. Gaiiiarum Regis , undecim annorum ado* 
lefcentulam iibi matrimonio junxic proveila jam-* 
Derate ^Andronicus Imperator, fed ea noa contentus 
falaciflimus ille fenex y & meretricuiii amore ca- 
ptus , tocum fefc fediifimis volnptatibus dedic* 
Fertur etiam &gt; hutic Imperatorem Temper in cubili 
fuo pro excubiis habuiile canem validiffimum , qui 
& cum leonibus pugnabac ^ & armatum hominent 
profterriebat . Rapto cam injufte imperio diu ^4n- 
dronico frui non licuit . Ille quippe ^ diim Ifaach 
Angela necem molitur &gt; a furenteplebe captus eft, 
multifque tormentorum & ignominiarum generi* 
bus afFeftus . Sed tot inter fupplicia ac verborum 
ludibria dicitur , *Andronicum Imperatorem, tan- 
dera aliquando ad poenitentiam converfum, faepius 
pias iftas voces ingeminafle : Domine miferere j ac 
plebem hifce verbis, quid calamum coniritum infrin- 
gitis\ infledereac emollire ftuduifle , fed fruftra* 
Petiit biennio dumtaxat potitus Imperio anno 
MCLXXXV. Extat */indronici Imperatoris Dialogue 
contra ^ud&os quern Sirletus Cardinalis autiim^ 
vit , eo cantum jubente Imperatore , ab Eutbymio 
Zigabeno compofitum fuifle . Veriun Lambecim 
torno quinto Biblioth. Caefareas pag. 170. demon- 
ftrat 5 ^fndronicum Imperatorem hujus Dialogi 
verum etfe parentem, eumque eximia eruditio- 
ne^fingulari eloquentia, & exquifira Scripture Sa- 



3 #4 H i s T o K, 

eras fcientia excelluifle . Infertus eft hie 
ImperatorisDialpgus TomoXIV.Biblioth. Patrum 
Editionis Colonienils. Occifo ^ndronico, faJutatus 
eft Imperator *}facius ^ngelus^m ^fndronici filios 
excxcavit , in templa rcfque facras nonnunquarn 
impius & avarus , nonnunquam in eadem tem 
pla & Monafleria libcralis fait , indeque fafium , 
ut nonnulli Scriptores piuni, juftmnque Principem 
ipfum dicant , nonnulli vero ilium ecu avarunx^, 
ignauum , & luxui deditum depingant . Siculorum 
claflfcm vicit &gt; ac terreftrcm etiam diffipavit cxer- 
citum , captis etiam eorum Ducibus I(icbardo 9 8c 
Balduino, Cyprum tanicn ab &lt;Jfaacio Comneno tyran- 
no fruftra clafle repetiit . Bravam Meximn , qui 
ejus Iniperium invadere moliebatur , jamque By 
zantium oppugnabat,, dcbcllavic , fed victoria 
haud moderate ufus eft , fiquidem capiti Brana 
adfe inter epulas delato infultavlt, illudque ca- 
ptivx ipfiusuxonexhiberi juffit. Cum Myfis, feu 
Walachishatid profperum bcllum geflit fepiils ab 
illis vi&us Frederic urn &gt; a barba rufa ^S no bar bum 
didum^Occidentis Impcratorem, per Thraciam^, 
Afiamque 5 PalarftinaTn petentem intercludere co- 
natus til &r magno fuo damno illius in fe 
concitavit. Ociilis tandem & imperio 
/tngelus,nztu$ annos quadraginta^a fratre fuo 
oclo ^Angela privatus eft anno MCXCV . &: in carce- 
rem conjeftus , ex quo , ut mox dicemus , a filio 
fuo ^ilexio ereptus eft . Eodem anno ^Alexius *An~ 
gdus, frater Jfaacii , Imperium obtinuit. Gentili- 
tiuni ^fngeli nomen repudiavit 3 & Comneni cogno 
men aflumpfit . Uxorem habuit Eupbro/mam , fr 
mmam, fuperbam , queruiam & impudicam , fed 

viriii 




ECCLESIASTICA, 

virili animo , & ad res gerendas fupra fexum ca- 
paciprxdham. Ipfevero Imperator voluptatibus 
deditiflimus fuit, ac in fuos afleclas profufiffimus, 
fed inde ex tuirnmorum indigentia fadus ad ava- 
ritlam pronus , vedigalium auxit exa&iones, Ma- 
giilratus vendidit , ita uc hominum quiiquiliae ad 
fummas dignitates eveherentur. Sacra aurea , & 
argentea donaria ab Eccleliis poltulavit, & efibifis 
Imperatorum SepuJchris, prcriofa quasque orna- 
menta detraxic. *AlexiMn&gt; filiumfratris fui &lt;Jfaacii 9 
in vincula conjecit, qui ramenex iifdem elapfus 
confugit ad Venetos ^ qui 3 valido exercitu, largif- 
que opibas ac fublidiis fuppetias juveni *4lexh 
tulere &gt; unaque cum aliis fiederatis Principibus , 
^flcxium ejus patruuin deturbarunt Imperio^ quod 
per annos o6cO , menfes tres 5 & dies odo tenue- 
rat, eodenique anno &gt; feu miikfimo diicenteiimo 
certio , Alexius filius yfaacii *4ngeli Orientis 
periutn obtinuic , fibiquc patrein fuum 
&lt;Angdum , quern Alexius ieaior excxcatmn 
exilium detruferat 3 Collegam fecit , rurfumquejj 
Imperil gubernaculis admovic^ ficuc opportunitVs 
oflendeauis in Coiloquio primo in Hiftoriam^ 
infequentis fasculi . 

D. Quid geflerunt Latini in Oriente^ qnciti 
ve exitum habuerunttot Expeditiones, quas con 
tra Turcas in Pateftina duodecimo EccleficE is- 
culo fufceperunt Crucefignati ? 

M. Re rum omnium in BeHo focro gefta- 
rum accuratiilimam Hiflorum defcripfit "WUlelnws 
Tyrius Archiepiicopus ab anno MXCV. quo Con 
cilium Ciaromontanum fub t^rbano II. Poncifi- 
ce Maximo celebrarum eft , ufque ad annunu* 

MC* 



$66 HlSTORIA 

MCLXXXIV. Sedquianimis longum eflfct omnia_j, 
qua? in hoc Bello facro a Latinis gefta funt , fin- 
gillatim recenfere, ea futnmatim compendiosa 
narratione hie attingere fufficiet . In primis, anno 
millefimo nonagefimo quiato multi e Gallis & 
Germanis Proceres , hortante Vrbano H. Ponti- 
fice Maximo , & duftore Godefrido Bullionio , Bel- 
lum facrum fufceperunt, in Oriencem penetraruat 
anno millefimo nonagefimo fexto, Hierofolymam, 
devidis Turcis , expugnarunt, anno millefimo no 
nagefimo nono , & confeftim Regem Hierofoly- 
tanum acclamarunt Godefridtim Bullionium, Princi- 
pem omnibus numeris abfolutum , qui prx fiagu- 
lari , qua pollebat, modeftia, titulum Regis aver- 
fatus, non nifi fpinea corona in templo Refurre- 
ftionis ad ipfum Chrilti Domini Monumentum-* 
inaugurari voluit . Mortuus eft Godefridus Bullio- 
nius anno millefimo centefimo , & fucceflbrem in 
Regnum Hierofolymitanum habuit Baldmnum hu- 
jus nominis primum, fratrem fuum germanum , 
qui Ptolomaidem , & Tripolim cepit , & pott va- 
rias de Saracenis reportatas viftorias obiit anno 
MCXVIII. & fepultus eft in Golgota juxta Godefri- 
dum P^e gem germ unum fuum yin^mt Fulcherius lib. 2. 
Hiitonae Hierofol. Poft obitum Bdduini hujus 
nominis I. Hierofolymorum Regis , alterum Bal 
dmnum Hierofolymorum Regem Latini elegerunt, 
Comitem videlicet Edeflenutn, Regis Balduini de- 
fundi cognatum.Hic Balduinus hujus nominis II.& 
inter Latinos Hierofolymorum Reges ordine 4 terti- 
us , a Saracenis captus fuic anuo millefimo cente 
fimo vicefimo teruo , fed anno fequenti in liber- 
tatem aflertus efl , ficut fcribit idem Fulcherius 

Car- 



E C C L E S I A S T I C A, 3 6*f 

Carnotenfis , qui tune Hierofolymis erat. Jnfti- 
tuit Baldtrinus hujus nominis II. Hierofolymo- 
rum Rex, Templariorum Ordinem Equeftrem, de 
quo diflerendi in Colloquio fexto opportunior 
fefedabit occafio. Mortuus eft Balduinus hujus 
nominis II. Hierofolymorum Rex anno miliefimo 
centefimo trigefimo primo , eique fucceflit Fulco 
ipfius gener &gt; Comes Turonenfium y Cenomanen- 
fium , & Andegavenfium . Willelmus Tyrius At- 
chiepifcopus lib. xm. cap. ult. & lib. xiv. cap. i. 
ait , Fulconem &gt; uxore fua defunda, Hierofolymam 
venifle 3 & Balduini hujus nominis II. Hierofoly 
morum Regis gratiam , & univerforurn Princi- 
pum amicitiam fibi conciliafle 3 ciimque ad pro- 
prios lares regr^flus fuiUet; a Balduino II. Rego 
Hierofolymam vocatum fuiffe, qui ei filiam fuani 
primogenitam,M/7//ecte/ft nomine,matrimonio co- 
pulavit , & ad Regni Hierofolymitani fucceflio- 
nem deftinavit . Hofpitalariorum ^ feu Equitum-j 
S. Joannis Hierofolymitani Ordinem inftituit F///- 
co Hierofolymorum Rex, cujus Ordinis^qui etiam- 
niim toto orbe percelebriseft , originem, pro* 
greffurn, ac prasclara in Ecclefiam promerita com- 
modius in fexto Colloquio expendemus . Excef- 
jfit e vivis Fulco Hierofolymorum Rex anno milie 
fimo centefimo quadragefimo fecundo , duofque 
fuperftites liberos adhuc impuberes reliquit, Bal- 
duinitm videlicet aunprum tredecim , & *dlwari- 
wannorum feptem. Quapropter, mortuo Ful- 
cone , Regni Hierofolymorum poteftas refedit pe 
nes Milifendem Reginam , cui jure hsereditario 
competebat , ficut fcribic Willelmus Tyriu Archi- 
^pifcopus in line libri xv. qui initio libri infoquen- 

tis 



3&lt;J8 H i s T o R i A 

tis ait , Fnlconi Hierofolymorum Regi fuccefllfle 
Balduimm prsefatum hujus nominis HI* juveneni 
formae admirabilis , cui mentis quoque bene coa- 
ftitutx refpondebat habitus . Rcgnavit autem_* 
Hierorolymis Balduinus hujus nominis ///. una 
cum matrefua Milifende , ad quam S. Bernardus 
quatuor fcripfit Epiftolas, nempe piftolaniu&gt; 
CCCLIV. qua earn monet , qualite r, morViio viro 
fe gerere debeat; Epiftolam CCCLV. qua Pr^- 
/bHierofolymam peregrinantes cornea- 
dat & pluribus laudat; Epiftolam ccvi. qua earn 
hortatur iu vivere &gt; ut perpetuo regnet ; & Epi 
ftolam CCLXXXIX. Hierofolymis regnaate Baldui- 
no hujus nominis ///. capta eft a Turcis anno 
MGXLIV. celeberrima tirbs Edefla , fadaque hor- 
renda in Oriente Chriftianorum ftrages. Hinc La- 
tini ad extremas redafti angurtias Legationenu* 
ad Eugcnmm III* Pontificem Maximum miferunt, 
praefentiflimum implorautes auxilium. Ad pie- 
tatjem motus Pontifex 3 ut periclitantifausin Ori- 
cnte Latinis fuppetias ferret, ufus eft opera & eicw 
quenti Sanfti Bcrnardi Abbatis Clarxvalienlis, 
qui in Germania & Gallia Cruciatam pr^dicans, 
induxit Conradum Imperatorem Occidentis , & 
LudovicumYll. GalliarumllegemjUt in Orientem 
proficifcerentur Ad facram itaque militiam Co- 
r^dus Iniperator^& Ludovicus VIL Galliaruin Rex, 
poftquam a S. Bernardo Crucemaccepiileat, ingen- 
ti cum exercitu profedi funt anno MCXLVII. At 
utriufque infaufta fuit expeditio . Conradtis fiqui- 
dem Occidentis Impcrator totum pene in Oriert- 
te amifit exercitum ob malas artes &: perfidiam 
Mawelis Comneni Orientis Impcracoris j qui , ut 

jam 



ECCLESIASTICA. 

jam obfervavinms,ad delendum Conradi exercicum 
calcem , & gypfum de induftria farinae immifcuic. 
Ludovicus vero Galliarum Rex irritis conatibus 
obfedit Damafcum, & ab ea expugnanda&gt;quorum- 
dam proditione Ducum , quos Barbari pecunia 
corrupcrant &gt; irupeditus eft. Quare , & Conradus 
Imperator Occidentis 3 & Ludoiricus F//.GalHarum 
Rex, rebus ia Oriente fnfeliciter geftis , iua rele- 
gere veftigia , demumque inglorii redire coacti 
funt anno MCXLIX. Gaufredus Prior Vofienfis iiij 
Chronico apud Labbeum Tomo If. Bibliothecas de 
magno illorum Principarn exercitu ait : Exerci- 
tus ille nihil owninb frofcit , quiet indifciplinaU ha- 
buerunti qttapropter multi defecerunt &gt; innumerable 
lesque ferierunt propter iniquitatem fuam ; thefau-- 
ros Eccleftarum falsa promittentes vadimonia antz_j 
iter auferebant y& infirmam plebem dins exattioni* 
bus affligebant zpompatiee fecutifunt &fitperbibu- 
milem C.hriflurn &gt;& errarunt fruftraajufto humilli- 
mo* Hi omnes &lt;vix quamdam cepere civitatem &gt; cum 
foret , excepto Rgge & Imperatore , Principum Pro- 
vincialium numerus innumerus . Hanc Expeditio- 
nemin Palseftinam Conradus Imperator Occiden- 
tis j & Ludovicus VlL Galliarum Rex fufccperunt, 
dum Hierofolymis regnaret Ealduinus hujus no- 
minis III. qui anno MCLXII. viam univerfae carnis 
ingreflus, JLmalricum fratrem fuum Hierofolymo- 
rum Regni hseredeminftituit. *Amalricus autem 
Regnum Hierofolymorum tenuit ufque ad annum 
MCLXXIII. Quo anno ntortuus eft, eique fucceffit 
Ealduinus hujus nominis IV. ejus filius. Sub hoc 
Balduino HierofoJymorum Rege prseclaram Cru- 
ccfignati de Saladino totius /Egypt! Principe anno 
Tom. IV A a MO 






370 H i s T o R i A 

MCLXXVII. vittoriam reportarunt , quatn Willel- 
mus Tyrius Archiepifcopus lib.ai, cap. 23. aliique 
referunt. At SaUdinus annoMCLxxx. Cruceiigna- 
cos aggreffus , cruentani illorum edidit ftragem , 
Balduino Hierofolymorum Rege , de cafu tarn peri- 
culofo 5 ut inquit idem Witlelmus Tyrius , vix a fins 
erepto. De hac Chriftianorum clade certior fadus 
Alexander III. Summus Poncifex , fcripiit ad Chri- 
ftianos Priacipes , nee non ad uaiverfov , Catholi* 
ex communionis Aatiftites^ eofqiie fummopere 
hortatus eft 3 ut Terrx Sanfias fubildio eflent. In- 
terea , Res Chriftianorum in Orientein pejus rue- 
bant, cuniquc Saladinus anno MCLXXXI?. totuni 
Regnum Hierofolyaiitanum igne ac ferro deva- 
ftaret^ad extremas redaftus anguftias Balduinus 
hujus nominis IV. Hierofolymorum Rex mi fit eo- 
dein anno Heraclitim Patriarcham Hierofolymi- 
canum cum MagifirisTempiariorum ac Hoipita- 
lariorum ad Lucium III. Papam, & ad Reges Fran- 
cise & Anglic 9 ut auxilium necedariurn , ad re- 
tundendos Saladini contra Chriitianos impetus 
impetrare poflent, Sed anno fequenti feu MCLXXXV. 
cum obiiflet Ealduinus hujus nominis IV. Hierofo 
lymorum Rex, in ejus locum fuffcftus eft ej us ex 
iorore Sybilla nepos adhuc puerulus , diftusque 
Balduinus hujus nominis V. qui tamen eodem an 
no mortuus eft , eique in Regnum Hierofoly mita* 
num fuccefllt GUI do de Lufiniano Comes Joppcnfis 
qui Sybillam , matrem Ealduini V. habebat in con- 
jugen) . Hie Guido fuit nonus & ulcimus e Latinis 
HicrofolymorumRcx, Eo quippeHierofolymis re- 
g. SLutSiSalatlintts vidoriis fuis elacusj&enatis inter 
Chriftianos 4iffidiis opportune ufus,inPal*ftina ir- 

ruit 



ECCLESIASTICA 371 

ruit annoMCLxxxvn. comnriilb cum illis pnelio* 
Crucern Domini , & Guidonem Hierofolymorum 
Regem cepit &gt; Hierofolymam expugnavit , facra_&gt; 
loca profanavit, Mahumeticam Religionem in- 
troduxit , Latinos inde expullt , & Gratis, Syrif- 
que Chriftianorum reliquiis asgre aliquam adhuc 
Hierofolymis ftationem concellk. Sic,proh dolor ! 
Hierufalem Civitas ilia Sanda , quaiu Latini anno 
MXCIX. Sub Pontificatu Vrbani II. a Turcis ere- 
ptarn in fuam poteftatem redegerant , recidit in. 
manus Turcaruni anno MCLXXXVII. fub Pontifi 
catu *Vrbani /// Fama hujus cladis Hierofolymi- 
tanse in Europam perlata 5 varii confurgunt Re- 
ges & Proceresad recuperandam Terrani Sandam 
proni . Guido anted Hierofolymorum Rex 3 e ca- 
ptivitate a Saladino dimiifus , omnes, quas habuit 
refiduas, oppofuit vires , quas tanto reprimendo 
tyranno impares fuerunt. Fridericus Occidentis 
Imperator y didus fEnobarbus^feii Barbarojja Bel* 
lum Saladino ad Hierofolymam ab illius tyranni- 
de eripiendam indixit , & accepto ab Henrico pi- 

* ** 

icopo Albanenfi S. R. . Cardinali Crucis Infi- 
gni , cum ingenti exercitu in Orientem profeftus 
eft anno MCLXXXIX. Poft varia, qu in itinere in- 
commoda pafius eft Fridericus Imperator , in Ori 
entem appulit , & ex aliquot vidoriarum , quas de 
Turcis retulit , fauftis ominibus , feliciter reiri^ 
confefturus videbatur. Seddum in amne Sena* 
per jeftivos calores corpus lavat , vorticc, feu un- 
dx torrente abreptus naufragium fecit anno MCXC. 
Sicque ea Frlderici Imperatoris Occidentis in Sa- 
ladinum Expeditio felici exitucaruk. Necfecua- 

dara magis fortunam nada eft altera facra Expe- 

Aa z 



372* HlSTORIA 

ditio , quam in eumdem Sdadinum duo Chrifliani 
fedcrati Reges , nimiriim Pbilippus ^Auguflus Gal- 
Jiarum Rex , & 1(1 char dus , cui cognomen Cor Leo- 
nis 3 Anglise Rex , anao millefimo centefimo no- 
nagefimo aggretfi funt. Feliciter quidem duo illi 
Francis 3 & Angliae Reges anno millefimo centefi- 
mo nonagefimo primo cxpugaarunt ~4cconem&gt; feu 
Ptolomaidem, quae hodie dicitur, Sainft *jean cT 
^wcre,e6qu6d Equites Sancti Joanais Hierofo- 
lymitani ibifedetn permukos aauos habueriat. 
Eft etiam emporium a Gallis nunc maxime fre- 
quentatum . Veriim, poft expugaacam Ptolomai- 
dem , Pbilippus lAuguftus Francis Rex caufatus 
aeris intempenem, in Gallias reditum decrevit . 
tychardus yero Anglise Rex de Chriftianx rei pro- 
motione in Syria^ob ChriftianorumDucum difTen- 
iionem &gt; defperans, padis cum Saladino in trienni- 
um induciis, e Palseftina difceflit. Hunc infauftum 
habuerunt exitum facra: illx Expeditiones,quas ad 
Hierofolymam 3 ac Terrain Sandam recuperaadam 
duodecimo fseculo fufceperunt Chriftiani , qui ma- 
gis perfidia Grasconun^fuifque inteftinis diflenfio- 
nibus, quam Saracenorum,feu Turcarum vi collifi, 
Hierofolym,Sepulchri Domini J & Regni jacSuram 
fecerunc, nechadcnus, proh pudor ! repsrirunt. 

D. De rebus in Oriente feculo duodecimo 
&gt;geftis fatis hadeniis diximus . Qu^apropter h#re- 
amus nunc in Occidente , & in primis difleramus 
de ftatu Ecclefiae fub Imperatoribus Occidentis , 
quorum feriem , uc bene memini, terminafii 1 
Henrico inter Reges Germanise hujus nominis 
led inter Imperatores hujus nominis ///. 

M. poitquam Henricus inter Rege Germa 
nise- 



ECCLESIASTIC A* 373 

ma; hujus nominis IV, a filio fuo Henrico privatus 
Iinpcrio & in carcere detentus* curis & arrumnis 
confediis obiifTet anno MCVI. Menricus ejus ex 
Bertha films , & inter Reges Germanise hujus no- 
minis V. & inter Imperatores IV. fumma rerum 
potitus eft. Hie in Seciem Romanam paternse hx- 
res violent!^ , cujus tamen, antequam adipifcere- 
tur Imperium, ultorem fe profefiiis fuerat, Eccle- 
fiamdid multumque exagitavit. Romam quippc 
anno milleiimo centefimo undecimo cum cxerci- 
tu veniens Pafchali II. Pontifici Maximo vim in- 
tulic, ab eo Inveftituramw , de quibus tancum cer- 
tamen erat exortum, privilegium extoriir , &lm- 
perii Infigna fufcepit. Teftacur Ordericus Vltalis 
Monachus lib. x. % Hift. Eccl. pag. 762. plures Car. 
dinalesj & Prariatos EcfcSeliarum sgrd admodum 
tuliife, quod iftud Inveftiturarum Privilegium^ 
contra canones, &lt;!5: prsedeceflbrum Pontificum De- 
crctz Henrico Imperatori conceffiflet Pafibalis II. 
afferebant enim , ait ille fcriptor , quod veritate & 
jujlitia debuiffet mori ( feu Pafchalis II. ) & ufque 
ad mortem innocent er Chriflum fequi &gt; fat iusque ma 
le vincula & flagra perpeti , qudm aliquid contra 
jus & ftatuta PatTum poteftati annuere feculari . 
Verum,ut obiter dicam , excufatione dignus eft 
Pafchalis II. turn quia animum illius Summi Pon- 
tificis in fuis propriis malis & calamitatibus in- 
trepidum , aliorum captivorum vexatio , Urbis 
Romae, quam Henricus Imperator continuis in- 
curfibus infeftabat, evidens periculum , fchifma- 
tis denique fcandalum , quod Ecclefias imminebac 
imiverf, ad annuendum Henrici Imperatoris vo- 
jtis , eique Privilegium InwftitHmrum conceden- 

a $ dum 



374 H. ISTORIA 

dum inflexerunt; turn quia eciam Pafcbalis II. 
Pontifex Maximus,cui Jurium Ecclefiafticorum 
confervatio vita erac antiquior, hoc inveftituravwv 
Frivilegium Henrico Imperatori conceflum revo- 
cavit inConcilio Lateranenfi a fe anno MCXII. 
congregate, ubi omnia fuorum Praedeceflorum^p 
lata contra Inveftitums Decreta innovavit , feque 
cis conftanter adhxrere palam profefius eft. Poft 
Pafchahs H. Summi Pontificis obitum , quiinci- 
dit in annum milkfimuni centefinium decimmmLji 
odavum &gt; Henricus Imperator Romam iteriim ve- 
nit , Gelajium II. fuifFedum in locum demortui Pa- 
fchalis H. ex Urbeegredi compulit* & pacem ab 
ipfo minis ^ terroribus extorquere conatus eft, 
extrema quaeque intencans nifi pads fecurita- 
tem daret , ac juramento firmaret . At Gelafius II. 
Pontifex MaximuslDieum magis , quam Impera- 
torem timens, nihilotnnino .in Controverlia de 
Inveftiturishmova,vit, &a Deceflbrum fuorum^ 
Decretis ne latum quidem unguem deflexit . Ea 
Gelafii H. Conftantia irritatus Henricus Impera- 
tor 3 ei Burdinum quemdam, quern alii vocant Mau- 
ritium , Epifcopum olim Braccarenfem , Antipa- 
pam oppofuitj eumque didum Gregorium V III. in 
Sedem Romanam violenter intruiit. MortuoGc- 
lafio II. anno millefimo centefimo decimo nono 
fuccefllc in Sede Pontificia Callixtus II. Qui fta- 
tim poft inaugurationem fuam Concilium indixit 
Remis in Gallia celebrandum , & ad Henricumj&gt; 
Imperatoi^m Legatos mifit, ad pacem Imperil & 
Sacerdotii, fi fieri poflet , cohciliandam . Propen- 
fum ad pacem animum non folum exhibuit Impe 
rator , fed etiam pada conuenta fibi a Legatis 

Sum- 



ECCLESIASTIC A. 375 

Summi Pontificis oblata ultro fua fubfcriptione 
Firmavit . Sed cum in eorum executione moras 
confulto traheret ,ac novas inducias poftularet, 
nolletque Inveftituras per Annulum , & Baculum 
Paftoralem dirnittere 3 cum ceiipertinacem Callix- 
tus II. in Concilio Remenfi excommunications 
feriit , dirifque devovit. Turn Henricus Imperator 
cernens &gt; fe paulatim a fuis deftitui , paternaeca- 
lamicacis exemplo territus , ad officium rediit , 
omnia, quse per tyrannidem expreflerat, refcidic 
in General! Conventu Womiatienfi , ac tandem.^ 
Controverfia de Invettituris cornpofita eft in Con 
cilio Lateranenfi I. quod eft Oecumenium IX. 
Imperator Inveftituras Epifcopatuum & Abbatia- 
rum per baculum &: Annulum dimifit , & Cano- 
nicas Elediones libere fieri permifit . Ecclefia ve- 
ro conceffit, utElettiones pr^fente Imperatore^ 
fierent^ & fi qua inter Ele&ores exoriretur difcor- 
ciia , ipfe faniori parti aifenfumauxiliumque prx- 
beret , Metropolitan! & Comprovincialium Epi- 
fcoporum judicio vel confilio : Eledus autemLj 
Epifcopus vel Abbas Regalia ab Imperatore, non 
per Annulum, & Baculiim Paftoralem 3 fed per 
fccptrum reciperet . Hoc modo Ecclefia pax red- 
dita eft anno millefimo centelimo tertio &gt; quo ce- 
lebratum fuit Concilium Generale Lateranenfe L 
ut copiofius in Colloquio quarto agcndo de Con- 
ciliis oftendemus . Acer ingenio , fortis & audax 
fuit Henricus Imperator , fed parum felix in prse- 
liis. Bellum fiquidem fub initium Imperil fui cum 
Polonis haud fecundo marte geflit . Alteruni quo 
que anno MCXV. cum Saxonibus, aquibus pariter 
pene attritas eft , & denique fub finem vitx fax , 

A a 4 hoc 




H i s T o R i A 

hoc eft anno MCXXIV* collegit exerciturn in Ludo- 
vicum Regem Galliarum Chriftianiflimum, ut Hen" 
rico Anglise Regi , cujus filiam Matbildem uxo- 
rem duxerat,pro vindicandaNormannia opem fer 
ret. Sed Francorum ingenti exercitu ad congref- 
fum paratoabilerritus , pederu retulit,ad tran- 
gendaiTi wormatienfium rebellium coaverfus au- 
daciam . Obiit Henricus Iniperator anno MCXXV. 
Regni (hi xx. Imperil vero xiv. &Spirx fepultus 
eit juxta corpus Patris fui , quod , tefte , Abbate 
Usfpergenfi , infepultum extra Ecclefiam folido 
quinqucnnio remanferat, & undem concedentc-? 
Pafihali II. Sacerdotibus Germanis aflerentibus , 
ipfum peccatorurn fuorum psenitentem obiiflo j 
Chriitiano ritti fepuStura: rnandatum eft . Mortuo 
abfque liberis Henrico Imperatore &gt; Germanic Re- 
gnum in Lotbarium hujus nominis JL SaxonunGu* 
Ducem , invitum licet ac repugnantem , Ele&o- 
rum fufFragiis translatum eft anno MCXXV . Fuit 
Princeps religiofus , pius , juttirig anians , littcrif- 
que ita addidtus , ut, ficut nonnulli referunt, ad 
concitandos legum fcientis ftudioforum animos, 
Doctoratus & Magifterii gradus in Acadcmias 
invexeritj primamque fuifle tradunt Bononien- 
fem , in qua legum libri legi caeperint. Sub initi- 
um Regni fui Fridericum & Conradum Imperatoris 
Henrici ex forore nepotes semulos habuit Lothari- 
us , quos tamen fcliciter repreflit, eisque ob con- 
tumaciam Honorius hujus nominis //. Papa facris 
interdixit,& lAnfelmum Archiepifcopum Medio- 
lanenfeinj qui Conradum ad Impenum afpiran- 
tem coronaverat, excommunicavit . Bis in Ita- 
liam venit Lotharius , primoineam ducio exer 
citu 



ECCLESIASTICA 377 

cltu anno MCXXXIIJ. Contra Kggerium Sicilian Co- 
mitcm , & Apulia? , Calabriasque Ducem, qui ex- 
pulfo Innocentio II. legitimo Pontifice , in Sedo 
Apoftolicacollocaverat Petrum Leonis Antipapam, 
cii&um tAnacletum II. qui, uc fygerium fibi magis 
devinciret* ticulum Regium eiindulfit. AtLotha- 
rias Rogerium in ordincm redegit , *4nacle 
Pfcudo Pontificem expulic 3 & Innocentium II. 
Sedcm reftituit, a quo Imperialem Coronam-* 
eodem anno MCXXXIII. accepit . Inde Lotharius in 
Germaniam redux&gt;Fridcricum&gt; & Conradum, paceni 
conciliante S. Bernardo Clarevallcnfi Abbate, iii-&gt; 
gratiam recepic . Alceram in Italiam milirareiru* 
expcditioneni anno MCXXXV. fufcepit Loth arias 
Imperator contra Upgerium Ecclefia: hoftcm-^, 
quern annis aded infecutus eft , ut Campania , Sc 
Apulia fubadis, eum ex Italia fugere compulerir, 
& Qginulphum Apulix Ducem conftituerit . Orta 
cam ab rem contentio eft Pontificem inter & Im- 
peratorem , utroque videlicet Ducatum Apulias 
fui juris elfe aflerente . Sed ha?c difcordia ftatim 
fopita eft , quia , ut ait Falco Hiftoria: Benevcnta- 
nxScriptor&gt; eledo in Ducem Apuliae ComitC-&gt; 
I(amulpbo , viro prudent! & difcreto , qui Mathil- 
dem fororem fygerii uxorem duxerat , vexillum 
ad honor em Ducat us, ^poftolicH* , feu Innocent ins // 
Papa , & Imperator Lotharius in confpeffit omnium 
ei tradiderunt 3 & confirmaverunt . Diim ex Italia 
in Germaniam rediret Lotbarius Imperator, apud 
Tridentum morbo correptus eft , & apud Bredu* 
yraiwilUm in finibus ^tlpium conflitutam , ficut 
apud Baronitim teftatur Chronographus Magde- 
burgenfi$j mormujeit, nonanno MCXXXV i a. uc 

affir- 




H i s T o R i A 

affirmat Baronius , fed anno MCXXXVIP ut tradunt 
fgbertus de Monte, Dodecbinus Abbas, Continuatar 
Lambent Scafnaburgenfts , Chronographus Hil- 
densheimenfis , & alii pafllm . Defun&o abfquo 
liberis Imperatore Lothario , in Conventu genera- 
liPrincipum Moguntia? anno milledmo centefi- 
mo triceiimoodavo Conradus hujus nominis ///. 
SueviasDux,& Hcnrici If. Imperatoris ex foro* 
re nepos ele&lt;5tus eft Rex Germanise, qui tameii^ 
vulgo Imperator didus faic , licet coronam impe- 
rialem nunquam acceperit , quod ejus tempore^? 
Italia , ipfaque Konia Bellis civilibus arderer. Hie 
ille eft Conradus , qui ^ uc mox dicebamus , ab Uo- 
norio H. Pontifice Maximo fuerat excommunica- 
tus&gt; quod Lotbarii Imperil semulus ctfet, & ab ^- 
felrno Mediolanenii Archiepifcopo fuifiet corona- 
ttis Sed poftea cum Lothario reconciliatus Con^ 
rafoj 3 1 jufque in Regno Germanise fucceiJor, opti 
mum Principem feie exhibuit, multa prudential 
& clementiae exempla prsebuit , plurefque Germa 
nic civitates inftauravit & exornavit , Henricum* 
fuperbum Saxonix ac Bavaria Ducem &gt; ejufqu&lt;L&gt; 
fratrem Guelphum rebelies ac tumultuantes repref- 
fit . Hinc prodiere id temporis celebres illx Guel- 
fhorum, Gibellinorumque Factiones . Hoftibus Im 
peratoris inditum eft Guelphorum nomen ^ hi ve- 
rd^ qui Impejatori favebant 3 appellati funt Gibel* 
Uni, ab urb$lbeblingft# in qua Conradi filius Hen* 
ricus , qui pro patre contra Guelphum pugnabat * 
fuerat abladatus, ut notat Nauclerus Tom. 2. 
Chronici Generatione XXXVIH. ubi etiam obfervar^ 
quod commiflo pr^lio inter Henricum filiuiruji 

Conradi & Guelflmm a cum ex more inter pradian- 



E c c i E s i A s T i c A. 3 79 

dum qui Guelfbo adhserebant, clamarent: Hie Gulf* 
& viciffim milites Henrici clamitarent : Hie Gebe- 
lin y Itali y Longobardi , & Sicuii cum Guelpho pu* 
gnantes interrogarunt^quid fibi vellet hoc dictum* 
Hie Gebdinl quibus deciaratum fuit , quod Papa- 
les , feu qui a partibus Summi Poncificis ftabant, 
eo die fignificati fuerinc per Guelpbum propugna- 
torem, & Imperiales per Gibellinos . Unde ab illo 
eventUj ait , ufque in prsefens Pap^ adhaerentes in 
Italia fignificantur per Guelphum 3 & quilmperio 
adherent per Gibellinos. Hadeniis Joannes Nauclc- 
rus. Sed quantam perniciem , civilemque peftem 
dux illx fadiones Guetpborum y & Gibellinorum fub 
Friderico II. Imperatore poftea in Italia late fpar- 
ferint &gt; oftendemus in Colloquio I. in Hiftoriam^ 
decimi tertii Ecclefix feculi . Ad Conradum Ro- 
manorum Regem duas Epiftolas fcripfit S. Bernar- 
dus Clar#vallenfis Abbas , videlicet CLXXXIII* & 
CCXLIV. quibus eum ad exhibendam reverenciam 
fummse & Apoftolicas Sedi , & addefenfionem Au- 
doritatis Pontificise contra Romanes rebelles plu- 
rimuni adhortatur . Eodem hortante S. Bernardo, 
Conradus , ut fuperius obfervavioius , Crucis Infi- 
gni fumpto^ Hierofolyma cum exercitu profedus 
eft , rebufque infelicite r geftis , rediit , obiitque 
Bambergas anno MLII. Regni fui decimo quarto, 
non fine fufpicione veneni ei propinati a Medicis 
Italis a fygerio Sicilian Regc corruptis . Filios 
duos ex conjuge fufceperat Conradus Romanorum 
Rex y videlicet Henricum &gt; quern Principum con- 
fenfu Regem creaverat , & Fridericum. Sed Henri- 
cus biennio defundus eft ante patrem . Fridericum 
vero adhuc puerum commendavit nepoti fuo Fri 
derico 



380 HlSTORlA 

derico Sueviae Duci , quern , ecu virum induftrium 
& ad regendum Imperium Romanum aptiflimum, 
ut Regni fucceflbrem ciigerent, Principibus fuafic. 
Quod & fadum eft , nam Fridericus die quarta 
inenfis Marcii ejufdem anni millefimi cente&ni 
quinquagelimi fecundi Fraacofurti eledus, die 
nona ejufdem mentis, qua* in Dominican! cadebat, 
coronatus eft , diciufque v% no bard us , five Barbz- 
rojja a barba rufj^coronani camenimperialem anno 
dumtaxac millerimo cetefimo quinquagefimo quin- 
toab Hadriano IP* Pond/ice Maximo accepic Fride 
ricus Barbaroffa* Pra^claris quidem naturx dotibus 
prxditus fiiit hie Imper ator, animo acer, admini- 
ftrando aptiffimus impcdo j & omnibus turn pads, 
turn belli, quod in Polonos,& Mcdiolancnfcsfclici- 
ter confecitj obeundis muneribus nulli fecundus. 
Sed violata ab ipfo Ecclefiae concordia, & fchifma , 
cujus audor fuit^ ejus virtutum luccm ac fplendo- 
reminfufcarunt In primis, Fridericus Barbarojfa di- 
iljdium, habuit cum Hadriano iy. SummoPontifice, 
a quo fuerat Imperator cotonatus. Hoc autem dif- 
(idiumj licet intra verba tantum,& acres hinc inde 
miflas fteterit Epiftolas, quas Baronius ad annum 
MCLIX. nunii v* & feq.refcrt^totam tamen Ecclefiam 
in duas parces divifit, & ex eo graviffima mala in 
univerfum populum Chriftianum redundarunt . 
Querebatur Hadrianus W. quod diim Es\yllus Lun* 
denfis Archiepifcopus a Sede Apoftolica remearet, 
in Germaniacaptus,&lpoliatus fuiflet^atque adhuc 
in cuftodia teneretur 5 iilente & diffimulante Fride- 
rico Imperatore, qui tamen ad hujus fceleris ultio- 
nem exurgere,&in Audores animaduertere debuif- 
fet Ex adverfo graviter fridericus Imperator fiat 

offcn- 



EeCLESIASTICA. 381 

fenfus, quod Hadrianus IV. Pontifex Maximus 
cum \rillelmo Siciii* Rege quern ipfe ex Italia.^ 
penitus expellere meditabatur , pacem , fe infcio 
& inconfulto , iniiflet. Qua de re fupra modunu* 
commotus Imperator inhibuit, ne ullus Epifco- 
pus , Archiepifcopus , aut quivis Sacerdos ullam 
a Pontifice Romano Beneficiorum collationenu&gt; 
poftularet , aut ulla de caufa Curiam Romanam 
adirer. Mortuo Hadriano IV. Pontifice Maximo , 



Fridericus Imperator dirum fchifma conflavit i 
Ecclefia,& contra ^Alexandrum HI. legitimum^ 
Hadriani IV. Papa: fucceiforem intrufit qu^tuor 
pfeudo Pontifices fibi mutuo fuccedentes , vide 
licet Vittorem IV. Pafchalem HI. Callixtuw III. & 
Innocentium III. ficut in Colloquio fequenti op- 
portuniiis oftendemus . Hoc autem fchifma JFri- 
derici Imperatoris opera conflatum , quod ab ini- 
tio Pontificatus ^flexandri III. hoc eft , ab anno 
millefimo centefimo quinquagefimo nono Chriftia- 
nos vexavit , continuatum ell ufque ad annum^ 
millefimum centefitnum feptuagefimum feptimum, 
quo tandeni anno Frlderici Imperatoris psenicen- 
tia , humilique ejus obfequio finitum eft Venit 
quippe Fridericus IX. Kalend. *Augufti coram Papa 
Alexandra apud Venetian , & incredibili honor e fu- 
fceftus , ante ilium froftratus , elevatus a Pontifice 
& deoftulatus eft . Craftino Fefto B. *}acobi feria fe- 
cunda idem ^fuguflus ab ipfo Papa apud S. Marcum 
facram percepit communionem. Verba funt Gaufredi 
Prioris Voiienfis , qui hoc tempore vivebat., ia 
fuo Chronko apud Labbeum Tomo II. Bibiiothe- 
ex pag. 3 24. Hie obiter obfervare debes, facile 
ex illius coa^tanei Scriptoris teftimonio refclli 



vuigo 



H I S T O R I A 

vulgo jactatam illam fabulam , quod Friderlcus 
Imperator ofculum figens dixeric Alexandra III. 
Pontifici Maximo : 1$on Tibi , fed Petro , & quod 
Alexander Pontifex ofculum admittens Friderici 
Imperatoris caput pede preflerit , reponens : Et 
mihi , & Petro . Htec , inquam , fabula facile ex 
fufflatur ex hoc teftimonio Gaitfredi Prioris Vo- 
iienfis eo tctnporc viventis , qui modum, quo Fn- 
dericus Imperator cum Alexandra III. Poncifice^ 
Maximo reconciliatus eft, accurate refert, nee 
minimum tamen de ea fabula verbuluru habet . 
Eamdem etiam fabulam alto (ilentioprcetermife- 
runt fymuddus Salernitanus Archiepifcopus, qui 
Concilio Veneto & Friderici Imperatoris abfolu- 
tioni interfuit&gt; Matthaus Paris in Hiftoria An- 
glica ad annum MCLXXVII. Wtllelmus Tyrius Ar* 

G tf 

chiepifcopus , & Rggerius de Hoveden in Anna- 
libus Angliae.Prxter quam quod, credibile non eft, 
Alexandrum III. qui Joannem Strumenfem Antipa- 
pam , a fuis Callixtum HI. nuncupatum, fchifma an 
no MCLXXVIII. ejurantem, tanta manfuetudine tan- 
taque benignitate fufcepit , ut ilium tefte ^omualdo 
Salernitano Archiepifcopo , familiaritate fua & 
mensa dignaretur , voluiflfe Friderico Imperatori 
ad pcenitentiam converfo, fuaque e obfequia dcfe- 
renti cum tanto faftu infultare . Poftremo , ipfemet 
Alexander III. Pontifex Maximus in epiftola Vene- 
tiis in fyvo *Alto&gt; vi. Kalend. Augufti ad Willelmum 
Remenfem Archiepifcopum , Apoftolicse Sedis Le- 
gatum, & Suffraganeos ejus ac Abbates in Remenli 
Pro vinda confiitutos data, reconciliationem Fn- 
deriri Imperatoris, ut gefta eft , narrat , fcribitque 
his verbis : T^Qtum fit fo Uicitudini wjtra , quod cha- 

riffi- 



ECCLESJASTICA. 383 

riffiwus in Chriftofilius nofter Fridericus y illu/tris Rg- 
wanorum Imperator yper infpirationem d wina gratia 9 
depofito vanitatis errore , ad viam veritatis conver* 
Its y adobedientiam Ecclefa & nofiram reverenter & 
devote, ficut decuit y rediit 3 & illam in nobis B.Petro 
everentiam & devotionem exhibuity quam anteceffo- 
*es ejus noflris confueverunt antecefforibus exhibere&gt; 
& fe de cater o exhibiturum promifit . In hac porro 
:5ummi Pontificis narratione de reconciliatione 
"riderici Imperatoris, nullum prorsiis illius tabula: 
.ipparet veiiigium . Optimo itaque jure Baronius&gt; 
, Jiique viri dodilfimi hanc fabulam 3 non minus 
juam aliam de Joanna Papifla confidam 3 exfibila- 
i debere affirmant . Cum *AlexandrollL Pontificc 
Maximo reconciliatus Fridericus Imperator , om- 
lium prave in Ecclefiam geftorum fincera pceni- 
entia duftus bellum contra Saladinum&gt; qui, debel- 
atis in Oriente Chriftianis Hierofolymam, occu- 
&gt;averat &gt; fufcepjt , ibique multis fortiter prseclare- 
jue geftis 5 in ipfo vidoriarum curfu anno millefi- 
no centefimo nonagefimo occubuit demerfus in^ 
lumine 5 in quod fefe y seftus refrigerandi gratia, 
&gt;rojecerat. Quade relegendaeft Anonymi epi- 
tola poft Bgdevici Canonici Frifingcnfis Hiftoriam 
^dita. Legendus quoque eft Chronographus Rei- 
:herfpergcnfis, qui expeditionem Fridcrici Impera- 
oris in Orientem 3 ubi mortuus eft , refert ex Ta~ 
\enone Patavienfis Ecclcfise Decano, qui Imperato- 
em comitabatur , & omnia, quse ad illam in Palf- 
tiaam Expeditionem fpedant ^ annotavit . Annos 
riginta odo regnavit in Germania Fridericus 3 Im* 
&gt;erium vero tenuit annos triginta quinque . Eo- 
lemaano, feuMcxc. quo Fridericxs Imperator e 

vivi 



384 H I S T 6 R 1 1 A 

vivis excefllt , fuffe&us eft in ejus locum ejus ex 
Beatrice filius Henrlcus inter Reges Germaniae hu- 
jus nominis VI. fed V. inter Imperatores , cogao- 
mento diftus ^fper propter afperriraa tormenta, 
quibus Siculos excruciavit. Imperil Coronama 
Caleftino III. Pontifice Maximo accepit anno mille- 
limo centefimo nongefimb primo . %ogerii primi 
Sicilian Regis filiatn Confantiam uxorem duxit,ejuf- 
que confilio arma movit in Siciliam , mortuo abf- 
que legitimis liberis Willelmo Sicilian Rege 3 cum ta- 
men Siculi Germanorum dominationem metuen- 
tes Sicilia: Regeni creaflient Tancredum Rogerii 
Ducis Calabriae filium ex Concubina fufceptum-*. 
Indido itaque bello Sicilian Regnum Henricus Im- 
perator repetit , Salernum invadit, Ncapolim ex- 
pugnat , & mortuo poft biennium Tancredo &gt; ejuf- 
quc filio, tota Campania, Apulia, & Sicilia potitus 
eft, Sybillatnjeu Sibiliam Tancredi uxoreni viduam 
cum tota familia cepit , inRegni Sicilian Proceres 
omne genus immanitatis & exquifita tormenta-ji 
cxercuit . %ick&lt;irdum Anglise Regem e N bello facro 
redeuntem, & a Leopoldo Auftrix Duce Vienna in- 
terceptum, & ad fe miflum tyrannice dctinuit^ma- 
gnamque ab eopecunia: vim^redunendx liberratij 
gratia, extorlit , quani ob rem a Cale/lino Hi. Sum- 
mo Pontifice anathemate perculfus eft . Sandure. 
*Albenum Epifcopum Leodienfem & Sad.Rom.Ec- 
clefise Cardinalem Remis ab Apparitoribus occidi 
juflit , ut fuse narrat vEgidius Aures vallis Mona 
chus in Hiftoria Epifcoportim Leodienfium . Ac j 
tot expianda fcelera Henricus Imperator Expedi 
tioncni in PalsefHnam decrevit, ac copias in Afiatr 
mifit , qiiae tatnen poft inceptum feliciter bellum 

audi 



ECCLESIA STICA. 385 

audita raorte Impcratoris , in Europam redierunt, 
ut fcribit Nangius in Chronico ad annum MCXCVII. 
his verbis : Teutonici &gt; qui in terram tranfmarinam 
tranfierant, dnm omnia titrbulenter aflitant, induciasj 
quas nojtri cum Turds inter ant &gt; abrumpunt 3 urbsm- 
que Berytum oppugnant & capiuntiquo Turci promoti 
foppen Civitatem pervadtmt , obtruncant omnes, mu- 
nitionem diruunt,foloque coaquant , & poft aliqua- 
interpofitaiubjungit : Teutonici , qui mare in Ter- 
ramSanfitanttranfierant, cumgrandiafefaffuros fpe- 
rarent , audita morte Imperatoris repat riant * Idem 
narrat Abbas Urfpergeads, qui hoc tempore vive- 
:bac ad annum MCXCVII. quo anno Henricus Impe- 
rator apud Meflfanam urbem SiciJi^ vita fimttus 
eft . Fragmentum teftamenti hujufce Imperaioris 
recitac Baronius ad annum MCXCVII. in quoindi- 
cat &gt; fe paenitere perfecutionis Romans Eccicfis il- 
latx, ftatuitquCjUt fi FridericMs 3 filius (uus.fine hare- 
de decefferit y Bggnum Sicilia ad Rgmanam Eccleftam 
deveniat. 

Poft obitutn Henrlci Imperatoris , de Regno 
Germaniae inter fe decertarunc Pbilippus y & Otto. 
Ar enim , Philippics y germanus frater defundi 
Henrici Imperatoris e Sicilia in Germaniam cum-* 
Friderico ejufdem Hcnrici Imperatoris filio puerulo 
& in cunis vagiente reverfus , ab una Eleftortun 
parte Rex Germanic eft renunciatus , fed haac 
electionem aliis improbantibus , Bertolphus Dux 
Zaringiae ab altera parte Principum Rex Germa 
nise creatus eft . Veritus tamen Bertbolphus poten- 
tiam Philippi^ regiam dignitatem repudiavit, eam- 
que Philippo ceflic . Jnde x novse excitatse turba:, & 
iciifa procerum concordia . ^Emuli (iquidemP/?/- 

Tm.ir. B b Kppi, 



386* HlSTO RIA 

lippi, ejufquc Imperio parere detredantes, Rcgem 
Germanise elegcrunt OttonemSaxonix Ducem . Sic 
diftradis in duos Ele&orum fuffragiis, alii ad Phi- 
//ppwmdemortui Henrici Imperatorisfratrem , alii 
ad Ottonem Saxonix Ducem Imperil decus trahere 
coaaitebantur . Philip fa elecfto Germanic Regi fa- 
vebac ejufdem cognotninis Rex Francis Philippits; 
Partes vero Ottonis 3 qui itidem Rex Gerrnaniae 
fuerat eledus, tuebantur Summus Pontifex lnno~ 
centius HI. & f^chardus Rex Anglias , cujus litteras 
in gratiam Qttonis ad hunc Surnmum Pontificem-j 
Innocentium fcriptas exhibet Odoricus ^aynaldus 
continuator Earonii ad annum MCXCVIII. Atrox in 
ter utrumque Regem Germanias eleftum exarfit 
helium, quod protradum eft ufque ad mortem-* 
Philippic qui anno MCCVIII. Bambergx-, diim in cu- 
biculo poll venae feciioncm cabaret , ab Ottone Pa- 
latino ad Colloquium ingreilo confoiTus eft pugio* 
ne, quern fub veite abditum detulerat^ anno Regni 
fui decimo . Tune Otto hujus nominis IV. qai , ut 
mox diximus , contra Pbilippum Rex Germanise 
fuerat eleftus &gt; eo demortuo anno MCCVIII. tentiit 
Imperium , & fequenti anno coronam imperialein 
Romx accepitab Innocentio III. Pontifice Maximo, 
ficut fuo loco/eu in Colloquio Lin Hiftoriam xin. 

Ecclefiae fxculi , auxiliantc Deo , commonftra- 

bimus. 

D, Veniamus modo ad Francorum Reges, 

& oftende y fi placet , quo loco eflent res Ecclete 

fub Regibus,qui duodecimo jfeculo Galliarum Re- 

gnum gubernarunt ? 

M. Kegnum Francorum feriem in Collo* 

q v iiio I. in Hiftoriam foculprum X. & XI. perduxi- 

mus 



ECCLESIASTIC A. 387 

ufque ad Philip fum hujus nominisl. quern 
k nno MCVIII. fatofundum fuifle ibidem diximus, 
r erum circa eumdem Philippum Galliarum Re- 
em tria hie obite r obfervare debemus, de quibus 
)co laudato nullam mentionem feciiaius. Primum 
ft, errare nonnullos , qui aflerunt, Galliarum Re- 
num, obnoxam Pbilippi Regis, qui, repudiata Ic- 
itima uxore fua erta,nuptias cum Bertrada, inie* 
, Anathemati Interdido fuifle fubjedum . Id 
quidem oppido falfum efle , aperte probat alcum 
i omnibus veteribus illius setatis monumentis 
lentium . Primus adverfus Pbilippum Regem c!af- 
cum cecinic S.Ivo Carnotenfis Epifcopus , ac fae- 
iiis in epiftolis fuis adverfus divorcium Philippi 
,egis , & illicitas ejus cum Bertrtda nuptias loqui- 
ar, de ejus pariter Anathemate , deque ejus inter- 
idione a facris , fed ne verbum quidem dicit de_&gt; 
ublico Galliarum Regni Interdido . Praeterea, in 
oncilio Auguftodunenfi primiim in has illicitas 
bilippi Regis nuptias adum eft, ficut Bertholdus 
ieraorat,aitque,tantummodo in eo Pbilippum Re-, 
em fuifle excommunicatum, interdidi vero , cui, 
b noxam Philippi Regis fuerit fubjedum Gallia- 
urn Regnum, nullibi meminit . Communione iti- 
emEcclefiae,propter incertas illas, nefariafque 
uptias, Philippus Galliarum Rex in Concilio Cla- 
omontano habito anno MXCV. privatus eft , fed in 
ialliarum Regnum nulla Interdidi lata fuit fen- 
:ntia . Similiter in Concilio Pidavienfi celebrato 
nno MC. Philippus Galliarum Rex, cum Bertradam 
limittere nollet , a Legatis Pafibalis II. Surntni 
^ntificis tertio excommunicationis fententia per- 
ulfus fuit, at in Adis illius Concilii nulla apparet 

B b 2 Ccn- 



388 H i s T o R i A 

Cenfura Interdidi in Galliarum Regnumjmmo ex 
antiquis Ecclefise Gallicanae monumentis certifli- 
me conftat, quod , toto co temporc , quo Philippo 
Galliarum Regi facris & communione interdidum 
eft , Epifcopi Galliarum Regni , ficut antea , facra 
peragebant , & Clerici onines fuum , quemadmo- 
duraprius , implebant minifterium, & plebs pro 
more Conventus & Liturgiam agicabat, quod fane 
argurnento eft, nullum anathema in Galliarum Re- 
gnum 9 obillegitimas Philippi Regis cum Bertrada 
nuptiasj fuifle a Summis Pontificibus,vel Conciliis 
pronunciatum . 

Alcerum, quod obfervare debes., fpedat hanc 
formulam Bggnante Chrifto , quae in Aftis publicis^ 
poft excomrounicationem Pbilippi Galliarum Re 
gis infcripta legitur . Nonnulli iiquidem Scripto- 
res occafione iitius formula: affirmant, propter ex- 
cowimunicacionem in Regem Philippum laram, no- 
men Philippi Regis in Aftis publicis fuifle omninc 
iuppreflunijilliufque loco fubftitutum nomen Chri- 
fti , adeouc in Adis publicifque monumentis h^c 
formula Kggnante Chrifto, non autem I(egnante Phi- 
lippo, infcriberetur . Sedhseceonje&ura averitan 
Hiftorias abhorret . Viri quippe dodiflimi com 
plura ex veteribus monumentis, Chartis, & Tabu 
lariis afFerunt exempla , queis evincunt , hac for 
gw^e Chriftoj&m ante excommunicatio 

Philippi Galliarum Regis &gt; & poft ejus tern 
pora fuifle in ufu . Reges fcilicet Galliarum de f &lt; 
modefte fentientes , Deum rerum omnium fupre 
mum Dpminum agnofcebant 5 Regnumque fuur i 
ab ipfo acceptum ei referebant , iftaque formula ; 
I{egnante Cbrijio , fummam reverentiaan Deo debi 

tar i 



ECCLESIASTICA* 389 

:am teftabantur . Qua de re videfis Hiflortam EC- 

&gt;:lefi& Parifienfis editam a Gerardo Du Bois lib.ir. 

:ap.5.pag.749.1ibrum fecundum De Kg Diplomatics, 

:ap.2d,& Di at rib am 5 quam de formula &gt; Rggnante-* 

oy fcripfit David Blondellus. 

Poftremo , obfervare debes , Philippitm Gal- 
iaruni Regern , jubente Pafchali II. Pontifice Ma 
ximo a fenceutia excommunicationis in Concilio 
Parifieafi anno MGIV. congregato faille abfolutum, 
poftquam jurameiuum grarftitiilet , fe inpofterum 
illicitam copulam cum Bertrada non habiturum* 
-rloc autem Philip fi Regis juramenturn ex MS. Co- 
iice Corbejenii refert Dacherius tomo 3. Spicile- 
^ii, & ex eo Labbeus tomo 10. Concil. pag.65&lt;3. & 
.eq. Philippus Galliarum Rex genuit ex Bertrada, 
PhilippuW) Florum&gt;& C&ciliam y fed quia Pajthdlis IL 
Summus Pontifex difpenfacionem racione affinita- 
:is Benradx cum Rcgc a SJvoneSc aliis quibujfdani 
Epifcopis pecitam concedere nunquam voliiic, pro 
nothis & fp u m s habiti mat filii & filix, quas Phi" 
lippus Rex ex Bertrada fufcaph 3 ficut aflerunt San-* 
Marthani in Gallia Chriftiana . Philippics Gallia 
rum Rex , poftquam regnaffet annos quadraginta 
feptem , mortuus eft anno milkfimo centefimp 
oftavo,ut teftantur AuSores coasvi Qrderius lib.i i. 
Chronographus Malleacenfis, & Fulcherius lib.u* 
Hiftoriae HierofoL quibus paffim alii confentiunt* 
Ei in Galliarum Regnum fucceflit illius ex Bertd 
tegitima Gonjuge filius Ludovicus hujus nomi- 
nis VI. cognomento Crajfys,qm jam ab anno MXCIX. 
apatre fuerac Rex defignacus . Aureliani a Drim* 
berto Senonenfi Archiepifcopo Ludovicus Rex inau- 
fuit } reciaaiantibus licet , uc videre eft apui 

Bb 



39O HlSTORIA 

Baronium, Remenfibus, qui aflerebant, Francoruni 
Kegum undionem ad Rgmigii fuccefibres , hoc eft* 
ad Archiepifcopos Remenfes pertinere . Super ea 
enata controverfia S. ivo Carnotenfis Epifcopus 
elegantem fcripfit Apologiam , qua oftendit, nc- 
ceflarium non efle , ut Galliarum Reges Remis 
confecrentur, cum multi Reges Francis imperave- 
rint, qui Remis Regni Infignia &gt; & facram inaugu- 
rationem non acceperunt. Ludovicus VI. Galliarum 
Rex , poftquam plerofque Dynaftas &gt; qui tyranni- 
dem in Ecclefias & in Regios fubditos exerccbant, 
in ordinem redegiflet, &lt;liuturnum bellum geflic 
cum HenricoL Anglorum Rege , cujus author fuic 
Theobaldus Blefenfis ^^ Comes *Adel& fororis Henrici 
Angliae Regis filius&gt; qui Ludovicum VL Francorum 
Regem offendens belli facem accenderat, & Henri- 
cum Anglorum Regem Avuncdlum fuum in partes 
fuas pertraxerat . HmcHenricum Anglorum Regem 
inter & Ludovicurn Francorum Regem acerbse ir^, 
malaque graviflima , qux plures annos tenuerunt, 
ita ut, quamvis ab armis interdiim ceflatum fit, 
ambo tamen coIHgendo tantiim vires refpirafle vi- 
derentur, ut fortius infurgerent . Contendebat Lu- 
dovicus Galliarum Rex , Ducatum Normanniae , fi 
nonl(oberto Henrici I. olim Francorum Regis fra- 
tri in vinculis detento , ejus tamen filio , Gullkimo 
nomine , haereditario jure deberi , ac fubinde hunc 
Normannise Ducatum abHenrico Anglorum Rege 
jufte detineri ac poffideri hand poffe . Ex ea alter- 
catione, qux magis ac magis illorum Regum exul- 
ceravit animos, crudele inter eos exarfit bellum, 
de quo legendi funt *Alfordus in Annalibus , ad an 
num MCXVIII. Sugerius Abbas in Vita Ludovici 

Craffi, 



ECCLESIASTICA 

Crafli y Orderictts lib. 1 2. Tandem anno MCXX. pax 
inter utrumque Regem fancita eft , & Willelmus 
films Henrici Anglorum Regis hominiii fecit Ludo- 
vico Francorum Regi &gt; & Normanniae fub ilio fu- 
fcepit PrincipatuirMkut fcribit Simeon Dunelmenfis 
in Hift. de Geftis f(egum *Anglwum * Summos Pon- 
tifices tempore fchimatis egregie juvit&gt; & impense 
coluic Ludovicus VI. Francorum Rex , quod gre 
admoduin ferens Henricus inter Germanise Reges 
hujus uominis V. qui occadone liiveftirurarunv- 
fchifma in Eccleltaexcitaverac^quam rnaximas po- 
tuit copias concraxit &gt; in Galliarum Regnunx^ 
quamprimum irrupturus . Sed deterritus formi- 
drndoLudovici Francorum Regis exercitu &gt; in quo 
ampliiis qudm ducenta. hominuni miliia numera- 
bancurj receptui cecinit Henricus , refque fuas cum 
Callixto //.Pontificc Maximo compofuit. Diffidium 
habuitLtH&&icus vi&gt; Galliarum Rex cum Stephana 
Pariiienfi Epifcopo j qui eurn anachemace perculir, 
quod Ecclefiae bona nonnulla ufurpaflet , eamque 
ob rem Stephanas litceras ad omnes Eccleliarum 
Praiilatos,& Abbates,ad ipfum quoque Honorium II. 
Summum Pontihcem dedit &gt; rogans uc fuae fe cau- 
fx adjungere vellenc . Sed tandem Ludovicus RCK 
ad meliorem frugem converiiis ablata refticuit , & 
a vexandis Stephana Parifienfi Epifcopo , & Henri- 
co Senonenfi Archiepifcopo Stephani Metropoliu 
deftitit ^uti narrat Baronius ex epiitolis S.Bernar- 
di 44.45. 46.47. & 49. Has epiftolas in ludovicum 
Regem querimonise plenas S. Bernardus impatien- 
ter ferens quas adversus utrumq; Prseiu!em a Rege 
gerebantur 3 tarn fuo , quam Gaufridi Carnoteniis 
ipifcopi nomine ad Honorium II. Pontilicem Ma- 

B b 4 xi 



HlSTORIA 

xioium dedit annoMexxvii.Gravi dyfenterif nior- 
bo correptas Ludovicus Rex magno cum pietatis 
affe&lt;5tu fefe ad mortem pnrparavit, ut videre eft ia 
ejus Vita a Sugerio Abbate fcripta . Sed paulo an- 
tequam moreretur , Gmllelmi Duels Aquitanix 
Nuntios excepitj qui ei denunciarunt , pr#fatunx_&gt; 
Ducem adCompoftellanarn Stfacobi BcclefiairLj 
voti causa profedum , in itinere tnortuum fuifle, 
eumque morti proximum filiam fuam unicam, 
+Alienoram tiomint^Ludo vico juniori Regi (qui filius 
erat Ludovici Craffi) defponlandam , cum Aquita- 
niae dote, fuprema voluntate deliberafle . Hanc fu- 
premam Ducis Aquitania? voluntatem adutum 
executioni mandari juffit Ludovicus VI. mifitque 
filium fuum Ludovicum cum feleto quingentorum 
& amplius nobilium Comitatu ad ducendam Sere- 
nifllmam Sponfam . Sed dtim nuptiarum folemni- 
tas Burdigala? celebratur &gt; otnniumque maxime 
geftit, ecce in medio convivii Legatus per- 



nici curfu delatus Ludovicum Regem Parifiis e vi- 
visexceffifiedenunciat. Sande" ac reliqiofe obiit 

c&gt; 

ille Rex Kalendis Augufti anni MCXXXVIII. Regni 
xxx. aetatis pene x LX. atque GalJiarum Regni hacre- 
dem reliquit filium fuum Ludovicum hujus nomi- 
nis Vll. cognomento ^juniorem y quern ex Adelaide 
filia Hunberti II. Comitis Maurinianenfis , feu Sa- 
baudi^fibi matrimonio copulata fufceperat, eum- 
&lt;jue jam anno MCXXX. confortem ac fucceflbrenu^ 
Regni declaratum,Remis inaugurari curaverat ab 
Innocentio H. Pontifice Maximo in Synodo , quam 
contra Petrum Leonis Antipapam celebravit. Ac- 
cepto itaque nuncio dc obitu patris fui Ludovi* 
cus VIL feftinato Parifios venit , ubi congrcgatis 

Or- 



! ECCLESIASTICA. 3P3 

Ordinibus , negotiis Ecckfix & Regni providit, 
Grave diffidium habuit Ludovicus Vll. Galliarum 
Rex cum Innocentio II. Summo Pontifice occafione 
Petri de Cajiro Archiepifcopi Bituricenfis. Hunc 
quippe" Archiprsefulem , quod abfque ipfius aflenfu 
fuitfet confecratus , Ludovicus Rex Biturigibus re- 
cipi vetuit . Hanc a Rege illatam violentiam Inno- 
centius II. ulcus eft interdi&o , cui Galliarum Re- 
gnum per trienniurn fuit fuppofitum . Inde etiani-ji 
caufa belli , quod idem Ludovictts Rex diii geflic 
cum Theobaldo Comite Campania? &gt; qui erat frater 
Stephani Anglic Regis . At enim cum Theobaldus 
faveret Petro de Caftro Bituricenfi Archiepifcopo, 
indignatus ob hoc Liidovicus Rex , concitavit OIB- 
nes fere Proceres fuos^ut uni cum eo bellurn inter- 
rent Comiti TheobaldO) cepitque Vitriacum oppidu 
ejufdem Comitis , ubi admoto igne incenfa eft Eccle- 
fia&gt; & in ea MCCC. homines diverfifexus & atatis fe~ 
riere, ut fcribit Guillelmus Nangius in Chranico ad 
annum MCXUI. Caufam Theobaldi Comitis non fo- 
liim graviffimis epiftolis tuituseft*S.^erw^rd. 
rasvallenfis Abbas, fed etiam ipfummet Regem 
dovicum fevere corripuit epiftola ccxxi.qucid malis 
Confiliariis aures animumque prxberet. Tandem 
Ludovicus Rex fafti poenitens anno MCXLIH. mifit 
ad Calejlinum II. Legatos pro ineunda pace 3 & ab 
eo Anathematis feu Interdi&i abfolutionem impe- 
travit, annoque fequenti, opera $*Bernardi , paceni 
iniit cum Theobaldo Campania: Comite , quern ha- 
ftenus male habuerat, que pax adeo firma fuit , ut 
Ludovicus Rex^oft divortium cum ^lienora jpruna 
uxore fua, & port Conftantiam fecundam conjagem 
vita fundam , ^[delam^ Theobaldi Comitis Caimpa- 

ttiac 



394 s HISTORIC 

mx filia,matrimonio fibi junxerit,ex qua Pbiliffns 
cognomento ^4uguflus^\\\ patri Ludovico in Regnu 
fucceffit , natus eft , ficut mox referemus . Circa 
idem tempus Ludovicus Vu. GalliarumRex, hor- 
tantc S.Bernardo , facram militiam ad recuperan- 
dam Terram Sandam contra Turcas fufcepic , & 
ingenti cum excrcitu iter eft aggreffus , ^lienora 
uxore Comite, Regni adminiftratione Sugerlo San- 
dionyfiano Abbati commendata . Sed rebus^ut jam 
obfervavimus, in Orience infeliciter geftis, in Gal- 
lias reverfus eft&gt;& p ongregato Balgenciacenli Con- 
cilio repudiavic uxorem Tuam ^lienoram &gt; quod, 
dam Antiochix ageret, in pacrui Palatio thori con- 
jugalis iidem impudica libidine violaflec * Sic repu- 
diata *sllienora&gt; ejufque matrimonio cum Ludovico 
Rege, objeda , acjuridice probata affinitate , di- 
rumptO ; Henrkus Normannorum Dux^ Si Andega- 
vorum Comes &gt; qui poftea flat Anglic Rex,ea con- 
jugem duxit &gt; & dotalibus tabulis Dux Aquitano- 
rti,&r Comes Pidonum fadus eft,quibus ditionibus 
Anglix Regnu poftmodum adauxit. Hoc macrimo- 
nium ^lienord cum Henrico femen fuit atrocifllmi 
belli y quod de x\quitanise poflefllone Francos inter 
& Anglos ortum eft,quod deinde utcumque fopirii 
eft i Margarita Ludovici Regis filia defponfata filio 
Henrid //.Anglise Regis.Ortoin ccle(ia fchifmate &gt; 
Ludovicus VIL Galliaru Kcx^lexandrum ///.Ponti- 
ficem Maximum fumma veneratione fufcepit a eiquc 
cum toto Galliarum Regno obedientiam profeflus 
eft* Maxima etia pietate & obfervantia excepit, fo- 
vitquc fandilfimum Cantuarienfem Archiepifco- 
pum pro juftitia & defenfione Ecclefiafticas liberta- 
tis exiuletn Thomaw, quem poft mortem , tanquam 

Mar- 



ECCLESIASTICA* - 3P5 

Martyretn veneratus , Cantuariam ad ejus fepul- 
chrurn adiit , voti folvendi causa , quod nuncupa- 
verat pro recuperanda falute filii fui Pbilippi , qui 
periculofa segritudine erat correptus . Domum re- 
dux Ludovicus Rex *Pbilippum filium, quern fanitati 
reftitutum invenit , folemni ritu Regem confecrari 
curavit, obiitque poft filii fui inaugurationem Pa- 
rifiis anno MCLXXX. Regni XLIV. astatis circiter fe- 
xagefimo quarto. Poft Ludovici Regis obitum,ejus 
ex ^idela conjuge filius Pbilippus IL ^deodatus ^ 8c 
.*4iiguftus nuncupatus/olus regnare csepit annorurn 
pene fexdecim adolefcens , Vvilklmo Reginse *de- 
Le fratre , Remenfi Archipr^fule avunculo fuo fa- 
pientia & confiliis ipfurn in Regni adminiftratio- 
ne dirigente. Elizabethan) Comitis Hannonise Bai~ 
dnini filiamj Philippics Rex duxit uxorem &gt; Regni- 
quefui exordia Ecclefi^ ac Religioni confecraviu 
In prirnis, poftquam Principum quorumdam in fc 
conjuratorum 3 ac civile bellum in Regno ince^i- 
dentium conattis fregiflet 5 fubegifletque perduelles, 
totumfe ad officiapietatis convertit . Jtidxos per 
innocentum puerorum csedem Sacris Chriftianis il- 
ludentes, & aliorum fcelerum convidos , perpetuo 
multatos exilio , edido prouiulgato &gt; ex univerfo 
Gallise Regno exire juifit , ipforumque Synagogas 
Chriftianis expiatas ritibus in facras ^Edes 
vcrtit . Contra blafphemos legem tulit , e&lt; 
graviflimis poenis fubjecit . Coterellos hasreticis ne- 
quiores in Provincia Bituriceufi ferro ac flamma 
graflantes ( de quibus in Colloquio tertio Sermone 
habituri fumus) penitus delevit.Ecclefiaftica liber- 
tatem ftrenue tuituseft . Hirtriones, ac joculatores 
Aulaabegit Oratores e Syria ad ipfum venientes, 

ut 




HlSTORlA 

iit pro Chriliianis in Orience a Saladino pene fub- 
adis auxilium implorarent, beaigne excepit, habi- 
toque Parifiis Anciftitum , & fcrocerqm Conventu^ 
facruui bellutn decrevit, ad quod felicibus auipiciis 
conficiendum 3 Decimas , quas Saladinas appella- 
runt, aflenfu Cleri & populi in fumptus belli ad an 
num dumtaxat impofuit, folis Carthufienfium , Ci- 
ftercienfium,Fontis Ebraldi Ordinibus , ac Lepro- 
fis exceptis. In hac Expedidone militari baud pro- 
fpera fortuna ufus Philippus Auguftiis , & aegritudi- 
ne in Orience correptus 3 in Gallias 3 ut jam obfer- 
vavimus, regreffus eft , bellumque diuturnum gef- 
fit cum F(ichardo Anglix Rege , quod feliciter & ex 
animi fententiaconfecit. Duplex Interdidum paila 
cit Gallia Regnante Philiffo vfttgufto . Primurn la- 
terdidum anno MCXCIX. in GalJiarum Regnum latu 
eft a Petro Capuano Sedis Apoftolicas Legato pro- 
prer capcionem Petrl de DUACQ Cameracenfis pi- 
fcopi eledi menfe Majo fadam ab Hugone *Ame~ 
lencourt , ejufque detentionem a Pbilippo Rgge , fed 
illud Interdi&um fuit tantum trimeftre , duravit- 
quejuhio, Julio, & Augufto . Alterum Incerdidum 
in Galliarum Regnum ab eodem Sedis Apoftolica? 
Legato vibratum eft menfe Jauuario anni millefimi 
ducentefimi 5 eo quod Philippics ^tuguftus Rex Ings- 
burgim fororem Canuti Danorum Regis^quam uxo- 
rem duxerac, repudiaflec, novafque nuptias iniiflet 
cum Maria Ducis Boemi^Moraviseque filia. Quod 
Interdidum odo menfibus duravit, luxitque per 
id tempCfris Gallia facrorum omnium expers , do 
nee Philippus *Aiiguftus Rex Decreto Pontificio ob- 
temperans , dimifsa Maria, Ingeburgim legicim 
conjugem fuara in Regiatn reduxillst * Sed de 



I ECCLESIASTICA. 3P7 

lippo tAuguflo Gailiarum Rege plura dicemus in_j 
ColloquioL in Hiitoriam feculi XIIL quo feculo 
mortuus eft Philippus ufuguftus, feu aano MCCXXIII. 
poftquamregnafletannos quadraginta tres , quo 
rum viginti priorum ad fa?culum XII. pertinen* 
tium Hiftoriam in iito Coiloxjuio breviter expo- 
fuifle fufficiat. 

D. E Galliain HiTpaniaoi tranfeamus , & 
compendiose, qusefo , defcribe ftatum Ecclefise iub 
ilcgibus, qui duodecima/seculo Regna Caftellse & 
Legionis gubernarunt poft *Alpbonfitm hujus nomi- 
nis VL Caftellx Legionis Regem , cujus mortem 
in Colloquio primo in Hiftoriam fzculorum de- 
cimi & undecimi confignafti anno miilefimo cen- 
tefimo nono f 

M. Ctim Mauri duodecimo Ecclefise fa^culo 
complures Hifpania: civitates occuparent 3 & EC* 
clefise ac Regno multam cladem inferrent , ad 
illos Chriftiani nominis hoftes profligandos fepi- 
iis Hifpaniarum Reges bella moverunt . *dlpbon- 
fus hujus nominis VI. de his Barbaris infignem 
reculic viftoriam, Toletum expugnavit , Sacroram 
religionem inftauravit , & abrogate in Hifpania-* 
Ritu Gothico , Romanum Officium , Ritufque iu 
omnibus ditionibus fuis fufcipi ac celebrari fan- 
xit . De hoc Officio Gothico , vulgo dido Moz~ 
arahico y quod diu in Hifpania , Gallia item Nar- 
bonenfi , & aliis regionibus Gothorum Regno 
fubiedtis viguit ? legeiis Cardinalem Joannem Bono, 
lib. i. Rerum Liturgicarum cap. XL Poft multa 
pr^clare geftaobiit ^flphonfas VL anno millefi. 
mo centefimo nono , & unicam reliquit filiam no* 
Vwacaw , qua? primum nupta Jfaymundo 



HlSTORIA 

Duci Burgundi^peperit filium ^Alphonfitm , quern 
Hifpaniarum Proceres Regem falutarunt , reni- 
tcnte licet Vrraca Regina matre , quaepoftprio- 
ris mariti fui l^aywundi obitum, nuptias cum *^/- 
phonfo Aragonum Rege inivit. At Vrraca , poft- 
quam regnaffet XIIL annis,in Legionis arce obfef- 
fa conditionem illam pacis , volens nolens , acci- 
pere coafta eft , ut redditibus, unde vitam fuften- 
tare poflet, affignatis 3 Regnum ipfa filio cederet . 
Anno itaque MCXXII. Vrraca Cattellse Regina ab 
^flphonfo hujus nominis 711. filio fuo fuit ipoliata 
Regno , ifque ab omnibus Regni Magnatibus uc 
Rex legitimus agnitusete^ ficut SandQvaUus&gt; alii- 
que Scriptores Hifpanici tradunt . Non folum Ca- 
ftell^,ac Legionis Regem , fed etiam Imperato- 
rem fe fe appellavit *Alpbonfu,s Vll* Sic enim Con- 
cilio Palentino anno MCXXIX. celebrato fubfcri- 
pfit : Ego lAdelpbonfiis prafatus Imperator , und cum 
conjuge me a, quod fieri mandavi , proprh robore^? 
confirmo y ficut videre eft apud Cardinalem de 
.Aguirre , qui hoc Concilium Palentinum ex MS. 
Mondexarenfi eruit , integrumque publicavit To- 
mo III. ColleElionis maxima Concilionim omnium^ 
Hifpania . Varias Expeditiones contra Mauros 
fufcepit lAlpbonfus VIL eifque eripuit Cauriam ur- 
bem 3 regionemque univerfam &gt; quae Ana & Tago 
continetur , populatus eft . Cordubam quoquo, 
Beatiam , Almeriam , plurefque alias nobiles c- 
vitaces & arces in fuam poteftatem redegit. Be* 
rengariam Raymundi Berengarii hujus nominis ///. 
Barcinonis & Provincial Comitis ac Dulcia Comi- 
tiilx filiam fibi matrimonio copulavit, ex qua_ 
duos fufcepit filios, Sanctwnt fciiicet , & Fernan- 

dnm 



ECCLESIASTICA. $9$ 

y feu Ferdinandum y & filiam Conflantlam , qua? 
oftea Ludovico V1L Galliarum Regi nupta eft, 

tiortuus eft ^Iphonfus Vll* ex militari contra^ 
lauros expeditione rediens annoncLvii. fcdpri- 
fquam moreretur, divifit imperiumduobus filiis 
iis , Sanftio natu major! Caftell^e Regnum & Fer~ 
ando y feu Ferdlnando Legionis Regnum dedit. At 
anttius hujus nominis III. Caftellae Rex, qui, 
ivente adhuc patre^ Blancam Garfia? Ramiri Na- 
arrae Regis filiam duxerat uxorem, fublarus eft 
iimatura morte 3 ob qpam ipii nomen Defidera- 

: datum eft , obiic in procindu belli , quod iix^ 
lauros B^ticam infeftantes parabat . Ferdinan- 
us vero ejus frater Legionis Rex hujus nominis 
:cundus poftquam unum & triginta annos regnaf- 
:t, e vita migravitanno MCI.XXXVIII, Poft San- 
lii & Ferdinands mortem Regna Caftelte, & Legio- 
is inter eorum filios adhuc remanfere divifa . 
tlpbonfus Vlll. in Caftellae Regnum Sanftio patri 
icceflit , Eleonora filix Henrici II. Anglic Regis 
upfit 3 Matiros facpius deballavit,& Conchamut* 
em prxvalidam in Celtiberix finibus poft diutur- 
iam , gravemque obfidionem expugnavit y aiino 
amen millefimo centefimo nonagefimo quinto 
dlpbonfits VilL CaftelJar Rex a Mauris , feu Sara- 
:enis, prope Calatravatn ad ^tlarcum o 
ufus , fugatus profligatusque fuit. Sed de 
o Vlll. Caftella: Rege iterum redibit fermo 
^olloquio I. in Hiftoriam EccJeiiae fasculi decimi 
:ertii,cum ipfe vixerit ad annum ufque millefi- 
num ducentefimum decimum quartum . Pauca_&gt; 
^tiam hie dicemus de altero ^flphonfo dido IX. 
}uem -^ .vTedonis Rex ex ifrraca Regis. 






4oo HISTORI A 

Siphon/I Portugalliae filia fufceptum Legionis Re- 
gni hasredem reliquit . Nam cum Ifte *&lfhonfm 
Uidus IX. Ferdinandi films Legione regnaveric , 
vixeritquc ufque ad annum miilefimum ducente- 
iimum trigefimum primum , illius gefta comrno- 
dius referemus in Colloquio I. in Hiftoriam fas- 
culi decimi certii* Hie tantiim dicam obiter, hune 
^Mfbanfum IX. Legionis Regem nuptias iniifle cum 
Therafia filia Santtii Lufitanias Regis , veriim The- 
r4/?^juflu Romanorum Pontificum , prxfertim /- 
nocentii HI* ob propinquitatem repudiata anno 
ducenteiimo fupra miilelimum, Berengariam filiam 
lAlphonft Caftcllae Regis in ejus locum afciviiie . 
Csterum hie prcennittere baud pofliim mala , 
qu^. duodecimo Ecclefise feculo Chriltiani in Hi- 
fpania pafli funr , poftquam Saraceni didi ^4lmo 
hades in Hifpania Saracenica circa annum MCXLV. 
docninari cseperunc. Hi fiquidem Saraceni didi 
^Llmobades , quos nonnulli perperam confundunt 
cum aliis Saracenis 3 qui appellantur *Almorabit , 
tanto odio Chriftianos profequebantur, ut eorum 
Hcclefias folo arquarent , Sc omnes , qui Religio- 
nem Chriitianam deferere nollent , incerneciono 
delerenc, ncc eos ullo pado apud fe permanere fi- 
nerenc. Qua in re iiti Saraceni, ^tlmohades dictl 
longe in Chriftianos crudeliores fuerunc illis Sa 
racenis :, qui .Almorabita dicebantur. Hi quippe., 
quamdiu in Hifpania Saracenica regnarunc , Chri 
ftianos , qui a fua religione difcedere nolebanc 
fecum permixcos , & ideo Mozorabes appellato, &gt; 
vivere permittebanc. Ac faraceni ^tlntohades 
pollquatn , deftrudis Saracenis ^Imorabitis , Hi 
^Saracenicam occuparunt, omnes Chri 

ftiano 



ECCLESIASTICA 4&lt;DI 

Hauos fine exceptione trucidarunt 3 ita ut ex om- 
libus Chriftianis Mozarabibus nullus fuperfuent 
&gt;ra?ter illos, qui in terras Chriftianorum Hifpanix 
s fe fuga prorfpere potuerunt. Suam tyrauaidem 
xercuemnt Saraceni lAlmobades ufque ad annum 
nillefimum ducentefimum duodecimum; quo anno 
hriftiani illos praelio aggrefll memorabili cladc 
ttritos proftrarunt ac penitus exterminaruntjiicut 
referemus in Colioquio prime in Hiftoriam feculi 
iecimi tertii. 

D. Res Ecclefias fub Regibus , qui duode 
cimo feculo Angliae Regnum adminiftrarunt; non 
optimo loco fuifle y focile coniicio ex morre S, 
Thorns Cantuarienfis Arcliiepifcopi , quern jura_ 
Ecclefise invida animi conftantia propugnantem 
fuifle a (ieariis ad Aram trucidatum nuper obfer- 
vafti . Cedo itaque feriem Regum , qui duodeci 
mo EcckCix fseculo fumma rerum in Angiia potiti 
funt a & indica tempus,quo S. TAow^Cantuarienfis 
Archiepifcopus Martyrium in Angiia paflfus ell . 

M. Seriem Regum Anglic jam in pr^ceden- 
tibus Colloquiis exhibuimus ufque ad ^ffllldmum 
hujus nominis IL qui anno centefimo fupra mille- 
fimum occifus eft . i fine prole demortuo iii^ 
Regnum Angiia* fucceffit ejus frater Henricus I. 
Hie y tefte Orderico lib. x. inter profpera & adverfa 
regnum jibi divinitus commlffum frudenter & com 
mode modcratns e/l, ac inter prtfcipttos Cbriftianitatis 
Principes , obtentu pads & juftitia fulgent, infignis 
habitus ejt . In diebits ejus Ecclefia Dei divitiis & 
honoribus alacriter emicuit , & omnis Ordo RgHgio- 
forum ad laudem creatoris multipliciter crcvit . At 
enim Henricus hujus uominis I. Anglise Rex &gt; qui 
Tom. IP. C c Mxtbil- 



4O2, HlSTORIA 

Matbildi fillx Malcomi HI. Scotia? Regis nupfit , ut 
Regnum Anglic bene ac fapienter adminiitrarct , 
Leges a S. Eduardo Angliae Kege latas accurate fe- 
ruari iuflk . Furta , ftupra &gt; monetx adulteratio- 
nem feyeriffimis p$nis coercuit. Malta Moaafte- 
ria in Anglia & Normannia excitavit * S. ^fnfelmi 
Cantuarienfis Archiepifcopi in frsenanda Clerico- 
rum continentia adiutor fuit , Willelmi //. fratris 
fui, anted Anglig Regis, Ada iniufta refcidit, 
vinctos foluit , infolentia remifit tributa . Nee 
minus militiae Jaude claruic Henricus I. Anglias 
Rex, quippe qui Normanniam , qux Willelmi II. 
fratris Tui incuria in plures dominos diftracla-&gt; 
erat, totam fubegit , Wallenfes ad defedionem^ 
femper procjives domuit . Bellurn cum Ludovico 
VI* Galliarum Rege geffit , quod tamen ftatim_ 
compofitum eft eaconditione 3 utWille!mus,iiUus 
Henrici I. Angliae Regis^horninium Galliarum Re- 
gi pro Nonnannia faceret , ejufque fe Beneficia- 
rium profiteretur. Inveftituras cyuidemHenricus An- 
glise Rex retinere voiuit 3 & hac de caufa CUITL_* 
Paftbalill. Pontifice Maximo ,& Sando ^dnfilmo 
Cantuarienii Archiepifcopo negotiuni habuit^ 
fed remifit tandem Invi/iitttras per annulum & 
baculum . Genuit ex Mathilde conjuge fua W/7- 
hlmum iilium, qui immatura morte pr^reptus eit, 
& Mathildsm filiam , quam Henrico Imperatori 
collocavit . Sed , mortuo Henrico Imperatore, Ma- 
tbildem filiam fuam ex Germania revocatam cum 
Gaitfredo Andegavenfi matrimonio fociavit. Nul- 
lam ex *Adela fiiia Ducis Lotharingise , quam, de- 
funfta priori conjuge fua Matbilde , uxorem du- 
xerat Henricus Angliae Rex,prolem fuicepit, qua- 

pro- 



ECCLESIASTIC A. 403 

propter , priufquam morcrecur &gt;Mathildem filiani 
fuarn , olim Imperatricem, ejufque filium Henri- 
cum Regni hsredes inftituit & anno MCXXXV pie 
omnibusque Ecclefia? Sacramentis munitus in.* 
Normannia obiit , iicut Hugo Rothomagenfis Ar- 
chicpifcopusf, qui Henri co Angliae Regi morienti 
adfuit, teltatur in Epiitola fcnpca ad Lnnocentium 
1L Pontiticem Maximum. Morcuo Henricol. Aa- 
glise Rege , Stephanus Bononieniis Comes, ejus ex 
forore nepos, Regnum invafit, violatojuramcu- 
to, quo Matbildi Jmperacrici & tilix Henricil. 
Angliae Regis obftrinxerat fideiitatem . Peflime 
Anglix Regnum admituitravit Stephanies y ucpo- 
tequi Hcclefiarum thefauros diripuit , poiieiiio- 
nes terrarum Laicis dedic , Clericorum Ecclefias 
alienis vendidit , Epifcopos vexavic , auc res fuas 
alienare coegic , Abbatias vel amicorutn gratia , 
vel rclaxatione debitorum indignis conce(iit 3 to- 
tamque Angliam, teite Willelmo Malmesburienfi&gt; 
DomeiHcis , externifque motibus toto Regni iui 
tempore exagitavit , Cum Mathilde Imperatrice, 
& fiiia Hnirici I. Anglias Regis nupta Gaufredo 
Andegavenfi Comici diuturnum bellum vario 
eveatu geffic Stephanus Rex Anglise, riliumquc^ 
fuum Euflacbium Normannise Ducem conftituit, 
fed , mottuoEuftacbio, Normanniam fibi fubegit 
Gaufredus Comes Andegavenfis, Matbildis mari- 
tus , eoque Ducatu donavic Henricum fuum ex 
Mathilde rilium . Hie ilie Henricus eft , qui ut fu- 
perius dicebarnus, *Ai tenor am , a Ludovico Vll. 
Galliarum Rege repudiatam , uxorem duxit y & 
dotali Aquitani^ Ducatu potitus eft , quique Sre- 
pbano Regi Anglic defunfto anno oiillefiino cen- 

Cc 2 tefimo 



404 H I S T O R 1 A 

teiimo quinquagefimo quarto in Regnum Anglise 
fucceflit, didus Henncus IL Hujus Henricill. Aa- 
glise Regis tempore S. Thomas Cantuarienfis Ar- 
chiepifcopus pro tuenda Ecclefiaftica iibertato, 
quam pravis Legibus & confuetudinibus violabac 
ille Rex 9 gloriofam mortem oppetiit. Hoc fad- 
fius perpetrandi verbis imprudentibus , acerbis 
querimoniis , & impotent is ire fignificatione fa- 
crilegis fatellicibus occafionem quidem dedit Hen- 
ricus II. eum tameu a ca^de S. Tboma Cantuarien- 
fis revera infontem fuiile , multis momentis evinci 
potcft. Prime , legitur cap. in. lib. iv Hiftori& 
Quadripartite 9 quod ftatini ac mors S. Thoinx 
Cantuaricniis innotuiflet Henrico Regi Anglic, af- 
fiiElus efi affiiflione magnet ...... ingcmifcctfs fern- 

fcr & dolens &gt; & fepiiis iterant, Heu \ Heu \ Pr^te- 

rea , fipifcopi Angliae & Nontiaooist in Epiftola, 

quam ad *AlexandrumllI. Pontificem Maximum 

fcripferunt, Henricum IL Anglias Regem a cxdc S* 

Thomse Martyris purgarunc . Tertio , coram Le- 

gatis Sedis Apoitolica: Theodino , & Alberto Pre- 

sbytcris Cardinalibus, & in frequcnti apud Abrin* 

cas Epiicoporum , & Procerum Conventu Rex 

Uenrictts //. taftis Sacris Evangcliis juravit, fc^ 

Cantuarienfis Archijepif&lt;popi necem nee imperaifc, 

nee Con(ilio, auxiiio, vel alien fu voluiile, aut 

approbaile,fed pociiis de ea vehcmenter indoluifle* 

Confdlus clt camen &gt; fe verbis querulis de Sando 

Archiepifcopo imprudrnter, & cum doloris teftifi- 

catione irseque impetu proJatisimmane iftud fla- 

gitium perpetrandi anfam & occafionem dedifle 5 

pro cujus expiatione ad omnem latisfaftionem fi- 

i&gt;i i JLegatis Sedi$ Apoiioiic* impofitain humili- 

ter 



ECCLESIASTICA. 4OJ 

tcr fubeundam , & religiose adimplendam paratif- 
fimum fe feexhibiuc. Quocirca Rex fibi a Lega- 
tis Apoftolicis injundam fatisfadionem demiilb, 
ac paenitenti animo fufcipiens &gt; & prae foribus c- 
cle(i vcniam poftulans ,ab iisdeni Legatis abfo- 
lutus , in Hccleiiam introdu&lt;ftus eft , iicut legitur 
in Hiitoria quadripartica . Quart6&gt; refertG^r^^- 
flus dorobernenfis , Sci 4 iptor Anglus in fuo Chro* 
nico , quod Henricus II. Anglic Rex ad imploran- 
dam S.Tboma Cantuarienfis Archiprastulis & Mar* 
tyris intcrccflioneni Cantuariam profectus eft , ubi 
in vefte hnea , nudis pedibus ab Ecciejta S.Dunftani) 
qua lougi extra 1)rbem pofita eft y ufque ad tumbam 
Sanlli Tborna Martyris perveniens, ibidemque diutius 
& devote frocumbens &gt; ab omnibus y qui adftahant, 
Epifcopis ,*Abbatibus &gt; & Monacbis fingulis Ecdefix 
Chrifti votuntate fpontanea verberatus eft , Quod 
etiam narrant Baron! us ex vita SanftiThoaiae Can 
tuarienfis, & Vvillzlmus Neubrigenjis hujus tempo- 
ris Scriptor lib.2. cap* 34. ex quibus momentis 
aperte colligitur &gt; Henricum II. Anglic Kegem nee 
Imperio &gt; nee confilio , nee auxilio , nee aflenfu esc- 
di S.Thomse Cantuarienfis Archiepifcopi coopers 
turn fuiile , fed potiiis de ea plurirnum doluifle . 
Veriiin ,quia Henricu* II. Angiiae Rex verbis qui- 
bufdam querulis S.Thomam Cantuarienfem Ar* 
chiepifcopurn trucidandi , facrilegis fatellitibus 
occafionem dederat &gt; permifit Deus, ut ejus filii 
Henricus , tycbardus , & ^Joannes cum ^lienora ma- 
tre adverfus ipfum conjurarent , & ad hanc conju* 
rationem Ludovicus Pll. Francorum Rex , Guillel- 
mus Scotia Rex, Pbilippus FlandriaeCome$ 5 & plu* 
rinii Optimates &gt; Duces ac Princip^s acceflerintr 

Cc 3 Quin, 




H I S T O R 1 A 

Quin , tefiatur Joannes Bromptonus Anglus Mona- 
chus Ciftercienfis inChronico , quod omnes proxi- 
mi&gt; Henrici II. Anglic Regis , cum decederet , & fa- 
mliares circuwftantes itd rapacituti induljerunt , lit 
corpus E^tgis diunudum jaceret y donee puer quidam 
infer tori s corporis pane* pallio brew contegeret . Id 
autem non tarn huniana? feveritad , quam divinae 
ultioni adfcribendum cUe cenfet idem Scriptor: 
Eadem enim wenfura , inquit , qua mtnfus eft, rcmtn- 
fum eft eiy ut aui patrem fuum B.Thomam Cantuarhn- 
fern ^irchiepiftopum ufque ad mortem , & licet mor 
tem non iniulerit &gt; perjecutus eft , ipfi afiliis propriis 
ufque ad diem extremum perficutio mn deejfet . Mor- 
tuus eil Henricus II. Anglic Rex anno MCLXXXIX. 
eiquein Ilegnum Anglise fucceffit P^cbardMs hujus 
nominis I. ejus filius fecundo genitus , cum Henri- 
cus , qui Henrici II. Anglic Regis erat filius primo 
genitus , jam anno MCJLXXXVI. prope Lemovicum-^ 
e vivis exceflillet . Paternum Anglic Rcgnum ade- 
ptus P^cbardus hu;us nominis I.cognomine Cor Leo- 
nis , inOrientem beiluni Saracenis illaturusuna 
cum Pbilippo *Augufto Galliarurn Regeanno mille- 
limo ccntefimo nonagefimo profeftus eft , ibique, 
ficiit fuperius obfervavimus , Ptolomaidcm cum 
faederatis Principibuscxpugnavit, Cypri Regnum, 
quod in fuarn poteftatem redegerat , Cuidoni Hie- 
rofolymorum quondam Regi vendidit . Sed e Pa- 
lasftina difcedens E^chardus Anglias Rex, cum nau- 
fragium in mari vix evafifTet y fseviorem in conti- 
tinenti expertus eft tempeftatem . Captus quippc 
a Letpoldo Auftrise Duce^ quicum privatas fimulta- 
tesgerebat, traditus eft anno MCXIII. Henricolm* 
peratori^a quo peffime habitus, & per annum inte- 

grum 



ECCLFSIASTICA. 407 

grum captivus remanfit , & ad libertatem redi- 
mendam centum & quinquagiata mille marcas 
argenti Imperatori perfolvere coadus eft . Anno 
itaquc millefimo nonage/imo quarto in Angliam 
reverfus B^chardus Rex , bellum cum Phtlippo *4u- 
giijh Galfiarum Rege quinque circiter annos gef- 
lit, hoc eft , ufque ad annum MCXCXIX. quo P^ckar- 
dus Angliae Rex in obfidione Calaci&gt; quod Caftrutn 
eft in Lemovicis , fagitta in brachio percuffus , ac 
male" curato vulnere , occubuit y lepultufque eft in 
Monafterio Fontis Ebraldi, ubi & patris illius cor 
pus jacebat . Hjchardo in Regnum Anglian fucceflit 
Joannes ejus frater.,//V/e terra vulgo nominatus^cu- 
jus gefta fuoloco referemus^hoc eft inColloquio I. 
in Hiftoriam fasculi clecimi tertii . 

D. Statum Ecclefise fub Principibus Chri- 
fti^nis tarn in Oriente , quam in Occidente hafte- 
nus accurate repr^fentaftijr fed, antequam huicce 
Colloquionoftro finem imponamus, hoc unurn a 
te difcere cupio, an videlicet Ecclefia aliquod duo 
decimo fasculo fufceperitincrementum? 

M. Haudparuum duodecimo fasculo Eccle 
fia fufcepk incrementum . Anno fiquidem milleii- 
mo centefimo vigeiiino quarto Otto Epifcopus 
Bambergenfis invitatus a Boleslao Polonias Duce 
hujus nominis ///. ad converfionem Pomeranorum 
adhuc Paganorum , quos variis prasliis fibi fubje- 
cerat, impetrato a Calliflo Papa ad illam Gencem 
Apoftolatu, eamdem prxdicatione verbi Dei, Do 
mino cooperante , & fermonem fignis & miraculis 
confirmante, ad Chriftiaaam fidemperduxit , me- 
ruicque dici ^poflolus Pomeranorum ; ( funt hi po- 
puli Slavi* , qui Pomertni ideo appellaa tur 5 quod 

C c 4 juxta? 



408 His T o R i A 

juxti mare fine pofit i. ) Vratislaus Pomeranian 
Dux , amboque ejus fi lii a Sando Ottone baptizati 
fuere ,& ^fdelbertus Pomeraniar Epifcopus renua- 
ciatus fedem pofuit V ollini, quod Oppidum eft In- 
fulae Julini ad OftiaOd era? fluvir,fed ea Epifcopalis 
fcdes anno Mci.xxv.Ca minum translata eit.Omnia, 
qus pro converfione Pomeranorum geflit S. Otto 
Bambergenlis Epifcopus, legi pofihnt in vita_&gt; 
Sandi illius Epifcopi tribus libris comprehensa, 
quam Audtor quidam Anonymus hujus temporis 
Scriptor concinnavit , & qu^ extat apud Canifium 
lib.2.Antiq. led. Aliud duodecimo fseculo incre- 
mentum fuicepic Ecclefia fedente ^Alexandra III. 
Is quippe Sumraus Pontifex , dtiin anno MCLXXVIU 
adhuc Venetiis ageret, accepit epiftolam a Joanne 
Indorum Rege, vulgo Ptcsbytero, vel Pretejean ap- 
pellato , quern multi poft Raronium Exiitimant , 
Abylfinorum feu JEthyopix eife Imperatorem^ alii 
vero aflerunc, Imperium Presbyter* Joannis non in 
Africa, fed in Afia efle fitum . Uc ut (it 3 hanc epi 
ftolam ad ^lexandrum III. fcripfit Presbyter Joan 
nes Indorum Rex occafione adventus Philippi ejuf- 
dem Summi Pontificis medici , qui regiones illas 
perluftrans, cum vidiflet fidem ChrilUanam, quam 
populi illi ampJeSebantur, curn Romana in omni 
bus confentientein non ztit,ldPresbyttro*}oann&m- 
peratori figniiScavic , qui veritaris difcend^cupi- 
dus 5 per eumdem Philippum in Italiam remeantem 
fcripfit ad *Alexandrum III. litteras, quibus a Sum- 
mo Poncifice Ecclefiam in Urbe , feu Romx , po- 
ftulabat, In qua milfi ab eo viri prudences habita- 
ue poffent , & Apoftolica plenius iafirui doftrina, 
qram poftmodum in patriam fuam revertentes 

alios 



ECCLESIASTIC A; 409 

alfos edocerent. Refcripfit per eumdem Pbilippum 
Medicum ftmm Alexander HI. petiitque Roman* 
mitti viros ilios, & cun&as ipfius Regis petitiones 
fe execution! mandaturum promifit. Qua autem fe- 
cutafint ifta&gt; inquit Baronius, & poft ipfum Sponda- 
nus ad annum MCLXXVIJ. nos latet , niji quod five ab 
ipfo ^tlexandro Papa, five ab aliistjufdem Sedis ^po- 
/lolictf Pontificibus conftat, cJEtbyopibus iflis l^egni 
Prttejani, ^AbyJJinis diiis,dat am EC defiant S+Stepb*~ 
ni Protbomartyris^ina cum ejus babitationibus&gt;fitam 
poft abfidem S.Petri,quam in bane ufque foffident diens. 
Multi Sci iptores vanis conjeduris indulgentes* 
etymologiam hujus nominis ^oannis Presbyteri 
Indorum Regis e lingua Perficaderivare conantur, 
fed meras danc conjediuras nulla audorirate ni- 
xas . Longe , m^a quidem fencentia , verofirnilius 
eft y hunc toto terrarum Orbe nominatiflimura In- 
dorurn Regem vulgo appellatum efle Presbyterum 
sjoannem, quia revera Presbyter erat, fed Neftoria- 
nus , cumque in Ecclefia Oriental! liciturn eflet 
Presb teris habitare cum uxoribus ante Sacros 
Ordines fufceptos duftis^ Joannes ilte ex fqa con- 
juge genuit filium ac Regni fucceflbrem nomine^ 
Davidem, uti produnt Hiftorici * Quicumque ergo 
in hoc nomine Presbyteri ^oannis latens aliquod 
myfterium expifcari , & e lingua Perfica referare 
atque explicare fepoiTe exiftimant, hi certe inani 
fefe torqucnc labore, & in novis cxcogitandis con- 
jecturis oleum & operam perdunt. 



COL 



410 H I S T O R I A 

COLLOQUIUM II. 

In quo exbibetur feries Eplfcoporum , qm 

duodecimo faculo $r&c\puat Ecckfa 

fedes tenuerunt . 

D. O^Bpius audivi a viriseruditis, Sedem 
ij Romanam eo iingulari fibi a Deo con- 
ceffo , prse caeteris aliis Eccleiiae fedibus , gaudcre 
privilegioj quod hi omnes , qui cam haftenus te- 
nuerunc Sunimi Pontificcs 3 in nuliam unquam iai- 
pegerinc hxrefim , eorumque feries ab ipfis Apo- 
itolorurn teaiporibus ad noftram ufque #tatem_* 
non fit interriipta; cum tamen alia; nobiJiflimse c- 
clcfias fedes, Antiochena^ Alexandrina ,Hierofoly- 
mitana, & Coaiiantinopolitana fepius ab iipifco- 
pis haereticis fuerint occupatx 3 multifque jam ab- 
hinc fxculis fub dura Saracenorum , feu Turcarum 
tyrannide miferum in modum finr opprcfla? , auc 
omnino deftrudse . Inferie itaque texenda Sum mo- 
rum Pontificum ,qui , duodecimo feculo Sedein_-&gt; 
Romanam tenuerunt , ac univerfam Chrifti Eccle- 
liam gubcrnarunt , potiflimum in hocce Colioquio 
hxrere 3 ac eorum gefta defcribere debemus . De- 
hinc, de Epifcopis , qui eodem feculo aliis prseci- 
puis Ecclefias fedibus pnefuerunt, brevicer diffe- 
remus . 

M. Mortuo Vrbano //.Pontifice iMaximo an 
no millefimo nonagefirno nono, ficut jam obferva- 
vimus in Colioquio II. in Hiftoriam fxculorum 
decimi & undecimi, in ejus locum fuffedus eft Pa* 

fiba- 



ECCLE SI A STIC A. 4ll 

cbalis II. Monachus Caflinenfis ante Pontificatum 
\ayncrius appellatus , Presbyter Cardinalis tituli 
t.Clementis a Gregorio Vll. creatus , & morum in- 
regritate, dodrina, Iblertia , & lingulari in rebus 
igendis prudentiaabunde cumulatus. Hanc Pd- 
chalis II. ele&ionem divinitus fadam fuiflc fcribit 
Bertholdus in Chronico ad annum MXCJX. Lam-^ 
^tiarn viro cuidani religiofo revelatam fuifle afle- 
rrit Lodecbinus Abbas in Appendice ad Marianum 
Siotum . Ccrte pro n^iraculo duci debet , quod, vi- 
/eute acihuc Gitiberto feu y&lt;vibtrto Antipapa, Cle- 
mente III. dido , & ob cum in fa&iones Urbrolim 
^on{ci(sa,in eleclionem Pafehalis II. Pontificis Ma- 
imi omnes (imul in Urbe Clerici & Ordines, ne- 
aiine adverfante,cofenferint;folus vero ipfe celfiffi- 
niam hanc dignitatem fugiens , invitus ac maerens 
earn fufceperit . Per hanc tamen Pafthalis II. ele- 
ftionem non fuit extindum fchifma ab Henrico in 
ter Reges Germanise hujus nominis IV. in Eccle- 
fia occa(ione Inveftiturarum excitatum . Guibertus 
quippe feu yvibertus&gt;di&LUS Clemens III. Antipapa-&gt; 
ab Henrico Rege Germanise creams vixit ufque ad 
annum millcfimum centefimum &gt; & poft ipfius mor 
tem duo confeftim a fchifmaticis elefti funt pfeu- 
do-Pontifices^ ^.Ibertus fciiicet, qui tamen eodeia 
fuse electionis die captus a Romanis , & apud San* 
(Sum Laurentium retrufus ett ; & Tbeodoricus ,qui 
pfeudo-Pontificatum tenuit diebuscv. & in Ca- 
venii poftea Monafterio reclufus eft 5 ut tefta- 
tur Pandnlfhus Pifanus in Vita Paftbalis II. DC 
nomine &gt; quod duo ifti pfeudo-Pontifices fibi 
impofuerunt 3 altum eltapud veteres Scriptores 
fileatium . Prater duos iitos pfeudo-Pontifices, 

poft 



HlSTORlA 

poft obituni Guiberti^ku Vvibeni e!e&lt;ftos,tertium 
fchifmatici clegeruntj ac promoverunt Antipa- 
pain di&um Silveftrum W. qui anted vocabatar 
Magmulfus , feu Maginalfus . Sed hie tertius 
pfeudo-Pontifex , amifsa Urbe , exulem vitam_&gt; 
mifere finiifle , ficque Ecclefiam quievifle fcribic 
idem laudatus Pandulpbus Pifanus in vita Pafcha* 
Us III. Reddita Eccklix pace, Pafcbdis i/.Sum- 
rnusPontifex anno miilefiaio cenre/imo quinto, 
Cmberti , feu v/iberti AntipapcE oila y quc Kavea- 
nx fepulta fueraut ; exhumari & in fluenta proiici 
jufllt/ed quod 3 ut refert Willdmus Bibliotheca- 
rius apud Baronium, hi, qui adhuc Wiberti Anti- 
papa: ftudioii remanferant , falsas in vulgus fpar- 
gcbant vifiones oftenfas in fcpuichro ejus, nimi- 
rum vifas illic nofiu fplendere faces cxlitiis ixjif- 
fas , illiiis fanfiitatis indices. Hanc p^nam nieri- 
to poft obitum luit Vvibertus Antipapa^qui per vi- 
ginti annos Ecclefiam turbavit. Nee meliorenL^ 
fortem nacitis eft Henricus Imperator hujus nomi- 
nis ///. qui contra Gregorium VIL LegitimuoL^ 
Pontificem creaveratAntipapam Vvibtrtum quon 
dam Ravennenfem Archiepifcopum. Hie fiqui- 
dem Imperator, qui occaiione invefiituraruni^ 
Gregorinm Vll. ejufque fucceflbres acriter infe- 
ftatus fuerat, cum vidit anno milleiimo centefimo 
quarto fe imparem efle fedanda^ rebellioni, quam 
proprius filius Henricus adversiis ipfum excitave- 
rat , tentavit Pafihaletn 11. Pontificem Maximum 
fibi reddcre amicum, & 3 miffo adeum fecreta 
Nuncio, Hteras fcripfit , quibus primo conqueftus 
eft de aufteritate in fe Romanorum Pontiiicum , 
deinde, Pafthalem //. de concordia interpellavit 

Ad d/- 



ECCLESIASTICA 413 

d dijudi candam Henrici Imperatoris caufam ha- 

itus eft Moguntiee anno MCV. celeberrimus totius 

iermaniat Prarfulum & Principum Conventus , 

raefentibus , Sedis Apoftolicse Legatis R^chardo 

Ibanenii Epifcopo &gt; & Gebebardo Conftanticnfi , 

i quos Henricus Senior properans apud Ingelbeim 9 

uoei Prindpes Germanic ad vitandum popu- 

tumultum occurreranc , reatum fuum confeflus 

ft 3 & iatisiactionem promiCit . At nolentibus Se* 

Js ApoltoJicas abfolucionem abfque general is 

k ynodi , & Summi Pontificis difcuflione ei im- 

crtire , tandem Henricus Senior con(iliis utriuf- 

jue partis acquiefcens , depofitis Imperil Inrtgni- 

&gt;us , videlicet Cruce , Lancea 3 Sccptro, Globo , 

itque Corona , eadem Henrici filii potcftati tradi- 

iit, atque Suinmi Pontificis & Ecclefia? confticu- 

ionibus Te fe fubmittens, privatus abfceflitin lo- 

;um qaemdaai ei afljgnatum. Non diu tamen qui- 

nvit Henricus Senior, quippe qui e loco, in quern, 

it privatam vitam ageret, fuerat ablegatuSj fuga 

e (e proripienSjColoniam primiim venit, inde 

Leodium, & exercitum congregans frequcntes ad 

ilium fuum Henricum , ad Epifcopos ac Principes 

Germanise litteras dedit, quibus poft vehementes 

^uerelas de injuriis fibi a filio illatis , tertio adver- 

sus cum appellavit PaftbalewII. & Ecclefiam, cau- 

famquc fuam Deo ac fan&is commendavit , ficut 

conftat ex ejus Epiftolis ad Epifcopos Germanise 

fcriptis^quas Baronius ad annum MCVI. refert. Scri- 

pfit etiam Henricus Senior tres epillolas ad S. H- 

gonem Cluniacenfcm Abbatem, Tomo 2. Spicilegii 

Dacheriani infertas , rogavitque ut ad fe veniret, 

quo pacem inire poflet cum Summo Pontifice:/^wi- 

ficanf 



414 H i s T o R i A 

fxantvM** inquit , quod, ft Deo profit to P^egnum & 
Sacerdotium in unum colligere potcrimus , pofl cou- 
firmatam pacem ire ^erujalem difponimus & videre 
SanEtam Terram &gt; in qua Dominus nofter in came &lt;yi- 
fits eft. Sed , ut vulgari fertur Adagio, fir 6 f apt unt 
Pbryges Sic enim Henrici Senioris ad fallendtun 
compofitus animus omnibus notus erat, ut nemc 
fuerit , qui ei montes aureos polliceuti , pietatem- 
que fimulanti fidern adhibere voluerit. Quocirca 
lienricus Senior Germanise Regno, ac Imperio a 
proprio filio fuo Henrico juniore privatus , mi- 
fcrrimam vicam trahetis mortuus eft anno MCVI. ut 
jam ia pr^ecedentibus Colloquiis obfervavimus . 

D Fuicne pacacus ac tranquillus Paftbalis IL 
Ponciricatus imperante Henrico juniore , qui intei 
Reges Germanise eft hujus nomiflis V. inter Impe- 
ratores vero eit hujus nonoinis 1 V. .? 

JM. Qtii Patri Henrico feniori fucceffit Henri 
cus junior, P aft bali IL Pontifici Maximo moleftilfi- 
mus fuit, cujusperfecutionem ut declinaret Pafcha- 
Us H. anao MLVI. in Gallias venit , ut P^egem Franco- 
rum , feuPhilippum I. e^ fiiium Bggem defignatum^ 
Ludovicum &gt; & Ecclefiam Gallicanam confyleret jitpei 
quibusdam wofajiiis 3 & novis Investiture Ecclefiafii- 
cis querelis , qui fas eum & infejlabat , & magis infe- 
ftare minabatur Henricus Imferator 3 vir affeftus Pa- 
term 3 & totius hmn^nitatis expers, qtti & gcnitoren 
Henricum crudelijjiwe perfecutus exudredavit . ait 
Sugerius Abbas in Vita Ludovici Grajfi GaUiaruni^ 
Regis, qux extat Tom. 4. Diftbenii* A Philippo Gal 
Jiarum Rege , ejusque rilio Ludovico exceptus fum 
mo honore Pafcbalis H. pctiit ab illis, ut Beato Pe 
tro , iibique ejus Vicano opem ferrent &gt; Ecclefian 



erat 



ECCLESIASTICA. 415 

manu tenerent, & ficut Anteceflbrum Regum Fran- 
:orum &gt; Caroli Magnl & aliorum mos inolevit , ty- 
rannis, & Ecclefias hoftibus &gt; & potiffimuni Henrico 
Tmperatori audafter refifterent . Qui amicititf , au- 
vilil, & Confilii devtras dederunt* inquit idem Suge- 
nus Abbas. Necdum Coronamlmperialem a Sutrs- 
1110 Pontijfice acceperat Henricus liex Germanic 
hujus nominis V. quarn proinde ut obcinere poffet, 
Romam anno milJefimo cente/imo undecimo vali- 
documexercitu venit ^ magnilicisproiniflis Coro- 
nani Imperil a Pafthali //. impetravir, obedienciam 
juravit, & ceffionem Inveftituraruin 3 quas Summus 
ille Pontifex in multis Synodis damna 
ubi Henricus inaugurarus fuk Imperator , 
fregit , Papam & Cardinaks in Caftra captives ab- 
duxit, Clericos^ Archipresbyteros , & / : .. byteros 
expoliavit , & per vim a Pajchuli a. cxtoriit Inve- 
ftiturarum conceiTfonem , ficut refert iandulpbus 
Pifanus in Vita Paftbalis II. Multi exprobrarunt , 
ac crimini verterwtPafthxli H. quodluveftituras 
Henrico Imperatori conceiliuet , non defuerunt ta- 
menj qui, habita ratione Uinpoiis, rnalorum, qui- 
busRonia premebatur 3 & iinniiixencis Schifinatis 
metus , eum excuiatione dignairi efle judicarunt , 
ficut nos ilium excufavimus in precedent! Collo- 
quio ; ut ut fit , hoc Privilegium &gt; quod per vim-* 
extorferat Henricus Imperator , refcidit poftea Pa- 
(c halts II. & inhxrendo veftigiis deceflbrum fuorum 
Inveftiturasdamnavitin iDuiti^Conciliis &gt;qua2 fuo 
loco , ideft , in quarto Colloquio referemus . EC- 
clefiam Romanaai rexit Pafchalis II. annos xvi 1 1. 
menfes v. dies vn. & obiit xii. Kalendas Februarii 
anni MCXVI 1 1. Vitam Pajcbalis II. fcripiit Pandal- 

fhus 



HlSTORlA 

phus Pifanus , qui , tefte Onupbrio initio Chromci 
Ecclefiafticijin Vitis Romanorum Pontificum Guil- 
lelmum S. R. E. Bibliothecarium fupplevit a Grcgo- 
rlo Vtt. ufque ad Honorium II. non fecus ac Guillel- 
mus (upplevit ^Anaftafium S* R. E. Bibliothecarium 
ab Hadriana II. ufque ad ^flexandrum IL 

Poftquam e vivis excefliflet Pafchalis //.die xxi. 
Jatiuarii aani millefimi centefimi decimi odavi ,- 
ceflavit Pontificatus dies 1 1 1. ut inquit Pandulpbus 
Pifanus in fine Vitse PafchaltsII. & in ejus IOCUDCU 
fubrogatus eft Gelafius hujus nominis //. natione 
CampanuSjMonachusCaffinenfis^antca didus *foan* 
nes Cajetanus S, R. E. Archidiaconus , qui die xxv. 
mentis Januarii aani MCXVJ 1 1. omniucn Cardina- 
lium confenfuj Cleri , & populi voce expetitus in_&gt; 
Romanum Pontificem fuic eleftus , & invitus ac re- 
nitcns in Apoftolica Sede locatus . Muitis procel- 
lis jaftatus , graviflimisque malis ftatim poft ele- 
ttionem fuatn turn a Schiimaticis , tiiin ab Henrico 
Kege Germanic hujus nominis V. vexatus eft Ge- 
hfius II. Papa. Schifmatici fiquidem , Duce Cencio 
Frangipane , accurrentes ad Monafterium , quod 
Palladium dicebatur, in quo Gelafii II. eledio pera- 
ia erat , & valuasiac fores confringentes 5 Eccle- 
fiam furibundi introierunt* Gelafittm II. eled:um_j 
Pontificem pugnisj calcibusque immaniter percuf- 
ferunt , & in carcerem detruferunt , ex quo camen 
Proceres ac Populi eum confeftim liberarunc . Ad- 
veniente non multo poft Rotnam Henrico Impera- 
tore , aufugic Gelafius II. &Cajetam fc conculitj 
4ibi die x. aieafis Martii RomanusPoncifex confe- 
cratus eft . Ea Gclajiii II. fuga irricatus Impv^rator 
cadem circiter die decitna meniis Majrcn Mauri- 



ECCLESIASTIC A* 417 

tium Hurdinitm natione Gallum , & Bracarenfeni~&gt; 
A rchiepifcopum in Sandi Petri Sedem intrufic , 6c 
Gregorium VLll. appellavit , cujus Antipapse vitarn 
Stephanus Ealuzius tom.j.Mifcellaneorum pag.4yi. 
:x variis Audoribtis collectam exhibet . Contra_&gt; 
Mauricium Burdinum Antipapam Gelafius //.ad Gal- 
iarum Epifcopos , c^terosque per Galliam fideles 
:onftitutos fcripfit licteras , qua: extant tomo x. 
wOnciliorum pag.Siy. quibus mandat ^ ut fe con- 
i;ra Mauricium Eurdinum Bracarenfem Archiepi- 
rcopum ab Imperatore Henrico in Sedem S. Petri 
;!ncrufunij arment . Romam clam venit Gelafms II. 
.Poftquam Henricus Imperator Roma digrefliis in^&gt; 
Liguriam rediiflet ; fed ciiai Schifmatici , qui Hen- 
ico Imperatoriadh^rebanr^ejus vitx infidias ftrue- 
ent, in Gallias feceilic Sumnius Pontifex, ubi cum 
aetitia ineffabili , fumma charitate & honore im- 
nenfo exceptus eft , ut teftantur Sugerius Abbas in 
/ita Ludovici hujus nominis VI. Regis Galliarum , 
k -Frf/a&gt; Scriptor co^evus in Chronico Beneventa- 
10 , Ye rum , Gelafius ll. poftquam multas Gallia- 
urn urbes periuftraflet, graviifimaaegritudine cor* 
eptus , quam citatus Sugeritts Abbas ait fuiffe po- 
iagram, Pandulpbus vero Pifanus Pleureufim in Vi- 
:a GelafiiH. appellat , Cluniacum fe perferri juffit , 
\ub deportatus ^fammaque reverentiafiifceptuS) com- 
iletoEpiftopatusfui an.i.& diebusq.in mediofratrum* 
^irjumftctntibus Epifcopis Cardinalibus in propria do- 
no , proprius Pajior in pace Clmiaco quievit , inquit 
Hugo Monachus Cluniacenfis in Epiftola a 
-ium Abbacem Cluniacenfem data , quse extat i 
Bibliocheca Cluniacenfi pag.46j. Obiit itaque 
n. Papa dieviccfima nona mealis Jauuarii 

D d 



418 HISTORIA 

annim llefimi cenreiimi dtcimi noni,(icut fcribunt 
falco in Che onico Beneventano , Qrdericnslib*i2. 
fulcberius Caruoceniis Sib.^.Hiitoria? Hierofol.alii* 
que . Hujus Suuinn i ontiiicis Vitam fcripfitP^- 
dulphus Hifantis fauiiliaris ejas , quam ConfLmtinus 
Abbas annoMDCxxxvui. Rome cum prolms Com- 
jnentariis edijit, & poit ipiuni Daniel Paptbrocbiu 
in Conatu Chronico Hiitorico Romanonuii Pon- 
tificum integram eti^m exhibec, 



II. poit interpoiuiriciurn duorum 
rum fucceflit Callijlus II, eledus Kalendis Februa- 
rii anniMcxjx. utiOnupbrius in Chronico Eccle- 
iiaftico j & Sigonius lib*io, tjiftorid dt l\egno Italia 
tradunt . Calliftw II. ante Ponriticatuai (juido ap* 
pellabatur , eratque Archiepifcopus Vienneniis * 
Patrem habuic "Willelnwm JBurgunuia? Comitem j 
fuicque *4deLidis Francorum Regin^ , ^ Ludovici 
Craffi uxoris avunculus , nee non cum Hmrico Jm- 
peiatot e coiifanguinirate juactus . In Ccenobio Clu- 
niacenii Callijlus //. eledus eit Poacifex Romanus ,* 
fed die nona menfis Fcbruarii Vienn^ in Gallia fuic 
confecratus ac coronatqs , Falco in Chronico Be- 
neventano referc , Gelafium H. Pontificem Maxi 
mum , paulo antcquam CUmiaci moreretur , cum- 
que convalefcere peniuis deiperallec , CardinaSes 3 
qui eum inGallias venientem comitati fuerant , 
hortatum efle,ut Conontm tpifcopum Pr^neftinuuij 
tanquam magis idoneum iibi fubtlituerent, fed Co- 
wowewPontihcatam recufantemprop.ofuifie Guido- 
new Archiepifcopuni Viennenfem , Virum pietate. 
dodrina ; induitria^ auftoritate, & Principum gra 
tia tpeaacilinnum , atque Pafcbulis H. per Gailianr 
Legatucn A{ QftoU&lt;.um , qui ele&us eft, diftusquc 

u( 



ECCLE SIASTICA* 419 

it mox diximus , Calliflus II. Rom am anno tertio 
&gt;ontificatus fui 3 feu anno miliefimocenteimio vi~ 
;efimo primo,cum veniflet Calliflus //.Romanorum 
. ic Normannorum collegit exercitum , & apud Su- 
rium urbem Romg conterminam obfedit 3 cepitque 
Maurhlum Burdinum Antipapam 3 qui fub nomino 
jregorii Vlll. triennio incegro Ecclefiam pertuiv 
:&gt;avir, aliis ei adh^erentibus , aliis vero Gelafium If. 
fc poft eum Callijium 11. verum Pontificem agno- 
centibus . Sic captus Burdinus Antipapa , & mul- 
:is ignominiis ab exercitu & populo afteftus, iicut 
; larrat Falco in Chronico Beneventano 3 Romam in 
riumphum deduhis eft, & Calliflus II. Pontifex 
Maximus ad exemplum veterum Romanorum 5 qui 
ievidorum Regum ac populorum nomina, titulof- 
jue marmorifrus infcribi curabant , hancce Hifto- 
iam in a ntiqua Camera Palatii Lateranenfis de- 
&gt;ingi curavit cum hac infcriptione , quam fua quo- 
jue ^tate fuperfuiife docec Onuphrius : 

Ecce Calliflus honor Patritf &gt; focus Imperial? . 

Lurdinum nequxm darnnat y facemque reformat . 

Sublato Mauricii Buraini Antipapas in 
ledecore , & nobilium Romanorum per Calliflum 
Pontificem Maximum rebellione comprefsa, Hen- 
-icus Imperator 3 qui occafione Invefticurarum diu 
.fflixerat Ecclefiam , precibus & commonitionibus 
jermani^Epifcoporum atque Principum tandem 
iliquando indexes, pacem cum Calliflo II. Pontifice 
iomano in Convcncu Wirceburgi in fefto S. Mi- 
baelis menfe Septembri celcbrato firmare propo- 
Tuit , 8c ad eaai perficiendam Legatos Epifcopum^ 
Spirenfem, & Abbatem Fuldenfem Romam zdCal- 
liflum Papam mifit . Hanc pacis Legationem incrc- 

Dd 2 di- 



HlSTORIA 

dibili gaudio fufcepit Calliflus Pontifex , & ad Im- 
peratorem Lesatos itidem deftinavit LambertutiL* 

A * 

Cardinalem , Oftienfem Epifcopum , & duos alios 
Cardinales, quibus in mandatis dedit , ut S. Sedis 
Apoftolicae audoritate Imperatorem ad Commu- 

nionem Eccledas reciperent , poft InveAituraruffL* 

i * t. 

cciuonem . Auditis Legatis Pontificis Henricus 
Jmperator dimiiit inueftituras per annulum & bacu- 
lum, permifitque ut deinceps in omnibus Germa 
nic Eccleiiis iierent Epifcoporum & Abbatum ele- 
Ctio 3 liberaque confecratio . Calliflus vero Papa&gt; 
Imperatori conceflit, ut elediones Epifcoporum & 
Abbatum Teutonic! Regni in pradentia ipfius abf- 
que Simonia fierent , 6c ut Eledhis Epifcopus &gt; vel 
Abbas Regalia per Sceptrurn ab Imperatore red- 
peret . Padafcripto tradita , & mutuis utrinquc^ 
rirmata fubfcriptionibus fueruat , iicque concordia 
Sacerdotium inter & Imperium tamdiu omnium^ 
animis &gt; vocisque confpirantibus expetita felicicei 
reftituta eft . Poft hsec 9 Calliflus II. Pontiftx Maxi 
mus Concilium Generate Lateranenfe /. indixit , it 
quo compofita eft Inveftiturarum Concroverlia. Sec 
de hoc Concilio , & de aliis, qua? a Calli/io II. Sum 
moPontifice celebrata funt, opportunius in Col 
loquio quarto difleremus . Hie autem pretermit 
tere haudpoflum fingulare beneficium , quod Call! 
ftus IL Pontifex Maximus^ diim adhiic in Galliis ei 
let , Viennenii Eccleiias , cujus ante PontificatuiiL. 
Archiepifcopus fuerat , tribuit, ei videlicet conce 
dendoPrimatus audoritatem in feptemProvincias J 
feu ViennenJm 9 Bituricenftm, Burdigalenfem , */4ufci 
tanam &gt; Narbonenfem , ^Aquenfem , & Ebredunenftm 
cum poteftate Synodos indicendi, &negotia&lt; 

ii 



ECCLESIASTICA . 421 

clefiafHca canonice dirimendi . Cum itaque , hoc 
~allifti If. beneficio Bituricenfis Ecclefia , quas Pri- 
matuin Aquitania pociebatur , & Narbonenfis Ec 
clefia , qua; ex Vrbani IL Papae Decreto Primatum 
obtinebat in Provincia Aquenli, feu Narbonenfi fe- 
.cunda , fubjeda? client Priniari Vieunenfi , hinc fa- 
duirj eft , ut Archiepifcopus Viennenfis iibi Prima- 
tis Primatum nomen indiderir y & monetae , quarn 
edi carabat Vicnn* y hanc infcriptionem adjecerit : 
Maxima Sedes Galliarum . Titulum Primatis fibi 
.rtUmnum in Calliis vendicac Archiepifcopus Vicn- 
;ienfis , fed hie titulus (ine re, nihilaliud eft , quam 
iiagni nominis umbra. Plura hac de re legefis aptid 
illuitriflinmm Petrum de Marc a in Diflertatione ad 
Concilium Claromontanum anno MXCV. cclebra- 
tum . Sedit Calliftus II. annos quinque 3 menfes de- 
cem , &: dies duodecim , obiitque die xm. menfis 
Decembris anni MCXXIV^. 

Callifto II. Pontifice Maximo ad fuperos tranf- 
lato 3 Comitia novo creando Pontiiici habita funt , 
in quibus, tefte Landulpbo Pifano in Vita Honorii II. 
eledus eft Pontifex Romanus Tbeobaldus Cardina- 
lis Presbyter S.Anaflafix 3 didus C&leftinus //.fed Leo 
Pr^^/p t ^/^aliique,quibus h^c non probabatur ele- 
~tio&gt;Lambenum Cardinalem, Oftienfem Epifcopum, 
?apam accUmarunt . Hxc diflfenfio in apertum-* 
Schifma erupiflet, nifi Tbeobaldus, vir infigni mode- 
ftiaprxditus , eodem die quo eledus eft , dignita 
tem abdicaflet, ut videre eft apud Baroniuw, Ciaco- 
nium, Pagium 9 Sc alios . Lambertus vero poft feptem 
dies , & non poft dies duodecim , ut contra Baro- 
nium evincit Pagiits ad annum inillefimum centefi- 
mum vigefimum quartum, intelligens ekdioneiTi^ 

Dd 3 fuam 



422 HlSTORIA 

fuam itidem vitiofam eflejnfignia Pontificatus de- 
polbit corarn Cardinalibus 3 qui videntes ejus hu- 
militatem, ad ejus pedes prociderunt 3 & tanquam 
paftori fuo & univerfali Papa: obedientiam exhi- 
bueruntjfuit itaque Lambert us, patria Boncmidnfis, 
dittus in Pontificatu Honorius Secundus, y confecra- 
tus die xxi. menfis Decembris aani MCXXIV. noii^ 
vero die xxvin. menfis Decembris ejusdem aani , 
ut exiflimat Baronius , nee dieiv. menfis januarii 
anni infequencis , ficut pM&tPapebrochitts in Cona- 
tu Chronico-Hiftorico , quos confutat Pagius loco 
mox laudato . In Pontificatu multa flrenue geflit 
Honorius Secitndits , qu# hie breviter attingam . In 
primis, Conraditni)& Fridericum 3 Imperatoris Henri- 
ci ex Sorore nepotes , Lothario Germanise Regi re- 
belles xcQmmimicavit,*s4nfelfflum Archiepifcopum 
Mediolanenfem ^ qui Conradum Regeni inaugurave- 
rat, eidem excornmunicationis Cenfurs fubj"ecit 3 & 
Patriarchas Aquikjenfem ac Venetiarum , qui Con- 
rado adhaerebaat , dcpoiuic, Sggcrium Sicilian Co- 
mitem ob invafior?m Ducatus Apulia poll obitum 
Vwllelmill. excoatmuaicavit Honorius li. Pontifex 
Maximus&gt; ieque ad arma contra ipium paravit, fed! 
Belli difficultatibus deterritus 3 pacem inivit cun: 
eodem i(pgerio 9 eumque SiciJiss , Calabrice, & Apu 
lia? Ducatu inveftivit^pcitquam fibi hominium prg 
fiitiflfet ac fidelitatem jurailet . Viros Sanditate & 
do&rina his temporibus confpicuos, ^orbertun^ 
pr^monftratenfis Ordinis fundatorem , HugonevL 
GratiancpoSitanum pifcopum , Bernardum Claras J 
vallenfern Abbatcm, Petruw Cluniacenfem, Stefba - 
num Ciftercierifem, & Hugonem a Sanffio Viffore fin 
gulari benevolent! acomplexus eft Honorius II* Se&lt; i 

Qdt 



ECCLESIASTICA* 413 

Odcrlflum jumorein Aobatem CafliaeaftaijOb if re- 
ta mandaca Pontificia 3 & contumaciam , exuucto- 
ravit & excommuaicavit, hcuc legitur in liuro 
quarto Chronici Caifmeniib ; Pentium verb C luuia- 
cenfem olirn Abbatem, qui Abbatiam queuhs Mo- 
nacborum abdicare contpulfus Hieroiciynia petie- 
rat, indeque rtverfus , Clumacenfeai Aobatiiiiu in- 
vaferat, turbarat , diripuerar , idem Suma:iis Pon- 
tifwx ab omni Officio, & hoaore tcckhaitico aaio- 
vit , atque Roma? in carcerem daruui juffit , ubi 
nicerore aiFedus migravit e vita , iicut teitaaiur 
Ordericus Iib.i2.& Pctrus CJuaiaaeufis Abbas lib. 2. 
Miraculorum,epift.i2. Ad Honoriuw II. nonnullas, 
Epiitolas dedit S. Bernardus Abbas Ciaravallei.fis 
pro variarum Ecclefiarum aeceflitatibus, fed pras- 
iertim pro Stefhano Epifcopo Pariiieafi , & pro 
Henrico- Archiprgfule Seaoaea(i,quos Ludovicusha- 
jus nomine VI. cognomine Gfaffus, Galiiarum Rex 
iajufte vexabat y eo quod jura Ecclefix , qua? pra&gt; 
didtus Hex interduai ufurpabat^prodere nollcnt in- 
ftar aliorum pifcoporum Aulicorum , qui Regi 
igiiave adulaates jura Ecclefise mandatis Regiis 
poftpoaebaat . Veriim, licit Honorius II. Epiftolis 
S. Bernardi potifllaium excitatus tcatarit Ludovi- 
cum Galiiarum Regem Apoftolica maafuetudiae^ 
Epifcopis reddcrc sequiorem , maxima tamen erga 
cuai cecoaomia ufus eit, quia Ludovicus Galiiarum 
Rex de Ecclefia Romaaa aliuade beae mericus erar, 
quiRoaiaaorum Pontificum contra Aatipapas , & 
Schifinaticos Imperatores fe fe his temporibus 
Cgregium defenforem exhibuic . Obiic Honorius II. 
Pontikx Maximus diexiv. mentis Februarii an- 
In ejus locum fuiFedus ell Gregorius&gt; pa- 

Dd 4 tria 



424 HISTORIA 

tria Romanus, Cardinalis Diaconus Sandi Angeli, 
quern alii cum Baronio Benedidinum , alii cum P#- 
gio Canonicum Regularem fuifle affirmant . Ut ut 
lit, Gregorius mortuo Honorio II. eledus eft Pon- 
tifex Romanus , & confecrattis , teite Onuphrio 
die xxiii. menlis Februarii , di&usque in Pontifi- 
cztulnnocentiusll. Quam pr^claris docibus Sum- 
mus illePontifex fueric exornatus,& quam difficile 
JEleftioni de fe fadseacquieverit, docet nos .Armd- 
fhus Sagienfis Archidiaconus^c pofleaLexovieniis 
pifcopus &gt; qui compofuit Tractatum dc Schifmatc 
orto poji HonoriL II. Papa deceffum * Sic enim Cap4 
de moribus Ivnocentii II. diflerit Jaudatus Auctor : 
Si wttf, confideretur integritas &gt; & a primis annis fub 
examen omnia redigantur^ nihil deformatum criminc , 
nihil infamia condemnatum . In eo enim nil illiberal? 
fueritia y nil adoleftentia fluxnm 3 nlljuventus infame 9 
nil virtHs &tas edidit indecorum . Inconcuffa fides ope- 
rationi bonafundamentaferflruxit . Confilio provides, 
benignus alloquio,facundia Celebris y quam nee ver bo- 
rum faftus elatam , nee multitudo faciat effluentem . 
Tantmnqne apud omnes bond exiflimationis fervaba- 
tur, & gratitf&gt; ut, quod alias perrarum eft, effet ei an 
te ejus eleflionis tempora nullus hoftis &gt; cibi y potusque 
tantafobrietas , ut fills nonfa/iidium , fed abftinentia 
nodus terminator affiftat yeflitus autem lApoftolatus 
tempori fane conveniens 3 quem nee profeffio Cleric alls 
excluder et&gt; Cardinalatus dignitas non borreret . Hx 
& alia id genus de Vita & moribus InnoccntiiH* 
poftquam retulit ^4rnulphus,deCcribit poftea &gt; quo 
pado San&us ille Pontifex precibus 3 lacrymis , 
multisque adduftis rationibns Pontificatum femel 
& iterum pertinaci modeftia recufarit , quem tan 
dem 






ECCLESIASTIC A, 42 5 

dem remtens & invitus ac minis excommunicatio- 
nis compulfus fufcepit . Verum, contra hunc legi- 
timuni Pontificem Innocentiutti II. intru/iis eft a ta 
ftiofis in pernicieni Ecclefiae Antipapa Petrus Leo- 
nis Presbyter Cardinal!* 3 & ^Anacletus IL appella- 
tus , qui Innocentium II* verum Pontificem Roma 
nian, tanquam ufurpatorem infeftatus eft . 

D* Quis eft iile Petrus Leonis y qui contra^ 
innocentium IL legitimum Pontificem Schisma ia 
Ecclefia conflavit, didusque eft +dnacletus II. 

M. Petri Leonis Antipaps , qui ^Anacktus II. 
diftus eft , genus a fortunam & mores graphice ddr 
fcribit , acuativiscoloribus depingit moxcitatus 
#frnulpbus Capite tertio Traftatus , quern edidic , 
de Scbismate Orto pofl Honorii II. Pap# dcceffum . EC 
primo quidem ait , *Petri Leonis Antipap* avurn-^ 
fuiile Judseum j, qui inaeftimabilem pecuniani cum 
in Judaifmo muitiplici corrogaflet ufura , Chriftia- 
nx fidei Sacramenta fufcepit &gt; faftusque dignita^e 
Romanus , dum genus &lt;& formam I^egfnapecunia do~ 
nat , alternis matrimoniis omnes iibi nobiles civi- 
tatis adfcivit . Ex hac progenie Judaica fuam origi- 
nem duxic Petrus Leonis Antipapa y qui ad setatein 
adultam cum perveniifet , & in Gallias ftudiorurn 
causa rni/Tus fuiflet , tantam fibi pravis operibus & 
foditate morutn fufcitavit infamiam, ut ejusortu, 
^rnbitione y vitaque pr^cognitis , ipfum efle Anti- 
chriftum univerfitas gentium paflim crederet & 
pubiice teftaretur . Poftkac , pergit idem *A.rnul- 
pbits, in Ccenobio Cluniacenli Monafticum habi- 
turn fufcepit , ut villa mentis ovlno velaret amiffiu , 
opprobria vita preterit a Clunlacenfe nomen obnube- 
ret , ^ virtutis exiftimationem bononim focietas re 
fer- 



42&lt;&gt; H I S T O R I A 

ferret . Romam deinde reverfus Petrus Leonis &gt; jfe- 
&us eft Cardtnalis , & ad diverfas partes funttus Le- 
gationis officio cupiditati fux potius quam jttftitia fa- 
tisfacere ftuduit , adeo ut illi ea tantum bonos exitus 
habuiffe negotia viderentur 3 qua merces adjeffa , & 
marfupii plenitudo fitbfecuta probaret . Bina fingttlis 
diebtts fumptuplurimo convivia parabantur , cumque 
pauperes Epifiopos , vel *Abbates profitfiorrbu* vexaf- 
fetexpenfis , in ipfa Ecclefiarum ornamentafutis impu 
dent i facrilegiograffakatur &gt; ut plane fponfam donrini 
fpoliare , fuisque privare ntonilibus aufu temerario vi- 
deretur . Profufa verb convivia tanta libidinurn fpur- 
citia fequebatur, ut ab ipfo pajjim, quidquid occnrreret, 
ddirctur . Sororem Torpeam bejiiali polluiffe narratur 
incefiu , & ex co abomnabili prodigio fujlulijfe filios , 
quo* nepotes , nepotum pater ,jHiorumfdttus aviwcu- 
lus, fie nature jura confudit&gt; ut eosdemjibi fratres fu- 
ceret & cognatos . *Jam nee Judtfus qmdem , fid *ju- 
d&lt;o etiam deterior . Denique^ut alia praetermittam, 
fcribic idem ^4rnulpbus , iic cffrxni libidini indul- 
(ifie Petrum Lewis , ur , dum in Galiiis legarionem 
oblret 3 puellam virili velie amictain circuiTidiixe- 
rit, quag ipfi in dcliciis erat ; cujus rei teftem Mon 
tis pcflulani populmn , & circumjedain appellat 
Provinciam . Solebat etiarn idem Petrus Leonis in 
ter nodurnos meretricularum amplexus jadare , 
fe fe aliquando futurum Pontihceai Romanum . 
Hgc eft vera & ad vivum expreiia effigies Petri Leo 
nis , qui contra Innocentium II. leguimum Pontifi- 
cem Sedem Apoftolicam invaiic , feque Antipapain 
conftituit didum stnacletum IL 

D. Quem tandem exitum habuit iftud Schif- 
ma aPWo Lewis Antipapa in ccieUa excitacum ? 

M. in- 



ECCLESIASTICAL 417 

M. Innocentius 11. legitimus licet Pontifex 
RomanuSj anno fui Pontificacus primo, feu millefi- 
mo centefimo trigefimo , tyrannidi , quam Petrus 
Leonis Antipapa Romx exercebat , cedere coadus, 
in Gallias fugit , ab Ecclefia Gallicana & Chriftia- 
niflimo Rege Ludovico , cognomine Craffb &gt; in Con- 
cilio Stampenfi , ceu legitimus Pontifex agnitus & 
fufceptus eft , agente potiflimum S. Bernardo Cla- 
r^vallenfi Abbate, qui ad iltud.Schistna extinguen- 
dum prsecipuam Innocentio II. navavit operam. 
Paulo poft 3 eundem Innocentium II. Reges Anglic , 
Hifpaniae 3 Hicrofolymorurn , lo^nj Imperator 
tanquam verum Pontificem Romanum, &Chrifli 
in terris Vicarium agnoverunt & coluerunt . Er 
rant nonnulli , qui, poft Petrum Diaconum inChro- 
nico Cairmenii , afferunt , Innocenthtm IL Summuin 
Pontificem , ut Lotharium Imperatoremmagis (ibi 
devinciret , ei Inveftituras per annulum & baculum 
reftituifle . At enica, quamvis Lotharius Imperator 
nadus opportunitatem vehementerinftiterit apud 
Innocentium IL ut fibi reftftueret Inveftituras Epi- 
fcoporum , ei tamen reftitit Innocentius IL & pari 
zelo S. Bernardus, qui Concilio, quod Summus Pon 
tifex Leodii cum Lothario Imperatore habuit , ade- 
rat, audacHr refiflens Rggi , verbum malignum mira 
libertate redargmt , mira autloritate compefcuit , in- 
quit *Arnoldiis Abbas Bonxvallis in VitaS, Bernard* 
lib.2. cap. i. Interea^Pfeudo Pontifex Petrtts Leonis 
diftus ^inacletus II. fruftralrnperatores, Orientis 
& Occideneis , aiiosque Reges , ac Principes Chri- 
ftianos tentavit fuas iri partes pertrahere . Fruftra 
Sandos Epifcopos & Monachos follicitavit . Va- 
DUS , inquam , fuit illius Antipapae conatus , quia 

omaes 



4*8 H i s T o & i A 

omnes Innocentio II. ceu legitimo Pontifici^dhsfe- 
runt, folis exceptis tygerio Sicilian Duce, & Fvillel- 
mo Duce Aquitaniae,& Cornice Pidavienfi, quartim 
Primus, fcilicet ^o^n^partes *Anackti Antipapse, 
d quo RegioTitulo donacus fuerat, in Italia fuften- 
tabat; Aiterum vero, feu Vvillelmunt Aquitania? 
Ducem, Gerardus Engolifrnenfis pifcopus,& &gt;Ana- 
cleti Ancipapx Legatus , in ejus partes traxerat , 
quern tamen S. Bcrnardus 5 doinita miraculo cjus 
contumacia , ad Innocentii II. obedientiam, 6c EC- 
clefise unicatem revocavit. Romam cum Lothario 
Germanise Rege an, MCXXXVIII. venic Innocentius H. 
ibique eum Imperacorem coronavic , Ted prsvalen- 
te in Urbe ^fnacleti Antipapae fadione , Pifas iecef- 
fit Innocentius //.Pontifex Maximus &gt; ibique manfit 
ufque ad ^nacleti Antipapx obitum , qui contigit 
annoMCxxxvn i. in locurn tamen Antipapse iAna- 
cleti quemdam Gregorian , Presbyterum Cardi na- 
lem , Pontificis ornatum fniignibus & Vittorem IV. 
app ellatum , Cardinales Schiimatici , favente fyge- 
rio Sicilian Duce , fubrogarunt. Sed hie novus An- 
tipa diclus yiftarlV. intra paucos dies mitranu* 
depofuit , & ad pedes Innocentii IL fupplicem le 
abjecitjiicque univerfa Ecclefiaad unicatem rediit. 
Anno fequenti , feu millelimo centefimo trigefimo 
nono, Innocentius II. Sumrnus Pontifex Rggerio Si- 
cilise Duci , qui, mortuo fyinulfbo Duce, Apuliam 
invaferat,cuni copiis obviam progreflus, infidiose, 
ac fraudulenter ab ipfo captus eft . At cum f(oge+ 
rius captive Summo Pontifici pro pace fupplicaret, 
concelfit ei Innocentius II. Regnum Sicilian in Feu- 
dum, aclnveftituras Ducatus Apulise, Calabrix , &: 

e , pro fe fuisque hseredibus . Se- 

die 




ECCLESIASTICA. 

dit Innocentius 1L Pontifex Maximus annos trede- 
cim , menfes feptem,& dies novem, obiitque o&lt;9:a- 
voKalendasOdobris/eii diexxiv. meniisSeptem- 
bris anni millefimi centefimi quadragefimi tertii . 
De Conciliis &gt; qua? pro variis emergentibus Eccle- 
fise negotiis celebravic Innocentius IL & praefertim 
de Concilio Oecumenico Lateranenfi fecundoage- 
mus fuo loco^ idcft , in Colloquio quarco in Hifto- 
riam hujusce faeculi duodecimi . 

D. Quern in Sede Pontificia 
habuit Innocentius II. Pontifex Maximus ? 

M. Mortuo , ut jam diximus , Innocentio II. 
die xxiv. menfis Septembris anni MCXLIII. Guido 
de Caftelloy nacione Tufcus , anted Presbyter Cardi- 
nalis S, Marci,eleaus eft Pontifex Romanus die 
xxvi* menfis Septembris ejufdem anni , didnfque 
in Pontificatu Caleftinus II. qui , ut fcribit Chro- 
nographus Mauriniacenfis, fr&Utione ilia dignif* 
fimns erat , quoniam el tria , qua inter homines ha* 
bentur pr&lt;cipua,fimul confluxerant y celebremqutLj 
Magiftrum rcddiderant ; nobilitas fcilicet generis , 
mentis induflritin omniftatu aqualis , litter arurn^ 
quoque &gt; quarum doEirina intent ijfimus fuit , fcientia 
multiformis. Ludovicus VII. Francorum Rex Le- 
gatos z&Caleftinumll. Pontificem Maximum mific 
ad obtinendam abfolutionem ab interdido , cui 
Innocentius II. Papa Galliarum Regnum fubjeccrat. 
Quam abfolutionem 9 ut narrat idem Chronogra* 
phus Mauriniacenfis, itd dnlciffima impetratione ob~ 
tinuerunt Legati , ut in confpeiu illorum , multo- 
rumque nobilium , quorum frequent ia Rgmafremere 
filet &gt; benigne affurgeret , Caeleitinus Papa, manu* 
que eleyata figuum BenediElionis contra regionew** 

bane 



430 HISTORIA 

hancfaciens , ipfamafententia interdiffionis abfolue- 
rct . Epiftolam ccxxxv. ad Caleflinum II. & Epifto 
lam ccxxxvi.ad tot am Curiam Egmanam fcripfic 
S. Bzrnardtis contra Willelmum Eboracenfem Ar- 
chiepifcopum eleftum , quern intrufum appellat &gt; 
& CttiCtfleftinus u Pallium denegavit. Pr^tuic ta- 
men Ecclefi^ Eboracenfi willelmns ufqueadPon- 
tificatttm Eugeniilll. a quo in concilia Parifienfi 
anno MCXLVII. depofitus eft, fed poftea, cognita 
ejus innacentia, ab ^naflafio IV. anno MCLIII. 
in Archiepifcopatumi Eboracenfem reftitutus &gt; 
Palllioque infignitus fuit , ac poft mortem ob ce- 
lebritatem miraculorum fan&orum faftis adfcru 
ptus ib Honorio HI. Pontifice Maximo anno 
MCCXXVI. ut videre eft apud Odoricum Rgynaldum 
in Annalibus Ecclefise ad annum MCCXXVI. Roma- 
nam Ecclefiam fexit Cfkftiwi* IL Papa menfes 
quinque, dies tredccim , obiitque die nona menfis 
Martii annimillcfimi^centefimi quadragefimi quar- 
ti. Poft triduum ab obitu Caleftini II. Papae &gt; Cardi- 
nales convQC&tiGerardum Caccianimicum&gt;civem Bo- 
noaienfem, quern Honorius IL SummusPontifex ex 
Cano nicoRegulari Cardinalem creaverat,Pontifi- 
csmRomanum elegerunt 5 eoque confecr &tQ&gt;L?tci urn 
fecundum appellarunt, ficut tradunt Sigonius in Hi- 
iioria de J\egno Italico libro XI.&0;z//p/?r///5inChro- 
nico Eccleiiaftico. Monachos Vezeliacenfes prote- 
xit Lucius H, contra Guiilelmum II. Comitem Ni- 
vernenfem , fcripfitque ad Sandum Bernardum, ut 
hunc Comitem Sedis Apoftolicae nomine commo- 
neret , ne quid prxcer jusab illis Monachis exi- 
geret . Monachos Cluniacenfes tanta itidem be- 
nevolentia compiexiis eft Lucius IL ut Pctro Clu- 

niaccn- 



ECCLESIASTIC A. 43 I 

liacenfi Abbati ejufque fucceflbribus Monafterium 
J. Sab$ a S. Gregorio Magno Rom# fundatum in&gt; 
perpetuum comrniferit . Multa Romas Lucius Pa- 
na paiius eft iucommodaa feditiofa factione ^/fr- 
laldtjtarum 3 qui non folum prifcam fenatorum-* 
ligaitatem infiaurare* verum etiam Patridum 
nftituere auii fueraat , & omnes Bcclefi^ Roma 
ic redditus ei adjiidicare nitebantur, dictitantes, 
t ^ntificem, Cardinales , omaeni^ue Clerum do 
Decimis tantum & oblacioaibus vivere oportere * 
id fransendos itaque tumultantium *drnaldi$a- 

O J 

um&gt; feu Romanorum rebelliuai impetus, Lucius II. 
.uxiliuiii Conradi Romaaorum Regis interpellavit. 
Icr-pfere etiam ad Conradum Regem Rotnaui con- 
ra Poatificein rebelles , eumque Ronnam voca- 
ruat , led Conradus eorum Legationem deipexit . 
acem cuai Roperio Sicilice Re^e compoiuit Z 

V-O O I 

s II . eique, feu ccle(i# Romans 3 &lt;s4lphonfus 
itaniam veltigalem aaauo cenfu uaciarum auri 
|uatuor reddidit , ea lege ut defenfionem ac fola- 
ium Apoftolicas Sedis haberet, & nullam potefta- 
:em alicujus Ecclefiaftici , vel faecularis Domini, 
ii(itantuai i ^poftoiic2e Sedis vel ipfius Legatorum, 
inRegno fuo reciperet . Innocentio 11. jam homi- 
niuai fecerat lAlphonfus , qui in fuls ad Lucium II. 
litteris fe quidem Lufitanix Regem infcribit ,fed 
a Poutifice Lucio II, tanquam Dux tanuim faluta- 
:ur , ut videre eft apud Baluzium lib. II. Mifcell. 
^ag. 220. & feq. ubi^lphonfit & Lucii //. Epifto- 
!as in lucem emiiit f Henricus de Cunba in fuo 
loporttm Portuenfium Catalogs part. 2. cap. 3. 
ploaia istlphanfi anno millefimo centelimo qua- 
dragefimo datum reprasfentat 3 in quo is fe I J or- 

tug- 



43 * HISTORIA 

tugali# * feu Lufitanise Regem appellat . Sedit Lu 
cius II. Papa mcnfes uadecim & dies quatuorde- 
cinij fed, ut aitGotfridus Viterbienfis in Chronico , 
intendens jenatum extinguere , cum ingenti militia 
Capitolium Romae conicendit , ut fedentes ibi turn 
Senatores cum dedecore removeret . Scnatus au- 
tem&gt; Populiijque Pgmanus ad arma converts, pa- 
fam cum fuis omnibus a Capitoliom momenta repel- 
lunt) ubi Papa (ficut tune audivimhs *) lapidibus ma* 
gnis percuffus eft. Obik die xxv. menfis Februarii 
anni millefimi centefitni quadragefimi quinti, ut 
tradunt Baronius in Annal, Eccl Onuphrius 
Chronico , & Sigonitts lib. xi. Hiftonse de 
lialico . 

Juftis Luc to II. perfolutis , Bernardus, Patria Pifa- 
nus , Monachus Ciftercienfis , Monaiierii Saufto* 
rum yincentii &gt; & vfnafiafii Abbas , atquc S, Ber- 
nardi Clarxvalbnfis difcipuius , maximo animo- 
rum confenfu Pontifex Romanus eleduseft, dio 
xxv i umenfis Februarii anni MCXLV. & Eugenius HI. 
appellatus . Sed^ tumultuante Rom^e fadione Hs- 
reticorum ^rnaldiftamm, quorum errores in Col- 
loquio tertio referemus , ftatim poft cledronem_-&gt; 
fuam Eugenius IIL Roma egreffus fugit ad Mona- 
fterium Farfcnfe ordinis Benedidtini in territorio 
Sabiaenfi fitum, quod Roma tantum xxv. pafluum 
millibus diftat , ia quo die quarta menfis Martii 
confecratus eft . Verum, pacata Romanorum fedi- 
tione , Eugenius HI. reli&lt;io Piterbio &gt; ubi per odo 
menfes commoratus fuerat 5 Romam reverfus^ ite- 
riim arripere^fugam coaAuseft. Romani quippe 
ab Hxreticis ^rnaldijiis excitati, diim antique 
Romana: Reipublica: ac liberucis foroiam reiti- 

tuere 



E c c L E s i A s T i c A. 433 

tuere adnitebantur,fola facrorurn cura Romano 
Pontifici reli&a , vecUgalia Pontificum fibi vindi- 
cabant &gt; volentes , Pontificem Decimis & oblatio- 
nibus tantum more prifco contentum vivere de- 
bere. Quod ciirn accepiflet S. Bernards fcripfit ad 
Romanos Epiftolam 3 quas in Editione Mabillonii 
eft CCXLIII. in qua eos afpere ^ fed jufte mcrepat, 
quod tam iniqui eflent in Summum PontificenL^ 
aitque eos Dei vindidam non evafuros, iu quam- 
primufn refipifcant. Scripfit etiam idem S. Doftor 
JEpiftolam ad Conradum Romanorum Regem&gt; qua: 
eft ordine CCXLIV, in qua eum adhortatur , ut Ro- 
nianos, fi forte obftinaci perfeverent &gt; armis com- 
pefcat . In his rerum anguftiis conftitutus Euge- 
nius III. tumultuantium Temper ^rnaldiftarunu&gt; 
perfecutionem fugiens,in Galliam, prgdeceflbrum 
iuorum exemplo, fefe contulit, ubi a Ludovico Vll. 
Galliarum Regeingenti honore exceptuseft, & 
ad novam fufcipiendam Expeditionem Terrse San- 
dae , vel ad profcribendos glifcentes quorumdam 
h^reticorum errores nonnulla celebravic Conci 
lia , quse in Colloquio quarto proferemus in me 
dium . Eugeniurn III, in Pontificate! nihil de Cor- 
poris macerationibus, quibus, dum adhuc iii^ 
monafterio efiet 3 fe fe afliiefecerat 3 imtnucaflo,. 
docet nos *Arnaldus Abbas Bonaevallis lib. 2. vitas 
S. Bernardi cap. 8. ubi de Eugenio III. Papa hsec 
habet : ^/Lib^rebat carnl ejus lanzz tunica , diebits 
& nociibus cucullo vcfiitus , fie ibat &gt; fie cub that . 
Intns Monacbi habitum retinenSy extra fe Ponttjlcem 
& veftibus & moribus exhibebat Lectus pal- 
Hi s opertus , cortina ambiebntur purpurea &gt; fedfi r?~ 
volueres operimentt , invenires fypsricctis 

E e 



434 HISTORIA 

compfofa ftramina , & paleas conglobatas Homo in 
facie, Deus videt in corde ; iffe verb bona cordm Deo 
& kominibus frovidebat. ^lloquitur fratres non 
fine lacbrywis , mifcens fermonibus auulsa a cordcjt 
fufpiria , hortatur & cynfolatttr , & fe inter eos fra- 
trem & focium* non dominum exhibet vel Magiftrum. 
PC laudibus etiam Eugenii III. Papse legendus eft 
P tints Vtntrabills in Epiftola XLV j. libri vi. quatn 
fcripfit ad S, Bernardtim , eique fignificat , fe fe ab 
Eugenio HI. Summo Pontifice fuifle amantiffime 
fukepmm , & pr^claras tanti Pontificis dotes 
inagnis ccjebrat encomiis . Sedit Eugenius III. an- 
nos o(9:o , menfes quatuor , & dies decem&gt; atque 
ad carleflem vitam migravit die feptima tnenfis 
Julii anni millefimi centefimi quinquagefimi ter- 
tii * Statim port mortem miraculis refuifit fandif- 
fimus ille Pontifex, & ia Martyrologio Ciftercienfi 
ut fanftus colitur , Chryfoftomus Henriquez in fuo 
Fafdculo paruum Traftatum dc Miraculis Eugenii 
ex Codice MS. Dunenfis Coenobii publicavit Au- 
^lore Anonymo , fed oculari & Synchrono , qui 
miracula feptem ad fepulturam ejus patrata no- 
tavit , pr^etixa femper ad Eugenii nomcn appclla- 
tione Beati* Eumdem Traftatum eddidk Papebro* 
chius in conatu Chronico Hiftorico ex antiquo co^ 
dice Monafterii Urficampi in Picardia , & in Ab- 
batia Ordinis Ciftercienfis a cui titulus Mifericor* 
dia Dei , in Dioecefi Piftavienii fita ^ ubi ille code^ 
MS, ailervatur. Poft mortem EugeniilII.vacav[\ 
Sedcs Pontificia dies duos , ut teftantur Martinu. 
Polonus &gt; Au&or mapni Chronici Belgici , & Si 
gonius , eique fucceflit Conradus de Suburra Cardi 

nalis & Epifcopus Sabiucnfis, ^foftolic# Sedis 



ECCLESIASTICA 435 

Vrbe Vic arias , nations Romanus , Vlr grand&uus t 
& apud Rgmanos auftoritate praclarus ; exinde vo* 
catits ^fnattafius IV. ut ait Audor antiqui Chroni- 
ci Normannix pag. 988. ^naftafitm IV. ante Pon- 
tificatuin nee fuiile Monachum yel Abbatem Cse- 
nobii S. Hufiin Galjia , nee etiam Monachum Be- 
nedidinum , fed Canonicum Regularem , & Veli- 
ternenijs Monafterii Priorem, folide contra Ciaco- 
nium , Onupbrium , & TrithemiitM probac ^ntonius 
Pagius in Critica Baronii ad annum MCLIII. Graf- 
fante fame y ingentes eleemofynas in pauperes 
profudit plus ille Pontifex. S. Willelwttm &gt; quem^ 
Eugenius III. depofuera^in Archiepifcppacum Ebo- 
racenfem reltituit. In ccle(iam Lateranenfein-&gt; 
multum benificus fuit , ut videre eft in libro 
Ecclefia, Laterartenjt edko a Joanne Diacono 
ejufdem Ecclefia Canonico. Direxit etiam ideni--i 
Suannus Pontifex anno MCLIV, ad Xgymundum de 
Podio Magitlrum Ordinis Hpfpitalariorum , feu 
Equitum Sanfti *foannis Hierofolymitani , Refcri- 
ptum Apoftoliqum , quo ftatuitj ut quafcumque^ 
pofleffiones & omnia borsa , qu^ ad fuftendaodani 
peregrinorum & pauperum Hierofolymam aduen- 
tantium neceffitatem offerri Xenodochio concin- 
geret^veljam e(fent concefla, quieta femper & 
Integra poifiderent , & bonorum a fc poileiibrum 
decimas nee Laici$^ nee Epifcopis foluerent. Qupcl 
privilegium Equitibus S. ^joannis Hierofolymitani 
ab Anaitafio IV. conceffum caufa fuit graviflimi 
diflldii, quod exarfit Equites illos inter & Cleruni 
Hierofolymitanum, ficut oftendemus in Colloquio 
fexco in Hiftoriam iitius fasculi XII. Brevis fuic 
Pontificatus *4naftafii IV. quippe qui fcdit tanyim 

e 2 annual 



H I S T O R I A 

unum , menfes quatuor , dies viginti qua- 
tuor , & obiit die fecunda mentis Decembris anni 
nnllefimi centefimi quinquagefimi quart! . Mor- 
tuo ^n&lt;iftafio IV. fucceiik in5ede Pontifida N/Vo- 
laus de Brckjpere, didus in Pontificacu Hadrianus 
IV. Variam hujus Nicolai ante Pontificatum fortu- 
nam Cuillelmus Ncubrigenfis lib. 2. de Rebus Angl. 
cap. 6, defcribit his verbis: Is ( feu ^[icoUus y di- 
in Pontifkatu Hadrianus IV. ( natione *Angli- 

ern habuit quemdaw, feu P^bertum y non muit& 
facultatis , qui , relito 9 cum faculo 3 fitio impubere 
apud fanftum lAlbanitm faftus eji Monacbits . lile &lt;UG- 
ro ( feuejus filius NicoJaus ) adolefcentiam ingref- 
fus &gt;ciim fropter inopiam fcholis yacare non pojfet &gt; 
idem monaflerium quotidians flipis gratia frequenta- 
bat . 1)nde pater erubuit 3 yerbifque mordacibus fo- 
cordiam ejus increpitans , omni folatio at 
turn gravi indignation^ abegit. illc e vero^{cii 
laus^//^/ reliftus & forte neceffitate aliquid 
coaffius, Gallicanas adiit regiones y ingenue erubefiens 
in i/tnglia &lt;vel fodere yel mendicare . Cumque IYU 
francia minus profperaretur 9 ad rcmotiora progrz- 
diens trans J^bodanum peregrinates eft in regions 
qua Provincia dicitur . EJt autem in ilia region 
wonafterium nobile Clericorum ^egidarium 3 quo&gt; 
dicitur Santti Rufi ( extra civitatem Avenio 
nenfem olim poiitum , & poftea Valentiam., 
translatum ) ad quem locum ille veniens & fab 
fiftendi occaftonem ibidem inveniens, quibuspotuit ob 
iis&gt; iifdem fefratribus ( feu Canonicis iiegulari 
&gt; qui indifcriminatim modo Fratres aiodoMc 
nachi appellabantur ) commendavit. Et quoniam er&lt;, 
cor fore ilegans 9 vultu jucundus^ prudent in verbis , t 

in] 



ECCLESIASTIC A* 43 

imfiger^flacuit omnibus, rogntufque Canoni* 
i Ordinis fufcipere habit um , annis pturimis ibidem 
refedit regularis imprimis diftiplintf emulator . . . . . 
Vnde fattum eft, ut &lt;Abbate defiinfito,fciiicet Willel- 
no, Frames, feu Canonic! Regulates, eum concordi* 
"er atque folemniter in Patrem , feu Abbatem, elige* 
*ent . Deniquc &gt; refcrc idem Gmlklmu-s 
Is, quo pafto kticolaus Abbas fa&us coenobii 
ncurrerit in odium Canonicoruin Regularium, 
]iii poenitentia dudi atque indignaci ,, quod homi- 
* lem peregrinum fibi ipfis prcefeciilent , quafdam^ 
. :onrra ipfum querelas ad Sedem Apoftoiicam de- 
:ulerunc Eugenius III. qui tune arcem Pontificacus 
:enebat, pacem Abbatem inter & Canonicos 
3ofuit . At diii non quievit ncfcia quietis 
jraviiifque intonuit rediviva tempeftas . Interpel- 
atus eft iterum Summus Pontifex , qui titriquo 
ut profpiceret 5 permifit Canoaicis ut alte- 
Abbatem eligerent, Wcolaum vero Romas re- 
:inuit &gt; & Cardinalem Epifcopum Albanenfem^ 
Teavit . Hsec de Nicolao referunt jam citatus Guil* 
eimus lS[eubrigenfis Scriptor Anglus , qui hoc tem- 
&gt;ore vixit , & M.ittbdus Parifiits in Vitis Abbatuni 
Jan-Albanenfium in tybetto Abbate Albanenfi^ 
^ardinaiis creatus Nicolaus niiiius eft Legatus iiius 
^orvergiam, ubi multos Infideles ad Chrifti fldeni 
:onvertit,Metropo!es erexir,& tantacumlaude de- 
nadato fibi mime re defunclus eft&gt; ut, mortuo *An*~ 
lafto /^. Summo Pontifice,in ejus iocu fummo om- 
lium confenfu fuffedus fuerit , didufque ^dria- 
lus 17. Retulimus in iuperiori Colloquio grave dif- 
idium , quod enatum eft Hadrianura 17. Suinaiuin 
?oatificem inter & Fridericum Imperatorem, quod 

e 3 occa- 



438 H i s T o R I A 

occalioncm prxbuit diro fchifmati ab codem Im- 
peratore in Ecclefia excitaco , de quo mox di&uri 
uimus . Bellum etiam geffit idem Hadrianus Papa 
cum Guillelmo Sicilian Rege Sed narrac Sigonius 
lib. 1 2. Hifloria de B^egno Italia , quod Guillelmus Si- 
cilise Rex paccm ab Hadriano IV. poftulavit,& fpo- 
pondit, ii fe beaeficiarium JEcclefixcounrmaret, 
Romanorum advcrsus eum contumaciaia repref* 
furum. Quam condicionem cam Hadrianns Papa 
repudiaflet , cum ingentibus copiis e Sicilia irui 
Apuliam tranfiit Guiilelmus , Graccos pra^Iio vicic, 
Barium in fuam poceftatem redaftum plane ever- 
tit & Hadrianttm Papam in tanus difficuitates ad- 
duxic, uc de pace componenda cogitarit . Hanc in 
rem Guilldmum ad pedes procidentem recepit, 
cumque 9 poftquam Sed/ Apoftolicce hominiuna_^ 
prseftitiflec^ & ea, qua; invaferat, EcclcCix Romans 
reftituifletj Rcgem Sicilian declaravit * Henrico IL 
Anglic Regi Hiberniam occupandi pro Chriftiana 
Religionis propagatione facukatem dedit Hadria- 
nus IV. fed Ludovicum VIL Galliarum Regem mo- 
nuit&gt; ne facram expedinonem in Hifpaniam contra 
Saracenos fufciperet, inconfulcis illius terras Prin 
cipibus, alioqui pericultim efle , ne bellum intern- 
peftiue &: abfque maturo confillo fufceptum in- 
faufte cederet . Toletanse Priniatum Ecclefia? coiv 
firmavit idem Pontifex , omnes Con/litutionei 
Pelagii , ^lexandri , & Vrbtni //. Pontificum Ro- 
manorum, quibus Patriarchalis digaitas Graden( 
Archiepifcopoconceditur, auchoritate Pontificiiij 
itideni confinruvic, eidemque Patriach^ Gradenlij 
concefllc, ut Conftantinopoli , & in aliis urbibu. 
Orientalis Imperil , in quibus Veneti plures cum 

ha 



ECCLESIASTICA 435) 

habebatit Ecclefias , Epifcopos confecrare poffet, 
ut videre eft in licteris illius Summi Pontificisjqua: 
extant tomo ic.Concil. pag.nyo.&referuntur a 
Ferdinando Vgbello torn. 5. Italia Sacr&lt;e. Adco a bo- 
nis Eccleliae in propinquos profundendis alienus 
fuk Hadrlanus 7K. Summus Pontifex , ut (tefto 
Joanne Sarzsberienfi, gentili fuo , & viro pietate ac 
docirina confpicuo) nee ipfi matri fuse , fenio licet 
confcdx & ad Aim mam egeftatem redacta^aliquid 
ad vitam fuftentandam moriens reliquerit , fed fo- 
liim earn Ecclefi^ Cantuarienfis eleemorynis alen- 
dani commendaverit f Sedit Hadrianus IV. annos 
quatuor, menfes ofto , dies viginti novem , & mi- 
gravit e vita Kalendis Septetnbris anni millefitni 
centefimi quinquagefimi noni . Opera , quas edidit 
Summus ifte Pontifex 9 referemns in Coiloquio 
quinto , ubi agemus de Viris Illtiftribus , qui XII. 
tcclefiae faeculo floruerunt. Mortuo Hadrianolis. 
fucceffit Alexander III. ante Pontificatum di&lt;5lus 
ItyUndHs patria Senenfis , Cardinalis Presbyter ti- 
tuli S.Marci , & Cancellarius Sanda: Roinanx EC- 
clefis . Eum Monafticam vitam in Monaftcrio 
Chiaravalle Ordinis Ciftercienfis prope Mediola- 
num fito profeflum fuiflc afferent Henriquczm Me- 
nologio Ordinis Ciftercienfis , & Puricellus in Mo- 
numentis Ecclefiae Ambrofian3B . Sed utrumquc 
Scriprorcmfalli, Jiquet ex Aftis eledionis ^ilexan* 
dri in. a Baronio recitatis, ubi de eo hare ieguntun 
Cum ejfit in Ecclefia Pifana Canonicus Clericus magni 
nominis &gt; ad bane Sanftam ^omanam Ecdefiam A Bea- 
to Eugenia eft vacatus . Yix ek(So Alexandra III. 
Summo Pontifice , Ecclefia exagitari coepit infe- 
ac ditituruo fchim^ce , quod d Friderico , dido 

4 




440 HISTORIA 

fc^o&^rVJmperatore propagatum & fub quatuor 
Antipapis concinuatum eft. 

D. Expone, quasfo , quo pa&o creperit illud 
fchifnia, & quandonani fuerit extinftum \ 

M. Cum Cardinales 5 mortuo Hadriano 17. 
ad eligendum fuccefforem convenient , onines, 
prater OElavUnum Presbyterum Cardinalem tituli 
Sanda? Cecilia? , Joannem Prcsbyterum Cardina* 
lemtiruli Sandi Maximi, & Guidonem Presbyte 
rum itidem Cardinalem tiruli San&i Callixti , ele- 
gerunt P^landum Presbyterum Cardinalem tituli 
S.Marci, qui in Vigilia S.Mat th#i, feu die xx. meiv 
fis Septembris anni MCLIX. Pontifex Romanus a 
Cardinal! Oftienfi confccratus eft, ficut ex Codice 
Vaticano refer t Baronius . At Oltavianus Cardina- 
lis, qui jamdiii ad Cathedram Apoftolicam afpira- 
verat, ubi vidit ^Akxandrum III. ele&urn, arnbitio- 
ne abreptus Pontificatum invafit , & a fuis appel- 
latus eft ViEtw /F.Poterat fane^ inquit V vilklmus 
Nettbrigenfis lib*2.de Rebus Anglicis QZ^^.Sciffura 
ilia cito refarctri , poterat multitudini paucitas coders 
atque uniri, nifi Fridericus Imperator veteri odio *Ak- 
xandrum ( Pontificem Maximum ) nonferens , far- 
tern Qffiavianam tuendam 3 fovendamque modis omni 
bus fu ft epiffet . Conventum itaque generalem , feu 
potius ConciliabulunijPapix indixit Fridericus Im 
perator, in quo omnes Epifcopos, qui aderant , in 
eum confenfum deduxit , ut Antipapam Vifto- 
remlV. pro Jegitimo Pontifice agnofcerent . Sic 
voti fui compos efte&lt;5tus Imperator in atrocia_ 
Edida prorupit , multos Prsfules fuis fedibus de- 
jecir , & ornnes Ciftercienfis Ordinis Monachos^ 
qui Antipapas Villon IV. parere detredabant, ex- 

pulit 



ECCLESIASTIC A. 441 

pulit e Regno fuo, ut teftatur He/woto-^Presbyter 
Lubecenfis lib.i. Chronic.Sclavorum cap.pi. ubi 
etiam haec habet : Porro ^lexandrum , ( feu legiti- 
nuun Pontificetn ) recepit Hierofolymitana Ecdejia, 
& lAntiocbenay prtstered cmnis Francia, *Anglia&gt; Hi~ 
fpania , Dania, & omnia Regna, qua funt ubique ter- 
rarura . Infuper Ciftercienfis Ordo eidem univerfus ac- 
ceflerat 3 in quo fimt^rchicpifcopi , & Epiftopi com- 
p lures &gt; & ^Ablates amplius qiidmfepttngenti&gt; & Mo- 
nacborunt intfftimabilis mmerus Eccleliam turbavic 
Ofiavianus , feu yifior IV. Antipapa ufque ad an 
num MCLXIV. quointeriit , diexx. menfis Aprilis. 
In illius Antipapx locum ftatim fchifmatici aliuni 
Antipaparn fubftituerunt Guidonem Cremonenfem, 
a fuis appellatum Pafcbdem III. Hie pfeudo-Pon- 
tifex &gt; poftulantc Friderico Imperatore , Caroliwi* 
Magnum Imperatorcm San&lt;Storum Cacalogo ac- 
cenfuit . De qua Canonizatione Henricus Sponda~ 
nus ad annum DCCCXXY. verba faciens , h^ec habet: 
Sed quod is y feu Paftbatis ILL baud legltimus fmt Pon* 
tifex , ejufmodi Canonizatio non eft recepta abEcclefia 
Rgmana . Ouod tamen non reperiantur legitinii Ponti- 
ficeseam impugnaffe.resfic tacitapermiffionefive tole- 
rantia perfeveravit, ut inpropria Eeclefia* ubi fepul- 
tus fuit, coleretur . Ita enim Canonuwpracipui inter - 
pretcs declarer itnt , fropagatus autew pofled nojlitur 
ejus cultus In alias Eccleftas Galli,Belgii y atque Ger 
manic , in quibus idem CarolusfanElitatis titulo coli- 
tur 3 faventque fcripta plurimorum rerum Francica* 
rum Hifloricorum . Mortuus eft hie Antipapa Pa- 
fchalis HI. die xx. menfis Septembris^nni MCLXVIII* 
eoque mortuo , fchifmatici tertium Antipaparn 
Abbatem Strumienfem eleg^^unt^ 



HISTORIA 

a fuis Calliftumin. Sed hie pfeudo-Pontificatum 
anno MCLXXVIII. depofuit * ^Alexandra ILL ceii le- 
legitimum Pontificum agnovit, & eodem anno 
exceflk e vivis.Tertio illo Antipapa demortuo.ne- 
diim quieverunt fchifmatici , fed quartum elege- 
runt Antipapam, feu Landum Sitinum , eumquc ap- 
pcllarunc Innocentium in. cujus mentionem faciuac 
Joannes de Ceccano ia Chronico , & Onuphritis in^&gt; 
Chronico , aliique ; ilium tamen Bxronius in An- 
nalibus 3 & Oldoinus in Hiftoria Cardinalium otn- 
nino pr^cermiferunc. Verinn, hie pfeudo-Ponti- 
fex Innocentius 1IL qui paucos afleclas habuit , ca- 
ptus ab ^Alexandra 11L Pontifice Maximo anno mil* 
iefimo centefiiiiooftuagefimo in exilium ablega- 
tuseft, utteftantur idzin Joanttes de Ceccano in_&gt; 
Chtonico &gt; & AnonytnusCaffinenfis ad annum-* 
MCLXXX. lie extindum elt fchifma , quod anno 
MCLIX. coepit , & anno dumtaxat MCLXXX. finern^ 
habuit* 

D* Eo igitur anno millefimo centcfimo 
oftuagefimo Fridericus Imperator audor ac pro- 
motor iftius fchifmatis reconciliatus eft, omnibuf- 
que depofitis inimicitiis , in gratiam rediit cuni&gt; 
Alexandra ///.Poncifice Maximo ? 

M. Rcconciliario Friderici Irnperatoris cum 
ll. Pontifice Maximo praeceflk tribus 
annis abolitionem fchifinatis- Faftaquippe eft Ve- 
netiis annomiliefimo centefimo feptuagefitno fe- 
ptimo haec Friderici Imperatoris cu ^lexandro III. 
Romano Pontifice reconciJiatio cum maxima om 
nium gratulatione & totius Ecclefix jubilo , ficut 
oftendimus in Colloquio fuperiori, ubi etiam poifc 
fiaronium &gt; &alio* viros dodiffimos explofimus 

puti- 



ECCLESIASTICA. 443 

putidifllmam fabulam a nonnullis jadatam , quod 
videlicet Fridericus Imperacor ofculum figens 
xandro Sum mo Poncifici dixerit j Non Tibi,fed 
tro ; & quod Alexander caput Imperatoris prae- 
cnens, eique infultans repofuerit s Et mibi &gt; & Fe~ 
rro . Poft hanc reconciliationem Imperatoris cum 
iummo Pontirice duravk quidcm adhuc per tres 
annos fchifma^ui tamen pauciflimi quida obftina- 
ti adh^ferunt . Intrepidum ac magnanimum tern- 
pore fchifmatis fefe prodidic Alexander IlL Ponti- 
:tex Maxirnus- A Friderico quippe Imperatore&gt;& ab 
Antipapa yittore IV. Roma fugatus in Galliam ve- 
nic, ubi a Lttdovico VIL Rege perhonoririce fufce- 
ptus in Fridericum Imperatorem,& in Viftortm IV* 
Andpapam , ejufque fedatores &gt; partiarios ac fau- 
tores excommunicatiouis fententiam tulit . Ro- 
mam deinde poft obitum Antipapa Visions IV. 
reverfus 5 novum Antipapam Pafchalem III. nee noil 
Fridericum Imperatorem fchifcnatis auttorein ab 
JEcclefiaecommunioiieritu foiemni removit . IITLJ 
vindicandisetiam Ecclefise juribus,animi fibifem- 
per conftantis magnitudinern, qu^ nee injuri2,nec 
ullis rebus adversis fledi unquam potuit , contra 
Henricum //.Anglise Regem exhibuit Alexander HI* 
quippe qui non folum Sando Thomas Cantuarienfi 
Archiepifcopo aduerfus Henricum II. Anglix Re- 
gem pro JEcclefix libertate pugnanti impenfitfime 
favic , & confuetudines Anglicanas eidem libertati 
contrariasdamaavit, fed etiam necem Sandi illius 
Martyrislata in ipfum Regem,& in parricidas ex- 
conununicatione ultus eit;paterna tamen benigni- 
tate eumdem Anglic Regem , poftquam jurailet, 
fe necem S.Tboma Cantuarienfis Archispifcopi 

nee 



444 HISTORIA 

nee Jaffa, nee confilio , nee aflenfu approbafle , per 
Legates fuos abfolvit , ut jam in fuperiori Collo- 
quio obfer\favimus . Canonizationis Sanftorum_&gt; 
Sedi Apoftolicas refervavic Alexander ///- & inter 
Sanftos folemni Canonizationis ritu retulit Editar* 
dum Angliae Regem anno MCLXI. S.Befnardiifn Cla- 
rzvaUeafem Abbatem, S.Helenam Viduam genere 
Vvifigotham, Sandum Canutum Danias Regem an 
no MCLXIV. & SmdiumThomam CantuarienferrLj 
Arehiepifcopum anno MCLXXIU. Sedic Alexander 
Tertius a die confeerationis fuae, feu a die xx. men 
ds Septembris anni millelimi centefimi quinqua- 
gefimi noni^annos viginti unum, menfes undecimj 
dies decem , & hominem exuitdie tricefima men- 
lis Augufti anni millefimi centefimi octuagefimi 
primi . Port .Alexandra III. mortem vacafle fedem_&gt; 
diein unum afferunt Onuphrius, & Baronius . Qua- 
re , juxta calculum noftrum , die prima menfis Se- 
ptembris anni millefimi centefimi ocSuagefimi 
primi eledus eft Pontifex Romanus Lucius III. di- 
&lt;5kis ante Pontificatum 1)bdldus , natione Tufcus, 
patria Lucenfis^ Cardinalis Epifcopus Oitienfis, 
qui Legationibus fub Innocentio 11. in Gailiis , Cub 
kugenio ill. in Sicilia/ab Alexandra Iff. apud Ffide* 
ricam Imperatorem maxima cum laude perfuaitas 
fuerat . Hunc Pontificem prima Dominica mentis 
Septembris^qug hoc anno incidit in diem vi.Septe- 
bris^confecratum ac coronatum fuifle fcribit Gau- 
fredus Prior Vofienfis , qui eo tempore vivebat, 
Joannes vero de Ceccano in Chronico, ait , hanc Lu~ 
ciilH. Summi Pontificis coronationem faftam-t 
fuifle apud Vilitras , feu apud Vclitras , quod con- 
Anonymus CairinenfiSjquji aflerit eum con- 

fecra- 



ECCLESIASTICA. 44J 

ecratu cflfe apud Vdletrum . Poacificatuai adeptus 
Lucius III. Pidavienfem Epifcopum ^oannem , nia~ 
mum olim S. Thoma Cantuarienllsamicum,creavit 
\rchiepifcopum Lugdunenfem, de qua translatio- 
le StepbMus Tornacenfis Epiicopus giratulatus eft 
^piftola ordiaeLxxv, ad eumdem ^Joannem data,* 
Willdmum Scotia Regem a Itygero Archiepifcopo 
iiboracenfi excommtiaicatum abfolvit,Regnumque 
) nterdiito liberavit Lucius III. Pontifex Maximus. 
Fridericum Imperatorem , & Reges Gallic , & An- 
Ix vehementcr adhortatus eit , ut facram fufci- 
&gt;erent expeditionem contra Turcas , qui , Saladino 
lege ^Bgypti Duce &gt; Hierofolymorum fines , & to- 
am late Palseftinam populabantur . SubLucioIH. 
^ontiiice Maximo vetus Controveriia inter Turo- 
lenfem Archiepifcopum y & Dolenfem Enifcopuni 

* 4 ^ 

enovata fuit . Nolebat enim fylandus Epifcopus 
^oleaiis elecius haberi SufFragaueus Archiepifcopi 
furonenfis, feque ex veteri pnvilegio totius mino- 
is Britannia Archiepifcopum & Priaiatem efle ja- 
iitabac. Contra vero Archiepifcopus Turonenfis 
pifcoputn Dolenfem , & caeteros ejusdcm Provin* 
:ix Epifcopos inter fuos connumerabat . Turonenft 
Archiepifcopo favebat Pblllppus Augufius Gallia- 
rum Rc^: , Dolenfi autem Epifcopo fuffragabantur 
3mnes Proceres Britannicij feu Aremorici, & non- 
iiulli Anglican! Principes . At Lucius III. Pontifex 
Maximus, ciim pacem Eccleiise turbare nollet, cau^ 
fam , qu# vertebatur Turonenfem inter & Dolen- 
fern Antiftites, indecifam reliquit , (icuti & ejus 
Succedbres uicjue zdlnnoc$ntiumllLQ\i\ an. MCXCIX. 
Scncentiain pro Turonenii Archiepifcopo dixit 5 & 
liti, qfiae medio circit^r foculo apao cspit , fiiv-m 

unpo* 




H i s T o R i A 

impofuit . Sedit Lucius in. annos quatuor , menfes 
duos * dies ododecim , numerando videlicet dura- 
tionem ejus Sedis non a die eleciionis, fed a dio 
ejus confecrationis &gt; fed a die fexta menfis Septem- 
brisanni millefimicentefimioftuageiimi primi, & 
mortuus eft Verona die xxiv. menfis Novembris 
anni MCLXXXV. Hie autem praeternaittere IIQII debeo 
obfervationem Onupbrii , qui in Annotatioae ad 
Vitam ^llexandri III. dicit , in eleftioae Lucii III. 
earn tune primum redaotam fuifle ad folos Cardi- 
nales , Clero omnino & populo a Surrmii Poncifi- 
cis eleftione exclufis , Jegemquefalutarem in Con- 
cilio generaii Lateranenfi anno MCLXXIX. celebrato 
latam de duohus tertiis Suffragiorum Cardinalium-f 
ad evitanda imppfterum Schismata , executioni 
mandatam fuifle , quod dicit iibi conftare ex ejus- 
clem Pontifici$ Diplomate apud fe ailervato , Ce* 
lebratis exequiis Lufii ///.Surnini Pontificis die xxv. 
inenfis Novembris anui millefinii centefimi octua- 
gefimi quinti , Lambertus natione Lombardus, pa- 
uia Mediolane^fis , ex profapia Cribeljorum crea* 
tus eft Sutnma Cardinalium concordia ex Archie-* 
pifcopo Mediolanenfi Pontifex Romanus , diduf- 
que itrbaxu* HJ quern multa cum Friderico Impe- 
ratore commiferunt negotia 5 pr^fertim repetitio 
Patrimonii Comitiffe Malhildis &gt; quod prseditus 
Imperator injufte occupabat : exuvi , feu fpolia-&gt; 
morientium Epifcoporum , qua? in Fifcum redige- 
bat, & ftipendia Abbatiflarum,& Sandimonialiuin, 
qu idem Jmperacor fibi arrogabat . Mas & alias 
id genus caufas diilenfionis Vrbanum III. inter & 
Fri dmcwwlmperatorem *Arnoldu$ Abbas Lubecen- 

lis inChronico Sclavorum lib-3- cap,i&lt;5. ijk & 18. 

fuse 



ECCLESIASTICA. 447 

se aarrat. Aaathema Fridcrico Imperatori Eccle- 
E minime fatisfacieati iateatavit Urbanus III* 
exemplo deceflbris fui Lucii III. aoluit Henricwi 
lium Friderici Imperatoris , patre adhuc fuperfti- 
,coronare Imperatorem.Iatramiaas tamen hxfit 

mmus Pontifex , & Veroaeafium precibus vi- 
, excommunicatioais fulmea in Fridericum Im- 
jratorem non vibravit . QStayianum S, R. Eccle- 

Diacoaum Cardinalem ia Aagliaai rnifit Vrba- 
.s III. ut ^oanneW) filium Henrici //. Aaglias: Regis f 
iberaix Regeai coroaare*:, De procuraada Chri- 

anorum Principum coacordia , eorumque arrnis 

r * 

mtra lafideles coavertendis plurimiim follicitus 
it. Sed, poftquam Ferraris nuncium accepiflet 
labcfaftatis in Afia Chriftianse Rei-pubiicae re- 
as, & de capta a Saladino Hierofolyniotum urbe , 
oerore ob earn cladem confectus eft , uc 
aes Scriptoresi.excepto tamen Wit 
^enfiy quilib.j. de l\ebus *Anglicis cap^o. falsd 
ierit, Vrbanum III. e vivisexcefljire y antequam de 
ade Chiftiaais terrx Saadas illata nuncium acce- 
flet . Obiit Urbanus HI. Ferrarix die xix. meafis 
ciobris aaai MCLXXXVII* poftquam fediflet anauai 
mm , meafes deceai ^ dies viginti quiaque ^ ut af- 
ruat ia fuis Chroaicis Joannes -de Ceccano , Marti- 
is j &lt;Anonymus Caffinenfis, Ptolomaiis Lucenfis , db- 
:s Ufpergcnfis , Platina 3 & alii . Vrbanum III. ex- 
pit Gregorius Vlil. Beaeventaau^ , diftus aatehac 
Ibertus, Presbyter Cardinaiis S. Laurentii in Luci~ 
: & S. R. H, Cancellarius . Porro, eledus eft Gre- 
rius /^/I/.die xxi.nienfis Odobris anni MCLXXXVII, 
&gt;ftquam Sedes Poatiiicia die uao vacaiiet, & coa- 
cratus eft die xxv. ejusdem mentis in quam inci- 

uip 



448 HISTORIA 

dit dominica dies . Pontifical! itaque dignitate fu- 
fcepta, Gregorius Vlil* &lt;vir Utteris facundiaque clams y 
fed puritate vitg & animi integntate prgdariorfoique 
corporis caftigator,penfare cgpit attentms , quditer la- 
bentirerumftatitifubveniret. Videlicet nempeftti tern* 
forts Ecclefiam per vitia diffluam&gt;& in mdigna prola- 



fibm y quafi quibusdamfeftilentiffimis hoftibus vineam 
Domini tot am fere jam effe depajfam . Hoc rnedltxbatuv 
die ac no fie &gt; b#c ejus cur a , hoc fiudiurn y ut fiti negli* 
gens viveret omnibus, utpzr eum y cooper ante domino , 
facie* Ecclefia marcida refloreret, ait Hugo Alciiiodo- 
rcnfis 5 qui hoc tempore floruit. Epiliolam Ency- 
clicam ad univerfos Chrifti fideles, quam integram 
refert Baroniusjcriplit Cregorius VllL Pontifex Ma- 
ximus , in quas eos ad poenitentiam agendam &gt; ad 
ExpeditiotiemSacram, feu ad recuperandam ter 
rain Sanftam Chriftianis ntiper a Saracenis ereptan 
vehemeater adhortatur ; Sed dum ad ferendum- 
Chriftianis in Afia gementibus pr^fidium totui 
incunibit optitnus iJle Pontifex , Pifas profeftus 
ibique inopinato niorbo correptus ad vitani im 
mortalem trandit die xvii. mentis Decembris an- 
niMCLxxxvu* poftquaai fediifet menfe uno 3 dicbu: 
viginti fepteni , ficuc teftantur Bromptonus, Joanne, 
de Ceccano, & Martiiws Polonus in fuis Chronicis,ve 
Pontificatus fui dieLvii. ut hzbct Platina . Pof 
mortem Cregorii VLll. Sedem Poncificiam dies vi 
gintivacaffe muki poft Baronium aflerunt , At C 
Pagius inCriticaBaronii ad annum MCLXXXVIII 
luculentcr oRcndk,Clementem I//.patri;i Roniaauir 
antea di&um Paulinmn &gt; Prxneftinum Epifcppum- 
ac Cardiualem Pills die xix, mentis Decembris ar j 

i 



E C CL E S 1 AS T I C A 44$ 

i MLXXXYI i. ele&um fuifle Pontificem Romanum , 
fequenti die confecratum y adeoquehocvigind 
ierum Interpontificium efle pland commentitium. 
)uo maxim* momenti ncgotia confecit Clemens III. 
onufex Maximus . Pacem fiquidem cum Senatu 
opuloque Romano fecit , & Friderico I. dido 
finobarbo Imperatori, Philippo ^tugufto Galliae , & 
tcbardo Anglic Regibus author fuit , ut Sacram 
xpeditioncm contra Turcas ad recuperandana-* 
erram Sandam fufciperent , quamvis tamen hsec 
.xpeditio , ita prppter Chriftianorum peccata per- 
littente Deo, felici exitu caruerit, ficut diximus in 
jperiori noftro Colloquio. S.Ottonem Bambergen- 
:m Epifcopum , de quo icidein in fuperiori noitro 
Colloquio fermonem habuiinus , in Sancftorum nu^ 
ierum retulit idem Summus Pontifex, & e vivis 
xceflit die xxviu. menfis Martii anniMcxci. Bi- 
uo poft illius obitum Hyacintbus , PetriBubonis 
e Vrfinis filius , Diaconus Cardinalis SanEia Ma- 
\a In Cofinedin , maximis Sedis Apoftolicae legatio^ 
ibus fundus,elefl;us eft PontifexRomanus die xxx. 
menfis Martii ejusdem anni,& die xi v. menfis Apri- 
is, in quam Pafchaincidit^ confecratus eft , di&uf- 
|ue Caleftinuf HI. ficut diferte teftatur Chronogra* 
bus Reifchefpergaifis. Hcnrkum inter Reges Ger- 
aaniae hujus nominis VI. poftquam Jurium Eccle- 
iafticorum confervationem , & patrimonii S. Pe 
ri reftitutionein integram juraflet , & Conftantiam 
jus uxorem Imperial! Corona infignivit C&lefti- 
\us III. Pontifex Maximus . Ad recuperandam Ter- 
am San&am baud parum adlaboravit Sanftifllmus 
He Pontifex , ut videre eft in ejus Epiftola ^ quam 
iaronius reciut &lt;id annum ^cxci i. in qua Pontifex 

F f uni- 



450 H i $ T o & i A 

Bniyerfis Orbis Principibus in remifiloncm 
jtprum injungit, ut,fi quisadversusaliquem conce- 
pit r3ncorem,Creatori dimitcat, & omnes toco ani* 
uii ftudio procurent, ut Terram San&am , & Sepul- 
thrum Pominicum , devi#o & conculcato penitii$ 
occupantium furore , libcrenc , Leofoldum Auftria* 
puc^, qui ]\lcharduiw Angiia? Regem e Sacra Expc* 
didpne reverteatem ceperat , & injufte dctinebac f 
Anathemate perculir , ac Henrico Imperatod 3 cjuf- 
que diuonibus, Cenfunts Hcclelia{Uca$ etiam conii- 
minatus eft , nift eum Jiberum dimitteret, ut refert 
itts de bweden in Annalibus Anglicani^ Sau* 

1)b Mum Epifcopum Bugubinum Faltis Saa- 
&lt;5torum adfcriplit idem Summus Pontifex , & obiit 
die vnu menus Januarii anni MCXCVIII. poftquam 
fediilet ^nuos fex , meufes novem , & dies novem i 
Penique , Cosleftino III. fuccefljt Innocentiys 111. qui 
pontificatum tenuit ufcjue ad annum millefimunu^ 
ilucentciiinum decimum fextum ; de cujus proindc 
^ledioae, dpftrina, ac pr^claris geftis opportuniuj 
diileremus in Colloquio ll.in Hiitoriam decimi ter 
tii ccle(i$ fa^culi f \ 

D, Gaudeo plan^, quod inter tqt turbas, fa 
ftiones,& fchifmata^ quibus Sedes S, Petri duodeci 
mo Ecclefix f^cujo fuit agitata, Series Romanornn 
Pontificum fingulari Proyidentiae diving benefici 
non fuerit interrupu , dum tamen a)i illuftriore 
tccleliae Sedes muitis abhinc faeculis Barbarorum. . 
tyrannide oppreil^ , ab Epifcopis haereticis &gt; ve 
Sthifmaticis occupentur 9 Veriim , ciim in fecund 
Colloquio in Hiitoriam feculprum x. & xi. Serier 
Epifcwporum Sedis Conftantinopplitanae perduxe 
ris ufque zdNicolaHM hujus nooiinis Ul. qui ab ann 

aiij 



ECCLESIASTICA. 45* 

lillefimo octogefimo quarto ufque ad annum mil- 
;fimum centefimum undecimum Conftantinopoli- 
inam rexit Ecclefiam,nunc continent! ordine pro- 
qui debes cam feriem EpiTcoporum , qui , poll 
r icolaum hujus nominis /// Sedem Conftantinopo- 
tanam duodecimo Ecclefia: faeculo tenuerunt . 

M. Per yiginti feptem annos Nicolaus hujus 
minis //AConftantjinopolitanam rcxit Ecclefiam. 
nno fiquidem millefimo odogefimo quarto Pa- 
iarchale folium &lt;coafcendit,& anno millefimo cen- 
ifimo undecimo e vita migravit . De ifto Patriar- 
la l^icoUo haec fcribit Zonaras in *Alexio Comneno 
nperatore : Patriarcba Nicolaus , per annos vigin- 
fcftem Ecclefia gubernata, Senex admodum decejfit , 
iju$ funus Imperator magnificis bonoribusprofecutus, 
Hum Patriarch am in folio collocayit , ex fratre nepo- 

I 9 .m ejus , qui turn Chalcedonenfi pr&erat Ecclefia , in 

1 tteris titmpropbaniS) tumfacrisab ineunte verfatum 
t ate, quem ipfe Intperator in Ecclefia declaravit . Hie 
icceffor Nicolai in Sede Conftantinopolitana ap- 

\ ellatur Joannes Hieromnemon in libro quarto ^- 
s Gr&co-B$mani&gt; ubi texitur Series Epiftoporitm Bi- 
antii Ecclefiam Cpnfiantinopolitanam guberna- 
it Joannes Hieromnemon ab anno millefimo cente- 

| mo undecimo, ufque ad annum millefimum cente- 
mum trigefimum quartum,hoc eft per viginti trcs 
anos , ficut legitur in ferie Epifcopprum Byzantii 
i libro iv. Juris Gr&co-Kgmani recitata . Ei fuccef- 
t Leo Styopita, cujus Baronius meminit an.McxLiir. 
ui tamen Joannem Hieromnemonem , cognomento 
halcedonium, ejus deceflprem pratejrmifit, fed Onu- 
brius in Chronico utriusque mentionem fecit. Hie 
so Styopita Patriarcha Conftantinopolitanus Sy- 

Ff a no- 



V 



45* H i s T o R i 

nodum anno miilefimo centefimo quadragefimo 
coegit, in qua Con/iantini Chryfomali libri&gt; qui muL- 
ta dogmata Enthufiaftarum & Bogomllorum dodriaa 
abfurdiora continebantjdamnatijprofcripti, ac igne 
exufti funt , diltri&eque vetitum eft , ne quifpiam-ji 
deinceps auderet novas doctrinas edere , aut drflfe- 
minare, antequam a Catholica Ecclefia examinats, 
judicatae & approbate fuiflent . De hac Synodo le- 
gendus eftiea ^tllatius lib.a.deEcclefif Occidentalis 
&Oriencalis confenfione cap.u. cclefiam Con- 
ftantinopolitanam Leo Styopita rexir annos odo & 
menfes odo 3 uc habet Catalogus Epifcoporum By* 
santinorum lib,4, ^fnV Grtfco-fymani , & obiit an* 
no millefimo centefimo quadragelimo tercio, ficut 
poll Onupbrium in Chronico, aflerit Baronius ad an 
num MCXLIII* ubi etiam ex Balfamone refert, Leontm 
Styopitam Patriarcham Conftantinopolitanum gra- 
vidime animadvertifle in quosdam vaticinatores,&: 
veneficos, qui uxorem *Alexii Comneni filii Impera- 
toris Manitelis lethali morbo decumbentem, cum fe 
curaturos profeflTi fuiflent, re tatnen infeda evanue- 
*unt , segra non foliim nihil adiumenti adepta , fed 
etiam diuturno morbo vcxata decedente . Leonem 
Styopitam excepit in Sede Conftantinopolitana Mi- 
fhael Monachus cognomento Oxita &gt; quod ex Oxit 
Infula , in qua erat ejus Monafterium , edutus fit, 
& ad Thronum Conftantinopolitanum fublimatus f 
Vir fuit , tefte Joanne Cinnamo lib.2. Hiftori^ fux 
liberalibusdifcipliniSjhumanioribusq; litteris levi- 
ter quidem imbutus,at morum elegantia,rerumqu&lt; 
divinarum fcicntia nemine inferior , pnufqueadec 
ex iis , quorum ea secate virtus erat magis confpi- 
Hefeit etiam Leo ^llatius lib* 2. de Cpnfeas 

Ecclef 



ECCLESI ASTICA* 453 

!ccles. Orientalis & Occidentals capite duode- 
imo Synodum, quam Michael Oxita Patriarch* 
^onftantinopolitanus celebravit contra Nipbonem 
1 tfonachum , necnon pfeudo Epifcopos Clementem, 
: Leontium , quos ceu Bogomilorum haerefis fauto* 
ss ac propugnatores condemnavit* Manudem Im- 
eriali diademate infignivit idem Patriarcha-* 
iicbael Oxita , fed anno aiillesimo cente/lmo 
uadragefimo fexto, poitquam fediilet annos duos 
: mcnfcs o&lt;So,ut legitur in CatalogoEpifcoporuai 
lonftaiitinopoiitanorum , fpontc ie fehacfublimi 
ignitate abdicavit , & in Oxiam infulam rediit, 

qua vitse inopis & fimplicis inftitutum, quod a 
uero fuerat amplexus^ obfervavit^ibique 5 ut refer c 
aronitts ad annum MCXLV. in templi veftibulo pro- 
:ratus&gt;cuivisMonacho collum caicandum prxbuit, 
ehementer doiens, quod adamatam a teneris 
nnis quietem repudiaflet, nulloque cum fru&ii 
ironum Conftantinopolitanum confcendiflet. lu 
jus locum fuffe&us eft Cofmas \Atthus , qui ta- 
len^poftquam Patriarchatum Conftantinopoli- 
mum per menfes decem tenuiliet^ fede pulfus eft 
nnomillefimo centefimo quadragelimo feptimo, 
uod Bogomilorum h^refi nimiuni favere videre- 
r, ut vtdere eft apud Leonem Mlatlum lib. s.de* 

nfenf. Ecclef. Occid. & Orient, cap. i ^. ubi re- 
;rt fententiam depofitionis adversiis hunc Pa- 
iarcham Conftantinopolitanum latam . Rem ta- 
icn aliter refert Nicetas Choniata lib. 2. ubi air, 

ma Patriarchs Conftantinopoliuni semulos 
m apudManuelem Imperatorem calumniates 
le , & in vindidam injuftae dejectionis Impera- 
icem nullos mares peperiflfe ^ ficut ei Cofmas im- 

Ff | prc- 



454 H i s T o R i A J 

precatus fuerat. Ut ut fit, vacantc Sedc Conftan- 
tinopolitana per depofitione Cofin& ^fttici^d thro- 
num Conftancinopolis eveftus fuit Nicolaus Mo- 
nachus&gt; Muzalo di&us, anted Archiepifcopus 
Cypri , ut habet Catalogus Epifcoporum , At 
itatim ac J^icolaus Muzalo res adminiftrare ctpit , 
omnium ora in eum commota funt , injufte occupa- 
tum ab illo thronum clawltantium, ut qui cum Eccle- 
fia quam nattus fuerat , Sacerdotium quoque depo- 
fuiffet . Sedis obflinatus 3 primo &gt; tbronofe deturba* 
ri baud quaquam pajjus , ubi autem re ad Irttperato- 
ris examen delata , male fibi ceffitrum agnovit y ju- 
dictum nolens denuo cxperiri , abdicata ultro digni- 
tate , ad vitam rursus privatam rediit . Tbeodotus ei 
fufficitur , vir Monacbicis inftitutis apprime inftru- 
ftus &gt; iaquit Joannes Cinnamus lib* 2* Hiftoriae fuse. 
Ex quo facile intelligitur ^ Baronium incidifle in-s 
Catalogum Epifcoporum Conftantinopolitanorum 
depravatum. Ait enim primo , Nicolaum Muzalo- 
nem Patriarcham Conftantiiiopolitanum obiiilcj 
anno MCXVIU cum tamen certo conftet , Nicolaun 
Muzalonem anno dumtaxat millefimo centefimc 
quinquagefimo primo Patriarchali dignitate fe f( 
abdicafle . Secundo , fcribit Baronius, Cofma? At 
tico in fede Conftantinopolitana fuccefliflc Chart 
tonem , & tamen ex accurate Epifcoporum Con 
ftantinopolitanorum Catalogo liquet, Cofwa *Atti 
co Patriarchs Conftantinopolitano fuccefllfle noi i 
Charitonem, ut atfcrit Baronius , fed Nicolaurn h 
jus nominis iv. diftum Muzalonem 3 quern perpe 
rim idem Baronius confundit cum altero Nicola^ 
hujus nominis III. Patriarcha Conftantinopolit 
no j qui Grammaticus dicitur 4 & obiit, ut fuperiu 

dixl 



ECCLESIASTICA. 455 

dlximus, anno millefimo centefimo undecimo&gt; 
Poit depofidonem Wcolai MuZalonis faclain j uc 
{am obfervavimus , anao miileiirao centefimo 
quinquagesimo primo &gt; Thcodotus Monachus Pa- 
triarcha Conftantinopolitanus renunciatus eft, ut 
videre eft in ferie Epifcoporum Byatantinorum lib. 
4, Juri^ Grarco-Romaui ^ quod in luccm emific 
Joannes Leunclavius * Huic Patriarchs Conftan* 
tinopolitano Tbeodoto demortuo anno millefitno 
ceatefimo quinquageiimo tertio fucceflk Neophy*- 
tus inclufus &gt; & Neophyto inclufo Patdarchse Con- 
itantinopolitano anno inccrto defundo fuCcefllt 
Conftantinus Chliarenus &gt; Diaconus & facelli Prsefe- 
ftus ,& huic fuccefllt Lucas Cbryfoberges , ut patet 
x ferie Epifcoporum By^antinorum , quam 
cicatus Joannes Ltunclavius in libro iv* Juris 
co- Roman! edidit , in qua tame n&gt; cum anni fedi$ 
horumce Patdarcharum Conttantinopolitanorutn 
injuria tempof is deleti fucrint fcirc tantum pof- 
fumus j Lucam Cbryfobergem anno millefimo cen- 
tedmo quinquageiimo quinto Patriarch at unw 
Cociftantinopolicanum obtinuide , idque colligi- 
musex duratione fedis aliorum PatriarcharuoL^ 
Conftantinopolitanorum % qui ad finem ufque hu- 
jus faculi duodecimi fedem Condantinopolitanam 
tenuerunc* Leo ^tllatius libroa.de ConfenC Ec- 
clef*Occid. & Orient, cap* 12. meminit Synodi 
Principum & Pacdarcharum, Mctropolitaruni-j, 
Epifcoporum ^ & aliorum Ecclefiafticorum nume- 
to fpettatifiim$ , qua* celebraca eft anno millefimo 
cencefimo fexagefimofcxto, cui interfuere Lucas 
Cbryfobtrges Pacriarcha Conftantinopolitanus :, 

Theopolicanus j alii^ue , quorum no- 

F f 4 mina 



HIST o R i A 

mina recitat *Allatms , qui Synod-urn illam MS. 
fefe habere ibidem aflcrit. E cclefiatii Conftanti- 
nopolitanam rexit LucasChryfo berges ab anno MCLV. 
ufque ad annum MCLXVXI. ciq ue fucceflit Michael 
hujus nominis ///. Diaconus , Sacelli Praefectiis, & 
fumtnus Philofophorum , fie ut legitur in Catalo- 
go Patriarcharum Conftanti nopolitanorurn. Hie 
Michael hujus nominis III. p rxfuit Ecclefia: Con- 
ftantinopolitan# novem annos & obiit anno mil* 
lefimo centefimo feptuagefimo fexto. In ejus lo 
cum fufFedus eft Charito , qui tefte Onuphrio ift- 
Chronico Ecclefiaftico^poft brevem Pontificatum, 
feu poft unum annum & duos menfes e vita mi- 
gravic anno millefimo centefimo feptuagefimo fe- 
ptimo, atque fucceflbrem habuit Theodojlum , qui 
anno millefimo centefimo odogefimo tertio fe fe 
Patriarchatu Conftantinopolitano abdicavit , & in 
Infulam Terebinthum , ubi fibi diverforitim & fe- 
pulchrum extruxerat, fcceffit, ut narrat Nicetas 
Choniates fub finem Jibri fecundi in ^ndronico Im^ 
peratore . Poft abdicationem Tbeodofii&gt; Imperator 
lAndronicus , ut fcribit idem Nicetas , virum fibi 
addifii(fimtim ad thronum Conftantinopolitanum 
evexit Bafilium Camaterum &gt; qui, poftquam fediflec 
non annos fex & menfes fex 3 ut legitur apud Ba- 
ronium , fed annos tamiim tres & menfes fex^ ficuc 
accurate fcribit Onuphrius in Chronico Ecclefia- 
fticoj fuit tandem anno millefimo centefimo o&lt;3:o- 
gefimofexto fede dejedus ab ^faacio Imperatore, 
uti narrat Baronius ex Wceta in Jfaacio Angela 
Imperatore. In locum dejedi Bafilii Camateri fubro- 
gatus eft Nicetas Muntanes y magntis S ace liar ius^ficnt 
legitur in Catalogo Patriarcharum Conftantino- 

poli- 



ECCLESIASTIC A. 457 

politanorum. Onufhrius in Chronico Ecclefiaftico 
initium Patriarchatus l^iceta Muntanis , feu Mun- 
dani &gt; conne&it cum anno miliefimo ceriteiimp 
aftogefimo fexto , aitque , eum y poftquam annos 
Tex & menfcs fex Ecclefiam Conftantinopoliunani 
rexitfet , fede fuifie pulfum . Quare, juxta Onuphri* 
&gt;4m y Nicetas Mundanus I^atriarchatuin Conrtan- 
rinopolitanum tenuit ufque ad annum millefimum 
:entefimum nonagefimum fecundum, quo Lsontius 
Monachus faftus ell Patriarcha Conftantinopolita- 
lus, quern tamen -^faacius ^tngelus Impcrator 
inno miliefimo centefimo nonagefimo tertioj 
^oftquam uno anno fcdiflct , abdicavit , eoquc rc- 
3udiato, ftacuit idem Imperator Dofitbeum Hie- 
ofolymorum Patriarcham ad thronum Conftan- 
i/2opolitanum transferre, fed, ut fcribit Nicetas, 
. :um fciret Imperator , id Canonibus vetitum cflfc, 
rbeodorum Balfamonem Patriarcham Antiochenuni, 
arum ea aetate juris coniultiflimum , aftu circum- 
/eniens finxit, fibi eflc in animo ipfum Antiochia 
id Regiam urbem evocare,fi ipfe, ut Legum Sc 
Canonum peritiflimus, demonftrare ac vulgo per- 
iiadcrepoflet , ejufmodi translationes licite fieri 
&gt;ofle. His promiffis illefto Theodora Balfamonem , 
^oftridie in Conventu Epifcoporum qug ftione ilia 
igitata, conclufum eft protranslationibus, mox- 
jue Imperator Dofltbeum e fede Hierofolymitana 
id Conftantinopolitanam tranftulit , qua tamen 
liii Dofitbeus potitus nqn eft. Obftupefadi quippe 
ipifcopi , cum fe, Canonibus temere violatis, dc- 
ufos viderent , Dofitbeitm aliense Ecclefise occupa- 
ionis infimularunt , eumque ut invaforem ej ece- 
unc anno rnilleiioiQ centeiimo nonagefimo quar 
to 



458 HISTORIA | 

to, cui Georgius Xiphilinus , magnus vaforum cu- 
ftos , in hanc Sedem Coiiftantinopolitanam fuccef- 
fit, quam feptem annos tenuit,hoceft ufque ad 
annum milleiimum ducencefimum. Sic viri cruditi 
poft Onufbrium difponendani ac ordinandam efle 
cenfenc Patriarcharum ConlUutidopolitanorum_ 
feriepi , feu Chronotaxin , quam in Annalibus 
Barouii non fatis accurate efle digcftaai pcrten- 
dunt 

D, Oflendifti, ut benc memliii , in Collo- 
quio fecundo in 1-liftoriam Ixculorum Bccleiiae 
fcptimi & odavi , texi haudpofle feriem Kpirco- 
porum Hicrofolymitanorum ., qui a mortc Sopbro- 
nil Patriarch* Hicrofolymitani , hoc eft, ab anno 
fexcentdimo trigefimofeptiniOj quo a Saracenis 
Hierofolymorum urbs capta eft, fedem Hierofo- 
lymitanam tenuerunt, quia eorum Patriarcharum 
nomina plane incognita funt , ufque ad aduentum 
Latinorum, qui fub finem XT. faecuiij Duce Code* 
frido Bullionio, vi&ricibus armis Terram Sandiam 
occuparunt j S^racenos expulef unt ^ Regnuni^ 
Hidrofolymitanum inftitiierunt, & Patriarchas 
Latinos Ecclefias HierofolyiTiitanae: pfsefecerunt * 
Horum itaque Patriafcharum Latinorum, qui 
duodecimo feculo Ecclefiam Hi^rofolytnitanani 
gubefnaruntj nomina, feriem, geftaque defcri* 
bendi hie peropportunus locus elfe videtur * 

M. Ecclefias Hierofolymitana? , quando La- 
tini in Palxftinam fub finem undecimi Ecclefia: 
facculi venerunt^ prseefat Simon Patriarcharum^t 
Grxcorum ultimus . Sed hie Patriarcha proptei 
turcarum minasad Infulam Cyprum profedus, 
temporc obfidionis civitatis HicrQfolymiwn*, in 



EcCiESIASTICA. 

jr^di&a infula ex hac luce fubtraftus Ecclefianu* 
-lierofolymitanam paftore viduatam reliquit* 
^uapropter , Latini , capta urbe Hierofolymitana 
jtnno millefimo nonagefimo nono , elegerunt in_&gt; 
^atriarcham Hierofolymitanum^rw^/p/^w, quern 
Mbertus Aqueniis lib. 6. Hiftorix de Expeditions 
Hierofolymitana valde laudat , de quo tameti vari- 
.int Scriptorum judicia. Ut ut fit, GuibertutAb* 
oas Monafterii S* Marias Novigenti&gt;hujus tem- 
^oris Scriptor&gt; teftatur lib* 7. Hiftorias de Expe- 
) e ditione Hierofolymitana &gt; hunc &lt;Avnulpbum ftatim 
iiifls fede dejedum * Quo fit ut hie *dtrtutphns in 

* ^^w- 

erie Latinorum PatriarchartimHierofolymitano- 
rum primum locum non teneat , fed Daibertus, feu 
Daymbertus Pifanus Epifcopus&gt; & Sedis Apoftoli- 
:*in Expeditione Hierofolymitana Legatus,quem 
a Latinis exeunte anno millefimo nonagefimo 
nono Patriarcham Hierofolymitanum fuifleele- 
Sum prodit Fulcberius Carnotenfis &gt; qui praefens 
erat*lib* i. cap* xxi. Hiftorix Hierofolymitana f 
quam ab anno MXCV. ufque ad annum MCXXVII. 
perduxit * Ab hoc Daymbeno primo inter Latinos 
Patriaf cha Hierofolymitano Godefridus Bullionius 
Regni Hietofolymitani Inveftituram accepit. Sedj 
mortuo Godefrido Bullionio &wo millefimo cente- 
fimo &gt; Balduinus frater Godefridi, ejufque in Kegno 
Hierofolymitano fucceflbr, Sede HierofolymitanS 
dejecit Daymbertum anno millefimo centefimo ter- 
tio , & quemdam fimplicem & religiofum circum- 
vcniens Sacerdotem, Ebremarum nomine &gt; in fe- 
dem Hierofolymitanam intrufit , cunflis quidem* 
bone/la coiwerfationis merito acceptum , fed qui in* 
craffam nimis & fufinam inventus eft habere 




HlS TOR I A 

ignorantiam i quod, vivente Domino 
licere fibi credebat , fedem ejus ufitrparc , ficut ait 
Willelmus Archiepifcopus Tyrius lib. X. de Bcllo 
Sacro cap. ^6. Interim, Daymbertus fede fua4 
Mdduino Rcge pulfus , Romam anno MCVI. navi- 
gavit Pafchali II. Pontifici Maximo fuas quetelas 
delaturus , & ab eo in priftinam dignitatem refti- 
tutus in Orientem reverticur. Quod ubi audivif- 
fet Ebrentarus iti hanc fcdem Hierofolymitanam 
a Balduino Rege intrufus, Romain itidem fe con- 
tulit,ubi tamen nihil aliud impetrare potuit^quam 
ut fccum mitteretur Gobelinus, feu GibelinuS) Are- 
latenfis Archiepifcopus , qui tanquam Sedis Apo- 
ftolic^ Legatus hanc caufam denuo examinaret 
atque dirimeret. Gibelinus itaque SedisApoftolicg 
Legatus congregavit Hierofolymis Concilium-, , 
& quamvis jam nunciatum cffct, Daymbertuni* 
Patriarcham Hierofolymitanum in itinere mor- 
tuum cffe Meflanaein Sicilia anno Mcvii.intru- 
fum tamen in fedem Hierofolymitanam Ebre* 
mar urn auftoritate Apoftolicd depofuit, quod 
Daymberti adhuc viventis fedem occupaflet 3 fed 
habita ratione ejufdem Ebremari pietatis, religio- 
nis ac fimplicitatis , ilium iniferatione commotus 
Gibelinus Sedis Apoftolicae Legatus , Csefarienfi, 
qu tune vacabat , prsefecit Ecclefiar . Pofimodum 
vero , cum de iubftituendoi Hierofblymitanse Ec- 
clefi Praelato Clerus ac Populus difceptarent , ia 
Gibdinum Sedis Apoftolicse Legatum omnes una* 
nimiter conveniunt . Quod ifte jtrnulpbus Sedc^&gt; 
Hierofolymitana, ut jam obfervavimus , dcpofitus 
dicitur malitiose conflrnxiffs^ ut homofenex & decre- 
fitus in ijla fcdc diuvivere nonpojjet 3 quemadmo- 

dum 




C CLE SIASTIC A. 

dum fcribit fvillelmus Archiepifcopus Tyrius 

/ 

lib.ii.cap.4* Gibelinus tarn arduum onus fuis hu- 
men s impofitum invitus admodum fufcepit &gt; fitte- 
rafque ad fuos Arelatenfes lachrymis plenas dedit, 
ad quoseciam Paftbalis 11. Papa fcripfit proele- 
ftione fucceflbris. Sedem Hierofolymitanam te- 
tiuit Gibelinus ufque ad annum millefunum centefi- 
mum duodecimum, quo obiit, eique fubftitutus eft 
ille *4rniilphus Sede Hierofolymitana antehac de* 
pofitus , quern yvillelmus Tyrius lib. 12* cap.* ap* 
3ellat vtrum inquietiffiiwivn & Officii fui Sarittimo- 
riarn negligent em Hie autem ^irnulphus lice t ite* 
rum Sede Hierofolymitana in confilio Hierofoly* 
nis annoMCxv.celebrato depofitus , utex Jfvillel- 
no Tyrio narrat Baronius , Sedem tamen Hierofo- 
ymitanam occupavit ufque ab obitum BMuini 
lujus nominis I. Hierofolymorum Regis , hoc eft, 
afque ad annum MCXVIII. quo una cum Balduinv 
^ege e vita deceflit , Mortuo ^(rnulpbo Hierofoly- 
norurn Patriarcha, Gsrmundus , vir bond convetfa* 
*&gt;ionis, ab omni Clew & Populo in Patriarcham eligi- 
\ur &gt; inquit JLlbertw Aquenfis lib. 12. Hiftoriae d$ 
Expeditions Hierofolymitana num. 30. Cum Veneti$ 
4d Tyri expugnationem perrexit Germundusl&gt;& 
rriarcha Hierolblymitanus , & vixit ufque annum 
imllefimum centefimum vigefimum odavum, quo 
?x hac vita migravit , ut teftantur Ordericus , & 
Yvillelmus Archiepifcopus Tyriuslib.ij. German 
ic in Sede Hierofolymitana fucceflit vir quidewfe- 
^undum carnew nobilis , fed vita , c^* moribus multb 
wbiliot, Stepbanus nomine &gt; ut ait Vvilklmus Tyrius 
ib.i3. cap.25. Rexit Eccleiiam Hierofolymitanam 
innis duobus a obiic anno mijle/imo centefimo tri- 

gefi- 




H i s T o R i A 

gefimo, & fucceflbrem habuit y^lllclmum Priorem 
Ecclefise Dominici fepulchri , virum fimplicem, 
modice litteraturn, forma decorunbtnoribus com- 
mendabjlem, Nafione Flandrum^Hierofolymorum 
Regi Baldniw U* Principibus & populo univerfo 
chariflimum ,tefte yvilldmo Tyrio lib.ij. Prxfuit 
Ecclefi^e Hierofolymitanse Vvillelwus ufque ^d an 
num milicfimum centefimum quadjragefimum^ 
quiotunij quo vita fun&us eft,poftannos xv. Ponti- 
ficatus , ut aflerit idem Vvillelmus Tyrius cap. 17. 
lib. 1 4. Quare neceffeeft, ut memoria lapfus iit 
Ordericus lib.ij.H/TZonVEcclef.ad annum MCXXXVII. 
ubi Hierofolymitanum Patriarcham appellat l^z- 
dulfum , cum tamen ex citato yvillelmo Tyrio cer- 
toconft^t, yyillelnjHm &lt;ib anno MCXXX. ufque ad 
annum MCXLV. Sedem Hierofplymitanam tcauifle. 
In locum Vvilklmi demortui anno MCXLV-* fufFe- 
jftus eft Fukherius , cujus confiliis & adhortationi- 
bus animati JLatini *Afcdonem , urbem munitifli- 
mam , jamque diii refiftentem obfederunt, & fepti- 
mo demum menfe , feu die xii. menfis Augufti an- 
niMCLiv.in fuam poteftatem r^degerunt. Fulchprius 
Patriarcha Hierofolymitanus aivnoxn. fedis fu 
viam univerfae car his ingreflus eft , hoc eft anno 
MCJLVII. eique fucceflit vtmalricus Ecclefise Domini- 
ci Sepukhri Prior , vir commode littcratus ,fedfim&lt; 
flex nimww & pene inutilis 3 inquit faepe citatu! 
yvilldmus Tyrius lib.iS. ^ap^o. Patriarchatum- 
Hierofolymitanum tenuit *Amalricus ufque ad an 
num MCLxxx.quo e vita migravit^ut ait Marinas Sa 
nutus lib.}. Fidelium Crucis par.6. cap.a^. his ver 
bis : Jfnno MCLXXX. Patriarcha *Amalricus moritur 
tuJHsfimplicitasparumprofiiit Ecclefitf , cut fuccefli 

He 




ECCLESIASTICA. 

Heraclius tarn perniciofi exempli , ut procedentem or- 
natiffimam mulierem y quam public? tenebat , *vulgns 
Patriarchijjam vocaref . In ejus eletione publice di 
Stunt fuit&gt;fub HerafliQ amittendan? ejje Crucem , ficut 
r ub Heractio Imperatore recuperate faerat * EC revera 
ita contigit . Anno fiquidem MCLXXXVII, menfe Ju- 
io capta a Turci$ Hicrofol/rnitana mbe&gt;Heraclins 
?atriarcha, Clerus univfirrus, div^rforum Ordi- 
lum Religiofi , ac innumerabilis pene turba Chri- 
lianorum cufuslibet seran $ & fexus miferrime ab 
[Jrbe Hieruf^Jem receilerunc , univerfifcjuc pend 
Latinis hanc urbem deferentibws , Suriani , & ya- 
iarum fe&arum homines &gt; pr^cipu^ Jacpbit* &gt; Sc 
iArmeni fub Turcarum dominio ibidem remanfc- 
|i:unt . Hunc Heraclium Patriarcham Hierofolymi- 
:anurn Balduintts hujus nomjois JV. HierofplymQ- 
um Rex ad Luciuw ill, Papam & ad Keges Fran- 
liar & Anglic anno millefimo centciimo oftuagc- 
imo quarto cum Magiftris Templariorum & rio- 
pitalariorum miferat , ad impetrandum Chriftia- 
)is in Aiia peme oppreflis validuin contra Turcas 
fubfidium . Papcbrechitts in Hiftoria Chronologi- 
:a , feu in ferie Patriarcharum Hicrofolymit4ap 
rum tomo 3. menfis Maji prsh xapag^i.lQquens 
de hoc Heraclio Patriarcha Hierofolymitano hxc 
babet : De hoc Heraclio , ubi , vel quandp objerit , in- 
:ompertum eft 9 propter *Aulorum filentium At Cl. 
Antonlus Pagius in fua Baronii Crifica ad annum 

Ecxci. nuni.xvii i. proferr Bggerum Hovedevum ia 
us Ang. Annalibus, pag.65. & ^oannem Brompto- 
.m Scripcoretn itidem AngJum/& Abbatem Jor* 
lalenfem in fuo Chronicopag.i ipi. qui teftan- 
:ur , Heraclium Patriarchani Hierofolymitanuni^ 

mor- 




H i s T o R i A 

mortuum cfle in obfidione ^fcr#J\oc eft anno mil- 
lefimo centefimo nonagefimoprirno. Pod Hera- 
clii obitum *Albertus Eremita, Petri Erenrita , qui 
belli Jacri avttor Vrbano II. Pontifid fult &gt; prGnepos, 
ex Epiftopo Betbleemitano Patriarcha Hlerofolymita- 
nus d Cceleftino HI. Papa conjihuittir , ficut Interpo- 
iaror Chronic! Aquicinaini fcribit ad annunL-t 
Chrifti millefimum centefimum nonagefimum pri- 
mum . Hie autem ^flbertus Epifcopus Bethleemi- 
ta, quipofteafuit Patriarcha Hierofolymitanusj 
intcrfuit &gt; teftc Vwlltlmo Archiepifcopo Tyrio 
lib.2i. Be Bzllo Sacro capite vigefimo fexto , Con- 
cilio Occunienico Lateranenfi III. fub Alexan 
dra III* Papa anno MCJLXXIX, celebrato , ac proindc 
diverfus eft a Beaco ^Alberto primum Bobienfi. 
poftea Vercellenfi Epifcopo, qui anno MCCIV. con- 
ftitutuseft Patriarcha Hieroiblymitanus . Eccle 
fiam Hierofolymitanam rexit idlbertus hujus no 
minis primus ab anno MCXCI. ufque ad annum 
MCXCIV* quo&gt; ficut fcribic Vvillelmus Armorkus if \ 
Geftis Pbilippi ^iugufli Galliarum Regis , mortuc 
Alberto Patriarcha Hierofolymitaao, Michael De 
tanus Parifienfis 9 wlr Tkeologus & Sanftus in Pa 
triarcham ^crofolymonim efi eleffius , fed antequdn* 
Hide iter antperet , faftus eft ^frcbiepifcopus Seno 
nenfis . Idem fcribuat l\lgordus in Geftis ejufdem. 
Regis , & ^Albericus in Chronico . Poft illam ek 
flionem Monachus in Florentina Dicecefi natus,ec 
Idem annoMcxciv. fadtus eft Patriarcha Hierofoly 
xnicanus , de quo in Hiftoria Chronologica Pa 
triarcharuui Hierofolymitanorum plura habet P^ 
-pebrocbius y qui ramen ejus deceflbrem ^Albertum 
prstermific . Patriarchatmn Hierofolymitanui 



ECCLESIASTICA, 

fnultMonacbus ufquead annum millefimumdu- 
rentefimum tertium,ac fubinde claudere debet fe- 
iem Latinonim Patriarcharum , qui duodeci- 
no feculo Ecclefiam Hierofolymitanam guber- 
iarunc . 

D. Latinos in facra Expeditions , quam ad 
ferram San&am a Turcarum tyrannide liberan- 
am fub finem undecimi Ecclefia: fxculi fufcepe- 
unt ^ Anciochiam armis expugnaflfe , jaminprae- 
:edentibus Colloquiis obfcrvravirnns.Sed an Lati- 
los Patriarchas Antiochena? Eccle(iae 3 perinde ac 
-Herofolymicanse pr^fcccriat ? necdum invefdga- 
dmus . 

M. Quemadmodiun Ecclefiam Hierofoly- 
nicanam XII. faeculo a Pacriarchis Latiuis guber- 
lacam fuifle oftendimus, fie etiam Ecclefix 3 Ancio- 
chenx Patriarchas Latinos eodem feculo praefuifle 
certidimum ert . Verum cnim vero, ffyilldmtis Ar- 
chiepifcopus Tyriuslib.y, De Bello Sacro cap.2j. 
fcribit 3 quod poftquam BoxmnnduSt Roberti Gui- 
fcardi Apulia & Calabrix Ducis filius ^Antiochiam 
anno millefimo nonagefimo odavo Lacinorum ar 
mis occupaiTet , ejufquedominium omnium con- 
fenfuobtinuiflet, per biennium adhuc poll captam 
Antiochiam ^Joannes PatriarchaGrsecus , & egre- 
gius fub Saracenis confeflor , in fua dignitate re- 
inanfit , quam tamen poitea tiltro abdicavit , quod 
nonfatis utilizer pr&ejjet Gracus Latinis &gt; & urbe ce- 
dens , Conftantinopolim abiit , inquit Wilkhntos Ty- 
rius. Vacante itaque Sede Antiochena per liberam 
ceflionem facia a Joanne Grasco Patriarcha Antio- 
cheno , Bernardum Legaci Apoftolici Capellanum , 
nacione Valentinum , feu ex Valsntia in Galliis 

Gg " oriun- 




HlSTORlA 

onundum,Patriarcham Antiochenum Latinide* 
gcrunt , ut habet ibidem Vvillelmus Tyrius . Por- 
ro&gt; hie Bernardus, primus omnium Latinorum Pa- 
triarcha Antiochenus^ftrenue Ecclefia? fu^e jura de- 
fendit contra Latinum Patriarchs Hierofolymita- 
num 5 qui fua? jurifdicUonis fines latius protendere 
atque propagare nitebattir . Narrat fiquidenx^ 
yvillelmus Archiepifcopus Tyrius libri undecimi 
capite vjgefitno ieptimo, BaUuinum Hierofolymo- 
rum Kcgcm per Nuncios a Paftbalill. petiifle , ut 
quafcumque urbes fibi poffet vendicare , omnes di- 
tioni & rcgimlni Hierofolymitanti Ecclefi& fubjace- 
rent , quod Regi dato Refcripto indulfic Pafcha- 
lls II. hd petitionem quoque Bdduini Regis idem 
Sumrnus Poncifex ad Gibelinum Patriarcham Hk- 
rofolymorumfcripfit,eique conceflk urbes & Pro- 
vincias , qiw gloriofi l\egis Balduini , ac exercituum 
eumfequentmmfanguine , per Dei gratiam acqitijitg 
funt . Quod ciim accepiilec Bernardus Antiochenus 
Patriarcha, de illata Ecckfix fu^ manifefta injuria 
plurimum conqueftus eft apud Paftbalemll. Pon- 
tificem Maximum , cjui litceris a Vyilldmo Tyria 
ibidem recitatis reipondic , aduin id effe propter 
ignoranciam , & locorum projixam longitudinem, 
leque jus & honorem quibufque Eccjefiis conferva- 
turum , Dedit etiam hanc in rem idem Paftha- 
lis H, Pontifex Maximus literas ad Balduinum Hie- 
rofolymitanum Regem , eique mandac , ut Hiero- 
folyniitaaa Ecclefia fit fuo jure contenta , nee in* 
juite, aut procaciter ufurpareea contendat, qu^ 
certd fciuntur ad jus Antiochenae Ecclefie pertine- 
re, Has Summi Pontificis litterasdatas xv. Kalcnd 
refer t SMQWHS ad annum MCXII i. num.i i. 

Sc- 



ECCLESIASTICA. 46*7 

Jedit Bernardus.L&tinorum primus Patriarcha An- 

^ 

:iochenus, annos trigiaca fex , ut afierit t*villelmtt$ 
Tyrius lib* 14. cap* 19* & obiitantiOMCxxxvi. Poft 
1 iiortem Bernard* in Sedem Anriochenam intrufus 
rift Rgdulphus, feu Rjdulpbtts cognomine M&ni$r*+ 
j natione Callus Dioeceieos Cenomanenfis, 
;[ui ab lAlberico Epifcopo Oftienfi , quern Innocen* 
ins H. Papa in Orientem Leg^rum miferat, dam- 
atus acdepo^icus eft in Syaodo Auciochiaecele- 
irata, & in carcerem detrufus,ex ^uo tatnen-elap- 
us Jtydolphus Rooiam perrexit , &r gr^iriain S^dis 

poitolic^e aliecutus, duni ad Sedem fiiain rediro 
;aaturarec , ex nac vita veneno fubUtus eft aano 

CXL.& in ejus locum fabrogatus eft H-iimerisns 
)ecanus ejuidern ticcleiix Aiuiochenae , ut fcribit 
dein yuillelmus Tyrius , qui etiarncap.8. libri 22. 
deric, ad hunc Haimericwn Latinum Patriarchaai 

ntiochenum anno MCLXXXII. Maroairas acceflit 

, & abjurato errore , quo unam tan turn in Chri- 
co agnofcebant volunuteai & operatioaem^, 
.liifquc repudiacis erronbus , quos , poit fuaai 
b EccleiU Catholica feparationem , adjecerant ; 
idem orthodoxam una cum Patriarcha fuo , & 
lonnullis Epifcopis fufcepille , atque ad omnes 
iccleliae Romans traditiones arnpleiSendas & ob- 
ervandas fefe paratos exhibuifle . In qua fido 

atholica Maronitae poftea Temper im mobiles 
^erftiterunt , variis licet infidelium pretluris agi- 
:ati , ut litterac eorum ad Leonem X. Pontirt- 
:em Maximum aperte demonftrant . Patriarcha- 
:um Antiochenum tenuic Hairnerictts , /cu isti- 

ericus annos XLVII. hoc eft , ufque ad annum.* 
quo in vivis eiTe dedit , cjusqtis 

Gg 2 lo- 




H i s T o & i A 

Joco fubftitutas &l\pdulphus hujus nominis II. qui 
Antiochenam Ecclefiam rexit annis triginca tres , 
feu ufque annum MCCXX. Po& f(odulpbum Z/.Sedem 
Antiochenam per viginti annos occupavit Bgine- 
rius Tudertinusj Prior S.Fridiani Luceniis, & obiit 
apno MCCXU eique fucceflk Ellas Rgbertus Regien- 
fiSjantea Epifcopus Urixianus,qui fedit annos odo, 
& obiic anno lyiccxtvii. qui vero poft Eli am ex lati- 
nis Patriarcha Anriochenus fueric^plane incomperi 
turn dj, MC vi^iere eft apud Panyinum Onypbriuw, 8c 
Ccncbrardum in Chronico 

D. JEcclefia itaque tarn Hierofolymitana , 
quam Aatiocheua nullos alios duodecjiaio ii-ecula 
Patriarchas habuit prater Latinos ? 

M, Cum Latini ijuTmia re rum HierofolymiSi 

& in urbe Antiochia duodecimo feculo potiren- 

tpr , non alios, quam Latinos, tarn JEcclefia? Hiero- 

falymitanae , quam Antiochenae Hatriarchas praefe- 

ccruot , Notj d^/i^ruac tamen Greci fuos & Hie- 

rpfolymis , & in Autiochia iuliiruere, & continua^ 

re Patriarchas Graccos , qui tamen erant dumtaxat 

Patriarchs nomine tenus , ut patet exemplo Theo- 

dori Bat foments patria Conftantinopolitani , qui i 

Gra?corum Imperatore ad P.atriarchatum Antio- 

chenum defignatus, nuiiqiiam tamea ilium occupa* 

re potuit, quia turn temporis Sedein Antiochetiviim 

tenebac Hcim?ricHs 9 five *4iweriws Patriarcha La- 

tinus . Hinc Theodoras Balfarnon , vir alioqui do- 

ftiHimus &gt; #gre ajc iniquo aaimo ferens, quod Lati- 

norum auitoritate a Sede Antiochena, cujus ft Pa- 

rriarcham diditabat , excluderetur ; Convicia iaj 

Latinos pleno oreefiFudit, & Eccieiiam Romanann 

in fuis libris execrabijib.us meodacii? a Capite ac 

Cal- 



ECCLESIASTICAL 

alcetn fcatentibus infamare ftuduit , ut oftende- 
ms in Coiloquio quinto &gt; ubi fermonem inf itue- 
I lus de Viris illuftribus y qui duodecimo Ecclefia? 
aeculo tarn in Oriente ^ quam in Occidente florue- 
unt . 

COLLOQUIUM IIL 



De Htfrefibus , qu&lt;e duodecimo facuio 

Ecclefiam Infejlarunt . 

* 

D. T) Lura in fuperiori Coiloquio percenfuifti 
Ju ichismata &gt; quae ab Occidentis Imperato- 
ibus exdtata paccm JEccleiise diii mulcumque per* 
urbarunt; nee dubito&gt; quin eodem feculo ad labe- 
attandam avitam Ecclefiae doficrinam complures 
^rrores in perniciem animarum diU eixunaverinc 
lasretici, quos in prxfenti Coiloquio referre juvat, 
jt omnes , quos de illis Ecckfia rcportavk triuin- 
:&gt;hos, in apertam lucem proferamus 

M. Ducdccimum Ecclefias faeculum multos 
protulitH^recicos^qui vel antiquos 9 & extinftos er- 
rores rccoxerunt ^ vel novos proprio inarte cude 
runt , quibus nihil abfurdius fingi auc exiftimari 
poflc ex flmplici eorum narratione facili negotio 
judicabis * AgmenHaereticorum duodecimi liccle- 
(iae fxculi ducunt Petrus de Bruis &gt; a quo Petrobufia 
ni ditti funt ejusSedarii ; & Henricus ~ ~"~ rr * 



ciani difcipuli ejus fuertzntappellati . Ambo illi hg- 
retici circa annum MCXVI* fuos in Provincia cape- 
runt fpargere errores * Sed Henricus difcipulus Pe- 
tri de Bruis 3 reiido in Provincia Magiitro , Laufa- 

~ g 5 tuai 



470 HISTORIA 

nam pritnum fe contulic . Dein Cenomanos,Pida- 
vos , & Burdegalam in Galliis foedavit fuis fpurci- 
tiisj ficut tdtatur S. Bernardus fc^iftola CCXL. quam 
recital Baronius ad annum MCXLVII. num. 16. Hu- 
jus Henrici Heretic! mores , ingemum, ac fupinam 
ignorantiam Audor de Geftis Epifcoporuw Ctnema- 
ftenfium Tonio j. Analeft. a do&ifiimo Mabillonio 
publicatus defcribit his verbis : ftr idem fare tern- 
pus in adiacentium finlbus regionum furrtxit qaidam 
byfocrita, quern propti.i aftio &gt; mores perverfi, dogma 
deteftabile jcorpionibus & f.r.uidialiiii? proltftantur 
fupp licit s . Is enim ivium /po/iis lupi impacts rabiem 
occult ans&gt; vultu & oculorum incitaticne wari cenfor* 
mis vattfragofo, comafuccinttus &gt; intones barb a , c or- 
pore proceru^pernix incefcu t nui is bumo&gt;bruma debac- 
chante 9 ferpens wftigiis , ezpeditus affatu , tcrribllis 
fono,jt&lt;venis atate . Callus ci nitor in veftitu , viSius 
a pitblico in frowptu diffinnlis , hofphium in acdibus 
burgenfiuni&gt; manfto in ponicu,&lt;na&gt; cubile in Canacu- 
lo . . M*+trona etiam atque impuberes pus 
s i ( nam utri usque ftxus utebatur lenocinio ) pro va- 
ria vice hide accedentes , excejjusfuos profitentur ,fed 
augnuntant) plantas ejus, dunes 3 unguina tenera manti 
" demulccndo . Ijli flam tanti &lt;uiri lafcivia exbilarati , 
& aditlterii enormltute &gt; publics teflabantur^numquam 
fe.virum attrettaffe tanttf rigiditatis &gt; humanitatis & 
fottitudinis y cujus afiatu cor etiam lapideum facile ad 
zomptinffionem poffet provocari . Hujus itaque reli- 
gionem & ctflibem wit am Monachi & v4nacboret& y & 
jtniverfi P^eguLires deberent imitari &gt; vdfferebant quo- 
que y fibi a Domino Deo antiquarn & autbenticzmj* 
Prcpbetarum collatam fuiffe benediFiionem &gt; &fpiri~ 
turn &gt; quo mortalium exceffits catsris incognitos , vifii 

tan* 



ECCLESIASTICA 47! 

\wtum eor am facie , cognofceret ac proderet . Narrat 
^raeterea idem Audor , quo pado Henricus hasreti- 
us ( Cenomanendbus ejus prsefentiarn expetenti- 
us ) duos ex Difcipulis fuis Cenomanuni miferit , 
quos habitu & exteriori converfatione pf nkentium 
fpeciem pneferentes , non foliim plebs quafi Ange- 
los Domini fufcepit/ed etiam Hildtbertus tiim tcm- 
poris Civitatis Cenomaneniis Epifcopus &gt; qui pro- 
pediemRomam profedurus erat , juilit Archidia- 
conis fuis ut venientem Henricum beaigneexcipe- 
rent, eique Condones ad populum habcre permit- 
terent * Abfente itaqac Hildeberto Cenornanend 
Antiftite &gt; Romamque iter aggreilb^ venit Henricus 
hsereticus , & in oviie irruit lupus agni habitu lar- 
vatus* Sedudorem pkbs novitatis amans e vefti- 
gio fecuta eft , & H^refeos veneno afFlata c^co ac 
prxcipiti furore in Clerum graflata eft . His per- 
rnotus Clerus Cenomanenfis , ne peftis ilia latiiis 
ierperet ^ jfilentium Hcereiiarchx indixit , ipfum , 
ejusque difcipulos acfautores diri s omnibus facro 
ritu cievovitj fi contumaces eflent. At Henricus hg- 
refiarcha fententiam excommunicationis in ipfura 
a Clero Cenomanenfa Jatam nihil plane moratus ^ 
ab incsepto non deititit , fed apud S. Germanum , & 
S* Vincentium facrilegos conventus agebat , in qui- 
bus novi dogniatis virus effundebat 3 aflferens vide- 
licetj foeminas, quae minus cafte vixerant, corarn^ 
Omnibus veftes iuas cum crinibus nudas combure- 
re debere, quod cum faditarenc qu^dam foerninae, 
quid iingula? haberent venuftatis ^ qu^ cgteris can- 
dore excelleret, vel nitore corporis ^lendidior ha- 
beretur , perfpiciebat flagitioius file hsereticus . 
Muki etiam /uvenes pravis illiusi^redciconfiHis 

G g 4 delu- 



H I S T O R 

ddusi venales ducebanc mulieres &gt; quas &gt; poft bre 
ve dilapfum temporis fpatium,omni egentes auxi- 
lio relinquebant , sicque illi aliis fceminis in adul- 
terio adhserebant 3 & feeniina:, quas deferuerant , 
adhuc maritis fuis fuperftitibus, aliorum connubia 
illicite expedabant . Rediit interim ex Romano 
itinere Hildebertus , cujus cognito adventu , Henri- 
cus sibi male confcius in Caftrum S. Karilefi, Galli- 
cifcinfrl CalaisyZ&utum feceffit,ubi nee timore divi- 
no^ nee pudore hominum ab efFr^ni explenda libi- 
dine ullo pafto fibi temperare potuit.Secreto siqui- 
dem nodis silentio militis cujusdam sedes ingref- 
fus, uxorem ipsius in die facroPentecoftes coaftu- 
pravit . /gre vidit Hildebertus Epifcopus Cenoma- 
ncnsis pkbcrn ab Henrico hxretico fuifle deprava- 
ram , qtiippe qux ejus benedidionem refpueret , 
Hseresiarchamiaudibus in Ccelum extolleret 3 & in 
unlverfurn Cierum verbis petulantibus & conviciis 
baccharetur.Quam ob rem,ut deineutatain plebem 
ad faniorem mentem reduceretSandiflimusillc-? 
Antilles, adiit Henricum Hsresiarcham, qui ab ipfo 
ignorant!^, impietatis 3 & hserefeos convidus ac ru- 
bore fuffufos, vitam fuam, genus dogmatizandi &gt; & 
pra?fumptionem profeflus^ clam aufugit, &c$teras 
regionesy nifi ocyor effet fama&gt;flmili rnodoferturbaret , 
& viper ino biatu fuo inficeret y inquit Aud:or jam-* 
citatus de Ceflis Epiftoporum Cenomanenfium 

D. Quinam eranc prsecipui errores , quos 
Petrus de Eruis difleminavit in Provincia, ubi,sicut 
jam obfervafti , Henricus ejus difcipulus eum re*- 
liquic ? 

M. Ad fex potiffimum Capita, errores^quos 
in Provinciafparsit Petrus de Bruis^ revocat Petrus 

Pene- 



ECCLESIASTICA 473 

Vcnerabilis Abbas Cluniaccnsis turn inEpiftola, 
quam ad Archiepifcopos Arelatenfem & Ebredu- 
nenfcm 3 & Epifcopos Dienfem & Vapincenfeni-* 
ftripsit, turn etiam in alia Epiftola 3 feu potius 
Tractatu iisdeni Prsfulibus nuncupato , in quo 
Petri deBruis errores confutavic . Inpritnis, ne- 
gabat Petrus de Bruis , parvulcs cfle baptizandos 9 
quia y ut inquiebac , aliena fides non poteft eis pro- 
defle , ncc propriam fidem habere poflunt y qux ra* 
men ad bapcismatis fufceptionemprorsus necciTa- 

ria eft, Domino dicente : Qui crediderit & babllzcL- 

^^._ * 

tits f tier it tfalvus eritj. qui vcro non credidertt , conde- 
mnabitur . Secundo , ailerebat , Templofum ,, vel 
Ecclefiarum fabricam iieri non debere, fafias infu- 
per fubruioportere a nee cfle neceflaria Chriftianis 
iacra ioca ad orandum , quoniam a^que in taberna 9 
& iaEcclesia^ in foro & in temple, ante altare, vel 
ante itabulum 5 invocacus Deus audit , & eos 3 qui 
merentur, exaudit . Tertio, docebat^ facras Cruces 
Confringi , omni dedecore dehoneflari, & igne fuc- 
cetidi debere^ quia fpecies i Ha ^ vel inftrumencum 5 
quo Chriftus tarn dire tortus , tarn crudeliter occi- 
fus eft 5 non adoratione , non veneratione , vel ali- 
qua fupplicatione dignum eft . Quarto 3 non folum 
veritatemCorporis & Sanguinis Domini quotidie 
& continue per Sacramentutn in Ecclesia oblacum 
negabac &gt; led omnino illud nihil eflfe, neque Deo of* 
ferri debere pertendebat . Quinto 3 facrificia , ora- 
tiones, eleemofynas , & reliqua bona pro defunSis 
fidelibus facia deridebat , nee his mortuos juvari 
poiTe efFutiebat . Poftremo , Traditionis , feuSan- 
doruin Patruai auftoritatem explodebat Petrus de 
Bruis &gt; tefte Petro 7enerdi Abbate CUiniacenfi , qui 

ta- 



474 H i s T o a i A 

tamen fatetur, famam, qux vulgaverat, Petrobufia- 
nos efle Manichseos , & novum perinde ac vecus ab 
ipiis rejici Teftamentum, incertam efle & popular! 
dumtaxat rumor e jaftatam . Hxc Petrobufianorum 
Hasrefeos capita a Petro Venerali notaca refert Ba 
ronies ad annum Chrifti MCXXVI* & ab eodetn an 
no hujus hfrefis originem arceflendam efle affirmac* 
Veriitn j cum Concilium Tclofanum , quod an 
no MCXIX. Prsefide Calliflo 11 .Pontifice Maximo ha- 
bicum fuit, damnaverit eosdem errores , quos me* 
niorat , & Pttrobttfianit tribuit Petrus Venerabiiis* 
longe verodmilius eft , Petrum de Ends ante annum 
miileiimum centefimum decimum nonum fuos cse- 
pifle difleminare errores , qui poftea in Concilio 
lateranenfi II. Oecumenico celebrato an. MCLXXIX. 
fuerunc icerum profcripti , iicut data opera in fe- 
quenti Colloquio oltendemus . Breviter hie dum- 
taxac obfervabo , Petri de Bruis nefandamu* 
haerefim , diim in Provincia ferpit , glifcit $c 
late graflacur &gt; multasclades ac gravifllma damna 
Ecclefis , Galliarumque Regno intulifle . Cerne- 
bantur quippe id temporis in Provincia Altaria 
everfa, Cruces igne fuccenfa , violatg ac 
conculcatx Leges ac cacremonia? JBcclcli^ 
caelibatus , Chriitiani rebaptizati, Sacerdotes con* 
tempti , exagitaci 5 rrucidati, ac denique auguftii- 
fima templa prophanata , diruta & ib!o penitus 
sequata. Tani malignis improbiflimorum hxreti- 
corum conatibus acriter teftiterunc , feque ho- 
rum furoribus acftragibus oppofuerunt fandifli* 
mi Proviocise Epifcopi t hiTque debet Provincia , 
quod quae mcmftra vidit in facra , religionesque 
fuas furiosc conjurauya , frada eadem incredtbili 

vigi- 



ECCLESI ASTICA* 475 

vigilantiilimorum Antiftitum virtute acdebellata 
viderit. E Provincia itaque fugatus Petrus de Eruls y 
in Occitaniam fe recepit , locum , fed non ani- 
mum mutans . At ibi fuos difleminans error es 
captus extremo affedus eft fupplicioj feu, tit tefta- 
tur Petrus Venerabilis , in Villa Sandi e^gldii in 
Dioeceii Nenrjaufcnfi damnatus & combuftus eft. 

D. Obtigirne Henrico hseretico eadcm-&gt; 
fors &gt; quam nadus eft Petrus de Bruis ipsius Ma- 
gifter ? 

M. Henricus difclpulus Petri de Bruis e ci- 
vitate Cenomanensi , ut jam diximus^ pulfus 5 in 
Occitaniam vcnit , ubi, (icut & per totum Coini- 
tatum Tolofanum tarn late Magiftri fui propaga- 
viterrores , ut tefte S. Bernardo inEpifiola CCXLI. 
ad lldspkonfonfy feu *Alpkonfum hujus nominis pri- 
mum Comitcm Sandi ^Egidii ac Tolofatum, Ba- 
filicae eflent fine plebibus , plebes fine Sacerdoti- 
bus, Sacerdotes fine debita reverentia , & finc^ 
Chrifto deinde" Chriftiani . Ecclesiae reputaban- 
tin* Synagogse , Sanduarium Dei fandum efte ne- 
gabatur , Sacramenta non facra cenfebantur , dies 
fefti feftivis fruftrabantur folemniis . Morie- 
bantur homines in pcccatis fuis y rapiebantur paf- 
fim anima* ad tribunal terrificum , heu J nee pas- 
nitentia reconciliati , nee facra Communione mu- 
niti. Paruulis Chriftianorum &gt; Chrifti interclude- 
batur via , dum Baptifmi negabatur gratia , nee 
faluti propinquare finebantur; Salvatore licet pie 
clamante proeis: Smite , inquit 5 paruitlos venire 
ad me . Rogat deindc S. Bernardus ineadem tpi- 
ftola hunc Comitem lidtphonfom , ut hunc pelti- 
ferum hsrcticuia abjeda omni cunctationc e tota 

fua 



47 tf HIST OR i A 

fua ditione expellat 5 & ne ab illo calh do hypo- 
erica aliquam pietatis prxfercnte fpeckrn decipia- 
tur j iic ejus mores defcribic : Nee mlrum tameiLs 
fi fir fens file callidus decepit te , quippcfpedem pie* 
tails babens 3 cujus virtutem penitits abnegavit. Sed 
nunc audi quis ills fit. Homo apofiata eft , qui reliEio 
Pgligionis habitu ( nam Monacbus extitit ) ad fpur- 
citias carnis & faculi , tanquam canis ad fuum vo- 
mitum eft rcverfus . Pr&lt;$ confufione babitare inter 
cognztos & not os non faft incus ,vel potius nonper* 
mijjus ob mzgnitudincm criminls 3 fuccinxit fambo* 
fuos. 9 & iter &gt; qua nefriebat, arripttit ,factus gyro-- 
vagus & profagus fnper terram .....*.-. Inquire* 
fi placet, virNobitis&gt;&lt;jHowodb deLaufana civitate exie- 
rit y quomodo de Cenomanis, qttomodo de Piffiavis, quo- 
/vodo de Bardegali, nee patet ei ufpiam aditus utpotQ 
qni fad a poft J e ubique reliquit wjtigia . innuuicros 
ha^reticos Henricanos concionibus, coiiationibus & 
niiraculis ad Catholicam fidem adduxit S. Bernar- 
dtts, quem Cardinalis 4lbericns Epifcopus Oftien- 
fisj & Sedis Apollolicx LegatusinGallias ad exter- 
niiiundam haereiirn Henricianani milTus fibi coaii- 
tern adfcivit anno MCXJLVII* Teltacur Goffridus Mo- 
nachus libro 3. dc vita S, Bernard: capite quiato, 
Henricuv? hareticum tugirfc ac deiituilie, fed tadeai 
captuiii &carenis viatium^LegatoApoftolicotradi- 
tum faille, & carcare perpetuo damnatuni 3 ncplu- 
ribusaliis fux haereieos viras afflarer* Haec fuit mi- 
fera fors, quam jufto Dei judieio experci funt dua 
i li obltinati hsereliarchx Petrus rfe Bruis^ ejus di- 
fcipulus Hcnrictis,quos ramen tanquam Patriarchas 
fuos Lutherani, Calvinifta?, Anabaptito , aliiquc 
hu jus furfur is ba?retid noftri temporis agnofcunn 
ac venerantur . 



ECCLESIASTIC A. 477 

Habucruntne mulcos fectatores duo ifti 
Peirus dc Bruis , & Henricus ejus 
difcipiiius ? 

M. Prater iilos , qui tarn in Provincia , 
:juam inOcciramaduobusiftis H^resiarchis adhae- 
ferunt , verofimile etiam eft , H^ereticos Petrago- 
ricenfes , quorum errores referc Heribertus Mona- 
chus in Epidola &gt; quam ad omncs Chriitianos di- 
rexitjfuiiie PC tri de Eruis, & Henrici Diicipulas. 
anc Heribeni Monachi Epiftolam inferuk Ma- 
billonius Tomo nr.Veceruiii Analedtorum pag^dy. 
eimque ipfe integram hie exhibebo ,- uc errorum, 
quos fpargebant h^rerici Perragorieenfes 3 noci- 
tiarn h^b^re poilis . 

Omnibus Chri/iianis notum ejft cupio ego Heribertus 
Monachus , ut ft cautQ agant a p/eudo Prophetis, qui 
Chrifti&utatcm fervertere nituntur . Surrexerunp 
enlm in Petragwicenfi regione qudm plurimi h&reti- 
ci 3 qui fc dicunt ^poflolicam vitam ducere , carries 
non comedunt &gt; vinum non bibunt , nifi permodicum 
tertia die , centics in die genua flectunt 3 pecunias 
non recipient , illontm aittem fifia valde perverfa eft 
& occult a . Gloria Patri non dicunt ,fed pro gloria 
Patri: Quoniam Regnum tuuin , & tu donuuaris 
iiniverfis creaturis in fsecula fecuiorum Amea^ . 
Eleemosynam nihil e/fe , quia unde fieri poffit , nihit 
debcret pojjlderi . Miffam pro nihilo ducunt , neque 
cornmnnionem percipi debere dicunt , fed fragment am 
panis, Miffam fiquis cantaverit feduElionis C(wfa 3 
ncc Canonem dicit 3 nee Communionem percipit , fed 
bofliamjuxta , aut retro alt are, aut in Miffalem proii- 
cit. Crucem feu vultum Domini non adorant ,fed ado- 
rantes fwhibent , ita ut ante vultuin Dominidicant: 

Siniu- 



478 HlSTORIA 

Simulacra gentium &c. in hac feduftione quamfln* 
res jam, nonfolum Nobiles propria relinquentes , 
& Clerici &gt; Presbyteri&gt; Monacbt & Monath 
nerunt tyullus enim tarn rufticus eft , qui ft fe eis 
eonjunxerit &gt; quininfrd otto dies tarn fapiens fit lit - 
teris &gt; utnec verbis ,nec exemplis amplixs fuferari 
fojjit . Nulfa modo det inert poffitnt , quid &gt;fi capiun~ 
tur , nulla vinfitione pojfunt fervari , Diabolo eos //- 
berante y & it a in*verfi , ut fperent & velint inve- 
nire eos 3 qui fe cruciant & morti trzdimt . Faciunt 
quoqite mttlta fign i . Nam ficiibi ferreis cat ems vel 
ompedibus vinlli miffifuerunt in tonrtam vinariam t 
ita ut fitndus fursum vertatur , & cufiodes fonijfimi 
adhibeantur &gt; incraflino non invenientur , quoad^f- 
qite iterum fe voluntarit reprtefentaverint . Fas yini 
vacuum ex fuo vino farumper immiffo &gt; in crtt/lino 
plenum invenitur. .Alia quoqite permulta & wiro, 
faciunt . Princeps eorum Pontius vocatur . Cujus 
loci Monachus fuerit ifte Heribertus, vel quo an 
no hanc JEpifiolam dederic?In obfcuro eft. Ob- 
fervat dumtaxat Mabillonius , hunc Pontiwn, cujus, 
tanquam Petragoriceniium hscrcticorutn Priaci- 
pis, meminit in faaEpiltola Heribertus &gt; fuiifo 
h^refiarch^ Petri de Bruis clifcipuium . 

D. Cum Petrus de Bruis , & Henriciis ejus 
difcipulus fuos in Galiis duodecimo Ecclefiae (i- 
culo diileminarint erroresjhis continenci ordine 
alios y fi qui fuerunt , debes adiungere Novato- 
res , quieodem faeculo Gallias fuis erroribus iu- 
fcftarunt. 

M. Gallia duodecimo Ecclefia? fseculo or- 
tum dedit duobus viris dofiiflimis quidem , fed 
Novatoribus , Petro videlicec ^baelardo , dc Gil- 

berto 



ECCLESIASTICA* 479 

berto Porretano Epifcopo Pidavieafi , qui tamcix&gt; 

fuos errores poftea ejurarunt , fuirque ab Haereti- 

cis Waldenfibus , & Albigeafibus diii multumque 

*xagitata Incipiam a Petro ^baelardo , cujus in* 

^enium , mores , doftriuam , errores , variamque 

rbrtunam paucis hie defcribam , de ejus Operibus 

rmnmodius deinde iu quinto Colioquio didurus, 

. ibi de viris illuftribus , qui duodecimum feculutn 

^ruditione nobilitarunt, fermonem infticuam* Pe- 

rus vdbaeUrdus natione Callus , patria Nannetea- 

is, in greaiio Mineruse a puero educatus , opci- 

nas quafque didicitDifciplinas/edprarfertim Dia- 

: edicaai, cujus addifcencte percupidus , diyerfas 

iiiputando , Pcripateticorum more j peragravic 

Provincias , iifque perluftratis , Parifios 

venit^ zdCuillehmim Campcllenfem Eccktiz 

ilenfis Archidiaconumj& Peripatetics 

3rofeflbrem ceJeberrimurn , cui primogratus fuir, 

ed poftmodum ejus invidiam iubiit^quodeunu* 

n fcholis acriiis fuis coniiriagcret argumentis &gt; 

lonnullas illius fencencias refelleiet, & de fao in- 

^enio nimis praefumensj Mcloduni paucis leucis 

?arifiis diflki, ac deinde Corboiii fcholas aperuif- 

et , ubi Dialedicse arcis Magifterio adeo incla- 

*uit & Celebris evafit, ut Pariiiosaccitus, facram 

criptaram publice legerit, ejufque opera ufus fie / 

Petrus Lombardus poftea Epifcopus ParWienfis in 

:ompofitione Ssntendarum , ficut prodit Joannes 

Cornubienfis ipfius Petri Lombardi difcipulus. 

Abaelardttm magno omniuin applaufu & difcipu- 

orurn coacurfu Parifiis docentem Fulbertus roga* 

/it ^ ut Hcloiffam nobijem virgiaem neptem Hum, 

orma pr^ftaatem, doftrina pr^ftantiortni^S: tota 

Gal- 



480 H I S T O R I A 

Galliaob fingularem , quam fibi comparaverat , 
erudin onem,ob cxirnias animi dotes, &peritiam 
Hebnu ca?, Grascae, & Latins Lingua? poftea cele- 
brem , tarn Linguis , quam Phlloiophicis, aliifque 
liberalibus difciplinis imbueret. Promptiflimum 
fefe ad id mimeris obeundutn exhibuit Petrns 
jfb&lardttt , cui juventus , forma: gratia, cantus & 
carminum Ars fuaviffima, quam apprime callebar, 
feminarum amorem facile conciliabant. Idquo 
reita contigit. *dbaelardus quippe juvenem He- 
loiffam fuse curx concrediram fuis amoribus illa- 
queavitj^: viciflim ipfe HeoliJJk amoribus capcus 
eit , ut videre eft in Epiftola , quam vtlraelardu* 
zd*Amicum fcripfic,ia qua cakunitatum fuarum 
Hiftoriam , & amores fuos cum Heloiffa defcribit. 
Furtivi quidem & folis amautibus noti fuerunt 
altquamdiu prophani ifti amores , fed in apercam 
lucetn eruperiint , cum Heloiffa concepic & peperit 
filium nomine ^flrolabium^ Tune ira excandefcens 
Fulbertus auunculus liekijfa ad nuptias cum He- 
loiffa ineundas ad fcelus illud utcumque obregeiv 
dum coegit ^fbaelardutn , qui Heloiffam in uxorem 
quidem duxit , fed ut fcholis vacaret , earn cum 
Argentolienfibus Monialibus reclufit, monitam ta- 
men ne velum inducret . Id Fulbertus y & Heloijft 
confanguinei asgre admoduni tulerunt, & rat 
*dbaelardum fibi illufifle, eumque abhorrere a Ma- 
trimonio Heloijjti , quam in Monafterium ablega 
verat, fiditiam hanc injuriam vicifci volentes 
jfbaelarfarii nihil minus cogitantem y inflifto pu 
dendo vulnere , qua parte peccaverat , crudelice 
mutiiarunt &gt; & eunuchum effecerunt. Quofaclufl 
, ut +4baelardiis ob inflicli illius vulncris infa 



ECCLESIASTICA. 481 

miam pudore fuffufus, mundo nunciuai remiferit, 
& vitam Monafticam in Ccenobio S. Dionyfii pro- 
pe Parifios amplexus fuerit , Heloifla vero ab Hpi- 
fcopo velum acceperit in Monafterio Argenceolen- 
fi Lutetian vicino , in quo poftmodum Priorifla & 
AbbatiiTafuit. Sed inde puifis Monialibus a Mona- 
chis S. Dionyfii ilium hbi locum vendicantibus, 
HeloiJJafefe rccepit ad Monailerium Parade ti in 
Dioecefi Trecenfi fitum, & ab ipfo ^ibaelardo con- 
ftrudum , quod ut prima Abbaciiia rexic . Ex 
tant etiamnum *Abadardi ad Heloijjam, & Heloijfie 
ad isfbaetafdum Epitlolse , de quibus pauca dicc- 
mus in quinto Colloqufo. Fadus Monachus ^fbae- 
lardus , iterum fcholas aperire coa^tus eft^ ob infi- 
nicam pene numerum uifcipulorum, qui ad ipfum 
certatim accedences obcinuerunt ab &gt;Adamo Ab- 
bate Monafterii S. Dionyfii , uc eos publicis mis le- 
ftionibus edoc^ret. Sed, dual JLbaeltrdus nimis 
inter docendum ingenio fuoindulget, aliofquc^ 
elato fupercilio defpicit, magnprum & paruorum 
odia in fe concicavit , & ficut manus ejus contra^ 
omnes, ica manus omnium contra eum armantur. 
Graviflimas etiaai a fuis fratribus & a:mulis M- 
berico,& Latulfo perfecutiones pallus eft. Itti iiqui- 
dam &gt; quos baud parum urebac fama, quam liber 
de Trinitatc *AbaeUrdo pepererat, eum ubique ve- 
luc hxreticum, & trium Deorum adertorem infa- 
4narunc . Augebat fratrum , feu Monachorum Ca&gt; 
iiobii S. Dionyfii , in ^tbaelardum conceptual odi 
um ea libertas, qua licularem illorum vitam, mo- 
refque irrcligiofos interdiim arguebat,& iu pri- 
vatis colloquiis aflerebac , Dionyfium ^reofagitam 
^orinthiorum potiws quam Athenicniium fuiilo 
Tom. ir. . H h pi- 




H I S T O R I A 

Epifcopum. Inde enim fequi videbatur, Dionyfium&gt; 
Galliarum Apoftolum, non effe *Aeropagitam, cum 
cjus Ada eurn Athenienfium Antiftitem faciant . 
Id certe concoqucre haud poterant Monachi Dio- 
nyfiani , cum inde Moiiafterium fuum graviter 1#- 
fum autumarent. Qiiapropter ad reparationem in- 
jurix Monafterio S. Dionyfii ilJatse , jufferunt ci 
Monachi ut palinodiam cantaret , & S. Dionyfii 
Areopagitac Hiftoriam ab Hilduino hujufcc cce- 
nobii quoadam Abbate editam calculo fuo com- 
probarct. Qupdj volens nolens, prasftitit 
dus&gt; ut vidcre eft in epiflola^quam direxit ad 
mum Monafterii Sandi Dionyrti Abbatem , in qua 
retradat fuam de .Dionyfio *Areopagita fententiam* 
Confulto hie praetermitto alias perfecutiones^ qui- 
bus exagitatus eft ^baelardus fadus Abbas Sandi 
Gildafii Rujenfis in Diceceli Venetenfi in Britannia 
minore . Quanta enim mala ibi perpeflus fuerit 
^dbaelardus turn ob indifciplinatam illorum Mo- 
nachorum vitam , turn ob vexationem fibi fadam 
a Principe, feupouusilliusregionis tyranno&gt; qui 
ex diflblutione Monachorum occafionem nadus, 
Abbatiam in ufus proprios redegerat, teftatur i 
femet *Abaelardu$ in priori ad Amicum 
ubi poll multa v hsec (cribit ; Quotidti quafi cervici 
me&gladium imminentem fufpicio,ut inter epulas &lt;vix 
rcfyirem . Multorum errorum ^Lbaelardum infimu* 
larunt Sandus Bernardus incpiftolacxc. ad//zwo* 
centium II. Guilklmus Abbas S.Theodorici in DifpU" 
tatione aduersus ipfum lAbaelardum, Anonymus in 
Difputatione y.duersiis eumdem idbaelardumtribu* 
libris comprehensa, quse extat tomo 3. Bibliothe- 
c* Ciftercienfis^ & Otto Frinfwgenfis li^i.De Geftis 

Fri* 



ECCLESIASTICA. 483 

Friderici Imperatoris cap47* Hi porro ^fbaelardi 
crrorcs ad novemdecim potifliaium Capita vulgo 
revocari folent . Primo , poaebat ^baelardus in_&gt; 
Frinitate gradus, in majeftate modos, numeros la 
eternitate. Conftituebat Deum Pacrem plenam 
:iic potentiaov,F ilium quamdam potentiam, Sprri- 
itum Sandum nullam porenciam . Secundo , aife- 
ebat, Spiritum Sandum procedere quideai ex Pa 
re & Filio , fed mininie de Patris e(fe Filiive fub- 
tantia. Tertio , negabat, diabolum unquam jus 
.liquod in homines habuifle &gt; & Filmtn Dei carnem, 
..{Tumpiiile uc hominem liberarec . Quarto, affir- 
nabat , Spiritual San&um efle auuiiam mundi. 
.^uinto, dicebat,Chriftum Deum & hominem non 
; fle (ecundam in Frinitate perfonam/euDeuoi pro- 
&gt;rie hominem dicendum non efife. Sexto, cenfebat, 
lomines per Jiberum arbitrium , fine adjuvante 
)ei gratia , benc poile & velle & agsre. Septimo, 
iloceoat, in Sacramento Altaris remanere in aerc 
ormam prioris fubilaatiae . Octavo , perte^debar, 
b Adamo non traai onginalis peccaci culpam^ 
ed poeaam . Nono, omnia peccata ex naturafua_ 
He mortalia exiftimabac. Dccimo, aditrueoat , 
:ullum concupiicentia, deledatioae , & ignorantia 
ommitti peccatum . Undecimo , volebat , faggc- 
tiones diabolicas per phyficani adioaem fieri in^ 
tobis . Duodecimo f hdem defiaiebat ajlimatioaem 
erum , qua non vidmtur . Quern errorem refellens 
\.Bernardus , eiegantei ait: &gt;Abfo utpxtemus in fids 
ljfe noftra aliquid, ut is putat y dubia xftimationc-j 
enditlum , & non ntagis tot urn quod in ea eft , certa, 
cfolida veritztefubnixum , oraculis tymiraciilisdi- 
initus ferfuafum &gt; Jiabilititn? & confecratum fartu 

H h a Vir- 



484 H I S T O R I A I 

Sanguine fydemptoris , gloria l\efurgcntjs 
. Decimotertio , ^baelardus limites praefcribe* 
bat Omnipo tentiae Divinx , aflerendo Deum plura 
facere baud pofle , quaui fecerit , aut aliquando fa*- 
ciurus (it , Decimoquarto , anima? Chrifti defcen-r 
fum ad inferos iqficiabatur . Decimoquinto f ad- 
ventum iu fine faeculi ad judicandos homines polle 
ctiam atcribui Patri diditabat . Decimoferto , po- 
teftatcm ligandi atque folvendi Apoftolis a Chri- 
iio concciUm diffitebatur Decimofepcimo 3 do^ 
&lt;;ebat , Demn mala nufquam impedire, voluntates 
homiiiuui impedicndo . Decimo octavo , Crucifi^ 
xores Chrifti a peccato excufabat , Denique , 
verabat, fpiritum timoris Domini in Chrifio 
faiiie , & timorem Domini caftum in futuro feculo 
Don pgrmanfurutn , Hos errores a Retro Abaelar-? 
cjo tuifle propugnatos S.Bernardus aliique Scripto- 
res teftantur . Se4 ^Abaclardus in Apologia, feu 
Co.nfeflione fidei , fcribit, hujufinodi errores fibi 
jnalitia vel ignoranna eile affidos . Berengarius 
Ctiam Piftavienlis JEpifcopus ApoJogiam adorna- 
vijp , in qua Pctrum *4baeUrdum Magiilrum fuum-&gt; 
ab omnibus illis erroribus vindicat . Sed hac in re 
nec idbaelardo , nee Bercngario pro Magiftro iiio 
peroranri credere par eft;tu.m quia incredibile eft, 
S.Beryardum,aHofyuc probatiflimae fidei teftes, vo-? 
luifie illos ^rrpre3 a$ngere Pctro Abaelardo ; cum 
quia etiam iidem Abae|arxii errores profcriptifue- 
runt ab Innocentio H&gt; Poatihce Maximo , & a Synor 
dis Sueflionenfi 4000 ^icxx. & Scnonenii anno 
Mcx^-celebrajtisitum quia denique, Apolpgia^quam 
in gratiam Petri *dbaelardi edidit Bereng4rius 9 ple- 
cit acrimoiiiae adyersu^ StBernardum,, c^imque a 

mul- 



ECCLESIASTICAL 485 

lultis fuiflet reprehenfus , quod tarn gravem , fan* 
tumque virum lafcivientis rtyli acumine pupugif- 
st, excufavit fe^ idque joco potius , quam fcrio fa- 
turn refpondit. Caeteriim , quamvis negari baud 
koifie ^ Petrum ^ibaelardum mox memoratos do 
uiife errores , inde camen harreticus did non de- 
fee, quia ^Abadardits ftatim ac vidic&gt; fe ab omnibas 
anquam hsereticum defer! , Cluniacum fe contulir, 
ibi Petrus ^enerabilis Abbas Gluniacenfis cum 
amantcr fufcepit , & epiftolam 3 quam recitat 
oniHs* fcripfit ad Innocent I wn IL Summum Pontifi- 
em , in qua declarat , fe Ciuniaci retinuiflc **bae- 
ardum, ignarum quo fefe verteret, & de pace inccr* 
rternardum & eumdem *Abaelardum conciliandaj 
gifle , atque eo rem adduxifle , ut ambo tandem 
onvenerinc, diflidiaque fua pacifice compofuerint* 
Teftatur etiam Petrus fenerabilis in eadcni epifto- 
a , ^ibaelardum fuos emendafle errores^ idemqtv^^ 
tiam diferce afleric Otto Frifivgenfis lib-.i.De Gefiis 
7 riderici cap.49- Quin & ipfemet ^baeiardus in fuo 
\pologetico , feu Confelfionefideij fe tandem ab 
rroribusrefipuifl e iadicat his vcrbis 2 Qgodfi uf- 
iam per multiloquium exceffi y utfcriftnm efti in mnl- 
iloquio non effugiet peccGtum &gt; nunquam importune?-* 
efcnfio me ejfecit bartticum &gt; par at us fimper fatisfa* 
lionem de malis meis corrigendis jive deUndis &gt; 
uo certe propofito uf^HQ infinem perfeverabo 
)einde, fingillatim Catholica Dogmata ctroribus 
fe affertis, vel (ibi obje&is contraria ultrd ample* 
titur j & conftantdr profitetur Quocirca , *j4bae- 
trdus poft fidei fua? expofitionem , & erroruiru-R 
mendationem ha^reticus dici lion debet , ut often- 
Alexander part.3.fgc.xi.& 

Hh 3 




HlSTORIA 

ana i. Legendus etiam eft fuper hac re BuUus to- 
mo 1 1* HiHtona: Univcrfitatis Pariiienfis ad annum 
MCXL. Poit fmceram errorum fuorum cmcndatio- 
nem lento morbo correptus ^baeiardus, miflus eft 
ad recuperandam laiutem a Petro yenerzbili A bba- 
te fuo Cabilionem, ubi ex hac vita pie anno Domi 
ni MCXLII. excefllt, iicut teftatur Petrus Vtnerabilis 
inepiftola, quam fcripfit ad Heioijjaw ejus quon 
dam uxorem , tune vero Abbatiiiam Monalterii 
Paracletenfis, ut earn d&gt; pio *AbaeUrdi obitu fola- 
retur, juffitque, ut ejus corpus ad iJlud Coenobium 
tranferretur , ur Of taverat ^ibaeiurdus , mido Epi- 
taphio a fc in honorem ipiius compoiito , in quo 
dicitur ^Abadardurn xi. Kaleud. Maji animam Deo 
reddidifle. 

D. Gaudeo fane vehementer , quod Petrus 
y cujus Hiftoriam brevirer defcripfiiti, 
ad faniorem mentem redierit , fuiique fincero ani- 
mo repudiatis erroribus , pie ingremio tcclcfiat 
Gatholics obierit . Tranieamus modo ad caufam^ 
GilbertiPorretani Epifcopi Pidavienlis , quern (ae- 
culo Ecclefise duodecimo in aliquot errores impc- 

fuperiris obfervaiti . 

M. In omni Artium ac Difciplinarum genere, 
prajferrirn vero in Philofophia & J heologia excel- 
luit GiibertusPorretanus ad Pidavieniem Epifco- 
parum anno MCXLI. promotus. Is patria Pitiavien- 
fis non folum Pari(iis , fed & in aliis Gallise loci$ 
Philofophiam maxima cum L minis celebritate^ 
iiocuit, & quidem Carnuti , ubi Canonicus & Can- 
cellarius illius Eccleiise fuiile perh.oetur , deinde 
Canoaicus S.Hilarii Majoris &gt; poltremo ex Canoni- 
co , & Theologix profeflbre clarilfimo Epifcopus 

inau- 




ECCLESIASTICA. 487 

inauguratus. *Ab adolefcentiafua&gt; inquit Otto Frifin~ 
genfis lib.j. De Geflis Friderici c&p.so.Magnorum i;/- 
rorum difciplin& fe fubjiciens , magifque illorumpon- 
deri , qudm fito credens ingenio y qualis primo fait ?/- 
larius Piftavienfis, poft Bernardus Carnotenfis- , ad #/- 
t imum *4nfelmus , & tigdulfks Laudunenfesgermani 
fratres , non levem ab eis fed gravem dofitrinam bau- 
ferat , mantis non fubitb ferultf fubdutta a ftientia 
haudcenfura morum &gt; vitaque gravitate difcordante, 
non jocis, non ludicris , fed feriis rebus mentem afpli~ 
cabat * Hinc erat , ut tarn geftu , qudm voce pondus 
fervans ficut in faftis y fic in diftisfe offender et diffici* 
lew , ut nunquam fuerilibtts , vix autem eruditis & 
exercitatis , qu# ab eo dicebantur y paterent animis * 
Verum , Gilberts Porretanus ia Theologia Scho- 
laftica , cujus ftudium duodecimo Eccleiiae faeculo 
vigere ccepit, maxime exercieatus, ingenii fui fub- 
tilitate & rationum acutnine Myiieria Fidei per- 
fcrutari volens, in aliquot prorupit errores , quos 
Otto Frifingenfts loco mox a me laudato revocat ad 
ifta fex Capita . Primo, quod afferent, Divinam Ef 
fentiam non ejfe Deitm . Secundo, quod p rofrietatcs 
ferfonar.um non ejjent ipfie perfontf Tertio , quod 
Divine Perfoute in nulla fradicarentur propofitionc. 
Quarto, quod divina natura non fit incarnata . Quin- 
to , quod meritum bumanum attenuando , nullum me 
reri dice ret prater Cbrifkum . Sexto, quod Ecclefia 
Sacrament a evacuando , diceret, nullum baptizari nifi 
falvandum . Ejufmodi errores Gilbertus Porretanus 
inferuit in fuis Conimentariis in Pfalmos , in Epi- 
ftolas Pauli , & in librum Boetii de Trinitate , eot- 
demque errores retinuit fadus Epifcopus Picta- 
yienlis , quos ciirn protuliflet in fermone quodaiu 

Hh ha- 



I 

488 HlS TO R I A 

habiro coram Clericis fuis , apud Eugenittm III. 
Pontificem Maximum , qui turn Senis degebat , d 
duobus ex fuis Archidiaconis 3 ^rnaldo , & Calone 
tanquam de fide Trinitatis male fentiens accufa* 
tus eft Verintij Pondtex confultius cflc judicavit, 
hujus caufse difcuflionem in Gallias. y qu0 tunctcm- 
porisacccdebat 3 remittcre . Dilato itaque iftius 
caufe examine, iidem Archidiaconi, qui Gilbertim 
Porretanum apud Summum Pontificem accufave- 
rant , S.Bernarduw Abbaceoi Clarapvallenfem con- 
yenerunt, eumque in fuas partes pertraxerunt. Te- 
flat u r Otto Frifingenfts, Summum Pontificem Euge- 
niitm III. CnuCx Gilberti Porretani examen ccepitfc 
in Concilio Anti(iodoren(i. Sed nullus Scriptor, 
praster Ottonem, meminit hujufceConcilii Antifio- 
dorenfis ab Eugenia HI. in caufa Gilberti Porretani 
in Galliis celcbrati. In hoc omnes confentiunt Hi- 
ftorici , quod Summus Pontifex Eugenius III. an 
no MCXLVII. Synodum Pariiienfem convocaverit, 
in qua tamen^cum propter partium ftudia,& semu* 
]orum contentiones caiife Gilberti Porretani finem 
imponerehaudpotuiflet , illius judicium inaliud 
tempus diflalit , feu ad Concilium Remenfe, quod 
anno fequenti , feu MCXLVIII. celebratum eft 3 & in 
quo port maturum ac deliberatum examen y pro- 
movente maxime Sanfto Bernardo, damnatus eft 
Gilbertus Porretanus . De utraque Synodo Pari- 
fienfi nimiriim & Remenfi ad dirimendam Gilberti 
Porretani caufam convocata in fequenti Colloquio 
difleram, quapropter , duo hie dumtaxat obiter 
obfervaiie fufliciat. Primum t^Gilbertum Porreta- 
nurn fumma animi demifllone excepta Summi Pon- 
tificis fententia, errore^ fuosejuraile, Archidiaco- 

nos, 



r 

ECCLESIASTIC*; 489 

nos , qui eum accufavcrant , in gratiam recepiife* 
& cum honoris plenitudine ad fuam Dioecefim rever- 
furn fuifle , ficuc refert Otto Frijingenfis . Praeterea* 
obfervaredebes , in eadem Synodo Remenfi dam* 
nacum itidcm fuiife quemdam Haereticum didum 
Eonem feu Eudonem rufticauum, illiteratum & idio* 
tarn hominem , qui non tani h^retici , qudm fatui 
nomine dignus videtiir , & de cujus incantationi- 
bus &: phantaiiis melius eft iilerc , quam loqui , ut 
inquit Matth&us Parifius. 

D. Cujas erac ifte Eon , & qua in re potiffi* 
mum defipuit 5 

M. Ex Armorica , feu ex Britannia minor! 
in Galliis oriundus erat owdidus de Stella Galli-* 
ce Eon de l Etoile t vir nobilis genere, fed ita ludifi- 
catione Dxmonum dementatus , ut cum fermone 
GalJico Eon diceretur , ad fuam perfonam pertine- 
rc crederet &gt; quod in tccle(iaiticis exorcifmis 
dicitur : per cum y qui venturus eft judicare on*- 
vos & mortuos & feculum per ignem . Ita plan^ 
fatuus, ut inter Eon & Eum nefciret diftingue- 
re . Hinc infulse aflerebat , fe filium Dei efl&lt;^&gt; 
unigenitum , venturumque ad judicandum vivos 
& mortuos . Diu, multumque debacchatus ifte 
Eon j tandem a Remeaii Archiepifcopo captus eft, 
& interrogatus ab Eugenio III. Summo Pontificc, 
qui Concilio Remenfi a ie convocato prserat, quif- 
nam ejftt ? refpoudit : Egofum ille , qui Venturas eft 
judicare vivos & mortuos , & faculum per ignem. Ha- 
bebat autem iile h$reticus in manu fua baculun 
inufitatj formjjin fuperiori fcilicet parte bifurcum. 
Interrogatus quid fibi vellet baculus ille ? %es , in- 
quit , grandis myfterii eft . Quamdiu tnim , ficut o/- 

fotis, 



HlSTOR IA 

let is, duobus C&lum Capitibus fufpicit, duas Orbis par* 
tes Deus poffidet, tertiam mihi partem cedens . Porrb , 
/f cadem duo fuperiora Capua baculi fubmittam ufque^ 
ad terrain* & inferiorem ejus partem, quafimplex eft, 
crigam , ut Cesium fufpiciat , duabus mihi partibus re- 
tentis, tertiam tantummodo partem Deo relinquam . Ad 
hxc, rifit univerfa Syaodus hominem tarn profund 
datum in reprobum fenfum . Juflus ex decreto Con- 
ciliij ne peftis iteriim ferpercc^diligenter cuftodiri , 
tempore cxiguo fupervixit. DifcipuJi vero ejus&gt; 
quos niagnis infignierat nominibus , alium fcilicet 
vocans Sapientiam&gt;almm Scienti am, alium ^udicium, 
& in hunc modum caeteros, ciim fanam doftrinam 
nulia ratione reciperent , ardere potius , quam ad 
vitam corrigi maluerunt . Hxc , & alia id genus de 
Eone, feu Eudone fuse narrat Guillelmus Neubrigenfis 
lib.i.Hift.Angl. cap. 19. ubi etiam teitatur^ audi~ 
i&gt;ijfe a quodam venerabili *viro , qui inter fuit dum bac 
agerentur , quod audierit ilium Eonis difcipuliim , qui 
ffudicium dice bat ur, cum adfupplicium duceretur , ere* 
Irius dicentem : Terra ! findere : tanquam ad or is 
ejus Imperium terra aperienda ejjet y & devoratura , 
Jicut Datkan, & *Abiron&gt; ejus bofles &lt; Tanta visfemel 
infixi cor di bus err or is fuit . 

D. Quandonarn erupit in Galliis Walden- 
fium Harrefis, ecquis ejus Audor fuic ? 

M. Waldenfium Ha;refis anno circiter mille- 
fimo centefimo quinquagefimo nono in Galliis or- 
ta eft- hoc modo . In Oppido Vvaldenli Marchiac 
Lugdunenfis quidam civis dives^ nomine Pctrus y co* 
gnomine Fvaldus , feu Pvaldenfis, tic ab ifto Oppido 
didus,cum vel audifiet,vel legiifet in Evangelic San- 
di Mattbtii Cap. 19.. ex prsecepto Domini vendenda 

cise 



ECCLESIASTIC A. 4$ 1 

sfic omnia bona & erogandapauperibus , fibi pcr- 
fuafit , hanc Viram Apoitolicam omnino deliifle in 
Ecclelia a temporibus Sifaeftri Papa: , cum fcilicet 
Droprias habere ccepit poflefliones . Hancitaquo 
Vitam Apoftolicam quafi pottliminio revocare fufi 
inanimum induxit,& confeftim propriis bonis ven- 
ditis, atque adfuftentationetn pauperumdiftribu- 
tis , vitam ipfe pauperrimam ducere aggrefliis eft . 
Complurcs ad fui imitationem pertraxit Petrus 
Vvaldenfis &gt; quos inter praecipuus fuit Joannes dcL* 
Lugduno civis Lugduneuhs , qui cujusdam dodif- 
fimi concivis fui fubicauea? mortis imagine per- 
rerritus, venditis omnibus ,qu# poUidebat, bonis, 
fefe Petro fvaldenfi adjunxit , ac bene multi ejus 
exemplo provocati in eamdem voluntariorum Pau- 
perum fcctamadmitti atque cooptari voluerunt 
Crefcente igitur in dies nova fcda , varias Provin- 
cias &Regna peragraruot i(U , fi fuperis placet, 
Apoftolicse vitas reftauratores , &. pauperi vitx prx- 
dicationem Verbi divini addiderunt 3 quamquam^ 
client magna ex parte prorsus illiteratii diditantes 
fe ab officio praedicandi arceri baud debere , cum-* 
certiffune conitet , etiam Apoftolos rudes licet , & 
litterarum omnino expertes , Verbum Dei per uni- 
verfum Orbem prsedicafle . Non aufi funt tameii^ 
ifti Sedarii id muneris obire, antequam a Romano 
Pontifice praedicandi licentiam petiiflent . Earn ob 
rem Romam profecti, mentem, confiliumque fuum 
Pontifici aperuerunt, fed repulfam pafli funt , quia 
nee tutum,nec legibus Eccle(i confonum vifum eft, 
ut verbum divinum fidelibus pra?dicandi provincia 
illiterates & laicis viris committeretur . Roma re- 
nihiloque prudentior es^ aut humiliores fadi , 

ex- 



Hz-STQRlA j 

cxcuflb omni religionis jugo , & contempt* Sum mi 
Pontificis, Cieriquc authoritate , prxdicationis of- 
ficium impune invadunt , fibique , invitis ac recla- 
mancibus licet Epifcopis, arrogant : Clericos, mo- 
resque Sacerdotum innumeris onerant opprobriis * 
in luxum vero eorum, in divitias & nimias eorum-j 
pofletliones acrius invehuntur, Populum a perfol- 
vendisdecimis eximuntj atque ita&gt; (ibiapud plebc-* 
culam conciiiataprobitatis fama , confefliones ex- 
cipiuotj pf nicentias injungunt 3 a peccatis abfolvuntj 
tantoque licentiiis &gt; quodLaki eos exteriori pieta- 
:is fpeciaiine prxfulgere videntes, femeliiis &: ef- 
iicacius per eos abfolvi , quam per proprios 5acer- 
dotes autumarent . Quofadumeft, uthxcfeda-* 
brevi tempore adeo invaluerit, ut in una fola Dice- 
cefi Piftavienfi quadraginta & unam fcholas habue- 
rit, variasque in feftas fuerit propagata, quas accu- 
ratiflime recenfet nailer Rfinerus + qui inter Vval- 
denfesper feptemdccim annos commoratus eit/edj 
Dei tandem adfpirante mifericordia&gt; agnitaeorum 
impietate & fatuitate, hgrefim publice ejuravit , & 
& ad fidern Catholicam converfus Ordini Prsedica- 
rorum nomen dedit . Floruit autem Rginerus circa 
annum MCCLIV* fuitque jtefte noftro ^Antonio Senenfi, 
vir Philofophia? ^ Tbeologise , & Juris Canonici 
ritiflimus,qui Opufculumedidit de Hdret 
pene tocum eft de Vvaldenfium Seda, feii de eorum 
erroribus, Difeiplina & moribiis, nee non de variis 
furculis, qui ex hae Seda diverfis in locis promana- 
jrunt&gt; & extat Tomo 25. Biblioth* Patrum - Ob va- 
rias Sectas , in quas divifa fuit hxc VvaldenfiunL-B 
Haerefis , variis nominibus progreilu temporis ejus 
Seftarii donati funt , didique yvaldenfes * 



ECCLESIASTIC A. 4,9 3 

dt Lugduno &gt; Cathari , Cataffaygi, Publican! 9 Popeli~ 
cani? Paierini , Pipbres, Tifferani , Bitlgares, Picardi &gt; 
Lombardi , Bobtmi &gt; Turlupini , Hibaldi, Infabbatbatit 
& boni homines y ob apparentem ac ementitam mo- 
rum integritatem . 

D. Quinam fuerunt prscipui Vvaldenfiuin 
Ha:reticorum errores ? 

M. Vvaldenfium Ha?reticorum errores om 
nium accuratiflime in libro mox laudato exhibet 
nofter Rginerus, qui in Juto illius Hazrefeos feprem- 
decim annos ha:ferat . Longior profedo efleiji , fi 
lingulos errores , quos h#retici Vvaldenfes contri 
Ecclc/iam , ipfius Scatuta & Clerum, contra Sacra- 
& S^auftos , contra cstera Dogmata & Con- 
Ecckiix temere fparferunt , hie notare 
vellem . Prsecipuos kaque Vvaldenfium errores 
breviter hie indicabo ^ ex quibus innumercs alios 
deducebant . In primis ^ aflerebant , veram & Ca- 
tholicam Ecclefiam apiid fe folos confiftere, Eccle- 
iiarn veto Romanam errorurn omnium Magiitram, 
vitioruni fentinam appellabant , ejusque fequaces , 
proecipue Eccletiaflici Ordinis , Haereticosatqu&lt;L&gt; 
Jnjfideles eflb dicebant , Hinc Stamta Ecclefia^ con- 
teoinebant, Ecclefias, Altaria, eorumqtie confecra*- 
tiones, ornatuin, .& facram Supelledilem, Sacerdo- 
talia mdumenra, luminaria^thurificationes, Aquam 
Benediciam, Proceffiones , Indulgentias , aliosqup 
Jfacros rims & C*eremonias a Miniftris Ecclefise fie 
ri folicas rejiciebant ae deridebant.Romanum Pon- 
tificem 3 Epiiiopos , aliosque Ecclefis Pralatosin- 
fenfo odijo proiequebantur , iisque parendutn non 
icfle docebant. Clericos Praebendas non habcre , 
nee Epifcopos , yd Abbates Jur.a Regalia obdncre 

pof- 



494 H i s T o R i A 

poffe , fed manibus , Apoftolorum inftar , operari 
debere affirmabant. Officia Eeclefiaftica inania_ 
cflc ducebant, dignitates,Privilegia& immunitates 
Eccledac , perfonarum , & rerum Ecclefiafticarutn 
afpernabantur . Concilia , Synodos , & Conventus 
Ecclefia* Catholicse reprobabant. Decimas nonefle 
folvendas,nec condenda Teftamenta,adfundandas f 
vel dotandas Ecclcfias & Clauftra praedicabant . 
Ooiriia Jura Parochialia velut humanas adinventio- 
ncs explodebant. Obfervantias Regulates Ordiaum 
Religioforum Pharifaicis Traditionibus accenfe* 
bafnt ; Exeommunicationem ^ aliasque Cenfuras a 
Pradatis Ecclefiae Catholicg latas fugillabant. Exor- 
cifmos , & curam omnem Ecclefise circa Energu- 
menos repudiabant. Ecclefiaitica jejunia,quaii Ido- 
iolatriam & fuperftitionem redolentiaavcrfabati- 
tur. Hi func in iumma errores,quos Hasretici Vval- 
denfes contra Eccleiiam , ejus Scatuta & Clerunu* 
diileminarunt . At prater iftos errores, alios coa- 
traSacramenta Vvaldenfes protulerunt&gt;qui ad ifta 
Capita vulgo revocari IbJent . Primo,duo tantutn 
Sacramenta fe credere profitebantur , Baptismum 
& Eucharittiam ; fed omnes Exorcifmos , Benedi- 
diones , caeterasque Baptism! Ca:remoaias rejicie* 
bant,& par vulos abfque Baptismo gternam falutem 
coniequi poile opinabancur . Realem etiain Cor- 
poris & Sanguinis Chriiti in Euchariftia pra?fen* 
tiam inficiabantur , & Miflam inanem ritum efle , 
Apoftolis ignotunij & quseitus dumtaxat gratia 
adinventum obganniebant . Omnem poteftatem-&gt; 
five Eccleiiafticam , live Laicam, iiplo peccato mor- 
tali deperdi cffutiebant ; unde S^cerdotem , per 
peccatum mortale, Sacerdotem eife defiaerc&gt;ac fa- 
bin- 



ECCLESIASTIC A. 455 

&gt;inde Eucliariftiam,nec ampliiis conhcere, nee ab- 

olvere, nee baptizare^auc alia iimilia prasftare pof- 

e , & quemlibet econtra probum ac juftum , licet 

aicum , hxc omnia poife tenebant ; Quin , & mu- 

ierculis vcrbum Dei prasdicandi , & Scripturas fa- 

ras in linguam vulgarem translatas legeadiatquc 

uterpretandi facultatem tribuebant 3 fed uni dutn* 

axat Scripture Sacrse cextui adhaerentes , Tradi^ 

tones, Expofitiones Sandorum Patrum , Decreta 

L Decretales rejicicbant , habentes pro fabulia 

ludquid prater Bibliorum Textum a, Concionato- 

ibiis diceretur . CantumEcclefiae, Horas Canoni- 

as, carterasque precum formulas, cxcepta Oratio- 

e Dominica, penitus refpuebanc,acnullani Con- 

flionis Sacramentalis neceflitatem agnofcebant 

)enique, camera pene alia fidei Carholicae dogma* 

A fuis erroribus infeftaruntVvaldenfes. Sancfco- 

urn quippe invocationem &Cultum impugnabant, 

.eliquias, Translationes,Caaonizationes,Vigilias ^ 

eitivitates San&orum jtpernebant . MiracuUs ad 

)forum monumenta , & ob eorum merita a Deo 

atratis nullam adhibebant fidem . Crucem Chri- 

i, ejusque (igaum & Sandorum Imagines ex ecra- 

ancur . Purgatorium negabant , ac proinde 

una vivencium orationes defundis prodeile 

ofle pertendebant . Nulla peccata venialia effe ^ 

^d omnia mortalia exiftimabant , & juramentum s 

ufquam, etiam in judicio, licitum efsc credebant. 

klios ejusmodi errores , qui apudnoftrum Heine- 

umiegi potfunr,obtrudebantWaldenfes,qui pofted 

arias in Sedas divifi, erroribus, quos mox recen- 

uimus, Manichaeorum,& Arianorum peftifcros er- 

ores addiderunt . Vcrum hie velim fe&lt;iuld obfer- 

ves, 







H I S T O R I A 

jves, inter illos Vvaldenlwm errores, quos ha&enus 
recenfui 3 quosdam efle , qui antiquis Vvaldenlibus 
falso fiierunt affidi . At enim,antiquos Vvaldenfes 
non tantum duo novse legis Sacramenta , Baptif 
mum videlicet & Euchariftiam , fe credere confef 
fosfuifle, fed etiam Septenarium novae Legis Sa- 
cramentorum numerum admififle , manifesto evin 
citur ex fidei Confefllone , quam ipfimet Vvalden 
fes ad Vladislaum Ungarorum Regera miferunt , ir 
qua hunc articulum profcfli funt ; Sacrament a fepte 
nario inclufa nuwero Ecclefia Cbrifti utilix effe pandi* 
tnus . Et poftquam fuatn de Baptistiute hdem ex 
pqfuerunt , hxc habent de Confirmatioais Sacra- 
mento : Fide ex divinis Scripturisfumpta profitemut 
temporibus ^ifoftolorum iftnd obfervatumfuiffe . Nor 
ergo negabant antiqui Vvaldcnfes, Confmiutio 
nem efle vcruni novae legis Sacramencum , in ho&lt; 
camen errabant, quod aliis, praeter Epifcopos j ho&lt; 
Sacramentum adminiftrandi poceftacem adjudica 
rent . Secundo , Vvaldenfes non negarunt realem_ 
Chrifti Domini in Euchariftia prsefentiam j tun 
quia nofter Bginerus , qui contra illos fcripfit , hoc 
ununi de ii$ habct : Item de Sacramento Eucbarifti* 
dicunt,quod Sacerdotes in mortdi non poffint conficere 
ttemdicunt^ubd tranjubftantiatio non fiat in manu in 
digne confidents ,fed in ore digne jumentis , & quQi 
conjui foffit in mcnfa communi . Hanc de prefenth 
reali Corporis Chrifti in Euchariftia doctrinanx- 
Vvaldcnies , qui degunt ia Sabaudix montibus ad 
hiic profitebantur anno MCCCCXV. Teftatur quipp* 
cruditus Gafpar ^fueninus in fuo Comrnentario Hi 
ilorico-Dogmatico de Sacramentis, Diilertatio 
clc Jtucharitua upa.Arux. in Maaufcripti 

Codi 



ECCLESIASTICAL 497 

Codicibus Domini de Thou^ui Pari/iisaflervantur 
in Bibliotheca Marchionis de Seignelay , quemdam 
ha^reticum Vvaldenfem interrogatum , an a Barba- 
tis&gt; feu a Vvaldenfium Paftoribus 3 qui hoc nomine 
donabantur, doftus fniffct Corporalem Cbrifti prafen- 
tiam in Euchariflia* his verbis refpondifie: Se a 
Bar bat is doffumfuijje^quod cumSacerdos frofert verb A 
ConfecrationiS) oonfecrat Cbrifli Corpus ,fiatque vertt* 
mutatio panis in verum Chrifti Corpus . Tertio, anti- 
qui Vvaldenfes non negarunt , Euchariftiam efse-&gt; 
verum novse legis SacriHcium . Nullus fiquidem ex 
Hiftoricis , qui Sasculisxii. & xin. texucrunt Cata- 
logum errorum , quos Vvaldenfes profitebantur , 
hunc eisaffingit, quodnegarenc Euchariftiam else 
veruai novas legis Sacrificium . Nee eaim l\einenis 
noitar , qui fcripfit circa annum MCCL. cuique ac 
curacy? perfpeda fuerunc omnia Vvaldenfium dog 
mata , nee Phlicdorfius &gt; qui centum poft annis eo- 
Tumdem Vvaldenfium reliquiis bellum indixit,nec 
nofter Ey. mericus in Diredorio Inquilitorum , nee 
CUudius Seyffdlius Archiepifcopus TaurinenfiSj qui 
anno MDXVII. in dogmata Vvaldenfium in quibuf- 
damTatirinenfis Digcefeosangulis latitantium dili- 
geijter inquifiit, afserunr, Vvaldenfes Eucharidicum 
Sacrificium unquam negafse; immo Pginerus&gt;Pblic- 
dorfius & Seyffdlius fcribuac , Vvaldenfes Euchad- 
fticum Sacrificium admififse , fedconfedum a piis 
ifuae Sedse hominibus, fed non ab Ecclefiac Roman* 
iPrcsbyteris , quos , cum Vvaldenfes illos impios 
cfse cbnclamarent , nullam confecrandi Euchari- 
ftiam poteftatem habere affirmabanc , fecuti hac in 
iparte Donatiftaruin errorem . Quarto , antiqui 

ex albo Saap^mcntorum 

novse 



498 HISTOR.IA 

nova: legis nan expunxerunt, fed foliirn docuerunt, 
nullum pofse abfolvi a malo Sacerdoce , & bonutn 
Laicum poteftacerr* h^bere abfolvendi Ncc nega- 
bant antiqui Vval4enfes Ccmfeflkmis Auricular! s 
ufum , ficut oftendic jam laudatus Gafoar (Juenitius 
Congregations Oratorii Presbyter J}if$ertatio- 
ne G, 0e Sacramento Poeiiitentia?, Quaeftione 5. dc 
Confeflione cap.i. Necdeaique Sacramentum Ex 
treme Ufl&ionis repudiarunt Vyaldenfes,fed dum- 
taxat ritutn , quo in Ecclefu Catholica adminiftra- 
tur , feii Olei confecrationetn reprobarunt , ut lu 
culentcr commonftrat idem Audor Oifsertatione 
leptima de ExtremaUnftione, Quxft.2. Cap.2. At, 
licet hanc doftrinam circa feptenarium nova? legis 
Sacramentorum numerum antiqui Vvaldenfes pro- 
pugnarintj fatendum tamen eft, a Majorum fuorum 
dodrina anno millefimo quingentefimo trigefimo 
fexto receffifse Vvaldenfes, qui in Sabaudia:,& Del- 
phinatus niontes ducentis ante annis fefe recepc- 
rant Tune enim, agente Farello,&pud Genevenfes 
Pfeudo Evangelii Miniftro,grafsantemCalvinianain 
fuperftitionem in omnibus amplexifunt , Quaprp- 
pter , ex fide , quam poft annum inillefimiim quin- 
gentefimum trigefimum fextum prpfelli funt fuper- 
itites Vvaldenfes , nihil prorsus Lupherani , & Cal- 
viniftse pro antiquorum Vvaldenfium doftrina, qug 
corum erroribus in multis Capitibus e diametro 
oppofita eft, concludere pofsunt , nep peftifer# fuae 
dodrinae antiquitatem aliquam a Waldenfibus duo- 
decimi fseculi haereticis arcefsere debent . Si plura* 
de antiquorum Vvaldenfium erroribus fcire ayeas, 
legefis fragmentum libri &lt;te feptcm Donis Spiritus 
S^ncti editi a noftro Stepbano ds Borbone , aliter dc 

Btlla- 



ECCLESIASTIC A. 4P9 

Bellavilla, quod ex manufcripco Codice Sorbonico 
wper publicavit eruditus nofter &lt;Jacobus Ecbard in 
ibro , cui titulus eft : Sqntti Tboma Summafuo ^tu- 
?or/ reftituta, pag.53y. & feq. In eo fiquidem Ope- 
c defeptem Donis Spirit us Santti , parte 4. de dono 
ortitudinis , fitulp 7. de fuperbia cap.xxx. de er- 
ore vel ha?refi , laudatus Stcphanus* de Borbone ac- 
uratiflime recenfet ptnnes antiquorum Vvalden- 
um errores . Floruit autem ille Scriptor in Ordi- 
e noftro ab an.Mccxxm. ad annum lifque MCCLXI. 
uo eum obiifse, vel circiter , refert noller Bernar- 
us Guidonis , & in his , qux fpedant Vvaldenfium 
aerefim,, dignus eft , cui integra fides adhibeatur , 
tpote qui Inquifitoris munus per plures Gallic 
rovincias exercuit , & ipfius Vyalcienfis haerefeos 
utia ex iis accepit , qui ei infer yierant * Confulc 
sniquc librum ii. Tpm.2. Hift* Pariationum Eccle- 
irum Proteftantium edita? ab Illmo Benlgno Boffuet 
i.cldenfi Epifcopo,ubi dogmata antiquorum Vval- 
infium accuratifsime exponit,maltisque momecis 
incit, eorum circa fideni 8c Sacramenta Ecclefi? 
xSrina multuin ab his difcrepare erroribus , quos 
eretici Calviniftae poftrcmis hisce temporibus in* 
etiamnum obftinatis animis defendunt* 

D. Fuitne ultra Galliarum fines propagata 
tc Vvaldenfium Hacrefis ? 

M. Nonnulle Waldenfium Sedg Italiam,Ger* 
aniam 3 & Hifpaniam duodecimo Ecclefiar fa^culo 
inetrarunt 3 iilasque regiones pravis erroribus in- 
cerunt . Vvaldenfes , qui erant in Italia fe fe Ca~ 
^ro^^ideft puros, ficut Calviniftx in Anglia fe Pu- 
tanos, appellabant^erantque in duplici differentia. 
i fiquid^ni Cathari , qui in Lombardia potiflimum 

e grai- 



5o HISTORIA 

graflabantur, prseter communes Vvaldcnfrum fehr 
crrores , admittebant cum Manichxis duo Princi* 
pia, videlicet boni &mali, Patremque xternum 
majorem filio & Spiritu San&o efle blafphemabaut* 
Cathari vero , qui Mediplanutn infeftabant , Mani* 
chseorum , Arianorum , & Vvaldemium erroribus 
plures alios perabfurdos adjungebant, quos Bona* 
curfus illorum quondam in hac Civitate Migifter , 
& poftea ad Fidem Catholicam converfus refert,& 
egregie confutat in libro, quern contra illos edidit 
infcriptp^/M H&reticorum. Hunc Ronacurfi librum, 
edidit Lucas Dacberius Tomoij. SpiciJegii.Non fo- 
lum in Italia, fedetiam in Belgio & in Germania^ 
cxtendebanturifti Catbari , ut manifeftiffimum fit 
teftimonio Etyerti Schonavienfis Abbatis hoc tem- 
pore viventis , in tredecim fermonibus , quos ad 
versus illos habuit,& qui extant Tom.23.Biblioth, 
Patrum Editionis Lugdunenfis . In Epiftola nun- 
cupatoria ad Bgginoldum , feii figinoldum Archiepi-^ 
fcopum Colonienfem , his verbis eum admonet 
E^bertus : In veftra Dioscefi frequenter contigit de- 
frehendi quosdam h&raticos . . . , . Iliftint , quos vul- 
go Catbaros vocant &c. & in Sermone primo ait ; 
Sefita eorum j de quibus agimus , originem accepit a 
Manichxo barefiarcba, . At teftatur l^angiiis in fuo 
Chronico ad annum MCLXXXIII. multos ex iftis Hae- 
reticis Catharis in Belgio detectos incendio tradi- 
tos fuifle : Eodem , inquit , tempore multi*h&lt;eretici 
combufli fant in Flandria a Guillelmo Bgmenpum *4r 
chiefifcopo y ^4poftolica Sedis Legato , & a Philippi 
Flandrenfium Comite. Circa idem tempus Haereti 
ci Barbanfones ,feu Cotarelli didi , qui Catharorm 

ej rores feftabantur, fuerunt in Galliis fammi^ ad 



ECCLESIASTIC A* 501 

ii&l ) tefte fygordo de Geftis Philippi ^Augufti Gal- 
[arum Regis. Waldenfes in Angliam veniffe tefta- 
nr Guitlelnws Neubrigenfis lib. 2. Hiftor. Angl. 
ap. i?. ubihsec habet: iifdem diebus , ideft anno 

4* " ** j 

LCLX. Erronei quidam venerunt in *Anglicwi&gt; ex co- 
urn ( ut creditor ) genere , quos vulgh Public anas 
&gt;ocant . Uinlmirumex Gafconia incerto auttore ha- 
&gt;entes originem , regionibus plurimis virus fua per* 
dia infuderunt Quifpt in Icitlffimh Gallic , Hifpa* 
\ia , Italia , Germaniaque Provinciis tarn multi pefie 
nfetti effe die tint ur &gt; ut fecundum Prophet am multi 
ple ati effefuper numerum arena videantur.Vetiim 
fti hasretici juflu Heurici II. Anglian Regis dcpre- 
enfi & in cuftodia pofiti, ab Epifcopis in Conci- 
o Oxonienfi anno MCLx.congregatis fueruntdatn- 
ati,& monitiuc paenitenciatn agerent. Sed cunt 
mnem confilii falubritatem fpernerent , minas 
uoque intentatas deriderent, verbo illo Dominico 
bucences: Beati qui perfecutionem patiuntur pro* 
ter juftitiam &c* Tune Epifcopi, ne virus h^ret^i- 
utn laciiis ferperet praecavences , eofdem public^ 
ronunciatos hxreticos , corporali difciplinse fub- 
.endos Regi tradiderunt , qui prscepit, haeretica? 
afamias charaderem frontibus eorum inuri , & , 
pedante populo, virgiscoercitosab urbe expelli, 
iiilrideprohibens, ae quis cos vel hofpitio red- 
&gt;ere &gt; vel aliquo folatio confovere pragfumerec * 
iic Waldenfes expulfi funtex Anglia,ubi urtam tan- 
um mulierculamdeceperunt 9 quae etiatn&gt; uc refd- 
unt Scriptores Angli , ab illis difcedens, fadiique 
^nitens errorem confelfa eft , & reconciliationem 
neruit . Denique ^ Hseredci Waldenfes ex Hifpa- 

in quam irrepfcrant^ & ubi SabkAtati , & /&gt;;- 

I i 3 ^ 




HISTORIA 

fobbatati vulgo appellabantur, expulfi fuerunt anno 
millefimo centefimo nonagefimo feptimo a Petro 
Aragoniae Rege , ut videre eft in ej us Conftitutio- 
ne adversus illos hoc anno edita, quam ex Archive 
Ecclefiae Gerundenfis eruic Baluzius, & in Appen- 
dice Marcte Hi/panica publicavic in hac forma : 
Pracedentium Patrum noftrorum in fide imitatores, 
Sacro Santta Pgrnana Ecclefia Cananibus obtentper an 
tes , qui bareticos a confortio Dei & 5* Ecclefia & 
Catholicorum omnium exclufbs, ubfque damnandos ac 
ferfequendos cenfuerunt , Waldenfes videlicet , qui 
vttlgariter dicuntur Sabbatati &gt; qui & alio nomine 
fe vacant Pauperes de Lugdurio, & omnes alias hare- 
ticas , quorum nan eft numerus , nee namindjunt nota^ 
a S. Ecclefia anathcmatizatos , ab amni Bggno & fa- 
teftativo noftro tanquam inimicos Cruets Cbrifti^ Chri- 
flianaquefidei violatores , & noflras etiam regniqut 
noftri publicos hoftcs exire acfugere diftrittt & ir- 
remeabi liter prdcipimus &lt;&c* In eofciem etiam Ha?- 
reticos Waldenfes Imperator Fridericus II. Confti- 
tutionem emifit j quam refert Galfladus Tomoi. 
Conftitutionum Imperiatium pag* ap $ * in qua illos * 
fuis ditionibus exulare juflit , & eorum fautorej 
boiiorum profcriptione mul&avit j ad velut reoi 
Majeftatis puniendos declaravic* De Concilii; 
Generalibus Laterancnfi IIL fub *dle*andro III 
& Lateranenfi IV* fub tnnocentid IIL nee non 
pluribus Conciliis Provincialibus , in quibus 
retici Waldenfes profcripti funt, opportuniu: 
difleremus in fequenci Colloquio 

D. Albigenfium Hserefis &gt; quant duodecl 
mo Ecclefise fasculo in Galliis exortam fuiflcj 
nupcr aflercbas , fuicne diverfa 4 Walden/iurf 



ECCLESIASTICAL 503 

Hterefi , cujus originem , infefta dogmata , varias- 
que fedas iiiox in medium protulifti ? 

M Albigenfium Hxreiis * qua? circa annurri 
iiifauftuni caput atcollere caepit, peflima 

Waldenfium haerefis fdboles, in quant tamen 
/dutiti fentiiiani qiiamdant omnium Haerefum^ 
cdlluvies confluxifle videtur * Ab ^lbia^ Albigen 
fium Civitate Metropoli * Tolofaeque vicitia, fuurri 
traxere nomen ifti Albigenfes h^eretici ^ de quo 
tum or igine j erforibus &gt; difciplina & i^oHbus 
pauca hie attiiigemus , pluifa de illis diduri inu 
tioftris Colloquiis in Hiiloriaiii faculidecimi ter- 
tii , iii quo infoientius graffata elt illoruni H^re- 
(is i Iti Totofani Comitis territorid^ inquic GerVafius 
an Chronico ad atlnunt MCLXXVII. pullulavit htfrefis 
Waligtia, qu# fidem &lt;& Orthodoxofum Patrurfi Ecde* 
ftaflica Inflituta evacuans, non folum Vulgtis fiwplex&gt; 
fed & Ecclefid Dti Sacerdotes & Epijcopos cum* 
Principibus Laicis tabe confecit nefanda * Qlianta-&gt; 
vro effet deteftindg hujufce Albigenfium haerefe- 
^speryerfitasi facili negotid dignofcitur ex litte- 
ris i quas anno millelimo centefimo feptuagefimo 
feptimd &gt; Hayntundus K Comes Tolofanus fcripfic 
ad Moaachos Ciftercicnfes , in quibus inter alia&gt; 
4it: Qui Sacefdotiofunguntur h#refis faditate depra- 
VMtur , e^ afitiqua olimque tienerandd Ecdefiarum 
lo cd iftculta jacerit $ dirutaremanent^baptijmus ne- 
Euchafiftid abominatur^ pAniientia pdrui pen- 

i boiftiAis pUfifiatio &gt; catbis refunetiio abnegan* 
do refpttiiu? * & ortinid Ecdetfa/iicd Sactantenta an~ 

i ^. 

nullantu? * & quod did nefas eft j ditt etiarti prind- 
fia introdtictititu? * & pauld poft : Sdtote , qitia iru 

tantnm bxrefis virulenta ititiifitrata manet , quod ni- 

i. * 

* 4 



504 HISTORIA 

fi manti Dei valida , ejufque bracbio extento ex tir pa 
rt non poteft . Verum , uc flagitiofiflimae illius At- 
bigenfium fedseerrores magis perfpedos habere 
poffis , illos eodem ordine hie defcribam , quo a 
Spondano in Epitome Baronii ad annum MCLXXXI. 
ex fygerio Houedeno in Annalibus Anglicanis re- 
feruntur . In primis, Hseretici Albigenfes recipie- 
bant tantummodo fcripturas Novi Teftamenti , 
reiicientes penitus Vetus, ni(i in iis teftimoniis &gt; 
quae a Chriito Domino &c Apoftolis indufta funr&gt; 
&non aliis. Refpuebant pariter caeteros omnes 
Dociores Legis Chriftianse. Intcrrogati de fidc^ 
fua , dicebanr, fe non teneri ad refpondendum_&gt; . 
Aflerebanc duos Deos exiftere , bonum alcerum , 
alterum malum , ajebant , bonutn Deum clfe Au- 
dorem Novi Teftamenti, & creatorem rerum in- 
vifibilium tantiim, qusemutari aut corrumpi haud 
poflunt; at malum Deum vetuscondidifle TeiU- 
mentum , coelum 3 terrain , hominem & alia viii- 
bilia creaflfe afleverabant. Baptifmum paruuiis ad 
falutem prodelfe , corpufque Domini per minifte- 
rium Sacerdotisindigni, aut aliquibus crimini- 
bus irretiticonficiperuicaciternegabant. Matri- 
monium meretricium efle , nee aliquem in ipfo fa- 
luari pofle praedicabant , filios & filias generando. 
Dicebant , Miniftros Eccleiia? , qui non eflent mo- 
ribus & converfatione tales , quales Paulus ordi- 
nandos docuerat , noneflfe Epifcopos, aut Pres- 
byteros &c. fed lupos & fedudores, ideoque^ 
nulla eos pollere poteftatein rebus divinis & EC- 
cleiiafticis, aut in Sacramentis adminiftrandis f 
nee parendum eis efle , aut primitias & decimas 
foluendas * Docebant , Ecclefias 3 feu Templa in_&gt; 

hono- 



ECCLESIASTICA 

honorcm Dei & Sandorum erigi non debere&gt; nee 
i fiddibus ad Orationem adiri , ncc eleemofynas 
iifdem Ecclefiis, aut pauperibus erogari oportere* 
Statuebant , fads fuperque fufficere ad falutenu* 
peccata cuilibet homini confiteri , & poft Con- 
ieflionem non efie neceflariam paenitentiam . A ju* 
ramento ita abhorrebant , ut aflererent , nun* 
quam omnino debere jurari per aliquod juramen- 
turn. Hos Albigenfium errores ex Jtygerio Hone- 
ieno hujus temporis Scriptore refert Spondanus 
oco fuperius a me laudato. 

D. Recenfuiftine omnes H*reticorum AI- 
ofgenfium errores? 

M. Praeter iftos Albigenfium errores , Ion* 
gam aliorum feriem texunt Lucas Tudenfis in Hi* 
fpania Epifcopus in libris, quos edidic adversus 
Albigenfes, & Petrus de Italic Cernaii Monachus 
Ciftercienfis in fua , quam Innocentio HI. Pontifi- 
ci Maximo nuucupavit y *Albigenfium Hiftoria-* 
cap. 1 1. Inter illos errores , quos recenfent ambo 
citati Scriptores , hi praecipui habentur. Primo, 
^ffirmabant hxretici Albigenfes , damnatos eflfe-&gt; 
omnes veteris Teftamenti Patres , & Joannem Ba~ 
ptiftant unum elle de majoribus Dxmonibus afle- 
rebant. Secundo, Chriftum iilum , qui natus eft 
in Bethleem terreftri & vifibili 3 & in Hierufalem 
crucifixus , malum fuifle , & Mariam Magdalenam 
ejus concubinam extitiiTe impudoratoore blafphe- 
mabant . Tertio, Romanam cclefiam fpeluncam 
latronum,& meretricem Apocalypfis appellabant* 
(Quarto, Sacramentum Euchariftiae fpernebant, 
& Sacro Sandi Corporis Chriiti Hoftiam a pane 
communi non difcrepare^ public^ doccbant. Quin- 

to 



HXSTOEIA 

to &gt; Confirmationcm , Confeflionem , Ordinatio- 
nctn Miniftrorum in Ecclefia Catholica&gt;& Miflam, 
tanquam ritus fuperftitiofos & inanes omnino re- 
putabant, cantiknis^ facrilegifquc iocis facros 
ritus irridebant * & varias ac putidas fabulas in-&gt; 
Catholic* Ecclefij deddcus & facroruni Mlniftto- 
rurii opprobrium procudebant^ Sextdj Rcfurre- 
diotlcm carnis ncgabant &lt; Septitno 3 fluke finge^ 
bantj Animas noftras effe fpiritus illos Apoftatas^ 
qui fuperbi 3 ^ Cdelo precipices ceciderunt^ Ani- 
marum decorpdrein corpora franftitigrationeiit 
cutri Pythagora tenebatit . Odavo, Purgatorium, 
& of ationes pro defundis non admittebanr. No- 
no i quidam inter illos effutiebanc, ab umbilico 
&inferiiis pdccafe pofl e neminem, nee peceari 
gravius dorniiendd cunt matfd Vel fordre^ quaiit 
cum qualibet alia. Decimo, facrarum lalaginum 
ufuiti ac venerationerii idololatriam efle aflferebant, 
& Caiiipanas tubas Damonum appellabant. Undc- 
cimdjBeatanni Matianri Dei Genitncen^prohfceius! 
meretficem inclamabant i Hos , & aiids hujaf- 
modi impios Albigenfium Haereticorurn errores,^ 
quibus f eferendis confultius fuperfedere duco&gt;da- 
n\pavic Ecclefia in pluribus Conciliis , ficiit Jatc 
ofteademusin Colloquiis in Hiftoriam feculi xnu 
in qucr fuerunt cekbraca . De Bello facro &gt; quod , 
Diice Siwone Comite Mtonfortioj ad excei minandos 
Albigenfcs hxreticos &gt; qui fuis inipietatibus & in- 
curfionibus beliicis Ecclefiam conturbabanr , fu- 
fceptum eft; d^ infigni vidoria ^ quam deillis fi-- 
dei hoftibus Gatholici &gt; Coelo pro illis pugnante , 
reportarunt; demunvde leld Apoftolico, & ck_* 
miraculis ac pr^.Jicau onibus Beadflimi Patris Do- 

mini* 






ECCLESIASTICAL 507 

rninici facfiPrgdicatorumOrdinis conditoris,qui in 
Albigenfis hserefeos impugnationc , & in haeretico- 
rum confutation atque converfione plus omnibus 
laboravitjCommodius fuo ]oco,ideft,m Colloquiis 
in Hiftoriam faeculi dedmi tertil, differemus * 

D. In tot craflls & cieteftandis Albigenfium 
hxreticorum referendis , vel confutandis errori- 
busnon eft quod diutius immoremur , maxime 
cum eo$ rctulifle * abunde refutafle fit * Quapro- 
pter relifto ifto tarn male olenti cceno &gt; ccfitera-f, 
qua: ad eorumdem ha?reticorum Difciplinam-* , 
morefue fpedant^brevite r expediamus necefle eft . 

M. Quam turpis & exccranda fuerit Albi- 
genfis hxreticorum difciplina , facile adrnodum 
intelliges ex Ritu&gt; quem, tefteP^ro de Valle Cer* 
nail in fua Hiftoria Albigenfium &gt; obfervabanc illi 
hxretici erga eos ^ qui feda? nomen dabant- C&lt;e* 
rimoni& facriteg&lt;e prafis dicebati *Arnke , fi vis efle 
de noftris , ofortet ut renuncies toti fidei &gt; quam te 
net Rgwana Ecclefia* Kgfpondebat : *Abrenuntio* r* 
go &gt; inquiebat &gt; accip e Spiritum Santiitrft 4 boms bo- 
rninibtis &gt; & tune afpirabant ei feptles iri ore. Item 
dicebat illi : ^bnnundas Ctuci , qtiamiibi fecfaSa* 
cerdos in bapiiftnd &gt; in pcftore , & infcapulis ^ & in 
capite j de Oleo & Cbrifitiate \ Kgfpondebat i tAbre* 
nuncio Credis quod aqua ilia operetur tibi faluteml 
Rgfpondebat t non Credo . ^brenuntias veto Hit, quod 
tibi baptizato Saterdos pojuit in capiie ? f(e/])ondc~ 
bat : Ifbftrtontio * Tune omncs ipfl manus irnpone* 
bant , ofculabantut eurn , & induebant vefte nigra , 
& ex ilia bora units ex ipfis cenjebatur * Itar 
Petrus de fallc Cerrtaii Ordinis Ciftcrcienfis 
Dioecefi Parifienii Monachus , qui cum Guidone 

Abba- 



508 Hi S T O R I A 

Abbate ejufdem Qenobii , auunculo fuo , Carcaf- 
fonenfi poiiea Epifcopo , ad praedkandum contra 
Albigenfes in partes Tolofanas venit,& bellisAlbi- 
genfium plerumque interfuit &gt; atque illoru hsereti- 
corum Hiftoriam defcripfit. lam verc^quanidif* 
foluti ac flagitiofi effent Albigenfium mores , 
aperte declarat Lucas Tudenfis lib.3. aduerfus Al 
bigenfes cap. 5. ubi haec de illis refert: Sefrwdibus, 
homicidiis^latrociniis & ufuris committunt . Efferun- 
tur effr &nes per varia de/ideria carnis , & nulla noci- 
&lt;va eft ddettatio , quam non pertranfeat eorum luxu~ 
ria . idbutitur fil ms matre ,frater fratre , & pater in 
filia turpitudinem operator . Bgtorquent fui erroris 
merccdeminftmetipfos y quorum funt bUspbemi & 
fine rnifericordiafenes , ad omne nefas promptiffimi ju~ 
*yene$&gt; luxuriofi & protervi adolejcentes ; impuripue- 
rifine certo patre 3 infantes cum lale matris virus er 
roris fugentes , mulieres tffrontes & five verecundia, 
Joquacitate garrula , ut alias decipiant ,per domos di- 
fcurrentes. Ad fodos Albigenfium mores fpedant 
jiefanda ilia, dirifque omnibus execranda flagitia, 
quae ab illis haercticis in odium Chrifti & confufio- 
jnem Fidei Catholics patrata fuifle teftatur C^- 
rius natione Germanus, Coenobii Heifterbacenfis 
Ordinis Ciftercicnfis in Dioecefi Golonienfi Mona- 
chu3, & cosevus Scriptor, Dialogi Miraculorum di- 
ftind. 5. cap,2i. qua?que adeofunt execranda^, 
ut ea hie defcribere calamus horreat . 

D. Miror fane , quod in Gallia tot feculen^ 
t* hserefes duodecimo Hcclefix facculo emerfcrinr, 
tamque Jate propagari potuerint . Sed age , per- 
curramus nunc alias h^refes^quse eodem feculo m 
aliis Orbis partibus prorupcrunt. 



ECCLESIASTICA. 509 

M. Circa annum MCXVI. Laicus quidam no 
mine Tanquclmtts, vel, ut alii fcribunt, Tanquelinus, 
vir licet indoftus , multos tamen erudites viros, 
fed maxime plebeculam in Belgio dementare cce* 
pit falfis quibufdam propofitionibuSj dogmatis & 
aflertionibus ; diditans nimirum , fe Dei filium^ 
efle , Sacri Ordinis Miniftrps, & Epifcopalem, Sa- 
cerdotalemque gradus nihili efle faciendos , nihil 
etiamad falutem prodeflfe Corporis & Sanguinis 
Chrifti perceptionem , fruftraque Miflfam a Sacer- 
dotibus celebrari . Hie autem flagitiofiffimus hae- 
reticus ter mille difcipulis , feu totidem ftipatori- 
bus vallatus magno apparatu incedebat , inauratis 
veftibus , & triplici funiculo crinibus intortis lau- 
ziflima & magnifica inftruebat convivia ut au* 
ram popularem aucuparetur, (ibique ganeonum 
gratiam conciliaret. Filias , matribus prasfenti* 
tibus , & fponfas , cernentibus maritis , corrumpi 
jubebat , conjugiaque promifcua efle volebat. 
Prasfertim vero Sacerdoces odio pliifquam vati- 
niano profequebatur , & in eos palfim acerbif- 
iime invehebatur, donee tandem ita permittcntc^ 
DeOjin tot fcelcrum vindid:am,a quodam Presby* 
terooccifus eft Sed nee illo mortuo confepulta-* 
omnino jacuit ejus haerefis, ad quam radicitusex- 
tirpandam totus incubuit S*ft[orbertiis Prxmoa- 
ftratenfis Ordinis Clariflimus Inftitutor, qui facri$ 
fuis concionibus adeo profecitj ut omnes fere, 
quos ilia peftis infecerat, ad fidem Catholicam re* 
duxerit y eofque corde vehementer compunitos ad 
finceram compulerit poenitentiam. 

Aliam haerefim circa annum MCXXXVIII. 111^ 
Italia fpargere cocpit +4rnddus Brixienfis , difcipu- 

lus 



5IO H I $ T O R I A 

lus quondam Petri idbaclardi, egregius divini vcr- 
bi concionator , fed nimis audax ac temerarius. 
Dum enim Romx in luxum & divitias Sacerdotiun 
& Cardinalium nimium afpcre & intempeftive in- 
vehitur , eorum mores palam & audacius carpit, 
vivendique rationem perftringit ac infe&atur 9 hae- 
rcfeos nomine apud Pontificcm Maximum accufa- 
tur. Mores & errorcs iftius hseretici ^frnaldi Bri- 
xienfis accurate dcfcribit Otto Fripngenjis Scriptor 
coaevus lib. i. DC Geftis Friderici I. cap.ao. his vcr- 
bis: ^irnaldus ifle ex Italia Civitate Brixia oriundus, 
cjufdem Ecclefia Clericus ac tantum Lettor ordinarius 
Tetrum idbaelardwn olim praceptorem habuerat* vir 
quidem nature non hebetis , plus tanten verborunL* 
froftuvio, qudm fententiarurn pqndere copiofus , fingu* 
laritatis amator , novitatis cupidus , cujufmodi borni- 
num ingenia ad fabricandas haerffes , fchifmatumque 
ferturbationes font prona . Is tiftudio e Galliis in Ita- 
liam revertens , rdigiofum habitum , qua ampliut 
decipere pojjetjndttit ; omnia lacerans , omnia rodens, 
nemini parcens, Clericorum ac Epifcoporum derogator* 
Monac bornm perfecutor , Laicis tantum adulans . Di- 
cebat cnint , nee Clericos proprietatem , nee Epifcopos 
Regalia) nee Monacbos poffefjiones habentes aliqua ra- 
tionepoffe falvari , cunEtaque h&c Principis effe &gt; ab 
ejufque beneficentia in vfum Laicorum cedere oportt- 
re . Prater h#c, de Sacramento ^/lltaris , de Jiaptifino 
parvuloruin non fane diciturfenfijje . His , aliifquc^ 
Modis , quos longum eft enumerare , dum Brixienfem 
Ecclefiam conturbaret 3 Laicifque illius terra prurien- 
Us erga dentm aures babentibus Ecclefiafticas expo- 
neret paginas &gt;in magno Concilio Pgm&fub Innocentio 
Papa bakitO) ab ppi/copo illius Civitatis, virifque re- 

ligio- 



EcCiESIASTICA. 5H 

giofts ac cufatur . Rgmanus ergo Pontifex &gt; ne perni- 
ofum dogma ad plures ferperet &gt; imponendum viro 
lentium decernit ,ficqite fattum eft . It a homo ille de 
aliafugiens ad Tranfalpinafe contulit ibique in Op- 
.do idlemania Turego officium Dpfloris affumensper* 
iciofum fogma aliquot diebus feminavit . Damnatus 
aque *4rnaldus Brixienfis Komam ? Jtaliamque 
itefcrens, |n Galliam primum, dein in Germaniam 
fe recepitj& aliquandiii apud Hermannum de*/tr- 
wa Epifcppum Cpnftantienfem commorafus eft. 
^uod ubi pefciviiret S.Bernardus, ftatim ad illum^ 
pifcopum Jitteras dedit, rogavitque ut hunc hac- 
Jticum jam ex Gallia & Italia pulfum fugatum- 
ue, apud fe , aut in Dioecefi fua delitcfcere npii-&gt; 
ateretur . Scripfit etiam idem S.Bernardus ad Gui- 
onem Cardinalem & Legatum Apoftolicum,eum- 
ue mouuit y ut fibi caveret ab ^trpaldo de Brixia^ 
ufque consortium vitaret ; ^frnaldus de Brixia 
inquit S ? Bernardus ea in epiftoJa , qusc eft prdi- 
e cxcyi.) cujus conyerfatio mel & dottrina vene- 
^w, cm caput columbtc , cauda Scorpionis eft , quern 
rixia evomuit , J^oma exhorruit &gt; Francia repulit, 
ermaftia flbominatur&gt; Italia non vult recipere&gt;fertur 
Je vobifcufn ; vidtte , qu#fo , ne vefira auttoritattLj 
.us noceat P Nam cum & artem babeat , & volttnta- 
m nocendi &gt; f^ accefferit favor vefter , erit funiculus 
*pleX)qui difficile Tumpitur 3 fupra modum,ut vereor, 
iciturus &c. Npn foliim errores contra fidem-j 
ocuit *4r$aldus de Brixia , fed etiam , ut in fupc- 
ori CpJIoquio obferyayimus , facem feditionis 
oma? apcen^it fub Lucia II. & Eugenia III. fuitque 
aput fa&ipnis *Amaldiftarum , qui reftaurandum 
apitoliiun , r?youndam diguitatcm Sei&gt;atoriam, 

refor- 



. 



5ia HISTORIA 

reformandutn Equeftrem Ordinem, nihil in difpo 
iitione Urbis Romae ad Sumtnum Pontificetn fpe- 
darc , fed ipfi Ecclefiafticum judicium fatis fuper 
que fufficere debere , palam , ac perfrida? frontis 
audacia aflerebant . Tot tumultus Roma: excicavii 
hsec lArnaldiftantm fadio , & in tantiim invaluit , ui 
non folum nobilium Romanorum, & Cardinaliurr 
diruerentur domus, & fplendidaPalatia folo a^qua- 
rcntur , verum etiam Cardinales allqui d furentcj 
plebecula ab i&Oidrnaldo Brixienfi delusa inhone- 
fte tradarentur , & in feditione vulnerarenmr/icut 
refert Otto Frifingenfis Iib.2. de Geftis Frideriei Inv 
peratoris cap.2o. Tot fcelera non diuimpune tulii 
^frnaldusBrixienfis peftifergillius feditionis fignifep, 
Nam cii novas anno MCLv.turbas Romx cieret, jut 
fu Frideriei Imperatoris captus , a Petra Urbis Ro 
mas Prgfedo ad rogfi damnatus eit,ejusque cineres 
in Tyherim projedi,cujus rei meminit GuntheruslA* 
gurinus ejusde teporis Poeca cUrilfirauf, ita caneqs 
+4fpenfusque Cruci,flam?naque cremante folutus 
In cineres &gt; Tyberine tnas eft ffarfas in undas . 
Neftolida plebis, quern fecerat imfrobus error t 
Martyris offa novo Cineresque foveret honore . 

D, De Abbate ^oacbimo^qui duodecimo Ec- 
clefiae feculo magnum (ibi in Italia peperit nornen, 
nuperrime viri eruditi baud parum inter fc alter- 
cabantur , & in varias de illo abibant fententias . 
Quidam hunc Abbacem , Sandum , Dodorem ap- 
primeCatholicum, acProphetam cflc ilicebant. 
Alii eum illuforem , hypocritam , Pfcudo-Prophe- 
tam, & hsereticum fuifle palani contendebant * Tc 
igitiir impense rogo &gt; ut hacc tria dubia breviter ifl 
praifcutia difcutere non graveris Piimo, an reve- 

ri 



ECCLESIASTICAL 513 

Abbas ^oacbiwns faerit hsereticus , necne ? Se- 
undo , an verus fuerit Propheta , vel illufor ? De- 
ique , an pie" , & in gremio Ecclefix Catholics 
bierit ? 

M. Priusquam tribus a te propofitis dubiis 
aciam fatis, obfervare inprimisdebes, Joacbimum 
&gt;rdinis Ciftercienfis , Abbatem Ccenobii Florenfis 
n Calabria, libellum evulgaflfe contra Petrum Lom- 
ardum Magiftrum fententiarum, eumque hserefeos 
opotifiimum nomine infimulafle , quod inter ce- 

icra fua dogmata, de imitate , five eflentia Trinita- 
is verba faciens dixiflet , quod qu&dam fumma res 
ti &gt; Pater, Filius , & Spiritus Scinius&gt; & ilia nan eft 

&gt; enerans, nequegenita, neque precedent Contra ve- 
6 Abbas ^oachimus opponebat , quod Petrus Lom- 
ardus noa Trinitatem in Deo , fed Quaternitaternj* 
dftrueret , tres videlicet Perfonas , & illam com- 
lunern Eiieutiam quafi quartam, manifefte prote- 
tansj quod nulla res e/i&gt; qua fit Pater, Filius^ & Spi- 

r jtMs Santtus, nee fubftantia, nee ejftntia, nee 
uamvis tainen concederet Abbas ^oac 
&gt;ater , : Filius , & Spiritus Sanftus funt una eifen- 
ia, una fubftantia, una natura . Hanc autem afler- 

i ionem fuain , tefte Matthao Parifio in Hiftoria An- 
;iicana ad annum MCLXXIX* his rationibus , & au- 
horitatibus confirmabat Joacbinws Abbas : Tres 
Imt, inquiebat, qui (cftimonium font in C&lt;s(o, Pater 9 

jj ^erbum , & Spiritus Sqnffas , & hi tres unumfunt . 

qui teftimonium dant in terra , Spiritus 
Scfanguis: Et hi tres unum font . Item , &lt;volo 
Pater, utjint unum in nobi$,ficut & nos unumfumus. 

\ I* quibus Scripture Sacra: teftimoniis^inquit Mat- 

in Hift. Anglic, cpjligere^c palam in- 

K k nuerc 




nuere videbatur Abbas Joacbiwitsfe in Deo admits 
jere unitateoi non veram & prpprjam , fed quaff 
colle&ivam & fuiulitiidinariam , npn fecus ac ami* 
ti hpmines dicuntur pnu$ Populus , & mulpi fideles 
unaEccJefia. H#c alcercatio inter difcipulps Pe- 
m Lombard!, & Abatis Joachim ghfcens ^ indeci* 
ia reinaaiic 4 ternppribus *Alexandri HI. bummi 
Ppnciiicis , ufcjue ad innocentiuw ILL qui in Conci- 
Jio Lateranenli IV. celebrato annoMcc^v* J-ibellum 
Abbatis ^oacbimi contra Petrum Lombarfarn dam- 
nayit , x hac pprrp damnatipne facl^ in Cpncilio 
generali apnniilli pccafionem fumunt notarn haere- 
ieps inurendi Abbati ^oacbimo , fed injufte & per- 
peram ? Nam primp, quamvis in IV. Concilio Ge- 
ncrali Lateraneni] libellus , quern edidic Abbas 
Joacbimus contra Magiftruni Petrum Lombardunu 
4e unicate, feii eflentia Trinitacis , profcrjptus fue* 
rit, inde tamen colligi non debet , eum fuiilc hre- 
ticuni y cjuiacernllime conftac 3 eum dupbus annis 
ante morcein omnia fcripta fua Apoitolicx Sedis 
judicip approbaqda yel corrigenda fubjeciflc^ ut li- 
quidp patet ex eju prpteftatipne , quam ante pbi- 
turn edidic , & quam refert Francifcus Pegna Com- 
jnent.i. in priman) par^eni Direttorii InquififQrHWLj 
NicolaiEymericitidciiic etiam fatetur S.Tbowas Opu- 
fcul.i4.ubi Abbatem ^oafhimum erraife quidem af- 
ferit,eum taipen errori pertinaciter adhflifle negatj 
qui a inquit AngelicusDodor,^f^^ Joachimus tdpo- 
Jtolica Stdis jiidiciojcriptafiiafubjecit. Praeterea, Ho* 
nor ins 111. Sum m us Pontiifex duabus Epitloli$,qux a 
Jacobo Grtfco Florenfi Monacho 3 & Abbatis Joa- 
chimiVitx Seriptore cap, 5. referuntur , diftride 

vctuic 9 ne quis Abbati ^oachimo &gt; autFlorenfi Or- 

dini 3 







ECCLESIASTICA* 515 

ini, quern fundaverat ille Abbas , detraheret pro- 
I ter libellum Abbatis ^oacbimi in Concilio Late- 
inenfi IV, damnatum , Prior HonoriilH. Epifto- 
direfta eft ad I qcanenfium Epifcopum , eiquo 
cipit Suinrnus Pontifex, ut tain Abbatenijquatn 
onachos Ordinis Florenfis de crimine haereticae 
avicatis inf amare npn pr^efumat , nee a fuis in- 
oiari permittat: FraternitatitH& , inquicHono- 
is III. per idpvflolica fcripta mandamus atquepra- 
timus 3 quatenus fratresfupradifitiOrdinisfuper h#- 
ft os Crimine, nee ipfe inf am are pr&lt;cfumas ; nee dfub- 
;tis tuis permittas , &lt;ud aliquatenAs dijjimules infa- 
wi , In altera yeroEpiftola, quam idem Sum- 
us Pontifex Cufentino Archiepifcopo, & Epifco- 
&gt; Bifiniacenfi dedit ; aflerit, cum, qui faluti bo- 
\num invidet , occafione ejusdern libelJi a Synodo 
enerali Lateranenfi damnati 9 nonnullos tatn Cle 
ws , quam Laicos , Pnelatos y & fubditos concitare 
[versus Ordinem JFIorenfem , qui ab Abbate Joa- 
imo fuit fundatus , exprobrando quod idem *Abbas, 
i Pater & in/litutor fuit Ordinis eorumdewL* , 
ireticus ab Ecclefia Dei habetur . Procter quod noti 
liim fimplices lattis participes a confortio ejusdcm* 
dinis avertunt 9 fed etiam fortes , qui uti cibofolido 
dicer unt , & ad difcretionem boni & mali exercita- 
s pro confuetudine babent fenfus s circa Inftituta Or- 
nis tjqsdem incipiunt fluttuare &lt;grc. Fraternitati ve- 
w per idpo/lolica fcripta mandamus , quatenus per 
tarn Calabriam faciatis publics enuntiari y quiafxiffe 
irum Catholicum reputamus , Sanft&fidei Orthodox^ 
ftatorem &c. A&lt;lhxc &gt; accedit teftimonium Inno- 
i HI. Pontificis Maximi &gt; qui in Epiitola 9p a 
. data anno MCCXI. Abbatis yoacbimi demor- 

Kk a ti 



5i&lt;? H .1 f T o n i A 

tui honorabilem menticmem facit . Teftatur etiatn 
+dlbericus Monachus mum Fontium in Chronico 
ad annum MCCI. quod Innocentius 111. vitant religion 
fam lAbbatis ^oachimi &gt; worum infliti4tionem&gt; & era* 
ditioncm non improbavit , fed apprabando commenda* 
yit * Plura ad vindicandum ab haerefi Abbatem_* 
^oacbimum legi poffunt apud Papebrocbium ad 
diem xxix. tnenfis Maii in Commencario pr? vio ad 
Vitam Abbatis ^oachimi , ubi etiam omaia &gt; qua: 
Cardinalis Baronius contra praedi&um At&gt;batenu 
fcripfit, noii aliter folvit r quam optando, ut ad An- 
nales Ecclefiaiticos profequendos ulterius vita & 
ocium Bar onto fuffeciflent : vix etiam, inquit , dubi* 
tamus , quin profua ingenuitate emolliijjet fententitf 
frtfcipitattf rigorem ; ut enirn turn ex ipfo Concilii de- 
creto 9 turn ex Pontificum confeqttentium Bullis cogno* 
viffct , unicum dumtaxat , quifub nomine Joachim fe* 
rebatur , libellum fuiffe damnatum , idque citra prati- 
tulati *Auloris notam ; it a fortaffis etiam ad ipfam 
*4pocalypftos Expojltionem legendam aliquandQ appli* 
cuijjet animurn , agnoviffetque, quamfalfis prtfjudiciif 
plerique tjtis accujatores nltuntur . 

Circd alccruin dubium , an videlicet Abbas 
&lt;Jaacbimi4s verus fuerit Propheta, an illufor ? noa 
convenit etiam inter Hiftoricos . Kggcrius Hove* 
denus in Annal. Anglorum parte pofteriori adan-? 
num MCXC. quo defcribit Colloquium Abbatis 
cbimi cum l\ichardo Anglorum liege in Sicilia 
bitum , ipfum , ut Pfeudo-Prophetam 3 infedatur * 
Idemque de Abbate ^oachimo fert judicium Baro- 
wius . Ac Abbatem *foachimum varia fpiritu pro-? 
phetico prsenunciafle , quae poftea evenere , certis 



ejut 



ECC LESI ASTICA* 517 

jufque vaticinia vindicavic Gregorius de Laude, few 
It Laura Qrdinis Ciftercienfis, Abbas Sagiturieniits 
:nlibro,cui titulus eft 2 Beati ^oannis^Joacbimi^b^ 
iatis ^Apologetics &gt; five Mirabilium veritas defenfa** 
&gt;dita Neapoli anno MDLx.Oiiendunt tamen Manri- 
:us & Pafebrocbius , nonnullos eidem Abbari *Jox* 
:bimo aliquas fiditias prorsiis & inanes prsedidio* 
ics adfcripfifle , quarum nugacitas in cauia fuit cue 
ufpenti haeferint viri eciarn iapientiffimi , quo loco 
ciiicet habercnt *}oachimum , vel quid de fpiritu il- 
ius ftatuerent ? Plura dc Prophetic Dono Abbati 
Joacbimo conceflb legcfis apud Manricum in Anna- 
ibus Ciller. Tomo i. & 2. & apud Papebrocbium 
a Adis SS. Bollandianis ad diem xxix. menfis 
vlaii, quo Vitarn Abbatis ^oa^bimi Notis illu* 
travit* 

Poftremo &gt; Abbatem yoacbitnumpie & fand^ 
&gt;biifse , atqaepoft mortem miracuiis ciaruifse te- 
tantur Scriptores probatiffims fidei * Lucas Ar* 
:hiepifcopus Cufentinus in Gaiabria citeriorij qui 
Abbacis Joathimi Scriba farrtiliaris fuit j refert , uc 
ridere eft apud Papebrocbium loco mox a me lau* 
tato, fe miniftralse Abbati ^oachimo celebrant! 
vlifsa, & ejus pietatem else miratum&gt;cum nonnun- 
juam ilium lachrymantem viderit tam in celebra-* 
ione Mifsas , quam dum in ea Pafjio Dominica lege- 
etur* Varia etiam habet idem Scriptor de Abba- 
is Joacbimi vigiliis, fobrietate , caftitate 3 conltan-* 
ia in oratione , & jejunii rigore ; tertaturque ejus 
neritis folutam fibi fuifse linguam , depulfam fc- 
&gt;nm,& reprefsam intempeftivi potus appetentiam* 
i^uanto vero honore Abbas Joacbimus poft mor- 

cuhus fuerit , ex eo anaxime liquet , quod i 



5i8 HISTORIA 

loco, ubi mortuus , & primum humatus fuit , arse* 
runt alias lampades, & Ccenobii Florcnfis Monach 
fingulari venerationc profecuti fuerint novum eju&lt; 
fepulchrum, ad quod, auxilii obtinendi causa, tun 
energumenos , turn alio quocumque morbo labo 
rantes accedcre folitos efle,& curan jpluribus exem 
plis demonftrant mox citati Audores . Abbate * 
etiam & Monachi Ordinis Florenfis ab Abbate *joa 
cbimo inilituti unutn exfuisannoMcccxLvi.Romarn 
miferunt, qui a Summo Pontificepeteret, Epifco 
pos delegari, qui inquirerent de miraculisjin vita, j 
& poft mortem a *f*ackimo patratis . jacobus CTA 
cus Monachus Florenfis^ Patria Ca!^ber,Vicam At 
bacis *foachimi ex variis monumcntis collegit , i 
Gregorius de Laude,ku de Laura Ordinis Ciftercici 
fis ejus Apologiam edidit &gt; aitque eum anno millc 
fimo duccntefimo fecundo ad Coeleftem Parriam. 
migrafle, ac inulta a fe confcripta reliquiiTe Opera 
quse nos in Colloquio quinto in Hiftoriam hujt 
fasculi duodecimi commodiiis recenfebimus * 

D- TexuiftineCataloguni omniumHgrefurr 
quae duodecimo fasculd Ecclefiam exagitarunt ? 

M. Abfolvi quidem Hiftoriam omnium Hs 
refum , qug duodecimo Ecclefiam ff culo pullularun 
ei tamen noil absreerit in prsefentia addere tr( 
cclebres Controverfias &gt; qujd eodem feculo in Ga 
liis inter Theologos fucrunt agitate * Prima Co 
troverfia circa annum MCLXXV- mover! & ventila 
cccpit de validitate Baptism! , qui aLaicisconf 
rebatur . Invaluerat enim in Galliis hsec confueti 
do , ut Laid , abfente Sacerdote , bapmantes , ha 
tantum verba pronunciarent : In nomine Patris 9 ( 
Filii, & Spiritus Santti, omiflls illis a quxprxmit 



ECCLESIASTICA* 5l9 

it olent : Ego te baptizo * Quaefitum igitur eft &gt; aru* 
1 ^eri ita baptizatij rebaptizandi eflent j neCne ? 
Pontius Claromontanus Epifcopus confuluit fuper 
lac re Mauricium Epifcopum Parifienfem &gt; & Ste- 
iihaitunt, qui fuit poftea Tornacenfis Epifcopus* Re- 
pondit Mauritius , Baptismum nortvalere* difia 
Daptizantei profefantur ha?c verba : Ego te baptizo * 
Contra vero Stepbaus pr^dida verb,a : Ego te bap* 
;tizo , fummo quidem honore , & fingulari teve- 
.rentia ^ utpotd ab Ecclefia inftituta ^ efle fufcipieti- 
da non negavit j at ilia ad Sacraaietiti Baptismi 
.fubftantiam non reqtiiri j nee effe neceflaria refcri^ 
pfit * Epiftolas Pontii Claromontani EpiYcopi j 
Mauricii Parifienfis Antiftitis 4 & Stepbani Torna 
cenfis itltegras exhibet Egaffius BuUtts Tonioa* Hi- 
florid Univerfitatis Parilienfis pag.4u* Cseteriim* 

/ 
hanc Controverfiam eodem feculo duodecimo de- 

finivit SummusPontifex Alexander ILL Extra d^J 
baptismo &gt; & ejus effeElu cap. fi quit j ubi fie loqui 
tur : Si quit puerum ttr in aqua, merferit in nomine 
Patrif &gt; & Filii, & Spiritus Santti idmen, & non di~ 
xerit : Ego te baptiZo* piter non eft baptizattts . Earn- 
dem definitionem publicavit anno MDCXC* ^lexan^ 
der Papa VLIL quippe qui hanc propofitionem in 
ter alias damnavit t Valuit aliquando Baptifmus fab 
hac forma collates in nomine Patris&gt; &filii&gt;& Spiri* 
tus Sanfli ^tmen , prdtermiffis illis &gt; Ego tt baptizo . 
Quamvis ergo duodecimo Ecclefiae feculo nonnulli 
Celebres Theologi P^irifienfeS falv^ & inculpata 
fide propugnaverint , valere Baptisma collatum 
nomine Patris &gt; & Filii , & Spiritus Sanfti 
praetermiffis his verbis : Ego te baptizo * ut 

Gafptnm ^ueninum in Commentano Hi* 

Kk 4 fio- 



52O H I S T O R I A 

ftorico-Dogmatico de Sacramentis , TraSatu do 
Baptifmo, attamen poft definitionem ^Icxandri ILL 
haec opinio ab omnibus Theologis explofa eit . 

Altera Controverfia duodecimo fsculo , hoc 
eft , circa annum MCLXXV. in Scholis Pariiienfibus 
agitata eft , an videlicet Beata Virgo in corpore af- 
fumpta effetin Cglum ? affirmabant cam cum cor 
pore in Ccelum atfumptam duo inter cseteros egre- 
gii &gt; tlluftresque Scholares , quibus vulgo ab aiiis 
diderii , & fubfannationis loco objiciebatur , quod 
Beata Virgo non fuiffet in corpore in Coelum af- 
fumpta . Quod diderium illis adeo difplicuit , ut, 
/eorfim fadis ad Sandos ^oannem Maftifl&Sc &lt;Jo*n- 
nem Evangeliftam precibus,poftularint, id certo iibi 
revelari, ne deinceps cavillis exponerentur. Eorum 
ver6 opinio confirmata eft miraculo . Nam eorum 
alter, quiimberbiseratjfubitobarbacus evafit, al 
ter vero 3 qui calvus , crinitus apparuit . Hoc 
dum hiftoricum narrat nofter Thomas Cantipr 
fis lib.2. de lAfibus cap.2&gt; & ex eo Cafar Egaffius 
Tomo 2. Hillorias Univerfitatis Parilienfis 
Sed ututfitdehoc infigni prodigio 5 cer- 
te negari non potett, fententiam illorum , qui xi i. 
f^culo docebant , Majrix Virginis corpus &gt; quod in 
tern s nullibi reperitur , in Coslum , una cum ejus 
animafuifle affumptum a perantiquam effe , &: IITL&gt; 
Ecclefia Catholica magis receptam^quandoquidem 
Patres Concilii Moguntini celebrati an. DCCCXII i. 
& Carolus Magnus Imperaror in fuis Capjcularibus 
Aflumptionem Beatse Marine Virginis in Feftorutn 
Catalogum rctulerint . Petrus etiarn Blefenfis, qui 
duodecimo Ecclefi^ feculo florebat , Sermoneig* 
base habet : bodit verifimile eft&gt; quod Beata Virgo & 

ani* 



ECCLESIASTICA. 

mini A btatitudinem , & corporis glofificationent ade- 
rta efi, quod ne cni prorsus &lt;veniat in di^bium, aufori- 
atibtts aftmimus&gt;opmando tamen&gt;non ajjerendo. Qua- 
?ropter, fi quisBeatam Mariain Virginem in ci&gt;r- 
&gt;ore & anirna fuifle in Coelum aflumptam jam ne- 
jare , aut in dubium rcvocarc auderet , ad minus 
: iimnue temeritatis nota eflec afficiendus , quippe 
qui a communi, & jampridem in EcclefiaCatholi- 
;a opinions recepta dcfcifceret.Sed de Fc/ioAflum- 
^tionis Beatas Mariae Virginis , ficut & de aliis iiu&gt; 
-yus honorcm ab Ecclefia inftitutis plura legefis 
ipud Baronium in Notis ad Martyrologium Ronia- 
Thomaffinum in Tradatibus hiftoricis de Ft- 
, & Tilkmontium in Comnicncariis ad Hiftoriani 
iEcciefiafticam , torn, j.pag-495, & pluribus aliis 
proxime fequentibus . 

Deniquc , feculo Ecclefi^ duodecimo , feu 
inno MCJLXXXVIII, cxpta eft in Galliis dilputari 
^uasftio de converiione aqua: , quae calici ante con- 
fecrationem infunditur , an fcilicet aqua non fecus 
ac vinum, immediate per verba confecrationis 
convertatur in fangninem Chrifti ? vel potius aa 
aqua immediate convertatur in vinum ? vel an ma- 
neat mixta fpeciebas vini aqu fubftatia poft pro- 
lata confecrationis verba ? Delata eft hsec contro* 
verfia j ad Gaufridum Monachum CJarsevallenfeni, 
& olim S. Bernardi Secretarium % qui Henricuml 
Cardinalem Albanenfem hoc anno in Gallia Sedis 
Apoftolicx Legatum confuluit litteris, quas iaJ 
fuis Annalibus ad annum MCLXXXVIII. recitat Ba~ 
ronius, &quibush#c verba ipfe fubjungit: Quid 
autem refcripferit ad pctitam confultationem Cardi- 
nalis Epifcopus ^ilbanenfa, non invcnimtH j fed aliud 

refer i 



521 H I S T O R 1 A 

refcribere non potuiffe certum efl , quam quod credi- 
dit &gt; & cuftodivit femper Santta fymanz Ecclefia , 
nimirum aquam fimul & vinum tranfubfictntiari in* 
fanguinem Cbrijli , Qiiibus verbis eruditiilimus il- 
Je Cardinalis aperte innuit, fententiam eorurn-*, 
qui aflferunt,aquam calici infufam immediate non 
in vinum,fed in fanguinem Chrifti convert!, efie 
orrmino confentaneam perpetuo totius Ecclefiac 
fenfut , contra quern opinari , vel muffitafe nemi- 
ni licet. Verum, ut Obiter dicam, Cardinal! Ba- 
row/ohac in re non aflenticiir fchola Thomiftica , 
qua: port S. Thomam 3* p- quxft. 75. Art* 8* con- 
ftanter docet 3 aquam calici infufam immediate 
converti in vinum , & mediante vino 3 quod fola 
eft aChrifto prsefcripta confecrandi calicis mate- 
riaj tranfire in fanguinem Chrifti. Hanc fcntcn* 
riam probat Dodor Angelicus audoritare Innocen- 
til III* Pontificis Maximi, qui coniultus a ^Joanne 
Archiepifcopo Lugdunenfi , an aqua cum viao 
tranfubftantietur in fanguinem ChrifH ? celebrem 
illam edidit Decretalem de celebratione Milfarum, 
ubi cap. vi- Cum Martha , tres fuper hac quseftio- 
ne refert fententias, quarum fecundam , quse ilr 
lotuin eft, qui tenent 5 quod aqua cum vino tran* 
fubflantiatur in fanguinem , cum in vinum tranfeat 
mixta &lt;vino&gt; probabiliorem efTe judicat. Scio, ali- 
quos efle modernos Scriptores, pra^fertim o^gidi^ 
um de Conincf^Soc. Jefu Tomo I* dff Sacramentis 
quaeft. 74* Art. 8. & Manricumin Annalibus Ci- 
ftercienfibus &gt; qui Earonii opinioni adftipulantes 
refpondent, bimembrem fuifle illam fefctindam fen 
tentiam t quam probabiliorem efle dicit Innocen- 
tins HI. Primunv illius fentencias mcmbrum eft, 

quod 



ECCLESIASTIC A. 523 

aqua cum vino tranfubflwtietur in fanguinem 
"brijii y iliudque ab Innocentio III. fuifle approba- 
rumultro fatentur. Alterum iftius fententias mem- 
brumeft, quod aqua in vinum tran/eat wixtavino, 
& iftud ab Innocentio HI* non fuifle approbatuni-j 
pertendunr. Sedhoc merum effugium eft, quod 
ipfemet Innocent ins 111. lib. 4. Myfteriorum Mijfe 
cap. 30. occupavit. Ibi enim eamdem verfans qu#- 
ftioneittj haec habet : Quibufdam verb non abfurdum 
videtur &gt; quod aqua cum vinotranfitinfanguinenu, 
ea videlichratione, quod aqua per admixtionem tran- 
fit in vinum , & vinum per confecrati&netn tranfit in 
fanguinem * Quis enim ambigat , aquam in vinum 
tranfire &gt; cum multo vino modicum infunditur aqu& ? 
Hinc eft, quod Concilium Flofentinum modicijfi- 
mam vino imponi aquam imperac^ non alia cer- 
te ratione, nifi quia earn prius in vinum tranfmu- 
tari oportet&gt; ficut liquido exponit Pontificale Ro- 
manum i. Part. Trad.io.cap. 2. his verbis: *4qua&gt; 
qu# in calice vino admifcetur, debet effe in modica 
quantitate, quia earn in vinum converti oportet* Noa 
video igitur, qua ratiorte Cardinalis Baronius po- 
tuerit aiTerere, Satidani Rortianam Ecclefiam fem- 
pei: credidifle &gt; aquam fimul & vinum tranfubftan- 
tiari Jn fanguinem ChrilH , cum fententiae S. Tho 
mas de immediata converfione aqua: in vinam_* 
Scriptores Ecclefiattici aperte fuffragentur , ficuc 
diferte ceftatur Catechifmus Concilii Tridentini 
Titul &gt; de Euchariftia his verbis: Ecclefiaflicorum 
Scriptorum jententia&gt;& judicio &gt; aqua ilia in vinum 
convertitur . Baronius ad annum MCXCII. refert in- 
figne miraculum &gt; quod in Slavorum Hiftoria le- 
gitur . Cum enim pudl* io pvubu Thuringix 






52,4 H I S T Q R I A 

asgrotante , Sacerdos poft datum ei ex more viati 
cum , ablutionem digitorum faciens in calice vi- 
treo, ut illam aquam puellae bibendam traderet* 
infcienter particulam fandifliiiKc Euchariftia: in 
earn excufliflet , confeftim tota aqua mutata eft ia 
fanguinem , & particula formam accipiens di- 
gituli verfa eft in cruentam carnem. Hoc fad:o 
narratOj concludit Baroniusi Hac de tranfubjlantia- 
tione aqua in fanguinem Cbrifti , per comwixtionem 
Chrifti Carports divinitiis fatta: quod femper fieri in 
vino , ciim commixtio intercederet , ,Antiquitas exi- 
fiimwvit. Vult itaque Baronius, vinum abfque ver- 
tis confecrationi;s, fed folo taftu hoftise confecra- 
tx &gt; pofle confecrari , hancque ait perantiquam-* 
cffe Ecclefiae dodrinam. Verting hanc Baronii fen* 
tentiam nee antiquitate, nee veritate niti, mani- 
fefte x demonftrat Mabillonius Tom. 2. Mufei Ita* 
lici Comment, in Ordinem Romanum pag. 89. & 
feqq. At enim , praeterquamquod in primis o&o 
feculis nulla hujufce opinationis apparent vefti- 
gia, fedpotiiis concors fit & unanimis fanctorum 
Patrum fententia , veram utriufque fpeciei confe* 
crationem non nifi verbis Chrifti Domini a Sacer* 
dote prolatis perfici pofle ; in fubfequentibus Cx+ 
culis&gt;quo tempore apudnonnuJlosh.ee opinio , 
quam tuetur Baronius , invalefcere caspit , multi 
Auftores, iiquc eraviflimi 3 in contrariam abierunt 
fententiarn, quorum teftimonia ibidem laudat Ma- 
billonius. Pr^terea, fi vinum abfque verbis con* 
fecrationis , fed folo ta&u ho&ix confecratae pof- 
fct confecrari 9 ut ceniet Baronius 5 fequeretur 
primo, quod in die Parafceves mutaretur vinum-* 
in fanguinem Chrifti per folum conta&um hoftias 

confe-* 



ECCLESIA SIICA* 

:onfecrata?, quod tamen aperte negant Guilldmus 
lurandus inlibrofexto Ratioaalis cap. 7 5 . & ^a- 
obtis dyitriaco in Hiftoria Occident, cap. 3 8. ubi 
habet : tnentiuntur trgh qui dicunt &gt; quod in di? 
trafteves corpus Cbrifti ex contattu mutat vinum, 
n fanguinem. Illo enim die corpus , fed non fanguis 
umitur . Sequeretur fecundo , non foiiim Diaco- 
103 , fed & Laicos, quibus antiquitiis , fasviento 
&gt;erfecution^ , ad Communionem domefticam ho- 
ias confeeratas domum afportare licebat^ verum 
hrifti fangutnem confecrare potuifle , ernitten- 
o videlicet in vinum Hoftiam confecracanui . 
fi femel admitcatur , ruit pcofedo potilli- 
argumentum , quo olim S. Hieronymus refel- 
ebac Diaconos, qui fe fe efferebant iupra Pre^- 
jbyceros , ad quorum preces Chrifll corpus , fauguif* 
ue conficitur . Haec & alia id genus gravia mo- 
ad confutandam Cardinalis Baronii fca- 
:entiam de Confecratione vini per folum hofti&gt; 
:onfecrata: concadum ^dducit Mabillonius loco 
nox a me citato , ex quibus tandein concludit 
iociifllmus ille Scriptor , valide hinc refelli ar-* 
gutationem hsereticorum , qui ex comniixtkme-* 
particular confecrats cum vino baud coniecrato 
communionem fub altera fpecie fuppleri contea- 
dunt, Sed fatis hadeniis diximus de H^reiibus , 
quse fxculo Ecclefise duodecimo eruperuat ^ neg 
non de tribus Controverfiis , quas eodem iaeci;lo 
inter Theologos magno animorum xftu fuerunf 
QalUs agitate f 



COL- 



52,6 HlSTORIA 

COLLOQUIUM IV. 

De Concilih c%m Generalibus , t&m Natio- 
walibus , qu# duodecimo Ecclefitf J&lt;ecuh 
five ad damnandas exorfas htrefes , jive 
ad componendas enatas controwrjias , &gt; 
collapfam rcftaurandam Ecclefi& Dljclpli* 
nam varm in kch fucrunt cckbrata. 



D. T T T omnia tarn Oecumenica, quam 

\^J nalia Concilia, quae duodecimo cclefi 
feculo diverfis in locis fuerunt convocata , di- 
fcrete ac diftinde percurranaus , ea fie in ordi- 
netn redigere debes , ut prinio loco reponas Con 
cilia Oecumenica , fi quae eo fseculo congregate 
fuerunt; dein&gt; percenfeas Concilia Nationally, 
qua? in Italia, Gallia , Germania, Aiiglia, & 
Hifpania habita funt , atque omnia . qux in his 
Conciliis turn ad profcribendas Hxrefes , turn ad 
fppiendas obortas id temporis controverfias , & 
ad fenciendam Ecclefias Difciplinam fandiffimis 
Lcgiibus ttatuta funt, fummatim perftringas . In_ 
primis igitur fcire velim , an duodecimo Eccle- 
fix faeculp fuerjint celebrata Concilia Qecumeni- 
ca, &quaeinhis geiia acdefinita fint ? 

M. Tria Concilia Generalia duodecimo Ec- 
clefise faeculo Romx habita fiwt, videlicet Latera* 
nenfe primum, quod inter Concilia Oecumenica 
e(t ordine nonum; Lateranienfe fecundum , quod 
eil ordine decimum, & Lateranenfe fertium, quod 

ia le- 



ECCLESIASTIC A. 517 

ferie ConciliorumGeneralium undecimum nu- 
eratur. Ditta funt autem tria ifta Concilia-* 
iteranenfia a Joco, in quo fuerunt celebrata , ni- 
iriim a Baiilica Lateranenfi . Calli/tus II. Ponti- 
x Maximum Concilium Lateranenfe Generalo 
inium cpnvocavit anno MCXXIII. non vero , uc 
lerit Baronius , anno MCXXII. Falco enim Audor 

#uus in Chronico , Simeon Dunelwtnfi* in Hi* 
oria , lAnfelmus Gemblacenfts , aliique paffim_j 
:riptores, qui hoc fascplo vixerunt, diferte tsftan- 
;ir, Concilium Lateranenfe Generate primunu&gt; 
Calliflo H. fuifle conypcatum anno MCXXIII. Hinc 
abriel CoflartiusSQQ.jeia Toiino X. Conciliprutn 
4nc Baronii, & Binii errorem circa annum ccle- 
ratipnis hujufpe Coacilii correxit , illudque , fe- 
an^um peritiprum calculutn, anno MCXXII i. in- 
idium eije demonttrat, Trecentos , aut amplius 
pifcppos Concilio Laceraneafi Generali primo 
ifuiflc aflerunt Nangiusin Chrpnico, & diu ante 
im Sugerius Abbas Sandionyiianus , qui huic 
ioncilio interfuit, in vita Ludovici VL Fraacorum 
egis his verbis: *4 Domino Papa Calli/io&gt; & fota 
uria honorifice valde recepti per fix menfes , cum 
Dud eum demorando magno Concilio trecentorum aut 
mpliiis Epifioporuw Lateranis cowpofitioni pads dc 
werela In veftiturarum aftitijfemtts* Scribit quidem 
^andiilpbus in vitzCallifti H. pongentos & nonagiii - 
a ieptem partim Epifcppos , pgrtitp Abbates ad 
tauc Oecumenicam Synodum cpnvenifle, fed nu- 
aeros ibi corrupcos elfe affirmant viri eruditi. 

D. Quan^m potiffimum de causa coqvO- 
atum tuitiitud Concilium Geiierale Lateranenfe 
minium ^ 

M. 



528 H i s T o R i A 

M. Triplex fuit caufa celcbraadi hocce Con 
cilium. Prima, ut Iiweftiturarum abrogatio, fe- 
cundum pada inter Calliftum II. Summum Ponti- 
ficem , & Henricum Imperatorem inita, confirma* 
retur. Altera caufa fuit , utPalxftina&Hifpania 
ab infidelium tyrannide liberarentur, ficut colli* 
gitur ex Canone undecimo ifh us Concilii. Tertia 
denique caufa fuit &gt; ut EcclefiafHca: difciplin* per 
Ckricorum fimoniam & luxuriam fedatae, confu- 
iererur ; uti in pluribus Canonibus in hoc Con 
cilio conditis liquido apparet. 

D. Fuitne tandem compofita ac finita inu 
Concilio Lateranenfi Generali primo h^c diutur- 
na de Inveftituris Controverfia ? 

M. Litem Inveftiturarum , contra quas , fi- 
cut in fuperioribus Colloquiis obfervavimus, acri- 
ter decertarunt Summi Pontifices , Gregorius VIL 
yittor III. Vrbantts II. Pafchalis II. Gelatins II. fe- 

+J w 

Hciter tandem in Concilio Generali LateranenC 
primo Cdliftus II. compofuit irtis fub conditioni 
bus, ut Imperator Inveltiturasj feu liberas Epifco 
porum & Abbatum elediones relinqueret EC 
cicfias; Summus vero Pontifex jus ac potefta 
tern Imperatori permitteret eledis Epifcopis, 8 
Abbatibus Regalia per Sceptrutn dandi, Sacras elc 
dioncs infpiciendi , & faniori parti aflenfum, auxi 
liumque prscbendi. Ha? inita: pads conditione 
utrimque receptse , atque mutua fubfcriptione fir 
matacfoerunt juxtaverborum tenorem quifequi 

tur: 

Ego Henricus , Dei gratia Homanorum Lmperato 
tAuguftuSjpro amore Dei & Santta Rgmana Ecclefi&lt;e 

Domini Papa Callifti , &lt;& pro remedio anima wza 

dimit 



EcCLESIASTICA. 52,9 

miito Deo, &&amp;lt; Santtis ejus ^poflolis Petro & Paulo 
N SanCla Catholics Ecclefia omnem Inve/lituranL* 
?r annidum & baculum , & concedo in omnibus fieri 
eftiontm & liberam confecrationem , Pojfcffiones & 
egdia Beati Petri , qua a principle* bujus difcordia 
r que ad bodiernurn diem , five tempore Patris mei , 
ve etiam qua meo ablatafunt, qua babeo, eidem San- 
& Bgmana Ecclefia reftittto ; qua autem non babeo , 
c riftituantur fidelitir jwabty &c. SimiUter , Calli- 
us II. Poncifcx Maximus fidem fuam Henrica 17. 
uperacori obfcrinxit his verbis : 

, EgoCalliftus Servus Servorum Dei , tlbi dilefto 
UQ Hcnrico , Dei gratia Rgmanorum Imperatori 

k :t(lo , concedo eleSiiones Epifcoporum & *Ab 
eutonici Bggni , qua ad lignum pertinent, in pr&fen* 
; -a tua fieri abfque Simonia & aliqua vlolentia ; lit , 
u& inter panes difcordia emerferit , Metropolitan} 
*rovinciaiium confilio vel judicio tfaniori parti affen- 
um & aux ilium pr&be as . Elettus autem Regalia per 
ceptmrn a te recipiat , except Is omnibus , qua ad EC- 

; lejiam fymanam pertinere nofcunttir &gt; & qua ex his 
are tlbi debet , fad at : Ex aliis verb partibus Impe- 
ii conjecratus , infra fex menfes I(egaliaperfteptrum 
\ te recipizt 9 De quibus verb mihi querimoniam fe- 
eris y fecundum officii mei debitum , auxilium meunu&gt; 
\raftabo. Dotibi verampacem , & omnibus y quiin 
wrte tuafunt velfiterunt tempore bujus difcordig,&c. 
ixc VzSizCaliiitumlL Poncificem inter & Henri- 
urn Imperatorem totius Synodi judicio confirma- 
:a flint & execution! mandata , ficquc pax optatif- 
ima Regnum inter & Sacerdotiutn coaluic, de qua 
*)tto Frijingenfis Chronicorum lib.y. cap.idJ. ita fcri- 
Igitvr Rgmano ImpertQ mult is modis in fe attri- 

Li to , 



53O Hi -s -TORI A 

to , Imperator prop ter Anathema deficere dfe 
widens 3 patrisque metuens exemplum , congregato ju 
xtd Vvormatiarn maxima Principum Condemn 3 liww 
ftituram Epifcoporum Legato Sedis ^poftolica Lan 
berto , qui poflmodum Summits Pontifex faffus , Horn * 
rius eft diti4s&gt;refignavit&gt; per eumque ab ^fnatbemati \ 

vinculo ahfolutus eft , ^tbbinc Ecciefict &gt; libei 

fate ad plenum reftituta , paceque ad integrum refoi &lt; 
mata&gt; in magnum montcm crevifjefiib Cdlifto Papa in\ 
wnitur. \ 

D. Clarius , fi placer , expone alteram Cat 
fam, ob quam ut, iadnuafti, coactum eft iftud Cor 
cilium Generale Lateranenfe primum ? earn fiqui 
dem, ut candide fatear, necdum fatis capio . j 

M. Ciim Infideles, feii Saraceni^ Chridiano ( 
in Palaertina duodecimo Ecclefia? fa^culomultis cl&lt; 
dibus afficerent , & fuam in Hifpania tyrannidem. . 
exercerent, Cdliftus If, Poncifex Maximus ad prc 
movendas contra illosChriftiani nominis hofte i 
Sacras Expeditiones , Concilium Lateranenfe Ge 
nerale primum indixit, & Canone undecimo indul &lt; 
gentias j & remiflionem omnium peccatorum hi i 
Chriiiianis conceffic , qui Hierofolymitanum vel Hi &lt; 
fpanicum iter fufcipiunt adChriltianam gentem de &lt; 
fcndendam,& tyrannidem Infidelium w debellandair , 
Cardinalis ^ofipbus de *Aguirre tomo 3. Colleftioni \ 
maxima omnium Conciliorum Hifpania pag.jj refer 
ex Diflgo lib.2. HiitoricE DQ Comitibus Barcinonenft &lt; 
bus cap.ioj. Utteras Callifti IL Papae omnibus Epi 
fcopis, Regibus&gt; &Principibus Hifpaniarum data J 
ftatim poit Concilium Lateranenfe , in quibus ei i 
iignificat/e omnibus Chriftianis adversii$ Pagano i 
Hifpaui* Ecckiias oppriment^^ militantibus eam 

der i 



ECCLESIASTICA. 531 

dem peccatorum reiniflionem , quam Orieatalis 
Ecclefiae defenforibus concedere , fubditque : Ve~ 
, quia exercitum veftrum per nos, ut defideramus , 
fit are nequimus y chariffimuni fratrem noflrum Olde- 
rarium Tarraconenfem /trcbiepijcopum , ad ipfitm ex 
latere noflro delegare curavimus , noflras ei vices in 
ioc fpecialiter committentes , ut ipfius conjilio & di- 
"pofitione corrigantur, & confirmanda, cooper ante Do* 
nino,confirmentur . Si qu# verb dubia in exercitu eo~ 
iem emerferint , ipfius experientia terminentur . Has 
itteras eruic Diagus ex Archivis Ecclefisc Barcino- 
leafis , illasque Bollandus ad $iem vi. mentis Mar- 
:ii recitat in VicaBeati Oldegarii . C!ari(fimus Ste* 
ibanus Baluzius ad calcem xxi. capitis libri vi 1 1- 
.ie Concwdia Sacerdotii &lt;& Imperil illuftrilfiini Ar- 
,:hiepifcopi Parifienii^P^m" de Marca Canones con- 
iicos in Concilio Generali primo Lateranenii pu- 
Dlicavic , & h^c Noca Canoneni undccimum illu- 
[travit: Hifpanicum illud iter , inquic , cujus me- 
i)iaic hie Canon , nan erac iloiplex peregrinatio 
religionis ergo, fed ad exctnpluna Vrbani II. qui 
ipelli facri in Oriente gerendi audor fait, fucceflfo- 
r^s ejus bellum quoqae facrumi in rfifpania fieri ad- 
versus Saracenos decreverunt ^ eamdemque pecca 
torum indulgentiam euntibu$ ea de Causa in Hi* 
fpaniam conceflerunt, qua: Oriencalis Ecclefi^ede- 
fenforibus concella fuerac in Concilio Claromon- 
cano Natn in Archivo Ecclefiae Barcinoneafis 
habetur Epiitola Callifli H. ad univerfos Chrifti fi- 
deles ( data fortaflis ex itto Lateranenfi Concilio &gt; 
cum fie data Laterani i v. Nonas Aprilis ) qua pu- 
gnantibus in Hifpania adversiitn Saracenos eam- 
dem p^ccQf um ceiqifltQaem concedit,qu Orien- 

Li 2 ulis 



HISTORIA 

Ecclefia* defenforibus coacedi folet. At 
Concilia Claromoncano fu,b Innocentio II. Papa ce- 
Jebrato , quod npndum editum eft , mandatur in* 
cendiariis , quxpeftis tune in Occidents graflaba* 
tur , up tiierofolymatn , ve} in Hifpaniam perganf 
ijlic anno iategro belligeracuri f Prseterea, extat in 
llegio B^rcinoaen(i Epiftola Hadriani IV, 
mdttm Cpniitem IHrcinoueafem &gt; totam- 
que terram ejus, fub Beaci Petri, aq fua protedionc 
fjifjpipitj qu,4mdii; pugnaverit contra Saracenos. At 
in Concilio habito apud Manteni Peifulanum iiij&gt; 
iia Naibonenfl anno MCXCV. cui prcpfqit Magi- 
MicljielSc&s AppftoliCce Legatus 3 ab ufurarum 
foiutipne ica liberantur illi , qui in Hifpani^ni per- 
gunt, wt etiam fjd^ij^flbres eorum cogi npn poffinc 
^d earuip foiutionem Hxc ad dilucidandum Con-? 
ciliiGeneralis t^ceranends primiCanonem unde- 
n)i , in quo alc^rahuju$ Coqcilii celebrationis 
a exprimipur, obfcrvac eruditus Baluzius . 
D. Quoc C^nones ad fancieudam D 
Eccl^fiafticam edidic Concilium iilud 
rale Lat^raaenle Primuiii ? 

M. Duos fupra vigiuci Canon^s in Concilio 
General! primo Lateranenli conditos viilgatac Con- 
ciliorun] Hditiones exhibent, fed, utobfervat Bara- 
nius 3 fepiemcjecim dumtaxat habentur in Codice 
Vacicaao, qui continet Colledioneni *Anfelm, & in 
vteri Codice MS. Monajterji Anunenfis in Dioe- 
c^ii Moulpelienfi , ex quo illos eruit , ac Nptis il- 
luftracos publica luce donavic Baluzius . Ip/e ta- 
men fecutus vulgwm Conciliprum Edicjonem^qui 
duos fupra viginci Canones recenfcc , eorum fyno* 
p/lm, a^ breveiu pr^cipypiqin expoiitio.iiem jhK 

fubji- 




ECCLESIASTIC A* 533 

bjiciam . Caaoa I. prohibet , ne quisquarn per 

cuaiaai inEccleiia ordiactur & promoveatur^ju- 

tque , ut fie ordinatus vet promo tus acquilira 

ivetui digaitate * Ad compeicendam Simoniani* 

:se iis teaiporibus latiHimc graiiabatur 5 coaditus 

lit iile Caaoa, qui tamen eorum, qui (itnoniace or- 

aati y aut promoti fuerant , irricam aoa declarac 

dinationem luaipta quantum ad fubftantiam,fed 

atum iecundiim illius executioactn & exerciuum, 

inoa iecuadusdecjraic,iuillaaiia Prarpofitunfljve! 

rchipresbytermn ailumi poiil^niii Prcsbyreriun ; 

,:ut aec in Archidiacoaum,ni(i Diacoaum.Hic Ca- 

&gt;n aoa e(i aaiplius in ufu, na juxta hodiernam di- 

iplinam iatis eft,ut iatra annum (it Presbyter,qut 

igitur ad digaitates qug noa aiii aPresbyteris ha- 

;ri poffunt.Canon tertius Presbyteris 3 Diac6ais 1 & 

ibdiacoais coacubinaruai & uxoruni coatubernia 

initus incerdicit^ aliarutnque mulierum cohahita- 

Dnem, prater matreai, fororeai, amitam, ^ ma- 

rteram , aut alias hujusuiodi, de quibus jufte nu^ 

poilit fuboriri flifpicio, licut jaai ttatutura fuerag 

k Concilio Nicasao celebrato aaaocccxxv* Ca* 

311 IV. vetat fub poena facrikgii Priacipibus,aliif- 

ue laicis , ae rerum Eccleiiaiticaruai , five poffef- 

oaum diipeafatioaeai , iivc doaatioaeiri fibi arro- 

eat . Caaoa qiiincus edicit^ae fiant coajundioaes 

Dofanguineorum , quas diviais humaaisque legi- 

us prohibitas actnUmes efle declarat . Caaoa ie- 

tus Ordinatioaes a Dardino Aatipapa 3 iliasque ab 

liis Epifcopis per ipfum coafecratis&gt; mittit in irri- 

um . Quod tamen , ut mox obfervavimus, intelli- 

jeadaai eft de Ordiaatioaibus, aoa quantum ad 

iibiUatiam fpefitatis &gt; fed quantum act earura s^5* 

L 1 z cu- 



534 H i s T o R i A 

cutionem & excrcitium . Canon VILprohibct fub 
pcena excommunicationis Archidiaconis , Archi- 
presbyteris , Prsepolitis , & Diaconis , ne curarrL&gt; 
animarunijaut Praebendas fine judicio vel confenfu 
Epifcopi conferant . Canon Odavus Beneventanx 
CivitatiSj quae tempore Schifmatis multis incurfi- 
bus & invafionibus patuerat, fecuritati confulit j 
& in eos , qui deinceps Beneventanam Beati Petri 
Civitatem invadere auii fuerint , anathema vibrat , 
Canon nonus illos , qui a fuis Epifcopis excommu- 
nicati funt , ab aliis Epifcopis , vel Abbatibus iiu 
Communionem non efle recipiendos ftatuit. Ca 
non decimus vetat , ne Epifcopus , qui non eft ca- 
nonice eledus , confecretur fub poenadepofitionij 
tarn confecrantis , quam confecrati Canon unde- 
cimus Chriftianis ad pugnandum contra Infidelej 
Hierpfolymam , vel in Hifpaniam pergentibus in- 
dulgentias concedit , eorumque familias & bona-. 
fub Beati Petri & Ecclefia: Romanseprotedione fu 
fcipit 9 lato in invafores & prsedones anathemate 
Hujus Canonis undecimi expofitionem habes e? 
his , quse fuperiiis a nobis dida funt . Canon duo- 
decimus fancit , ut Porticanorum fine haeredibw 
morientium bona non pervadantur . Quid auterr 
PGrticanorum nomine , de quibus agit Canon illcj 
duodecimus, intelligendum fit? nonconvenit in 
ter Scriptores . Alii quippe putant , Porticapos il 
los fuiile Portuenfes , five Romani portus incolas 
quorum bona, fi abfque liberis morerentur , Urbij 
Prsefedus fibivindicabat. Sed hxc non mihi pro 
batur fententia , quia nunquam Oltienfis portus in 
colae in ullis Pontificum Conftitutionibus aut Di 
plomatibus , fuerunt Porticani appellati , fed fem 

pe; 



ECCLESIASTIC A. 535 

:r Portuenfes ubique dicti . Quapropter ad illos 
bentius accedo, qui aflerunt, per Porticanos intel- 
31 peregrinos & advents, qui in Romans urbis 
Kticibus recipiebantur, & hofpitabantur , ficque 
onicani a Porticibus vocabantur . Erant enim_* 
om#,anre Barbarorum vaftationcs & incendia,in- 
entes Porticus, in quibus peregrini recipiebantur 
: advent , tefte Sigonio in Hiitoria Italia: ad an- 
um MCXLV. & illorum Peregriaorum his in Porti- 
ibus degentium,& line haeredibus morientium bo- 
a fibi Urbis Prsefe&us adjudicabat. Quam pra 
am inolitam conluetudinem hoc Canone\i. fuftu- 
t & abolevit Callixtus li. Hanc eile veram Porti- 
anorum notionem , feii Ethymologiam , conjicit 
)ominicus Gaiefius Epifcopus Rubenlis, ejusque hac 
:lc re ObfervationemH/ero/^^Vo fuo 5 feii facro Di- 
tionario Roma: edito anno MDCLXXVII. inferuerunc 
iQminicus & Carolus Macri fratres , verbo Porticani 
^.483. nee non Odoricns P&ynaldus in fuis Annaii- 
&gt;us hcclefiafticis ad annum MCXCYI 1 1. Caaon de- 
:imus tertius decernit , uc fi quis treugam , five in- 
lucias a privatis bellis auftoritate Ecclefia: indi- 
Jas fregerit&gt; & ter monitus fatisfacere contempfe- 
ritj Epiicopus vel cum Metropolitani confilio,aut 
:um duobus, aut cum unovicinorum Epifcopo, 
rebel/em anathematis fententia percellat , eumque 
per Scripturam Epifcopis circumquaque denunciet* 
Porro, quid Treuga nomine intelligendum fit ? jam 
fans fuperque expofuimus in Coiioquio IV. in Hi 
ftoriam (seculorum x. & xi* Canon decimus quar- 
tus inhibet fub poena anathematis , ne Oblationes 
Eccleiiis fatta? a Laicis auferaatur , & ne Ecclefias 
tanquam li.bi propri$5 ufurpentur , aut in fervitu- 

LI 4 tern 



H I S T O R I 

tern redlgantur C&non decimus quintus falfg mo 
net# cuiores tanquam maledidos , & pauperurn. j 
oppreflbres ac Reipublicg perturbatores a Fidcliun 
Coiiiuiiione removec. Decimus fextus eadem gn; 
animadvertit in eos,qui peregrinisRomam 5 aut all 
facraloca,devotionis ergo,adeuntibus nioleftiam it: 
tuierint, auteos teloneoru,vel pedagiorum exactio 
nibus vexaverint . Canon decimus leptimusintcrdi 
cic Abbacibus J & Monachis,publicas imponere pni 
tentias, infirmosque vifitare,eis Sacramenta admi 
niftrare , un&iones facere , & Miifas publicas can 
tare, jubetque, ut Chrifma,& Oleum Infirmorum 
Confecrationes Altarium, Ordinationes Clerico 
rum ab Epifcopis accipiant , in quorum Dioeceil 
bus func coniticuti. Canon decimus odavus 1*11. 
Parochialibus Ecclefiis Presbyteros ab Epifcopii 
Praefici mandat , ipfis de animarum cura refpon- 
furos ; eos vero, qui decimas & Eccleiias a Laichv 
abfque Epifcoporum confenfu fufceperint , cano- 
nicae fubiicit ultioni . Canon decimus nonus fervi- 
tia , feu conttibutiones, quas Monafteria , aut co- 
rum Ecclefia*atempore Gregorii VII. Epifcopis 
prseftare confueverant, confirmat ; pofieHiones EC- 
cleiiarum tricennales , Abbates, & Monachos ha- 
bere prohibet. Canon vige(imus anathcmate ferit 
illos, qui Eccleiiis , earumque bonis ac perfcnis . 
fcilicet Clericis, Monachis ,Converfis, Orator i- 
bufque negotium faceifunt . Canon vigefimus pri 
mus Presbyteris, Diaconis ,Subdiaconis, & Mo- 
nachis co.ncubinas habere, feu inatrimonia con- 
trahere penitiis interdicit , contrada dirimit &gt; & 
concrahentes , juxta Canones 3 puniendos efle de- 
cernic. Poftremus Canon alienationcs Poflefllonu 

Raven- 



ECCLESIASTICA. 537 

avennatis Exarchatus, & generaliter omncs all- 
&gt; bonorum Ecciefiafticorum quocumque modo, 
a quocumque fadas damnat & irritas reddic , 
rdinationefque ab Epifcopis feu intrufis, fea Ca- 
onice eledis , abfque communi Clcricorum Ec- 
iefia: confenfu &gt; five per iimoniam faftas, parice r 
ritas dcclarat, non quidam quantum ad Ordmis 
harafterem , fed quoad executionem, locum^ , 
xercitiuiTi & Ordinis Privilegia , quibus carereL? 
4rtim,aut fimoniace ordiuatos decernit Sanfta 
ynodus . Extant iiti Canones viginci duo cutru* 
lotis Balitzii&gt;& AdaConcilii a Binio uricliquc^ 
ongefta Tomo X. Coaciliorum pag, 891. 

D. Qu^andonam ? & quibus dc catifis celc- 
rattim fuk Concilium Lateranenfe Generalcj 
xundum ? 

M. Concilium Laterau enfe fecundum^ quod 
iter Oecumenica decimum ni^meratur, habitum 
lit annoMcxxxix. eique mille circiterPatres in- 
^rfuerunt, uc Abbas Urfpergenfis in Chronico* 
tto Frifigenfis aliique Scriptores farculi xii. te* 
;antur. Ob tres prxfertirn caufas fuit convoca- 
um iilud Concilium. Prime s ut omnino abole- 
eturfchifma Petri Leonis Aatipap^, qui ditus 
ft ^nzcletus II. Sccundd,t errores Pctri dc Bruls, 
!c ^Irnaldi de Brixia ejus difcipuli profcriberentur; 
lenique , ut ad priftinum vigorem reftitueretur 
)ifciplina EccleiiaiHca &gt; quae occafione diuturni 
chifmatis erat Jcollapfa . Quod primum capuc 
pedat. Concilium Lareranenle fecundum, fublato 
amevivis Pctro Leonis, feu ^nacleto 11. Antipa- 
3a , Paceque,per Vittoris alter itis Antipap ccllio- 
km, Eccldlas reddiu, Afta Prtri Lewis pfeudo 



538 H i s T o R i A 

Pontificis refcidit, & Ordinationss ab ipfo fadas 
mifit in irritum Canone xxx. cujus hxc funt verba: 
*Ad btfc , Ordinationes faftas a Petro Leonis , & aliis 
ftbifmaticis & kareticis evacuamut* & irritas cen- 
femus . Qui Canon quomodo inteliigendus fit^ do- 
cet Chronographus Mauriniacenfis in Chronico 
pag. 382. & feq. ubi Innocent ium II. in hac Synodo 
Oecumcnica fi* loqoentem inducit : Et quicumque 
per Gimrdum Engolifmenfem , qui ftabat a partibus 
Petri Le&nis Antipapa? , ad altaris Officium accejfe- 
ruttf^po/falica auffioritate interdicimits&gt;nipfiim im- 
f leant , & in illo ordinis gradu perenniter demoran- 
tes adfuperiorem non aftendant* Quibus verbis baud 
obfcure innuit Innocentius IL Pontifex Maxiinus, fe 
Ordinationes a Petro Leonis Antipapaj & ab aiiis 
Schifmaticis fadas non irritas declaraile quantum 
ad fubftantiam , ficut Theologi de fchola Joquun 
tur , feu quantum ad caracierem ; fed folum , ut 
ftiperius obfervavi, quoad executionem , locum , 
exercitium& ordinis privilegia. Quapropter, falso 
Cratianusy & Petrus Lombardus Magifter fenten- 
tiarum hunc Canonem xxx. Concilii Lateranends 
fecundi exponunt de Ordinationibus quantum^ 
ad fubftantiam & charaderem. Docent quippe 
communiter Theologi, Ordinationes faftas ix&gt;n_j 
folum ab EpifcopisCatholicis&gt;fed etiam ab hasreti- 
cis ,xcommunicatis, fufpenfis & degradatis im- 
primere caracierem , ac fubinde iterari baud pof- 
fe , & ea de causa explodunt fententiam Patris 
&lt;$oannis Morini Congregationis Oratorii doftiffi- 
mi Presbyteri, qui in fuo libro de Ordinationes 
multa exempla& Monumenta Ecclefiaftica addu- 
cit &gt; ex quibus evinci putat , Ordinationes ab Epi- 

fcopis 



ECCLESIASTIC A. 539 

:opis haereticis, vel fchifmaticis fa&lt;5tas , in his, qui 
iurata h-g reli , vel reli&o fchifmate ad Eeclefias 
,atholic# gremium redibant , fuifle iteratas, ficut 
im obfervavimus in Colloquio II. in Hiftoriarn-j 
oni Ecckfix fseculi agendo de Ordinationibus 
orwofiPapx. Quod attinet ad errores Petri de 
\ruis y & lArnaldi de Brixia y quos in fuperiori Col- 
aquio recenfuimus, Concilium Lateranenfe fecun- 
[um illos confixit Canone xxin, his verbis : Eos, 
mi religio/itatis fpeciem fimulantesy Domini Corpvris 
r Sanguinis Sacramentum , Baptifma fuerorum , 
1 acer dot ii4Wy& cateros Ecclefiafticos Ordines&gt;& legi- 
ima damnant fadera nuptiaruniy tanquam h&reticos 
ab EcclefiaDei pellimus y & damnamtiSy &per potejia- 
es exteras coerceri pracipimus . Defenfores quoque 
pforum ejufdem danmationis vinculo innodamus. Prx- 
:er duos iftos Canones , in quibus Ordinatioiies a 
Petro Leonis Antipapa 3 & ab aliis fchifmaticis fa- 
Sae , irritse 5 in feniu mox a me expofito , decla- 
rantur, & graflantes id temporis Petrobufiano- 
rum, atque ^frnaldi de Brixia errores profcribun- 
tur y alios viginti o&lt;5to Canones pro reftauratione 
Difciplinse Eccleiialtica? Sanda Synodus Oecume- 
nica Lateranenfis fecunda condidit , quibus diflb- 
lutos hominum mores emendare, gravefque abu- 
fus , quos diuturnum fchifma in Ecclefiam invexe- 
rat , radicitus extirpare voluit. Tune enim , ut 
obiter dicam, nee conditi olim Canones executio- 
ni mandabantur , fimonia , Clericorum inconti- 
nentia, bellorum privatorum, ludorumque gladia- 
toriorum furor , confanguineorum connubia, Be* 
neficiorum abfque canonica inftitutione poffeflio , 
Mooachorum , & Samftimonialium Jaxau regula- 



540 HIST- o& i. A 

ris difciplina, infatiabilis feneratorum rapacitas, 
extinftiPaniitenti ritus , aliaque id genus teter- 
rima mala faciem Eccleiias miierum ia nioduni^ 
deturpabant . Uc igicur tot exundantibus mails 
praefentifiimumadhiberetiir remediurn, vSynodus 
Generalis Lateraneniisfecunda vigiatiofto edidic 
Canones , qui una cum duobus aliis modo a me 
rclatis , qui fchifmaticorum & harreticorum dam- 
nadonem continent; extant Tomo X. Concilionun 
pag, 999. Inter illosxxvm. Canones, qui moruin 
reformationem, & Difciplinam Hccle(iat- icam fpe- 
dant , quatuor prxcipue notabiles funt , quos hie 
breviter exponam. Canon duodecimos clt de trcit- 
ga & pace , feu de induciis a bcllis privatis , in* 
juriis, & deprofdatioaibus qua: turn temporis , ut 
jam obfervavirnus, impunciicii iokbant. Ciitn 
enim Ecclefia horumce privatocum bellorum fu- 
rorcm nullo pacto iiftere poflet , quatdam veluti 
repagula& obices ad ea iliipendeada appofuft. 
Hinc quamvis Concilium Oecumenicum Lactra- 
nenfe fecundum praecipiat canone undecirno , ut 
Presbyteri ,Ckrici , Mon&chi , peregrini , merca- 

tores, & rufticiomaes eunc^s oc rsdeunte&in asjris 

* *~j 

cumbobuSj equis , aratoribus, ac ovibuso;nni 
tempore fecurifint, uullifque belUs privatis im- 
petantur 3 injuriifue afficiautur ; attamen idem^ 
Concilium Lateranenfe Canone duodecimo erga 
alias treugaw tantum &gt; ideft ,inducias aliquot die- 
rum imperat, fciikc t a die mercurii ufque ad di^ 
luculum diei lun^e fubfcquentis, & ab Adveatu Do 
mini ufque adodavani piphanij& aQ^inqua- 
gefima ufque adOdavam Pafcha^ ita ucexcom- 
municatione rniilctarcauir pAcis & creuga? violato- 

res 



EGCLESIASTICA. 541 

s 3 & ad refarciendum datnnum , quod l^fis in- 
leraut , cogercQtur . QIK&gt; tempore ha?ctreuga , 
a beilis privatis fufpenlio y primum in ufunu* 
&gt;cata faerie &gt; jam oftendirnus in Colloquio JV. 
, Hiftoriam fa^culoriunX. & XI. nunquam tamen 
cclefia hanc rreugam , feu pacem , ad certunw 
umtaxac tempus prxfixain fa audoritate ap- 
robavit , fed ea foJiim prudentis scpnomia? cau- 
1 toleravic , ciira privata Bella omaiao tollero 
aud poflet , ficut teftacur Lt o Carnoceiiiis pifco&gt; 
us in pifto!a xc. ad Dainihenum Senonenfem-^ 
tfdiiepifcopum his verbis: Trevia Dei non eft 
legefancita, fro commani t amen Militate 
* explacito & patto civitatis ac patritf Epi~ 
oporum & Ecckfiarum , ut no/}ls 9 eft aufloritdte 
rmata. Vndejudicia violate pacts modificari opor- 
*t fecundumpaffa & definitiortes&gt; quas unaquaque 
\cclefiz confenfu Parochianorum inftituit,& per 
wpturam , vel bonorum bominiim teflimonium m^ 
tor ia commendavit . Bella ilia privata i Sanfto 
.udovico Galliarum Ilege vetita fuerunt, fed cum 
evixifient , Philippus IV. Galliarum icidem Rex 
^onftitutione fua Tolofae cdica in perpecuum ca-^ 
&gt;rohibuit anno millefimo trecentefitno tertio* 

Canon decimus tertius Concilii Oecumenici 
-ateranenrts II. prohibec ufuram tanquam Veteri 
Novo Teftamento damnatam, & farneratores ab 
Ecclefiaftica confotatione fequcftrat , pr^cipit- 
}ue , ut nifi cum fummd cautela , hoc eft, nili poft 
aftam reftirutionem&gt; non abfoluantur, & ad com- 
nunionem recipiancur , fed in tot a vita infames 
labeantur , & nifi refipuerint , chriftiana fepultura 
* Ex quo Canone , qui wilUm inufur- 

prohi- 



H I S T O R I 

prohibitione exceptionem apponit , facile colli 
gere potes , tarn apaupere, quam a divite aliquic 
ultra fortem accipere peccatum efle, quanivis ta 
men ufuram a pauperibus exigere gravius pecca 
turn fit & immanius , quam a divitibus ; non fecui 
ac furari pauperibus gravius ac crudelius eft,quair \ 
divitibus ; licet utrumque, nemine refragante,pec- 
catum fit . Nee audiri debet Molin&us , Audoi 
damnatus , qui abnormes & immenfas ufuras jurr 
quidem divino prohibitas efle fatetur , fed 
medicares , feu vulgares illas ufuras ^ quas 
ratores , pecunia minime abalienata , certum e) 
ea redditum capiunt . Hanc quippe Molin#i fen 
tentiam fcripturas facrae, canonibus Conciliorurn 
& conftanti SS. Patrum dodrinae e fronte oppofi- 
tarn efle aperte demonftrant Theologi puriorij 
Chriftianse Moralis doftrinse cultores , qui etiarr 
reiiciunt friuolas quafdam argucias, & nefarias 
cxceptiones , quibus ad purgandam ufuram non- 
nulli molliores olim Cafuiftas facris Eccleiiae legi- 
bus ludificari tentarunt . 

Canon xxi i. definit, falfis p^nitentiis animas 
decipi , & in infernum pertrahi . Quae autem fals; 
fit psenitentia , docent Patres iftius Concilii hi: 
verbis : Sane 3 qitia inter cater a unum eft y quod fan 
flam maxime conturbat Ecclefiam , falsa videlicet 
fftnitentia^ Confratres noftros & Presbyteros ad- 
ntonemus , ne falfis ptfnitentiis Laicarum animas de- 
dpi , & in infernum pertrahi patiantur . Falsam an- 
tern panitentiam effe conftat , c urn fpretis plitribus ^ 
de unofolo p&nitentiaagitur ; aut cum Jic agitur de 
uno , ut non difcedatur ab alio ...... Falsa etidn 

fit ffinitentia , cum panitens ab Officio wl Curiali 

vc 



ECCLESIASTICA 543 

non recedit &gt; quod fine peccato agl null* 
atione prtfvalet, aut fi odium in corde geftetur, aut 
offcnfo cuilibet non fatisfiat , aut fi ojfendenti of- 
znfus non indulgeat, aut fi armaquis contra, juftitiam 
erat . Hunc Canonem Confcilarii , aliique ^ qui- 
us incumbit cura animarum, Temper praroculis 
abere , & circa falsas Laicorum p^nitentias di- 
genter invigilare dcberent , ne nimia abfoluen- 
1 facilitate falfam & perniciofam peccatoribus 
;)acem largiantur, (ibique seiernam damnatio- 
icm accerfant . 

Canon vigefimus nonus Tub anathemate pro- 

1 n bet , ne Baiiiltariorum , & Sagittariorum artes 

aidvcrsus Chriftianos exerceantur. Quinam au- 

i em client Balliftarii , & Sagittarii , cxplicat du 

*angius in fuo Gioilario , ubi ait &gt; Balliltarios , & 

iagittarios fuiffe homines , qui condudi ad pri- 

ata ilia certamina , quorum fupcrius mentionera 

;ci-nms, balliftis, & faefittis utebantur. Sed h^ec 

o .^^ 

d expoticionem illorum Canonum Concilii Oe- 
luneniciLateraneniis fecundi diftafufSciant*Nunc 
ontinenti ordine ea , quae in Conciiio General! 
ateranenfi tertio geita iunt , coaipendiosa nar- 
atione profequi juvat . 

D. Quis convocavit Concilium Generalo 
-aterancnfe tertium, & quidineoprsecipue atum 
c definitum elt ? 

M. Ciim Frtderictts I. Imperacor fchifaia\ 
[uod in Ecclefia excitaverat , ejuraffet , jamque 
acato bello, & exftindo fchifmate, ^Alexander III. 
otoorbe Chriftianolegitimus Porrtifexcbleretur, 
:elebrata eft Romas ad eoaem Summo Pontifice 
inno MCLXXIX. Synodus Generalis Lateranenfis 

term, 




544 HISTORIA 

tercia , qua? eft inter Oecutnenicas undecim 
Ei prscfuit ^Alexander ///, qiu earn convoc&vcrat , 

& adfuerunt trecenti Epifcopi &gt; tefte jxyillclmo 

i 

Archiepifcopo Tyrio lib. 21. de Bella facro cap.25, 
Deccm fupra trecentos Epifcopos huic Synodo in- 
terfuifle aiferit quideni Matthdus Parifittsin Hiilo- 
ria Angioruai ad annum MCLXXIX. Sed Willc!mt 
Tyrio Arch.ipraefuli , qui erat unuse Patribus, 
potior fides adhiberi debet . Tria in hac Synodo 
Generali ftatuta funt . Primo , ad futura deinceps 
in^eledione Romanorum Pontificutn vitandafchi- 
fmata y decretum eft , Summi Pontificis cledrio- 
nem non fore pofthac Canonicam, nifi duae Car- 
dinalium p,irtes adeadi confpirarent . Irrit^, quc 
ad ufum & exercitium , non quantum ad fubftaa- 
tiam & cara&erem 3 deciarata^ funt omnes Ordi- 
nationes a fchifmacicis pfeudo Pontificibus 0l& 
viano , Gttidone, & Joanne fate a & Provifiones ac 

* / 

Beneficia ab iplis impetrata: omnind refciife funt 
Secundo &gt; damnatx funt N^aldenfium , Catharo 
rum& Albieenfium h*refts,quaB-tum teaipori: 

* O ^4 A 

in Occitania & Aquitania latiflime graflabantur 
Poltremo, cum ogcafionc fchifmatis 3 quod per vi 
ginti & amplius annos duravit, ferperet in Eccle 
fiis& Monafterii$ fimoniaca Ubes, in Clericis fa 
ftus & avaritia , ia Laicis Ufurarurn vorago , in., 
beneficiorum collationibus injuftitia, ideo ad re- 
parandum luxatum Ecciefia? Statum , & ad reftau- 
randam labefadatam his abulibus Ecclefix Difci 
plinam viginti feptem conditi funt Canones, qu 
lunicum A&isillius Synodia^/w/0 undique coi- 
ledis extant Tomo X. Conciliorum pag. 1503.0^ 
lata eft 4 quibufdam in ifto Co^cilio Lateranenf 

GenC 1 



EcciESiASTiCA 545 

Derail tertio accufatio advcrsus Petrum Lowbar- 
m Epifcopuni Paridenfetn, quod fcripfidet, Chri- 
tm , fecundiim quod eft homo , nonefic aliquid. 
;ucis annis ante celebrationem hujus Concilii 
agHter Gualterus Prior Santi fifloris Parifien- 
s; , infignis Theologus , Petrum ^baelardurn, Pe- 
um Lombtrdum , Pctrum PjttavinHin ejus difcipu- 
m , & Gilbertum Porrecamun hasrefcos iulimula* 
irat , quod uimiriirn Trinkatis , cxteraque divi- 
Myiteru Ariftotelicis regulis & prxccptis ex- 
icare prafuaierenc , & contra cosquatuot libros 
)mpofuerat , qui^uc obfervat BuUus Tomo 2. 
i(tori Univerfitatis Pstriiienfis , extant adhiic 
SS. in duobus cxemplaribus ailervatis Parifiis in 
bliotheca Sanfti rtftoris , quorum prologusiic 
i cipit : Quisquis hoc Icgerit , noq dubitabif quatwr 
byrintbos Ffanci*, ideft , ^baelardunt , & Lombar~ 
m y Pctrum Pittavhnftm , & Gilbertiim Porreta- 
m unojpiritu ^iriflotdico afflatos , dum incffabilict 
initatis & Incarnationit ftholaftica levitate trafta- 
nt, nwltas hterefes olim vomuijfe, & adhuc errores 
MuUre. Dein, idem Gualterus in his libris pita- 
ra ijlampropoiitiqncm Petrl Lombardi, aliafquc 
usdem Audoris pluribus refellit argumentis . 
ihil tamen aducrsus Pctrum Lombtrdum in Con- 
lio Generali Lateranenfi tertio decretum ac dc- 
tiitum eft, fed tantuoi Alexander ill. Pontifcx 
laximus ad Willelmunt ab JEccJefia Senpnenii ad 
eoienfem transUt^m fcripfit ppiftolain ^ quam 
.udatus Gualtems refert hi$ yerbis conceptanu/: 
Alexander Epiftofus , Serws Servorum Dei Willet- 
w^rchiepifcopo Bgmenfi % ^poftoltca Sedis Legato 
.Intent & *dpqftolif&lt;wi Sencdiftioneni. Cum Chriftus 
Tern* W. M m f erfc- 



54$ H i s T d n i 

ferfettus Deus , ferfeSiusfit homo 9 mirttm ejt , 
terneritate quifquanj audet dicere , quod Cbriftus non 
fit aliquid jectwdum quod eft homo. N[e autem tan* 
ta foffit in Ecclefia Dei did ahufio fuboriri, vel error 
indmi ; Fraternitati tu$ *Afoftolica fcript* manda* 
wus 9 quatenus convocatis Magi/iris fckplarum Part* 
fienfium & Remenfium , & aliorutn circttmpo/itaruni 
Civitatuw auttoritate noftra fub anathemate interdi* 
cat ? ut quis de ctftero dicere audeat &gt; Cbrijitm 
ejje aliquid fecundum quod homo eft. Quia ficut 
MS peus , it* verys eft homo ex anima rational? 
humana carnefabfiften** Datum xii. Kal. Martii. Hie 
yyillelnwS) ad quern Alexander III* fuam poit cc- 
lebration^m Cpncilii Generalis Lateraneniis terti 
direct JEpiftolam , fuit primum pifcopu$ Car- 
notenfis, & Archicpifcopus Scnoncnfis^poftea annc 
MCLXXVI. ab ccle(ia Senoueaii ad Reinenfeiru 
translatus eft , & in Cpncilio General! JLateranenf 
tertip, cui intermit, Presbyter Cardinalis titul 
S. Sabinsc creatuseft. Hinc in Gallias reverfus 
fevere ^nimaduertit in h^reticos dittos Coterellos 
quos Occumenica Synodus Lateranenfis tmia_ 
damnavit, eofque detedps flammis adici juflic 
(icut refert Chronpgraphu Aquicinciinus ad an 
num MCLXXXIII his verbis ; Tranfattis diebus 
vitatis Dowinic$ yvillernus Rgmenfo 
fus & Conies Flandria Philifpusin civitate 
batenfi de fecretij fuis locutnri conveniunt. Ibi mul 
tarnm barefym fraudes per quamdam muherem in. 
terra Comitis font deteffa . Ifti heretic i nullius h&lt;erc 
fiarcha muniuntur fr&lt;tfidio 9 Quidam dicunt illos Ma 
fticbAos , alii Catafbryges&gt; nonnulli verb *driano* 
+4l*xanderflutem Papa &lt;vocat cos Paterinos, Sed quid 



ECCLESIASTIC A. 547 

&gt;oris proprii confiffionc conviflifantbare- 
ci immundiffimi. Multi funt in prafentia *4rcbiepi- 
opi & Comitis accufati , nobiles , ignobiles , Cleri- 
i, militts &gt; ruftici, virgines, vidut , uxorata. Tune 
tcretalis fcntentia ab ^rcbiepifcopo , & Comitc^ 
eft 3 ut deprebenfi incendio traderentur,fub- 
verb eorum Swerdoti & Prindpi 



Quern errorem profifebantur ifti Cote- 
.?///, quos daoinayic Synqdps Gcneralis Lacc- 
loenfis tercia \ &: quorsiim co nomine fuerunc 



Synodus Generalis Lateranenfis tercia 
oftquam Canone vigefimofcptimo ,quiultimus 
ft, damnavit hxrejticps yrzlfcnks , & AJbigcnfcs 
is verbis : Quia in Quafconia , *4lbige/?o , (rparti- 
us Tolofanis, & aliis (ocis &gt; ita h&reticQruw &gt; quos 
. Hi Catbaros, alii Pat arenas, alii Publicanos, alii aliis 
ominibus vocantjnvaluit damnata pcryerfitas ..... 

w & defenfores eorum&gt;& receptor?* anatbemati de- 
trnimus fiibjacere &c. 5ubdit poftea: Brabantioni~ 
u? , & lAragonenfibus &gt; Itfavarris, Bajcolis , Coterd* 
s , & Tri#yfrdi*iS) qui t ant am in Chriftianos im 
lanitatem exercenf* ut nee Ecclefiis, nee Monafteriis 
eferant ... ... fimiliter cpnftituirnus , ut qui cos 

onduxerint, &lt;uel tenuerint , vdfoverinfper regions* 9 
n quibus taliter debaccbantur^ in Domiflicis & aliis 
blewnibus diebusper Ecdefiaspublict denuncientur^ 
adem ornnino fcntentia & p&lt;tna cttm pradittis h#~ 
eticis habeantur $d[lritti . Qbktv&tOihenartus iu 
^Jotitia Gafco$i lib. 3. pctBafcolos&gt; feu Bafclos 
lefignari f^afcos. Alii tamen exiftimant f Baftolof 
uifl eoj populos , quos Galli vulgo appellant Let 

x **f- 



54$ H i s T o R i A 

Bafques. Illuftriflimus dominus De Marca in fua_ 
Hiftoria Bearncnfi cenfct, Coterellos &gt; quorum me* 
minit canon vigefimus feptimus Coneilii Genera* 
lis Lateranenfis tertii , fuiflc prsedones ita didos, 
quod majoribus culrelliseflent armati , quos To^ 
iofani vulgo Cotterels vocanr. Denique Jriaverdi* 
ni , ftu potius Trhmellini , uc legendum monet 
Cangius in fuo Gloilano , erant itidem praedones 
ita appellati , quod pugionibus, quiba$ triplex 
lamella, feu lamina ferrea erat , ad trucidandos 
homines uterentur , Hos itaque nefanos prsedo- 
nes Waldenfium , & Manichseorum erroribus infe* 
ctos, quiex Belgio,feu Brabantu , Aragonia_&gt;, 
Navarra , & ex Occitania certatim eruinpentes in 
omncs Chriftianos promifcuc fasviebant , & more 
Paganorum omnia perdebant atque vaftabant, 
damnat canon vigefimus feptimus Coneilii Gene- 
ralis Lateranenfis tertii, ac diflride vetat 3 ne ai 
Communioncm Ecclefia recipiantur&gt; nifl focietate HU 
feftifera & bareft abjuratis , 

D. Quid ad Difciplinam Ecclefiafticam in- 
ftaurandam fanxit ha?c S^uodus Oecumenica La 
teranenfis tertia? 

Mf Jam obfervavimus , viginti feptem Ca* 
nonesaSynodo General! tateranenfi tertia con- 
ditos faille, quorum multi fpectant Difciplinaou 
Ecclefiafticam, qua: idxtatis occafionefchifmatis, 
quod diu afflixerat Ecclefiam, cum haud parum-* 
labefaftata eflcc, fanftiffimis legibus munita , ac 
rcftaurata fuit^ Vigebat antehac ia Ecclefiis & 
Monafieriis fimonia , dominabantur in Ecclefia- 
fticis avaritia & faftus, ufuras Laici 

xebant , p&lt;erverfus erat judiciprum 

rum 



ECCLESIASTIC A, 542 

un ordo, juvencs & indigniBeneficnsprarficie- 
antur, (icut conqucritur S. Bcrnardus in Epifto- 
L. XLII. ad Hcnricum Senoncnfem Archiepifcopum 
is verbis: Scbolares pueri , & impubcres adolcfcen- 
:;.*// &gt; oi fanguinis dignitatem promovcntur ad Ecclc* 
a/iicas dignitatcS) & defub ferula transferuntur ad 
incipandum fresbyteris &c. Dcniquc , apud Clc* 
cos fpiritualis poJygamia, feu Bcncficiorum plu- 
. klitas latiflime gradabacur . His , aliisquc id gc. 
is in pcrnickm JEcclcfiac glifccacibus nialis op- 
ortunum ac prsfentiflimuai cum facra Synodo 
^cumenica .Alexander IIL Pontifcx Maximus ad- 
ibuit remedium , mulcis canoiubus cum in fiaetn 
&gt;nftitutis &gt; quorum prscipuos hie referemus. In 
rimisj canone tercio Alexander in. & Concilii 
acerancnfis, Patres fanciunt , uc, juxca canoncs , 
;mo Epifcopus ordinccur , ntii trige(imum ca* 
5 annum , Decanus&gt; Archidiaconus, Curacus &c. 
!/i qui vigefitnuiu quinrum actigeric, ac moribus 
fcientia lit commeadatus . c^ua fandione CubU- 
. eft ilia corruptela , qu* erac if culo duodecimo 
equens , & in quam non foliim S. Bernardus jure 
: merito invchitur , fed cam etiam in 
boracenfi Archiepifcopo acricer pcrllringit 
Imus Neubrigen/is lib. in. dc Bgbus ^fnglicis cap-v* 
is verbis: Properfonis , inquic ,fpettabilibus , qui* 
45 tanqudm qiiibufdam monilibus Eboracenfis olinL* 
fulfit Eccle/ia, tituhvit imberbts, & quofdam agen* 
sfub ferula &gt; aptos magis pro at ate ^di fie are cafas, 
* plo/lello adiungere mures , ludere par impar, caul* 
re in arundine longa , qudm perjbnas gcrere in Ec~ 
efia Magnaturn* 

Quartus Canon prohibet , ae Arcbicpiicopi 

Mm 



550 H i s T o R i A 

Epifcopi , Archidiaconi & Decani fubditos gra- 
vent in vifitationibus , pcrmittit tamcn Archicpi- 
fcopo in vifitationc quinquaginta equos ; Cardi- 
nalibus viginti quinque ; Epiicopis viginti. Sed nc 
indc prarlati aliquam mundano fumptui , & fecu 
lari pomps au&oritatem conciliarent, fubdit idetr 
canon, id pcrmitti non tanquam rem licitam, fee 
dumtaxat fecundum tolcrantiam j & in his tantun 
locis in quibus ampliores lunc redditus, & Ecck 
fix faculcates / 

Quinto canonc cdlcitur , nc quisin Presby 
terum,auc Diaconum fine certo titulo ordinetur 
& uc Epifcopus ei s quern abfque citulo ad ordi 
nes promovit &gt; fuppeditec ad vitam neceffaria&gt; nil 
ordinaco hxreditariac facilitates vcl ex patrimo 
nio , vel ex propriis bonis ad honeftc vivendunL 
fupperant * 

Canon fextus agit de Appellationibus^ vc 
tatque Monachis ^ csecerifque Kcligioiis ne appel 
lent a fui Praslati corfedione * Canon feptimt 
prohibet^ tie quid exigatur pro Epifcoporum, A fc 
batum , aliatumquc perfonarum benediftionfej 
/icut nee pro fcpulturis, exequiifque defundorun 
aut nubentium benedi&lt;5tionibus&lt; Si quid crgdj fc 
cundurn piam coftfuetudinem, in ChriftianoruidrL 
funcribus exigit Ecclefia^ eleetnofyna efle deb* 
pro redemptione peccatorum imp^r ata , non ver 
pretium pro loco, vel fpatio fepulturar. O&lt;5tav 
Canone damnantur Gratia: Expe&ativsCj feu inh 
betur , ne ulla promittantur , vel conferantur Be 
ncficia Ecckfiaftica,antequam vacent, ne de(id( 
rare quis morte m proximi videatur. NonusCi- 
non quatdam privilcgia Templariis , Sc Mofpit; 

lari 



ECCLESIASTICA* 551 

i,riis S. ^oannis Hierofolymitani , aliifque viris 
ciigio/is au&oritate Apoitolica concefla mode* 
atur* Canons decimo pretii exa&io pro iitgref* 
i Religtonis & peculiuin Monachis & Religio- 
$ quibufque viris prohibenttir* Non vefat taituti 
ite canon * quinille^qui in Monaftcnum cftad- 
iittendus&gt; qiiidpiam det in elecmofytiatn &gt; modo 
*a&lt;5ta non fiierit ejufmodi eieemofyna, &: aliutidd 
onftet Monafterium die tenue &gt; (icut poft Sati&ofc 
hamam * BonaVenturam &gt; & P&ymunduw evincifc 
Cabaffutiuf in DiflerCatioae quant Defimo* 
in Bgligionem irtgreffa edidit in Notitia c* 
lefiaftica pag. 458* & feqq. Canon undcciitius coti* 
inentiam Clericis imperat ^ & ut mulkrculas e3d 
rdibus fuis eiiciant ; Officium alioqui 8t Benefi- 
ium Ecclefiafticum amiffud * Canone duodecimo 
jfohibetur Clericis $ ne ad fscuUrU tributialia&gt; 
aufas agant , nifi proprias, vei Eccleiiae , & no 
itium procufationes fufcipiant ^nili pro mifera- 
)ilibus forte pcrfonis ^ & ex charitate ; & ne Vil* 
arum procurationes ^ aut jurisdi&iories feeuU- 
e$ aflTumanc^ quia hoc tit contra dodtinam Apo* 
(loli dicentis: Nemoimilitans Deo implicat fe nego* 
tiis facularibus. Caiion deciiiius tertius & dcci- 
mus quaf tnsBeneficioruni pluralitatem prohibetit, 
& Beneficiariis refidentiam imperant* Canon de- 
cimus quincus ccle(iaitica Bona a Benericiariis 
acquifita , eorum poft obitum ad hscredes tratifi* 
re vetat j fed penes Eclccfiam rematiere jubeti jc 
quo Canone facile colligitur &gt; Clcricos noa habe- 
te dominiiinl in Ecciefiafticos redditus j ac fub* 
hde ad refticutionedi in foro intetiofi cogendos 
Clericorum hedes. 

M IB 4 Deni- 



HISTORIA 

Denique,cgtera, quae Canonibus 20. 
& 25. dc TorneamcntiSjtreugis/eu pace fervanda. 
& de publicis ufurariis decernuntur, jam fatij 
fuperque explicuimus agendo de CanonibusCoa 
cilii Generalis Latcrancnfis fecundi. Hictanturr 
obiter advertere dcbes , Torneamenta, qux Catio- 
nc vigefimo cxcrceri diftride prohifeeatur , nihi 
aliud fuiflc f quam privata qusdam ccrtamina feu 
gladiatorias pugnas , quas milites ex condido a 
ad virium oftcntationem in nundinis , vel certi 
quibufdam feriis temere committebant. Hascita 
que torneamcnta prohibet , & eos , qui in huju{ 
modi congreifibus moricbantur, fepukura privan 
dos eflc fancit huius Concilii Lateranenfis Canot 
vigefimus jquiinfertus eftlibrov. Decretaliunu 
Ticulo xiir. capite Felicis memoria . 

D. De tribus Oecumcnicis Conciliis Late 
rancn(ibus,quac Roma: duodecimo Eccleiia: (x 
culo fuerimt convocata s fatis hactcnus diximus 
nunc redo tramite veniamus ad Concilia Provin 
cialia , feu Nationalia, qux eodem igculo turn ac 
dirimendas cnatas concroverfias, turn ad extirpan 
das hserefes & fancicndam Eccktix Difciplinam^ 
variis in locis fuerunt celebrata . Ut autem in hi$ 
recenfendis Conciliis aliquem ordincm tenea- 
mus 3 ab his , ti placer, initium fumamus y in qui 
bus de cciebri ilia Inveftiturarutn controverlia^i 
aftum elh 

M. Benemulta occafionc Controvcrfiat fa* 
veftiturarum fxculo XIL habita funt Concilia Na 
tionalia , qux hicJuxtaOrdinem Chronologicum 
exhibebo . In primis, anno MCII. Pafchalis IL Pon- 
tifcx Maximus Concilium Nationale Lateranenfe 



ECCLESIASTICA. 

imum indixit , in quo in Hcnricum Impcratoreai 
jus nomims III. qui non fetnel ob Inveftituras* 
las fibi arrogabat , excommunicatus ad caufam 
cendam Romam non venerat, fcntcntia cxcom- 
. unicationis iteruni lata eft . Ad prohibeadas 
idem Invcftituras idem Sutnmus Pontifex cocgic 
om# ConciliumLateranenfe tecundum anno MCY. 
i quo Inveftiturarum in Anglia iautores featea- 
a cxcommunicaticMiis perculic, videlicet tam^ 
cnrici /. Angli^ Regis Confiliarios , qui ei ad 
ivcftituras recinendas audores cunt, quam iJlos, 
ui a Rege hoc inodo fuerant inveititi. Ac iitud 
iveftkurarum negotium, quod Angiicanarn dm 
irbavit Ecclcfiam , ac caufa fuit gravifllini diffi- 
ii, quod Hcnricum I. Anglix Rcgem inter & S 
inftlwum Cantuarienfem Archicpifcopum exarfiq, 
rudenter tandem, compofitum fuit a P aft halt /f 
ui perniifit ^nfclmo , ut eos, qui a Rege Invefti- 
uras acceperant, aut inveftitos confccrarant, au$ 
lominia fecerant , pra:mifsa fatisfa&ione fufcipe- 
et , ac nondum confecratos , nifi aliud intercede- 
et impedimentum, inaugurarct Rcgi vero pcr- 
iiiiit idem Summus Pontifex , uc Hominia; fecua* 
ium Regni confuetudinem fierent, modo foleai- 
icni Inveiikuram per Annulum & Baculuin di- 
nitteret . Decretis Pafchalis II. inorem geflit He* 
icus 1. Angliar Rex, cum Sanfto *4nfelmo concpr- 
iiam iniit , & Ecclefix Anglicanx diu optatam_ 
)acem ac tranquillitatem reftituit anno MCVI. Lon- 
je aliter fegciiit Hsnricm inter Imperatores hu- 
us nominis tertius. Is quippe Decretis Sedis Apo- 
tolicar parere , & Inveftituras diiruttere cum^ 
&gt;ertinaciter dctr^daret, in frequent! turn Epifco- 

porum 



554 HISTORIA 

porum, cum Optimatum Moguntino Convetuu 
habito anno MCV. prafentibus Sedis Apoitolicac 
Lcgacis j depoiitus eft, cjufque filius Henricus om 
nium Germanic Procerurn calculo ad Imperium 
fuit cvc&lt;ftus&gt; cuiproinde Imperii Infignia, Crucem 
videlicet Lanceam * Sceptrum &gt; Globum , & Co- 
ronam , volens nolens , Henrictts fenior tradcrcj 
coadus eft. Interim , Pafcbalis 11. Pontifex Maxi- 
mus , in damnandis Inveftituris iibi Temper con- 
ftans, celebravit anno MCVI. GuaftaHa?j qua? Villi 
eft in Longobardla ad ripam Padi fluminisj Syno- 
dum cum diverfarum Provinciarum tpifcopis , 
prfcntibus etiam Henrici inter Imperatores hujus 
nominis IV* Legatis , in qua Inveftituras a Laid* 
fieri omniao prohibuit &gt; & ftacim poft hujus Sy- 
nodi celebrationcm in Galiiam &gt; tuciilimum Ro- 
manorum Pontificum aiylum s Rebus Germa 
nic confulturus vetlit , ibique Concilium Trecen* 
fc anno MCVII- habuit , in quo &gt; licut teftardr Ab 
bas Urfpergcnfis , Deceflbrum fuofum Decreta-j 
contra Invcftituras confirmavit* Hinc 3, ut obitet 
dicam facile colligitur, Galliarum Reges arittj 
Pafcbalit 1L inRegnum Fraiicix appulfum Deere- 
tis contra Inveftituras paruide . Nee enim vef ifi- 
mile eft , Pafihatem 1L in Gallias cdnfugifle ut Lu* 
dowel Craffi Regis praefidium iniploraret adversus 
Henri cum inter Jfltp^tatofes hujus nominis IV. 
qui ufum Inveftituraratri Contra Pontificia & Sy- 
nodica Decreta & Anathema obftinato animo re- 
tinebat , fi Rex Galliarum folemnem Inveftiturani 
jpcr traditionem annuli & bacilli Paftoralis tam-f 
Aepe a Sedc Apoitolica repfobatim &gt; 3eqtie ac ip- 
fe Imperator , ufurpaflcr. Gallia in icaliam^ 

rcdux 



EcCLESIASTICA. 55J 

:dux Pafchalis II. Invcftituras damnavit in Sy- 
3do Benevcntaaa habita anno MCVIII. &in Con- 
lio tcrn o Lateranenfi Roma? convocato anno 
ex. VefUQn^Henricus inter Imperatores hujus no- 
linis IV* Romam annoMCxi. cum nunierofo 
iercitu veniens , Invcftiturarum conccflioncm- 
cut jam in praecedentibus Colloqaiis obfervavi- 
uis, a Pafcbali IL Pontificc Maximo per vim-* 
xtorfit* Hoc tamcn furreptitium Privilegiaitu* 
antra Ecclefiat utilitatem ac libcrtatem Impcra- 
ri conceflum revocavit ac damnavit paulo pott 
&gt;afthalis II* tarn in Concilio Latcrancnd quajto 
ciebfatoaniio MCXII. quam ia Concilio quiiito 
.aterancnfi habito anno millefimo ccntcilmo &lt;ic- 
imo fexto &gt; in quo Summus ille Poiitife^pfdc ia- 
igni humilitatc ac modeftia fefc ip/um corain 
&gt;atnbus his verbis eicufavit: Poftijuam inquk, 
lomintis Ae ferVo fuo fecit quod voluit &gt; & me, 
uluwquc Sgrnamm tradidit in manus HegisyV 
tuatidie fieri rapinas &gt; & incendia&gt; ctfdes & adulte- 
&gt;ia . H&lt;ec & ejufiuodi mala cupiebaw aWftert ab 
frclefia &populo Dei; & quod fed &gt; pro liberation* 
wputi Dei fed. Fed autem ut homo &gt; quia fulvis 
urn & cinis . Fateor me male egijft , fed roge 
nmies , orate pro fhe ad Dentil ut indulgeat 
r llud autem mdum firiptum , quod in tentoriis fa- 
%um eft &gt; quod fro pravitate fui PriVilegiuM dtdttir, 
wndemnofub perpetuo ^nathetnate, ut ullitis unquam 
It bond memonA &gt; & rogo %os ownes ut idem fad*- 
tif . Time ab univerfis atclatoaturti eft : fiat 9 fiat . 
Occafione iftius Inveftiturarum privilcgii, quod 
Pafibalis II. Impcracorf Henrico conccflit , duo ia 
Galliis coafta funt Concilia Natioualia. Prinmra 

convo- 



556 H i s T o R i A 

sonvocatum fuit a Guidone Archiepifcopo Viea- ll 
nenft , & Sedis Apoftolicx Legato &gt; qui iftud Pri* [t 
vilcgium,qaod Hcnricus Imperator a Pafcbali Pa- ( 
pa cxtorferat , refcidit, ipfumque Impcratorcnu f 
fcriit Anathemate, Kalendis O&obr is anni milieu- 
mi ccntefimi duodccimi. Hujus Concilii Vieimen* : 
fis Decrcta confirmavit Pafcbalis ll. Pontifex Ma- \ 
atimus data ad Guldonem Archkpifcopum Vicn- ; 
nenfem Epiftola * cujus exemplum ex codice fan- ii 
&lt;5ti Petri Cataiaunenfis a P. Sirmondo Soc. Jefu de- :! 
fcriptum &gt; in Labbcana Conciliorum Editions * 
Tomo Xt vulgatum eft. Sub idem tempus , occa- 1 
fionc iftius Privilegii Hcnrico Imperatori a Paftba* j 
////. Pontifice Maximo conceili , Joannes Archi- 
epifcopus Lugdunenlis Nacionale Concilium apud 
vtfnfam prope Lugdunum celebrandum indixit , in 
quo Inveftitura: a Laicis facias paritcr damnat 
funt . Mitto, brcvitatis ergo , alia Concilia , qux 
poft mortem Paftbalis II. contra Henricum inter 
Impcratores hu/us nocninis quartum, & ad prohi- 
beixlas Inveitituras fub Gelafio II. fucceflbre Pa* 
fibalis II. fuerunc cclebrata , videlicet Capuanum 
anno MCXVIII. Colonienfe, Fritislarienfe 3 & Vien- 
ncnfe, qu? annoMcxix. habitafunt. Breviter hie 
obfervare fufficiet, mortuo Gelafio II. Pontifici Ma 
ximo fucceflifle Cdliflum 11 3 qui ftatim poft inau- 
gurationem fuam ilcmis in Galliis Concilium ha* 
buit anno MCXIX. Imperatori, qui Inveftituras di- 
inittcrc nolebat , & Burdino Aatipapae Anathema 
dixit, Quofadiuracft MHenricus pertimefccns , 
nc fi diutiiis decretis Ecclefis in caufa Inveftitura- 
rum pervicaci animo rcfifterct , ac parerc dctre* 
&arct , ab omnibus fuis defercretur , & inftar pa* 

trfs 



I ECCLESIASTICAL 557 

I s fuJ , omni fuaditione fpoliaretur , ad fanio- 
i-n mcntem rcdierit,& Legates ad Summum-t 
I ntificem miferic pacem fuppliciter rogantes , 
i x tandem Generalis Concilii decreto firmarc- 
Lr. Nihil fane jucundius Calliflo II. Pontifici Maxi- 
[&gt;, nihil Ecekfiz conducibilius accidere potuit 
I Legatione, per quam &gt; cxtin&o tarn diuturno 
luifoiatej fedatifquc atrocibusBellis, quibus Jta- 
L & Germania tot anni.s eonflagraverant , pax 

Ifideratifllma tandem aliquando fanciri , atquc 
Ecclefis unitatem Imperatorcs redire dcberent. 
! ipcirca ad hanc felicilfimam ineundatn paccm, 
illifiusll, annoMcxxm. eelebravit Concilium^ 
! :nerale Lateranenfe primum, in quo vexatiilime, 
i jque agitatar hujus temporis de Inveftituris Co- 
I &gt;verfiae finis impofitus eft, ficut fuperius often* 
i nus. H^cfunt Concilia, quae duodecimo EC- 
i :fia: feculo ad dirimendam graviffimam de Inve- 
: turis controverfiam fuerunt convocaea . 
! D. In fuperiori Colloquio dc jerroribus PC- 
\ ^baelardi, & Gilbert! Porrctini pifcopi Pida- 
enfis, nee non de ttaefibus btttobufitittorHAU , 
aldenfium , & ^Ibigenftum late diflcruifti , fed dc 
onciliis , qu# ejufniodi errores ac H^refes pra- 
ripferunt 5 te in hocce CoiJoquio di&urum fpo- 
&gt;ndifti . Incipe itaquc , fi placet, ab his Conci- 
is , qux duodecimo Ecclefiae f^culo damnaruiic 
ToresP^m" *Abaelatdi. . 

M. Dux Nationales Synodi ad configendos 
ctri ^tbaelardi errores fuerunt in GaUiis cclcbra- 
, Sueffioncnfis nimiriim & SenoncnJis. Sy no- 
urn Sueflioaenfem Conon Praeneftitius Epifcopus 6: 
cdis Apoftolicse in Galliis Legatus indixit anno 

MCX* 



HISTORI-A 

ut confent peritiores Cricici , non vcn i 
anno MCXIX.UC plures exiftitnarunt, vel anno MGXX t 
cum quo conjungicur Tamo x. Con ciliorum. In. t 
hac Syaodo ^fbaelardtts ob malefanam circa Per j 
ibnas fandiflima: Trinitatis featentiam damnatui ; 
fuurnque De Trinitate libruni, qui materia offcii ! 
fioniscrat &gt; propriis maoibus flammis traderc 4!* 
Epifcopis coadus cft&gt; ciimque fidena fuam coran i 
omnibus cxpon^rc ^ ac propriis verbis profitcr t 
relict &gt; juiTeruac Pacres, uc Symbolum S.^4thanafi\ 
ex fcripto recitaret &gt; quo magis homiuis Novaco [ 
ris, qui in Dialcfticg argutiis nimjurn coulid^bat i 
luperbiam rctundercnt; eumque mox Abbati San 1 
&ti Medardi cradiderunt , ejus Clauftro , vclut car i 
cere&gt; coucludenduin &gt; cjuem tamen inde pofte* i 
cduftum Lcgatus Apoftolicusad Sandionyiianun : 
Coenobium remifit* Hxc in caufa Abaelardi in- 
Synodo Sucffionenff gefta fuiife teiianfur s. Ber 
nardus inEpiftola cxciiu ad ^owe/w Cardinalcm 
& Otto Frijingenfis lib. i+de B^bus Gcftis Frideric 
cap. XLVII. Rem tamen aliter narrat ^kacUrdus. ii 
IBpiitola prima ad Amicum , in qua fuas calamtca 
zc3 dcfcribcaSj ii tamcn ei in propria caufa adver 
sus xmulos loquenci fides habeqda (it , Primn 
conqueritur &gt; quod fui xmuii , ^ilbcricus fcilicet & 
lotulfits fcholarum Rcnienfium Regenfes vehc 
mentcr acccnfi, f{adulfum cjufdcm urbis Archiepi 
fcopuQi crebris fuggeftionibus advcrsus ipfum- 
commoviflent, {kConvnem Pr^neftinum JEpifcopum 
ac Scdis Apoilolic^ Legatutn inftigafjent ad con 
vocaudum Concilium Sueflioneafc . Sccundo^ait 
fe ad Concilium vocacum , nulla prxvia intcrroga 
tionc, (inc ullo libri fui examine, fed hoc folo.no 

mine , 



ECCLESIASTICAL 

I ne, quod in eo fcripfiflct f Solum Deum Patrcm* 
t mipotentem effe&gt; juflum cfie manu propria librum 
e de Trinitate compofitum in igncm coniiccrc,8c 
nholum *Atbanafii recitarc : Inde , inquit *4batv 
s&gt; tjttafi reus & convittus */Lbbati SanftiMedar* 
itdfrutjraditus, adClauftrum cjus tanquam ad 
trahor,ftatiwqite Concilium folttitur.Vcrum, 
c n ceftis in propri^ cauia plurimum fufpcdus 
- c&gt;n eft dqbip, quin S. Bernardo in referenda Hi- 
^ria hujwfce Concilii Sueffionenfis potius credere 
I b^arnus , quam Petro .Abaelardo, qui hujus Con- 
I ii audtoritatem elevare & fcnremjam in ipfum 
r Fptfcopis latam fuiflc omnino iniqpaoiprQ vi- 
j ).us oitendere conatus eft. Certe eventus com- 
obavJc, .Abaelardum &gt; ejufquc fe&atores parui 
;ifl^ ceirfqram 9 qu$ in Coi)cilio Su^Jfionenfi fa- 
ifuerat nonnullarum e/us propofitionum , quae 
iljius Operibus , fed pocifllmum in Jibro dc Tri- 
afe legebantur , ^fbaelardus (iquidem egrefliis c 
rcere* in quem juilu Concilii SuelTionenfis dcrru- 
$ fuerat, non folum a fuis crroribus non refipuir, 
i ulteriiis progrcflus , plurima dogmata inter 
&gt;n&lt;ciones & colloquia effiutire , ac libcntiiis fpat- 
TC caepit Catholics fidei parum confona. Qitin, 
S. Bernardum in publico Epifcoporum & Abba- 
m Conventu ad difputandum provocavit, & fo- 
lifticis captionibus cpnfidens &gt; pptiit ab Henric* 
znonenfi Arcjiiepifcopo, ut (ibi cum S. Bernardo 
iblice congredi licer?r cffecitque ut ad definicn- 
is ejufmodi lites Senonis in Calliis Concilium in 
Sava Pentecoftes,ut iiquct exEpiftoJa cccxxxvii. 
Bernard* ad Innocentium II. Ppntificcm Maximu, 
:lcbrarctur . Huic Concilio Scnoncnfi iutcrtuit 



5&lt;JO H I S T O R I A 

Henricus Archicpiicopus Senoneniis, adfuere quo- 
que ejufdcrn Senoneniis Mecropoleos fuffragatvci, 
Samfon Remenfis , *}osleni4s Sueliioneniis, & GM* 
fridus Catalaunenfis, nee non Chriftuniflimus Rex 
Ludovicits yil. cum multis Regni Proceribus, Ab- 
bares plurimi , & non pauci fcholarum Magiftri 
ficut teftatur S.Bcnurdus in Epiftola CLXXXIX. Die; 
eft Pctro ^fbaelardo , dida quoquc S. Berntr- 
,qui tamcn abnuitadeife , eo prseiertim nomi 
ne, quod de damnatis jam in Concilio Suedioticnl 
crroribus quxftio rcnovaretur . Quiatamenma 
gna PrUtorum , & nobilium virorum multitude 
cuni Ltidovico VII. Galliarum Rege concurrerat 
S. Bernardtts le fe prxfentem exhibuit , & excerpt: 
ex ^baclardi libris Capitula propofuit &gt; & cum. 
ilfo in arenam defccndit . At , ubi ad rem ventun 
eft , &lt;AbaeUrdus , fe congreflus Achillis imparenr 
expcrtiis , ac fuse caufat mentis minus fidcns 
ad Sedem Apoftolicam appcllavit. Cui appella 
tion! ob Sanaa: Sedis reverentiam fipifcopi dc 
icrentes, licet ejus prava dogmata damiiarint 
auiSoris tamen nomini parcentcs nibilde illopro 
mmciaruntj fed ad Innocent ifi //.Potificcm Maxinii 
litteras Synodicas direxerunt, referentesquaccum 
que in Synodo gefta fucrant,& ab eo erroru i4bae 
fardi cenfuram obtinuerunt , ut teftatur Gaufridu 
Monachus Claraevallenfis olim Abaclardi difcipu 
liis lib.j. Pit* Sanfti Bernard* cap.$. Interim , diin 
hxc agerentur , Berengarius Pittavienfis , unus e: 
Abaelardi difcipulis, aufus eft Magiftri fui concin 
nare , ac publici juris facere Apologiam plenam- 
acrimoniE adversiis S. Bernardum, in qua iibi ora 
nem omnino ildem abrogat ? non foliim quia Pt 

trw 



I ECCLESIASTICAL 

rum *4baela.rdiitn immenfis laudibus cumulat , & 
i Sanftum Bernardum contumeliose invehitur,fsd 
[uia etiam cfFraeni ftylo dcbacchatur inPatrea 
Joncilii Senonenfis, quos tanquam caecos, cbrios, 

Lornutos , canes & porcos traducic acfugillar. 

j. )enique , Petrus /ibaelardus videns fe ab omnibus 
tanquam hsercticum dcferi , Cluniacum fe contu* 
it, ubi , ficut in fuperiori Colloquio diximus , i 
uis erroribus refipuit , & fancita cum S. Bernardo 
nter mutuos amplexus amicitia , reliquum vitat 
empus maxima cum pietate cxcgit , atquc pod 

[ nortem tumulo cjus hoc Epitaphium infertu iu 



Eflfatis in titulo Petrus blc jacet 

Ctti foli patuic fcibile quidquid crat . 

D. Ubcriiis, quaefo, exponc ea, quae in fupc- 
i Colloquio obite r infinualti, de Conciliis Pa- 
rifienfi, &Remenfi J in quibus errores Gilberti Por~ 
rctani Epifcopi PiAavienfis profcripti funt , & res 
alias in his duobus Conciliis geftas , paulo fufiori 
narrationc defcribe ? 

M. Cum Eugenius III. apud &lt;\uttti Gilbert us 
Porretanus aliquot errorum fuerat infimulatus , in 
Gallias , tumultuantium femper in Italia .Arnddi- 
(laruw perfecutionem fugiens, perveniffet, & a Lu+ 
dovico ^7/.Galliarum Rege honorificcntilfime fuif- 
fctexceptus ; Parifiis anno MCXLVII. Synodum ha- 
buit j ut in ea Gilbcrti Porretani Caufa. ad fe delau 
difcuteretur . Contra Gilbertum Porretanum in 
Synodo Parifienfi teftimonium dixerunt Magifter 
*4dam de Parvo Ponte , vir fubtilis , & Parifienfis 
EcclefiaeCanonicus , & Hugo de Campo Florida , LH~ 
dwicivil. Galliarum Regis CancelJarius . Nihil 

Torn. I r* N a 



5 6 z HISTORIA 

tamen in Caufa Gilberti Ponetani definire voluit 
Eugenius III. Pontifex Maximus , fed pleniorem il- 
lius difcufiionem ad frequentius Concilium Remis 
proxime celebrandum remifit. Anno itaque fequen- 
ti , feii MCXLVIII. habitum eft Concilium Remenfe, 
in quo Gilbert us Porretanus erroris convi&us eft a 
Godefcalco de Monte S. Eligii Ordinis Praemonftra- 
tenfis Abbate y a Sando Bernardo Clarxvallenfi, a 
Sugerio Abbate S.Dionyfii, & ab aliis . Contra il- 
lius erroresPrgfulesGallicani Symbolum condide- 
runt 3 & Dominus Papa , inquit Gaufredus Mona- 
chus Claraevallenfis , auftoritate ^poftolica , de af- 
fenfu totius Ecclefia , qua convcnerat , Capitula ipfft^ 
damnavit , diftritte prtfcipiens, ne eumdem librum le- 
gere , vel tranftribere etiam fie reprobatum quis an- 
deret , nifi prius emn Ecclefia Pgmana correxijfet. 
Cumque rcfpondiffet Epifcopus ( feiiGilbertus Por 
retanus) corrigamad arbitrium vejlrum : non vobis, 
ait Pontifex &gt; b&lt;xc correttio committetur.. Hanc Sum- 
mi Pontificis fententiam reverenter excepifle Gil- 
bertum Porretanum , fuosque ejurafie errores , te- 
ftatur jam laudatus Gaufredus . Prsecipuus Gilberti 
Porretani error in hoc fitus erat, quod vellet Divi- 
nam Eflentiam non effe Deum,& proprietates Per- 
fonarum non eflfe ipfas Perfonas . De hoc Gilberti 
Porretani errore judicium ferens Joannes Gerfonius 
facras Facultatis Parifienfis Cancellarius in Epifto- 
la^quam fcripfitad quemdam fratrem Minorem&gt; 
anno MCCCCXXVI. ait : Gilbertus Porretanus , ft mi 
nm errabat in wateria de Rglationibus divinis , quant 
plurimi poflerioris ternporis , patebit evidenter illi 9 
qui fubtiliter , C^ abfque Perfonarum acceptione va 
luer it 3 & fciverit judicare , & argument urn S Ber~ 

nar- 




ECCLESIASTICAL 

irdi a Petro de Tarentafia recitatum ponderare 
zmnata eft nuper per Pr&deceffores meos in 
jeologia Facultate , fub pluribus ^frticulis , 
rina , quam nonnulli folum impune fubtilem gar* 
xnt; quam ignor antes vocempropriartf, nonnulli ve+ 
ti pica loquaciffima ftabilire nituntur * cum fit mera 
Cania , & vanitas falfa * 1&gt;nus iArticulus inter 
teros eft 4 . Quod aliquidfit Deus realitr&gt;quod nonfit 
naalltlr Deus * Huic Gerfonii judicio fubfcribic 
&gt;d:iffimus Dionyfius Petavius Soc. Jefu \[b*i t Theo- 
licorum Dogmatum cap. 8^ num. 8. ubi h^ec habec : 
b hac Gilberti Porretani fenttntia vel nibil^elp a- 
m difcrepare&gt;Scbolafticorum aliquot ofinio creditur, 
Scotij qui citra notionem&gt;& intelligentiam noftram 
rfe ab efjentia divina dijfefre proprietates &gt; & in- 
fefe ipfas exiftiniat * Sed revertamur ad Conci- 
m Remenfe &gt; in quo tlon folum profcripti funt 
Iberti Porretani errores , fed etiam damnati 
nt Hadreticij qui turn temporis in Provincia , & 
Occitania graflfabancur . Sic enim in Cano- 
ii illiusConciiii legitur: Prafentis decreti 
oritate pr&cipimus &gt; ut nullus omnino hominuwL* 
erefiarchas, & eorumfequaces* qui in partibus Ga~ 
i aut Province , vel alibi commorantur, manu- 
, &lt;vel defendat : nee aliquis eis in terra fua re* 
&lt; Vtaculum prabeat . Hi hceretici alii non erant t 
i lam Henricus, Eudo, five Eon, aliique nefarii No- 
rtores&gt; de quibus jam egimus in fuperiori Collo- 
tio . Praeter iftum Canonem decimum odavum, 
quo condemnantur hseretici, alios feptemdecim 
anones Difciplinam fpedantes condidit iftud 
onciiium Remenfe &gt; in quibus de Continentia_&gt; 
iericoruni , & modeftia in toufiira & veftibus lex 

N n a con- 




HlSTORIA 

conftituta eft , & in contumaces decreta Benefi- 
ciorum Ecclefiafticorum privatio , immo fufpen- 
fionis lata fententia in Epifcopos , qui hanc ipfis 
poenam non infligerent . Sandimonialium Cano- 
nicarum ftatuta reformatio , cujus duo prascipue 
notantur Capita , Claufura videlicet & Vita corn- 
munis ; pocna Interdidi & privationis Chriftianx 
Sepulture decreta in eas &gt; quas Synodi mandatum 
poft tempus prsefixum non implerent . Ecclefiaffr i 
corum negotiorum judicium Laicis prohibetur . i 
Dccimarum iisdem prohibita pofl eflio. Juflinn ut ; 
Archidiaconi ex Diaconorum vel Presbyterorun: ; 
Ordine aflumerentur . Conduditii Presbyteri at \ 
Ecclefiis eliminati , fancitumque ut fingulis Eccle 
fiis proprius Sacerdos prxficeretur ; nullius , ni( 
Epifcopi &gt; aut Archidiaconi audoritate depellen 
dus . Treuga & Pax confirmata . Militum ad nun 
dinas vel ferias pugnae vetitx , Clericorum & Mo 
nachorum percuflbres excommunicati, eorumqu (, 
abfolutio Romano Pontifici refervata . Ecclelia K 
rum & Cgmetcrioru immunitati provifum, Incen I 
diarii Anathemate daranati . Pretii exadio pr&lt; u 
Chrifmatis, Ol^i facri,& Sepulture acceptionc: ti 
prohibita . Ordinationes ab Hsereticis , & Schi 
maticisfaftf jinifl^ in irritum;hoc eft^non quantiir 
ad fubftantiam , feii Charaderem, qui prorsus ir 
delebilis eft, ut docenc Theologi , fed quantum a 
exercitium & executionem Ordinis . Extant 1 
xvi ir. Canones , & Ada Synodi Remenfis a Bini 
ex variis Audoribus compilata Tomo x. Concili( 
rum pag. 1107. Baronius ad annum MCXLVII^ 
num. 10. Canones feptemdecim dumtaxat Concil 
Remenfis enumerat , quia in exemplari Vaticanc 




ECCLESIASTIC A. 

10 ufus eft , Canonesxvii. & xviu. in 

mfunduntur , ficut accurate obiervat Cl. Pagius 
i hunc annum Num.vi . 

D. Fuer untae multa Concilia adversusWal- 
:nfium , & Albigenfium Hserefes fasculo Ecclefiag 
lodecimo celehrata ? 

M* Quamvis Albigenfes , ficut in fuperiori 
alloquio obfervavimus, ex Vvalden(ibus haereti- 
s feculo duodecimo prodierint, nulla tamen ad- 
rsiis ipfos legitur fuJife eofasculo celobrata Con- 
lia., quia eorum hserefjs feculo dumtaxat decimo 
rcio fub Innocsntii III. Pontificatu infolentiiis 
aifari , & fuam , uc ica loquar, maturitatem ha- 
:re coepit 3 ficutdocet C^farius Heifkerhacenfis Scri- 
:or cogvus, Dialogi MiraciUorum Di{Un.5.cap*2,i. 
s verbis : Tcmpovibus Innocentii Papf , Pt#d&cefr 
ejus , qui nunc Papatum tenet &gt; Honorii , Diahali 
idia Hfrefes lAlbigeufium caper unt pullulare , *vel 
\t verms dicam)&gt; maturefcere ......... Cujus &lt;y/- 

f erant tary vdida&gt; ut ornne- triticumfidei gentis il- 
verfum videretur in folium erroris . Ciim igitur 
ilia fa^culo xii. contra Albigenfes convocata fue- 
t Concilia^ fed dumtaxat faeculo decimo tertio , 
I : his fuo loco , feii in Colloquiis noltris in Hifto- 
am feculi decimi tertii opportuaiiis diiferemus. 
ic auteui referatu f juxta Ordinem Chronologi- 
Concilia , in quibus duodecimo fsculo erro- 
s Vvalden/ium fuerunt ab Ecclefia damnati . Et 
imo quidem anno millefimo centefimo fexageli- 
o habitum eit in Anglia contra yvddenfiwn, (ive 
ubiicanorum erroresConciliumOxonienfe^de quo 
ise zgitGuillelmusNettbrigenfis lib.i.cap.ij. ut 
:gere cilTQmo 10. Conciliorum . K** erwtf quipr 

Nn 3 pe 



$66 H I S T O R I A 

pe iisdent diebus , ut ait citatus ilic Scriptor , erro- 
net quidam in ^(ngllam ex eorum (ut creditur genere) 
quos vulgb Publicanos vacant . Hi nimirum ollm ex 
Gaftonia incerto autlore babentes originem , regioni- 
bus piurimis virus fuf perfidie infudenmt . Quippe in 
latiffimis Gallic , Hi/panics , Italia , Gcrmaniaequc^j 
provinciis tarn multi hac pefle infetti effe dicuntur , 
ut fecundum Prophetam rqiiltiplicati effe fuper numt* 
rum arentf vide ant ur. Refert poftea Gmllelmus Neu- 
brigenfis , quo pato Henricus H. Angliae Rex ejuf- 
modi hsereticos in fuo Regno deprehcnfos in car- 
cerem detrudi juflerit, eosque ab Epifcopis iruj 
Concilio Oxoni^nfi cpngregatis damnatos , atque 
contumaces , fpedantc populo , virgis coercitos 
ab urbe expulerit , diflrile prohibens , ne quiz eos 
velhofpitiorecipere, velaliquo folatio confovere prg- \ 
fumeret . Sed base de Concilio Oxonienii contra-i 
VvalJenfes in Angliahabito jam in fuperiori Col- 
loquio me obfervaile memini . Quare, ne iteratis 
repetitionibus tibi txdium ingeram , quatuor alia 
Concilia Nationalia &gt; nimirum Turonenfe , Lumba- 
rienfi, Tjlofanxm,S&gt;t Senonenfe, quae duodecimo Ec- 
clefia? fj culo contra Vvaldenies coafta funt, brevi- 
ter hie recenfebo . Alexander HI. Pontifex Maxi- 
mps , relida Italia &gt; quse , ob Schifma a Pride- 
rico c^nobarbo Imperatore in Ecclefia excita 
turn , armis perftrepebat ; inGallias appulit , & 
anno MCLXIII. Turonenfem convopavit Synodum 
in qua non folum in Offayianuw Antipapam di 
ftum Vittorem If.ab eodem Imperatore intrufum 
& in ejus fedatores excommunicationis fencen 
tiam tulit , verum etiam nefaria Vvaldenfium hx 
reticorum dogmata damnavit* & Chriilianis prx 

cepic 



ECCLESIASTICA. j 6j 

pit, ut illorum hasreticoruin eonfortiumfuge- 
nt,ficut videre eft iaCanone quarto hujusceCon- 
lii his verbis concepto : In panibus Tolofa dam* 
nda berefis dudum emerjit , qug paulatim more can- 
i ad vicina loca fe diffundens , per Guafconiam & 
las Provincias quamplurimas jam jam infecit . Qua 
m in modumferpentis intrdfyas evolutiones abfcon- 
*,ur , quantbferpit occult ius &gt; tantb gravius domini- 
m vineam in fimplicibus demolitur . IJnde contra-* 
s Epifcopos omnes Domini Sacerdotes in illis parti- 
is commorantes vigilare prgcipimus 3 & fub inter- 
matione anatbematis prohibere* ut &gt; ubi cognitifite- 
illius hwefis Sett at ores , ne receptaculum quifi 
tam eis in terra fuaprabere , autpr#fidium imper- 

epr&fumat . Sed nee in venditione , ant emptione^ 
qua cum eis omnino commercium ; ut , folatio bu- 
wit at is amijjb) ab error e vitffutf refipifcere compel* 

tur . Quisquis autem contra hgc venire tentaverit, 

quam particeps iniquitatis eorum , anatbemate fe- 
ztur . //// verb &gt;fi deprehenfifnerint&gt; per Catbolicos 
rincipes Cuftodia mancipati omnium bonorum amif- 
ne mullentur . Caecera legi poflfunc apud Baro- 
um Tom. 1 2. Annalimn Ecclef. ad annu MCJLXIII. 
raster hunc Canonem quartutn , quo damnantur 
aeretici Vvaldenfcs, alios novcinCanonespro in- 
auranda Ecclefiaj Difciplina coiididit eadem Sy- 

dus Turonenfis,in quibus mulca ftatuuntur con- 
:a Clericorum avaritiam, ufuram , &: Simoniatn, 
ontra Monachos , qui Medicinam , Phyficas con- 
:dipnes,& leges Civiles profitentur, contra non- 
uullos alios ejufmodi abufus , ac denique contra 
&gt;rdinationes Offaviani Pfeudo-Pontificis , difti 
Differ is If. qu irrit* fueruntdeclarat*, noaj 

Nn 4 quan- 



H i $ T o R, i A 

quantum ad ftibftantiam , feu Charafterem , utfe- 
plus diximus , fed quantum ad exercitium & exe- 
cutionem Ordinum . Extant hujus Concilii Cano* 
nes x, & Ada Tomo 10. Conciliorum . 

Concilium Lumbarienfe^quod in Gallia Nar- 
bonenfiadversus hereticos Vvaldefes an.MCLxxvi. 
fuit celebratum , fuse narrat Baronius ex Hovedcno 
in pofter. parte Annal. Anglic, Cum enim Ale 
xander HI. Pontifex Maximus aegerrirne ferret , 
Vvaldenfium Sedam magis in dies invalefcere , & 
vires acquirere eundo, voluit rem in ipfis partibus 
pefte ilia infe&is agitari,& ne haberent unde con- 
quererentur haeretici , do&iffimos eorum ad con 
cilium evocari juffit. Illi Magiflros fuos illuc dele- 
garunt, & prasterea quatuor &lt;Judices Difputationis 
& Controverfias , quae in Concilio fieri debebat , 
delegerunt 5 videlicet Gerardum Epifcopum Albi- 
genfem , Kggerium Abbatem Caftrenfem , Petrum 
Abbatem Ardorelli , & Ernaldum Presbyterum-i 
Narbonenfem . Addiderunt & Abbatem de Can- 
ditto , de quibus etiam Catholici cum Hsercticis 
convenerunt. Admiffi funt quoque Magnates & 
Barones plurimi illius regionis , uc utriusque par*- 
tis rationes & fundamenta audirent . Porr6,inter" 
rogati hi, qui haereticorum partes propugnabant , 
de Fide , & Sacramentis^ Vetus Teftamentum au- 
dafter rejecerunt , Matrimonii Sacramentum re- 
pudiarunt, Baptismum pariim curarunt ; Sacerdo- 
tem peccati lethalis labe infefitum confecrareCor- 
pus& Sangufnem Chrifti aperte negarunt , neque 
Praelatrs^qui luxu diffluerent,aut aliis vitiis dediti 
eflent , parendum efle contenderunt . Hxc praeci- 
pua hasreleos Capita diii fuerunt tiltro citrdquo 

agi- 




ECCLESIASTIC A* 

itata , tamdemque damnata 3 fed Concilii judi- 
4* obtemperare detredarunt hseretici , diditan- 
; s , fe veritatem & viam falutis in ore habere , ac 
oinde Bonos homines fe appellantes. Eorunu* 
inceps erat Oliverius quidam , cui veluti Chri- 
&gt; , aut Paulo Apoftolo fidem adhibebant ifti Hf- 
tici ab eo delufi, ficut Baronius Tomo 12. Annal. 
clef, ad annum MCLXXVI. fuse narrat ex Hovede- 
. Extant etiam Aa integra hujusce Concilii 
mbarienfis Tomo 10. Conciliorum. Paulo poft 
lebrationem iftiiis Concilii Lutnbarienfis , Pe- 
tts Sedis Apoftolicg LegatusTolofse an.MCLxxvn. 
oncilium habuit^ in quo damnati Waldenfes , & 
olosa expulfi a Ludovico Vll. Francis , & Henri- 
II. Anglia* Regibus , qui , tefte T(oberto de Monte 
Chronico 9 illuc ad extirpandam hanc Haerefim 
rofedi fuerant , feceflerunt *Albiam , qu eft Al- 
igenfium Ciyitas Metropolis ^ indeque Vvaldeiv 
:s cseperunt appellari *dlbigenfes . Hinc anno fe- 
aenti , feu anno MCLXXIX. Concilium Oecumeni- 
am LateranenfellL Canone xxvn. damnavit Hg- 
^ticos , qiii Vafconiam , Albigenfes ; Tolofates , 
Tecomicos, & finitimas Provinciaspeflilentido- 

:rina infeftabant, qui nunc Cathari , nunc *Albi- 

* .1 

mfcs y nunc Manicbtfi, nunc Patetini vocabantur &gt; 
j uos una cum illis , qui eos defendant, vel reci- 
iunt y anathemati fubjicit facra ilia Synodus , 
rincipes ver,& populosCatholicos ad bellacon- 
:a eos incitat , propofitis , quemadmodum & in 
icris adversiis Saracenosmilitiis , Indtilgentiis & 
cenitentiarum relaxationibus . Denique , contra 
r valdenfes , diftos etiam Popelicanos coada eft 

nno MCXCVIII. Synodus Senonenfis , in qua eo- 

ruai 



57O H i s T 6 R. i A 

rum fceculentilfima Hasrefis damnata eft . 
dere extant Innocentii III. Pontificis Maximi Ep 
ftote dux cum Nocis Gabrielis Cojfartii Tomo n 
Conciliorum part.it pag.j. quarum una direda el 
zdMichaclem Archiepifcopum Senonenfem , Alte 
ra ad Petrum Sandse Marias in Via lata Diaconur 
Cardinalem, Apoftolica: Sedis Legatum,& ad Ode 
nem Epifcopum Parifienfem . Has duas Epiftola 
fcripfit Innocent ins III. Pontifex Maximus occafic 
ne fententi^ latas in hoc Concilio Senonenfi contr 
Abbatem Saafti Martini Civitatis Nivernenfis , I 
Decanum ejusdem Urbis Ecclefiae, qui, ut ccftatu 
tybertus Monachus in Chronico Antifiodorenfi,d 
peftilentiflimo Popdicanorum , feu Vvaldenfium. 
errore in Concilio Senonenfi fuerunt accufati , ut 
Abbas depofitus , & Decanus fufpenfus , hancqu 
in eos a Concilio prolatam fententiam confirmav] 
Innocentiits HI, ad quern uterque fuerat a Concili 
remiflus . Henricus Spondanus Appamiarum in. 
Gallia Narbonenfi Epifcopus,& Baronii Continue 
tor , aflerit ad annum MCXC v 1 1 1 . Concilium iihi 
Senonenfe celebracum fuifle a Petro Capuano Cai 
dinali 3 & Sedis Apoftolicas Legato. AtGabri* 
Coffartius loco mox a me laudato Spondanum due 
bus teftimoniis refellit . Primum eft fygordi &gt; qi 
in Ge/lis Philippi ^dugufti Galliarum Regis teih 
tur, Petrum Cardinaiem in Gallias Legatum mi 
fum efle annoMcxcviu. ut pacem inter France 
rum , Anglorumque Reges componeret , eumqt 
in Gallias ante exeuntem Decembrem ejusdem. 
anni non veniiTeaffirmat. Cum igitiir Conciliui 
Senonenfe habitum faerit anno MCXCVUI. ei at 
te anni hujus finem prasefle haud potuitP^r^ Ca 

din; 



ECCLESIASTICAL 571 

nalis, praefertim cum fanciendse , cujus causa de- 
gatus erat , paci prius operam nonnullam ab eo 
,tam oportuerit &gt; quam de celebrandis alia de re 
anciiiis cogicaret . Alterum teftimonium eft/w- 
centii III. Papss, cuiusex Epiftolis duabus ea de 
fcriptis oftendit Gabriel Coffartius&gt; Archiepifco- 
im Senonenfem huic Concilio prasfuifle , ipfum- 
ic , & Epifcopos Trecenfem , Antifiodorenfem , 
Nivernenfem Judices in ea caufa fuifle . Hxc 
at Concilia, inquibus Vvaldenfium haerefis fa&gt; 
lo Eccleiise duodecimo damnata ac profligata 
it . 

D. De Conciliis , in quibus Ha^refes , quse 
lodecimo Ecclefia? fasculo emerferunt , damnata? 
:protritaefuerunt 3 fatis hadeniis difleruimus.Su- 
:reft , ut fub finem hujtisce noftri Colloquii pau- 
, attingamus de Conciliis Nationalibus, quas pro 
formatione morum , & Difciplinas Eccldiaiiicae 
ilauratione variis in Ipcis eodem feculo fuerunt 
lebrata ? 

M. Ad reform.andos fidelium mores & ad 
.nciendam Ecckfise Difciplinam multa Concilia 
lationalia, pra:fertioi in Gallia &gt; Anglia & Hilpa- 
ia duodecimo Eccleiiae fasculo fuerunt convocata, 
uorutn prsecipua hie breviter referam, incipiendo 
Conciliis, qux in Caufa Philippi hujus nominis /. 
: Philippi ^Augufli Galliarum Regum celebravit 
cclefia Gallicana . Pbilipptts I. Francis Rex,(icuc 
am obfervavimus in Colloquio L in Hiftoriam 
aeculorum decimi & undecimi 3 Bertbani filiam 
lorentii Hollandiac Comitis in matrimoniunx^ 
luxerat , & ex ea Ludovicum genuerat & to?/- 
[ antiam ; fed affinitatem poftea caufatus , earn re- 

pudia- 



57* H i s T o a i 

vit , & Btrtradam , uxorem Fulconis Andegavenfi; 
Comitis , confanguinitate fibi jundam rapuit &gt; & 
cum maximo fcandalo in uxorem &gt; feu pocius cou 
cubina affumpfit. Has inceftas & adultcras nuptia; 
Ivo Carnotenfis Epifcopus, multiq;alii prifce iate 
gritacis Gallicani Antiftitcs reprobarunt, earumq 
celebritati intereflfe noluerunt . Vrbanus II. Pap; 
Philippo Rcgi facris interdixit &gt; nifi Benradam di 
mitteret,eumque obedire detredantem in Synodc 
Claromontana anno MXCV. habica j & Bertradan 
ejus pellicem excommunicavit . Hac fententia per 
culfus Philippus Hex dimific quidem Bertradam,fa 
illam paulo poft revocavit , & contra omnes Vr 
bant II. prcces ac ininas, nullaque in ipfuai lat ex 
communicationis habica racione retinuit , Q^a 
propter,Pafibalis II. fucceifor Urbani-IU ubi Ponti 
iicatum adeptuseft, psr Joannem ScBenediftum. 
Cardinales Legatos iiios CoaciliuinPictavienfc an 
no MC. celebravit , in quo iterum in PhilippunL 
FrancorumRegem lata eft excomaiunicationis fen 
tentia, ficut teftantur Hugo Flaviniacenfis in Chro 
nico , & Gaufredus Groffus in Vita Sandi Bernard 
primi Abbatis Tironienfis in Diceceli Carnotenfi 
Refipuit tandem Philippus Rex anno millefimc 
centefimo quarto , &c Pafchali II. Pontifici Maximc 
pro fua abfolutione fupplicavit . Annuit PafthalL 
Pontifex,& negotium iitud commidtf(icbardo Car 
dinali Albanenli Epifcopo, & Sedis Apollolica: Le 
to, qui inGallias ciim veniifet, Balgcntiaci ( qudc 
eft oppidum duodecimo ab urbe Aureiianenft mil 
liario diftans) die xxx. nienfis Julii anniMciv 
Concilium congregavit , in quo Philippus Rex , & 
Bertrada .camtkm copulam j immk mtttttam collect* 



I ECCLESIASTICA. 573 

jwew abjurare ufque adPapa difpenfationeni para- 
s ejjefe proteftantur . Verum, iftudBalgentiacen- 
Concilium ( Rcge fe male efle traftatum clami- 
nte) reinfefta folutumeft. Rex perfe & per 
f uonem &gt; & alios Epifcopos difpenfationem pro* 
antes, ad Pafcbalis Paps aures pulfat , Caufamquc 
am temperari rogatjUt videre eft in Epiftola cen- 
fima quadragefima quarta , quam Ivo Carnoten- 
s Epifcopus ea de re ad Pafchalem Summum-&gt; 
ontificem fcripfit^& quam recitat Baronius ad an- 
um MCI v. Pofthsec, Pafcbalis //.Pontifex Maximus 
bfolutionis Philippo Regi & Bertrad# impartien- 
x poteftatem fecit Lamberto Atrebatenfium-* 
,pifcopo,cum ttium Provinciarum Epifcopis^Re- 
aenfis*, Senonenfis , ac Turonenfis ; fitamenltf- 
hardus Cardinalis, quern antea Legatutn miferac, 
tm e Galliis exceffiiret . Lambertus itaque iv.No- 
as Decembris anniMciv*vel, ut alii volunt, MCV. 
arifiis Synodum habuic , in qua Philippum Re- 
em abfolvit, poftquam,fecundum Summi Pontifi- 
islitteras, tadis Sacro-fanftis Evangeliis, pec- 
atum & confuetudinem carnalis & illicit^ copu^ 
, qiiamhadenuscuniBertradaexercuerac, pa- 
Am , devote ac humiliter abjuraflet , folemniquc-&gt; 
uramento fefe obftrinxillet , cum eadem quoque 
bemina mutuum colloquium & contubernium , 
lifi Tub teftimonio pcrfonarum minime fufpefta- 
um y fe deinceps non ampliiis habiturum . Idem 
uramentum pr^ftitit Bertrada antequam abfolu- 
ionem impctraret . Hoc Juramentum tarn Phi 
lippi Regis, quam Bertrad* &gt; aliaque in hoc Conci- 
lio Parifienfi gefta ex MS. Corbejenfi refert Lucas 

lom.ic, 
Con- 



574 H i s T o R i A 

Conciliorum, pag.742. ubi exhibet Epiftolam_j 
Lamberti ad Pafibalem II. quam ex Codice MS. 
Jgniacenfi P. Sirmondus defcripfit . 

Non minores turbas fub fine duodecimi feculi 
excitavit in Ecclefia Gallicana Philippics *Auguftus 
Galliarum Rex, qui an.MCxci 1 1* Canuti Danorum 
Regis fororem Ingeburgim , formofiflimam , & 
caftiifimam Virginem in uxorem duxerat, fed po- 
ftridie nuptiarum , fado cum Ingeburge Regina di- 
vortio , novum iniit conjugium anno MCXCVI. cum 
Maria Ducis Bohemias, Moraviseque filia . De in- 
juria forori , fibique illata Canutus Daaorum Rex 
apud C&leftinum Il/.Pontificem Maximum conque- 
ftus eft . Pontifex duos in Galiiam mifit Legatos j 
Meliorem Presbyterum Cardinalem s & Cenciunu 
Subdiaconum , qui eodem anno Parifiis , Archie- 
pifcoporum, Epifcoporum, & Abbaturn totiusRe- 
gi Synodum convocarunt . Veriim^Antiftites 111^ 
hoc Concilio Parifienfi congregati metu Regis 
territi , fadi funt velut canes muti non valences 
latrare , nee quidpiam contra ilticitas Regis nu- 
ptias mutire au(i funt. Defuncto C&lt;2?/e/?/wa Papa , 
Innocentius ILL ejus Succeflbr , mifit in Gatias Le- 
gatum Petrum Capuanitm Cardinalem , qui Galli- 
canorum Pr#fulum Synodum Divione menfe De- 
cembri anni MCXCIX. congregavic , in qua , fulmen 
a Cardinali , cseterisque Patribus vibrandum ut 
averteret Ohilippus ^uguflus Rex , adipfum Pon- 
tificem per Oratorem appellavit . Sententiam all- 
quamdiii fufpendit Legatus , quam tandem pro- 
mulgavit in Concilio , quod anno MCC. Vienna in 
Galliis convocavit,& Regi totique GaUiarum Re- 
guo Sacris interdixit . Huic univerfali Interdiftc 



ECCLESIASTICA* 575 

1 ofto menfes fuppofitum eft Galliarum Re 
am, illudque tandem folvit Offaviantis Oftienfis 
ifcopus Cardinalis & Sedis Apoftolicx Legatus 
^oncilio Nigellenfi/eu Nivellenfi in Brabantia, 
)d menfe Septembri ejusdem anni MCC. ad hu- 
i cognitionem Caufae ab eo indi&um eft , ut vi- 
I e eft apud Rggerium Hovedenum poftcriori par- 
i Annalium Anglic, ad annum MCC. Denique s 
1 10 fequenti , feu anno MCCI. habita eft Synodus 
i fiionenfisjin qua poft multas Jurifperitorum dc 
rtrimonio Philippi vdugufti dirimendo , vel con- 
fcnando difputationes, Philippus Rex, qui Conci- 
i prsefens aderat, longioris morse txdio affedus, 
I que contrariam Patrum fubodoratus fenten- 
\ n , fummo mane , infalutatis omnibus, inde re&lt;- 
fit, & Ingeburgim Reginam 5 legicimam uxorem 
m , in Regiam reduxit , quam tamen conjugal! 
ore per muhos adhiic annos diligere haud po- 
L, hoc eft, ufqueadannumMccxin. quo tau- 
n Pbilippus lAuguftus poft viginti ferme diiTen- 
iis annos Ingeburgim conjuge fuam in gratiam 
epit; magnapopulorum latitia y ob egregias Hegi- 
virtutes , ^ in amarijfimis arumnis longanimita* 
, qua mtiltos annos apud Stampas in arfta Cufte* 
tranfegerat , ficut ait Spondanus Continuator 
onii ad annum MCCXIII. num.6. Ad petitionetn 
lippi v4ugufti Galliarum Regis Innocentius III. 
ititexMaximus liberos,quos idemPhilippus Rex 
Maria fuperduda uxore fiifceperat, nempe Phi- 
^um, & filiam,uomine &lt;Joannaw, natalibus refti- 
c, & poft matris ipforum obitum legitimos hg- 
ies declaravic litteris datis anno quarto Ponti- 
itusfui j quas cdidit Bafazius ad calcem libri 5. 

Epi* 




H I S t O R I A 

Epiftolarum Innocentii III. pag.684.Ciim verd earn 
dem gratiam Vvilklmiis Comes Montispeflulan 
pro filiis , quos ex fuperduda uxore pariter fufce 
perat , poftulaflet ; illam negavit idem Pontifex 
tiim quia Philippus Rex Legati Apoftolici fententi 
fueratab uxore Ingeburge (eparatus , & aliam , fei 
Mariam fuperduxerat , ex qua geminam fufcepera 
prolem,antcquam Apoftolica de non contrahendi 
matrimonio cum altera prohibitio ad ipfum per 
veniret ; Comes vero proprio judicio uxorem. 
fuam temere repudiaverat . Turn quia etiam Phi 
lippus Rex confanguinitatem matrimonium dir 
mentem lngeburgi&zgin objecerat,& ad earn prc | 
bandam teftes induxerat coram Legato , qui iftu 
matrimonium diflblverat , quamvis ejus fententi 
fuerit poftmodiim abrogata, non quod contra ji \ 
lata efiet , fed quia judiciarius ordo in ea fervati ; 
non fuiflfet ; pendente autem confanguinitatis qu \ 
ftione , de filiis ex fuperduda uxore fufceptis d | 
bitaripoterat , an legitimi eflent , velillegitim \ 
quod certe dici haiid poterat de filiis^quos Com 
Montispelfulani ex fuperduda uxore fufceperai 
quia nihii repudiate uxori objecerat, quod jufta 
divortio occafionem dare potuiflet Haec de Ca u 
fa tarn Philippi Lqi&mPhilippi +4ugufti Gailiaru t; 
Regum breviter hie referenda efle duxi, quonia^js 
ad illam dirimendam multa in Galliis duodecin : 
Ecclefise fircuto Concilia Nationalia fuerunt eel i 
brata . Progrediamur nunc ad Concilia Nation ft 
lia, qu in Galliis ad fanciendam Ecclefias Difc 
plinam fuerunt eodem faeculo convocata . In Co 
cilio Piftavienfi, quod, ut fuperiiis obfervavimui 
habitum eft anno MC. in rein Difciplinas tam 

cl 



ECCLESIASTICA* 577 

4 ifiaftics, quam Monafticg fexdecim conditi func 
| mones, qui Baronii temporc latebant , fed nunc 
i tant Tomo 10. Conciliorum pag,y24 ubi etiam 
i fervatur, Canones decem,quos Baronius tribuit 
I .ic Concilio Pidtavienfi celebrate anno millcfi* 
I &gt; centefimo , pertinere ad aliud Concilium Pi- 
I ivienfe habitum anno millefimo feptuagefimo 
t tavo , cui praefuit Hugo Dienfis Epifcopus Lega- 
j 5 Gregorii VII. Papas , & de quo difertam men- 
[)nem facit Hugo Flaviniacenfis in Chronico 
lg.202. Concilium Trecenfel. Pra^fide I^chardo 
lurdinali Epifcopo Albanenfi, 8c Paftbalis II. Pon- 
I IcisMaxitni Legato habitum eft annoMciv. in 
i o Hubertus Silvanedenfis Epifcopus (imoniae ac- 
\ fatus jurejurando fe purgavit , ut videre eft in 
I &gt;iftola lyonis Epifcopi Carnotenfis ad Paftha- 

Inll. & apud Editores Conciliorum Tomo 10. 
g.yjS. ubi etiam referuntur aliquot Privilegia , 
i K in eadem Synodo quibusdam Abbatiarum-jr 
I clefiis fuerunt concefla . Concilium Trecenfe If. 
I rca Afcenfionem Domini a Pafchali II. Pontifice 
| aximo celebratum eft , in quo Simoniaci , Laici 
ineftciorum Collatores , & rerum Ecclefiaftica- 
m invafores fuerunt excommunicati , ficut Col- 
Jores Conciliorum Tomo jo. pag-754. exAb- 
,te Urfpergenfi , ex Sugcrio Coenobii Sanfti Dio- 
(ii prope Parifios Abbate, & ex aliis Scriptori- 
.s referunt . Conciliunj.. Tolofanum I. pro facra in 
ifpaniam Expeditione adversus Saracenos , fub 
lorum jugo mifere gemebanc hoc tempore Hi- 
anijhabitum eft an.MCxvm. cujus meininitChro- 
con Malleacenfe ad hunc annum , & de eo etiam 
;unt Coile(3;oie$ Conciliorum Tom.io*pa 
Tom.lV. O o & 



578 H i s T o R i A 

& yoftfbus de idguirre Cardinalis tom.j.Colle&ib 
nis Maximae Conciliorum Hifpaniae pag.334. Con 
cilium TolofanumllMdixitCallifltisH. Pontifex Ma 
ximus anno MCXIX. in quo Difciplinse Ecclcfiaftica 
decem conditi funt Canones de Ordinationibus 
primitiis , & oblationibus, contra H^reticos , (i 
moniam& alienationem Bonorum Ecclcfiaftico 
rum* A eta illius Concilii&gt; quse edidit Catellus lib. ^ 
Comitum Tolofe cap. 3. extant cum Epiftola Syno 
dali Callifli Papa^Adecem illis CanonibusTomo x 
Conctliorqm pag. 856. Concilium Turonenfe al 
tdlexandro HI. Pontifice Maximo coaftum eft an 
no MCLXIII, in quo decem pro Difciplina Ecclelia 
ftica fanciti funt Canones , de quibus , ficuc & d&lt; 
his , qu in eadem Synodo gefta funt; fuperiu; 
fatis egimus diflerendo de Conciliis , qux contr 
haereticos Waldenfes , & Albigenfes fceculo Ecck 
fi XII. [fucrunt celebrata. Concilium 
tenfe apud Normannos congregatum eft ann 
MCLXXII. cui prasfuerunt Tbeodinus y & 
Cardinales Sedis Apoftolicas Legati . I 
cus 11. Anglic Rex,poftquam a caede S. Thoma Cat 
tuarienfis Archiepifcopi fefe juramento purgaifei 
abfolutus eft ; & tredecim Canones de moribu 
Ecclefix 5 feu ad refarciendam Ecclefiae Difcipli 
nam conftituti funt, quos referunt Kggerus Houedi 
nus parte pofteriori Annal. Anglic. & Coljedore 
Conciliorum Tomo x. pag. 1458, Denique , ann 
millefimo centefitno nonagefimo quinto Magiite 
Michael Sedis Apoftolicae Legatus Concilium apu 
Montem Peifulanum cejebravit, cui interfuere. 
Prelati Ecclefiarum Provincial Narbonenlis . in 
hoc Monfpelienfi Concilio multa de variis Eacl&lt; 

fi 




ECCLESIASTICA. 

a* negotiis, & Clericorum moribus #atuta funt, 
:d prefertim fancitum eft, ut arma contra Sara- 
icenos , qui in Hifpaniam irruperant , fumeren-, 
ar . Stephanas Baluzius hoc Concilium primus in 
cemedidit Cone. Gall, Narbon. pag. 28. &inde 
abbeus illud inferuit Tomo x. Concil. pag. 1796. 
bi etiam exhibet Noram Baluzii exiftimantis, 

lud Concilium Monfpelienfe coadum fuifle a 
ichaele ciim in Hifpaniam proficifceretur , Lega- 
lonem illic obiturus nomine Caleftini III. Papae , 
cafione irrpptionis Saracenorum contra Chri- 
ianosiu finibus Hifpaniae& Gallseciaj , quae tam 
Lte & atrociter fasviit , ut Rex Hifpanias metu pe- 
iculi perterritus , conditione cum eis fadta, i; 
Legnum Regis Franciap demigrarit , pa&a 

r um Ethnicis ufque in Pentecoften anni fequentis, 

! ^u MCXCVI, fed ha&lt;Stenus fatis de Conciliis Natio- 
alibus,quse duodecimo feculo ad fanciendam 
icclefise Difciplinam fuerunt in Galliis celebrata. 
D. Eadem , (i placet , brevitate percenfo 

f Concilia Nationalia , quse in Anglia ad reftauran- 
lam Ecclefias Difciplinam fuerunt faiculoduode- 
imo coafta . 

M, Complura turn ad vindicanda Ecclefise 
ura turn ad pravos Clericorum reformandos mo- 
es in Anglia , prgfertim Londini l duodecimo fx- 
:ulo habita funt Concilia Nationalia , quae hie , 
le longius, quam par fit , noftrum protrahatur 
Colloquium, paucis indicare fufficiet, Inprimis, 

Linno millefimo centefimo fecundo S.^fw/e/w^Can- 

h:uarienfis Archiepifcopus , & totius Angliae Pri- 
nas Londini celebravit Concilium , in quo , prsc- 

mulu Difciplin* Ecclefiafticse neceflaria con- 

P 2 flitlitt. 



580 HISTO&IA 

ftituta,nonnulli Abbates propter fimonia, vel alias 
ob caufas &gt; Concilii fententia damnati funt atquc 
exaudorati Extant Ada iftius Concilii Londi- 
nenfis I. & tarn Ecclefiafticae, quam Monafticae DK 
fciplinx Canones undctriginta , feu potiiis horum 
Canonum Breviarium ex S. Anfelmi Operibus ex- 
ccrptum apud Eadmerum lib. i x i. Hiftorise Novo* 
rum pag. 67. & apud Colle&ores Concilioruouf 
Tomox. pag.yaS. Concilium Londinenfe II. indi- 
ftum eft anno MCVII. in quo Henricus 1. Anglise Rex 
Inveftituras per Annulum, & Baculum Paltoralem 
dimifit , ftatuitque ut deincepsper donationem ba- 
cttli Pajloralis , vclannuli quifquam de Epifiopattt 
vel *4bbatia perfygem, &lt;vel quamlibet Laicam ma- 
num nunquam inveftiretur in ^nglia&gt; ficut teftatur 
Eadmerus , qui huic Concilio Londinenfi adfuit , 
lib. 4. Hiftoria Novorum , De hoc Concilio Londi* 
nenfi legendus etiam eft Petrus Blefenfis in Con- 
tinuatione Ingulf hi natione Angli pag. 126. ubi 
haec habet: Quantum tune gaudium agitabat Citrus , 
quam deVotus arridebat popultis^qitdm folemniter & 
fanfitf omncs &lt;&finguli Rggis animttm ad fydera ex- 
tollebant , nullus ediceret, nee Tullius edoceret.Con* 
cilium Londinenfe III. habitum eft annoMcvxxi. 
in quo ad extinguendum concubinarum ufum 3 qui 
inter Clericos turn temporis graflabacur , decem 
conditi funt Canones , & graves in tranfgreflbres 
psena? decretg , nee non in Decanos, aut Archidia-^ 
conos cum eis conniventes. Extant x. illius Con 
cilii Canones apud Eadmerum lib. 4. Hiftoria ATo- 
vorumczp. 3. Concilium Londinenfe IF. coa&um 
eft anno MCIX. & in eo caufa Thoma Eboracenfis 3 
obedientiam *4nfdmo pr^ftare recufantis 9 excufla^ 

ac de- 



ECCLESIASTICAL 581] 

: definita eft , atque , jubcnte Henrico I* Angliag 
ege , Thomas Eboracenfis Archiepifcopus itt~f 
mfecratione fua Canonicam obedientiam Sedt 
ntuarienfi praeftitic, iicut refcrt Eadmerus lib.iv. 
iftoria Hworum pag, 97. Concilium Londinenfc F. 
nvocatum eft anno MCXXV* eique pr^fuit &lt;J oan- 
s de Crema Cardinalis , & Sedis Apoftolicae Le- 
tus , in quo ad corrigendos pravos Clericorum 
lores fepcemdecim conftituti funt Canones qui 
la cum Honorii II. Pontificis Maximi aliquot Epi- 
lis ad hanc Synodum pertinentibus extant To- 
10 x. Conciliorum pag. 911. Ileferunt nonnulli 
criptorcs Angli , &lt;Joannem de Crema Sedis Apo- 
olicas Legatum , qui in hac Synodo iegem ad-f 
erfus Clericos concubinarios tuleratj eadenUk 
Lode 3 pott Miflam celebratam^ cum meretrice in 
;do fuilfc deprehenium * At Baronius ad annum 
:v LCXXV. pluribus momentis evincit , hoc Crimea 
also a quibufdam Scriptoribus Anglis *foanni de 
rema impadum fuifle. Prseterquam quod,eciam(i 
n hoc crimen prolapfus fuiflet &lt;Joannes de Crema^ 
ndc tamen adveriusLccldiatn Romanam nihilex- 
undere poflent h^retici noftri temporis, quia, uc 
&gt;ptime obfervat Sfondanus ad annum MCXXV. Wee 
pfafibi hoc vindicat Upmana Ecclefia 9 ut Legato* 
i uos omni car ere turfitudine affcrat ; sum & ipfe De 
uts inter *Angelos fuos* & Cbriftus Dominus inter 
/fpoflolos a fe elettos repererit pravitatem Con 
i rilium Londinenfe VI* celebratum eft annoMCxxvir* 
Praefide Willelmo Cantuarienli Archiepifcopo , 8c 
jedis Apoftolicx Legato . In eo Ecclefiaftica Di- 
ciplina Canonibus viginti duobus fancitaeft, & 
Canonibus V. VI. & VII. Presbyteris & Canonicis 

prohi* 



581 HlSTORIA 

prohibitum, neuxores velconcubinashaberent. 
Jmmoin Canone VII. ftatuitur, neab aliqua po 
teftate mlnore y vel majore detlneantur hujufmodi 
concubine, fedlibere eifdem mini/iris Ecclejitf tra- 
dantur , & Ecclefiaftica difciplin& vel fervitttti Epi- 
ftopali judicio mancipentur . Ada hujus Synodi de- 
fcribunt Matthaus Parifius in Chronico ad annum 
MCXXIX. & Florentii Wigornienfis continuator ad 
annum MCXXVII. ubi etiam xxn.Canoncs exhi- 
bentur,qui etiam extant Tomox. Conciliorum 
pag. 992. Concilium Londinenfe VII. congregatum 
fuit anno MCXXXVII i. Prasfide *Alberico Cardi^a- 
li,Epifcopo Oftienfi, &: Innocentii II. Pontificis Ma- 
ximi Legato . Extant Ada , & Canones Ecclefia- 
ftic# Difciplinae feptemdecim Tomo x. Concilio- 
Tum pag. 992. Concilium Londinenfe Vlll. cele* 
bratum eft anno MCLXXV. in quo novemdecim-*. 
Difciplinse Ecclefiaftic^ Canones de continentiaj 
fobrietate , & honeftate , vita & moribus Cleri- 
corum & Monachorum , de Sacramentis y de De- 
cimis integre perfolvendis, matrimoniis clande- 
ftinis , ufura , fimonia &gt; & de aliis tollendis abu- 
fibus conditifunt &gt;excantque apud Pggerium Ho- 
uedenum partepofteriori AnnaL Anglic. & apud 
Colledores Conciliorum Tomo x. pag.i46i. His- 
Conciliis , qux Londini in Anglia XII. Ecclefias 
fasculo ad reftaurandam Ecclefiafticam Difcipli- 
nam fuerunt celebrata , addi merito debet Con* 
cilium Eboracenfe , quod anno MCXCV. in Anglic 
habitum eft , Prasfide Huberto Cantuarienfi Ar- 
chiepifcopo & Sedis Apoftolicas Legato , in quo* 
duodecim Canones de modefto habitu Clerico- 
rum , de non frequentandis tabernis &gt; de vitando^ 

fufpe- 



I ECCLESIASTICA. 583 

pe&arum mulierum contubernio, nee non de 
c ciplina & Regulis , qux obfervari debeut in 
I miniftratione Sacramentorum Baptifmi &gt; Pami- 
j itix, Euchariftifc, conditi funt . Extantque apud 
I Cerium Houedenum in Annalibus Anglise part.i x. 
&lt; apud Coliedores Conciliorum Tomo x. pag. 
91 Hxcfuntin fumma Concilia Nationalia^, 
ax pro bono Ecclefias regimine s ejufque Difci- 
5t inae inftauratione duodecimo feculo fuerunt in 
iglia celebrata. 

D* Ut plenior fit &gt; atque omni ex parte ab- 
luta Conciliorum Notitia&gt; quam hademis tradi- 
fti &gt; fupereft ut in fine hujufce noftri Colioquii 
Icexas Concilia Nationalia^ qu^ duodecimo fae- 
ilo adfanciendam Ecclefias Difciplinam in Hi- 
ania habita funt 

M* sjofephus De ^guirre S. R* E* Cardina- 
s Tomo 3 * Collettionis Maxima Conciliorum omni~ 
&lt;n Hifpania exhibet 9 ac perdodis Notis illuilrat 
ingula Concilia Nationalia 5 qua? duodecimo Ec- 
efi feculo in Hifpania fuerunt convocata-^ , 
)uapropter in his referendis Conciliis diu noa- 
I nmorabimur j fed eorum dumtaxat feriem juxta 
irrdinem temporis difponere &gt; & breviter, quan- 
?am fieri poterit , texere fatagemus* Concilium 
ujjelenfe apud S. Mariam de Hufillos propd Palen- 
am in Hifpania , Prsefide fychardo Sedis Apofto- 
GX Legato , celebratum eft circa annum MCIV. 
cut multis momentis Card, de ^guirre Tomo 3. 
onciliorum Hiftorisepag. 317. probat contra^* 
zndovalium , qui iftud Fuflelenfe Concilium re- 
jrr ad annum MCXXXV. In eo potiflimum difce- 
uriofuit de regendis finibus , five de termini s 

O o 4 divi- 



584 H I S T O R I A 

dividentibus Oxomenfem Epifcopatum ab Oc- 
cenfi , feu Burgenfi. Deinde , quasdam circa Offi- 
ciumdivinum tradata funt . Denique, cautunu* 
fuit extirpandae incontinent!* Clericorum , quo 
rum multi tanquain uxorati vivebant ; fed irrito 
pene conatu , cum id vitium altas radices egiflet, 
quod tamen annis fequeatibus eliminacum fuit* 
Concilium Carrionenfe 3 Praefide Bernardo Archi- 
epifcopo Toletano & Sedis Apoftolicae Legato , 
celebratum eft in fine anni MCX. vel ineunte anno 
fequenti MCXI. In eo ventilata fuit caufa ad versus 
Cundifduum Mindonienfem Epifcopum , qui duos 
Archipresbyteratus cum dimidio contra jus Ec- 
clefia? Compoftellanse violenter retinebat , ut pa- 
ret ex litteris Bernard* Archiepifcopi Toletani , 
quasad eumdem Gundifaluum poll celebratum^ 
iftud Concilium diredas exhibet Cardinalis d^j 
^guine pag. 318. Non poft multum t^mporis 
idem Bernardus Toletanus Archiepifcopus Con 
cilium Lcgionenfe &gt; circa annum Chrifti MCXIV. 
indixit , fed quid iu eo adum fuerit , omnino la- 
tet, ut videre eft apud Card, de *4guine pag 319. 
Aliud Concilium eodem anno MCXIV. Palenti* 
convocavit Bernardus Archiepifcopus Toletanus & 
Summi Pontificis Legatus, in quo fubverfionibus 
& calamitatibus , qua: Ecclefias Hifpaniarum^ 
tantopere exagitaverant j Patres finem imponere 
follicite ftuduerunt&gt;& Petmm Cappellanum Re- 
ginse ad Sedem Lucenfem canonice eledum , Epi 
fcopum confecrarunt . Extant Ada, aliaque hoc 
Concilium Palentinum fpectantia , & ex Hiftori 
Compoftellana MS, alioque Garfi* Loaifel Codicc 

MS cruu apud C^rdinalem de 4gmne Tomo 1 1 x 

Cone. 



I ECCLESIASTICA. 58$ 

l?rr. Hljp. pag. 3 19. & feqq. Ad eumdem annum 
i xiv. referridebet Concilium Cowpoftellanum.*, 
c od Didacus Gelmirez ejufdem Sedis Epifcopus 
cebravit,& in quo multa ad Difciplinatn Ec- 
c fiafticam , quasdam ad communem utilitateno-* 
t ubriter fancica funt. Extant Canones viginti 
i inque hujusce Concilii de ^udicibus, de Calttm- 
l s &Caufis Pauperum &gt; de Proditoribus & Latro- 
| ms , de die Dominica, de Quadragefima , de Vica- 
\ s , de Rgbus captivorum , de muratoribus & fere- 
\ inis , de Clericis Sec. Qups ex codice MS. Mon- 

* xarenfi cum Codice MS. Toletano publicavit 
&lt; ird. de ^guirre Tomo 1 1 1. Cone. Hifp. pag.g 22. 
I feqq. Concilium Ovetenfe in Afturia , Praefide 
j /dg/ a hujus urbis Epifcopo , habitum eft die PC- 
I :oftes anni MCXV. Extant hujus Concilii contra 
] sedones , facrilegos , & diverfi generis nialefi- 
t Sj qui in Afturiarum partibus graflabantur, 

es Canones, quibus adiedse fnnt fubfcriptiones 
m Nobilium , tuta Epifcoporum, quibus Syno- 

i ties illi Canones coniirmantur * Q^a: omnia ex 
i :odd. MSS. Toletanis depromptaCard.de *dguir- 
\ ? eruditis Notis illuftravit Tomo 1 1 1. Cone. Hifp. 
ag. 324. & feqq. Concilium Palentinumll. ia^ 
i^Iifpania Tarraconnenfi^ Prseiide ftgymundo Archi- 
pifcopo Toletano, habitum eft anno MCXXIX. 
rima Quadragefims hebdomade. In eo plurima 
i EcclefisB, & Regni commodum , ad inftauraa- 
am Ecclefig Difciplinam ftatuta funt, ac jus Erne- 
tanas Ecclefiae Compoftellano Archiepifx:opo re* 
itutum Extant hujus Concilii Canones xvn. 
|cc Proditoribus publicis 9 de Concubinis Clericorum 

Monachis vagis , de ExcommHnicatis, 

ds 



586 HISTORIA 

de lAdulteris & Inceftuofis feparandis , de Lcticorum 
Inveftituris , de Obedientia Bggi fideliter & fine dolo 
ab omnibus p raftanda , &c. Hosxvi i. Canonesex 
Codice MS.Mondexarenfi exhibec Card.de &lt;Aguir- 
reTomoj. Conc*Hifp* pag. 341. Concilium le- 
gionenfe habitum eft anno MCXXXV. & in eo multa 
ad obfequium Dei , & ad utilitatem Regni ftatu- 
ta funt , qux a Cardinal! de ^guine accurate re 
feruntur Tomo 1 1 1. Cone. Hifp. pag. 344. Celebra- 
ta eft anno fequenti , MCXXXV i. Sy nodus Burgenfis^ 
in qua , Praefide Guidone Cardinali&gt; & Sedis Apo- 
ftolicas Legato, plura circa ordinem divini Officii 
fancita funt &gt; ut ait fsepe citatus Card, de *Aguirn 
pag. 345. Idem Guido Cardinalis indixit annc 
MCXXXVI i Concilium Vallis-Qletanum cujustne- 
minit Card, de &lt;Aguine pag* 347. Sed quid in ec 
Concilio geftum (it a nos fere latet* Nee meliorij 
notar funt , quas de Concilio Tarraconenfi annc 
MCXLvi.&de Concilio Valentino anno MCxtvii 
celebratis refert idem Card, de ^fguirre pag. 354 
nee noil etiamea quse habetpag. 364.de Conci 
lib ValisQletano General! , quod, provide Hyacin 
tho Cardinal!, & Sedis Apoftolicae Legato celebra 
v tumeft anno MCLV. Cum igitur notanonfint ea 
qu# in prsBdidtis Conciliis duodecimo Ecclefia*! 
feculo in Hifpania celebratis gefta funt , ilia lev; 
brachio attigiffe fufficiat. Poteris tamen, fi tib]i| 
per otium liceat, adire fa?pius laudatum Cardina- 
lem,^ ^fguirre 9 qui in exquirendis ac illuftran- 
dis veteribus Hifpania Monumentis, prsefertim 
illis , qua? manufcripta in antiquiffimis Bibliothe- 
cis per multa fascula latuerant, maximam adhi 
buit diligentiam , eaque , poft maturum ac diu 



I ECCLESIASTICA. 587 

I num Criterium 3 fummo Reipulica* tarn EC- 
c fiaftica:, quam litterarias emolumento publici 
j is fecit. 

D. Uxc funt igitur omnia Concilia, qua* 

&lt; odecimo Ecclefias feculo variis in locis fuerunc 
iebrata? 

I M. Aliquot Concilia,qu tanti non funt po- 

&lt; ris, confulto prsetermifi. Hie tamen unum,quod 
I Dalmatia anno millefimo centefimo nonagefi- 

(3 nono Joannes Caffellanus^ & Simon Subdiaco- 
s Sedis Apoftolicae Legati, Audoritate Inno* 
I itii HI. Pontificis Maximi ad curandam Eccle- 
I Difciplinam celebrarunt, adiicere haud pigebit. 
I hoc Dalmatian Concilio duodecimconditifunt 
t mones , de non dandis aut recipiendis in Ordi* 
.tionibus pecuniis ; de Clericorum ccelibatu , & 
rdinationum temporibus, de Oblationum,& De- 
marum Canonica in quatuor partes divifione ac 
; ftributione ; de Sigillo Confeflionis Sacramenta- 
; inviolate jfervando fub poena privationis Offi- 
i & Beneficii ; de reverentia Sacerdotibus exhi- 
:nda , & de excommunicatione eorum &gt; qui fa- 
is hominibus violentas manus injiciunt, Summo 
ntifici , vel ejus Legatis refervanda ; de prohi- 
mdis Matrimoniis inter confanguineos in quarto 
radu , vel infra , fub pcena exconimunicationis; 
: fervanda Tonfura Clerical! ; de excommunica- 
onis anathemate quo percelluntur Clerici , qui 
e manu laica Beneficia Ecclefiaftica fufcipiunt,& 
aici dantes ; nee non illi, qui thefauros Ecclefiaru 
ijufte poflident, ac viri, qui uxores fuas , fine Ec- 
lefiae judicio, dimittunt . Undecimus Canon no- 
los a Sacris Ordinibus arcet^denique , duodeci- 

RH1S 



588 H i $ T o R i A 

nius prohibet ne ullus ad Sacerdotii gradum. 
promoveatur , nifi crigeiimuni annum expleverit 
xtant duodecim iftius Dalmutici Concilii Cano 
ncs Eccleiiafticam Diiciplinam fpedantes To 
mo ii.Conciliorum par.i. pag./. Sed hie noftrc 
de Conciliis Colloquio fin em ac metani impona- 
nius, alterum poiiridie habituri , in quo dilicre 
tnus de Viris Uiuftribus , qui dodrina & iandi- 
tatis fama celebres duodecimo Eccleiia: ixculo , 
variis ac perdoctis cdicis lucubracioaibus , Ho 
nierunc . ^ 

COLLOQUIUM V. I 

DC Viris lllujlrllus , qui erudttlonh & pie* 

fafis laudc duodecimo Ecckfitf f&lt;e- 

culo clarucrunt. 

Discip.TWTE ingenscopia, feu multitudo Scri 
JL^I ptorum Ecclefiafticorum , qui duo 
dccimo cclefix farculo floruerunt , aliquam ill-. 
Colloquio nottrocontiifionem pariat^ meamqm 
nimiiim oneret meinoriam ; optarem uc illos ir 
fex omnino Clafl es diitribueres, & in prima cllcni 
Scriptores, qui dodrina, & pietafe Orientem illu- 
ftrarunt, in alcera hi , qui de Hi/tori* libros edide* 
runt ; in tertia Scriptores Calli ; in quarta Aiiglii 
in quinta celebriores Moaacbi, & in ultima illi^qa 
de Tkeologia Schoiiftica, & dc jure Canonico fcripfc- 
runt . Eo pr#claro ordine omncs duodecimi Ec 
clefix fxculi Scriptores difponendo , multo fact- 
lius, ut fpero, eorumpatmmj Opera , 



ECCLESIASTICAL 589 

?clara gefta meac memoriae mandabo 

MAG. AmpliflTimurn fuppeditas dicendi ar* 
nentum^quod fi,pro eo ac meretur^in prgfentia 
traftare, & omnia , quae dici in hanc materiem 
Tuntjvellem in medium adducere, jam me dies, 
&lt;, lateraque deficerent. Ut igitur brevitati, 
t im nobis a principio prxfcripfimus , confula- 
r. s , neceffe eft , uc iftud tim late patens argu- 
3 ntum ita in hocce Colloquio contrahamus , ut 
lien nihil eorum praetermittamus , quse potiifi- 
3 m fpe6tat Scriptores Ecclefiafticos, qui duode- 
no faeculo tarn Ecclefiam Orientalem 5 quam 
1 cidentalem doftrina & fanftitate nobilitarunt. 
i iptorum Ecclefiafticorurn , qui duodecimo fe- 
|i&lt;o in Oriente floruerunt, agmen ducet Pbilifpus 
ttus Solitarius y Monachus Grascus , qui anno 
v.direxit ad Callinicum,opus Dioftram didum^, 
\\egulam Vit& Chriftiantf, quas in libros, feu Ser- 
&gt;nes quatuor dividitur , & in quibus anima & 
-pus difputant, Prodiit hoc Opus latine ex ver- 
ne ^jacobi Pontani Ingolftadii anno MDCIV. & 
!nde infertum eft Bibliothec* Patrum tom.zi. 
5.555. Petrus Crofolanus 3 feu Cbryfolanus didtus, 
ruit circa annum MCX. fuit primiim minoris cu- 
\ da Civitatis/eu Savoncfis^Praefu^deinde Eccle- 
r Mediolanenfis Archiepifcopus, & a Pafthali II. 
ntifice Maximo Conftantinopolim miflus , ubi 
snue adversiis Grsecosfchifmaticos deprocef- 
ne Spiritus Sanfti turn voce, turn fcriptis dccer- 
r it, Domum poftea reverfus , orta ilium inter 
*}ordanem de fede Mediolanenfi lite , fententia 
^ncilii Lateranenfis habiti anno MCXVI. Medio- 
Archiepifcopatw abdicatus eft , & ad prio- 

real 



HlSTORIA 

rcm fedem redire coa&us . Extat ejus oratio a 
tAlexium Comncnum Imp.De froceffione Spirit MS San 
(ii Latine apud Baronium ad annum MGXIX.& Graj 
co- Latine apud Leonem ^fllatlum totno i. Ortbc 
dox# Gracia pag.jyp. Eutby mius Zigabenus&gt; Mona 
chus Graecus Ordinis S.Bafilii , floruit circa an 
num MCXVI. vivente adhuc *Alexio Comneno Impe 
ratore , cujus juffu edidit Orthodox^ fidei dogmat 
cam Panopliam adversus omnes hprefes ex variis Sat 
dorum Patrum Scriptis contextatn,& duas in pai 
tes divifam , quarum prior 1 1. pofterior 13. tin 
los continet . Extat haec Panoplia, interprete Frat 
cifco Zino latine edita Lugduni anno MDLvi.Parifii 
anno MDLvi.Venetiis MDLxxv.in Bibliotheca Patr 
torn. 1 9. ubi etiam habentur latin^ ejufdcm EM fa 
mil commentaria in omnes Pfalmos , & in decei 
Scripture Sacrae Cantica , nee non Comment 
rium in quatuor Evangelia . Teftatur Simlen 
Graece extare in Bibliotheca Sambuci Comtne 
tarium Euthymii in epiftolas Catholicas, quod t 
men necdum lucern adfpexit. Hunc Euthymiui 
fchifmaticum fuifle probat Leo *4llatius ex TraS 
tu MS.Bibliothecae Regiae , cujus hie titulus e; 
Eutby mii Monachi Zigabeni contra Latinos duodecl 
Capita de proceffione Spiritus Santti . Panopliam- 
cjufque Audorem Eutbymmm Iib.i5. Alexaid( 
pag-490. egregie commendat *Anna Comnena el 
gantiflimaquideni Princeps hiftorica/ed fchifm 
tica , ut mox ejus referendo Opera , oliendemu 
Eu/lratius , Metropolita Nicaenus , fcripfit adve 
siis Cbryfolanum y cujus mox mentionem fecimu 
Opus de proceffione Spiritus Sanfli , quod nondu 
editum eft . Quinque alios ejufdem argumer 

CO) 



ECCLESIASTIC A* 

tnpofuit Traciatus , quos adhuc manufcriptos 
lit, & recenfet Leo *Allatim \ib.2.de Confenfu EC- 
C.0rient.& Occld. cap.io. Extant etiam ejufdem 
Qratii Commentarii in poflerioru vinalytica *Ari- 
elis Greece editi Venetiis anno MDXXXIV. & 
iiimentarii in ^riflotelis Ethica Greece ibidem 
&gt;is excufi anno MDXXXVI. & Latine Parifiis 
xLiii.ContraLatinorum dogmata J^icetas Sei- 

Scriptor Grxcus edidit Opufculum , in quo 
&gt;bandum fufcipit , antiqua non eflfe novis vene- 
iliora, ac fubinde Sedem Romanam ^ antiquio- 
i licet, pluris non efle faciendam, quam Scdem 
nftantinopolitanam . Ampla quasdam , nee con- 
nnenda ex hoc Opufculo fragmenta profert Leo 
latins in fuis libris dc Confenfu Ecclef. Orient. & 
/d .lib,i.cap.i4..i.& 2.1ib.2,cap.i..2. & lib.j. 
&gt;.12..4. Ifaac , Magnae Armenia? Catholicus, 
ft , omnibus Armenia* Epifcopis Primatis jure 
efidens , claruit , ut conjicit doftiliimus nofter 
utbcfifius circa annii MCL. Duas fcripfit Orationes 
)elivas adverfus i/trmenorum errores &gt; quas edi- 
: ,& eruditis Notis illuftravit idem Cotnfafifius 
Auftuario Bibliothecg Patrum tom.n.pag.j 17. 
chad Glycas Scriptor Graecus, natione Siculus, 
ipfit Annales quadripartitos,qui Latine ex ver- 
ne ^oannis Leunclavii prodierunt Bafilea: an- 
MDLXXII. & Grasco-Latine cum verlione & ,No- 

Pbiliffi Labbei Parifiis anno MDCLX. Difcepta* 
nculas duas ejufdem Micbaelis Glica edidit Lati- 
"Jacobus Pontanus una cum Philippi Monachi 
^ci Dioptra Ingolftadii anno MDCIV. Plura frag- 
nita diverfarum epiftolarum Michaelis Glictf 
ofert Leo *dllatius,& lib.2. de Confenfu Eccl. Oc* 

cid. 



H I S t O R I 

c id.& OnVwf.cap.i8. .17. citat tres ejufdem Scr 
ptoris Traftatus adhuc ineditos , unum videlio 
ad Maximum Smeniotem de Proceflione Spirit! 
Sandi; AIterum 3 ad eumdem, an Cbriftus *Azymo 
fuprema cana ufusfit , & tertium , qui dire&lt;3us e 
ad Efaiam Monachum de animabus a corpore fepi i 
ratis. Qusedam etiam Glyca in Sacram Scriptura 
Opera Exegeticain Bibliotheca Carfarea Vienner 
affervari MSS.prodit Pojfivinus tomo fecundo ^ 
far at us pag.i i iMicetas patria Byxantinus, & vit 
inftituto Philofophus , vel 3 ut alii volunt , Monz s 
chus, fcripfit Trattatum lApologetkum pro Synod 
Chalcedonenfi adversus Armenia Principeno-. 
quern Grxco-Latinum Leo &lt;Allat ms inferuit tc 
mo i. Graci& Orthodox^ pa,g.66$*Conftantintts Mi 
naffis Scriptor Grsecus direxit zdlrenem, fororei 
Manjtelis Comneni Iinpcr&toris&gt;Cofflpendium Hiflor, 
cum ab initio mundi ufque ad tempus Imper 
*Alexii Comneni , hoc eft , ad annum ufque MLXXX 
Prodiit iftud Compendium Hiftoricum Latine e 
LeHnclavii verfione Bafilese anno MDLXXIII. FUJ 
etiam GnEco-Larinum typis Parifiefibus excufui 
cum Notis Leunclaviiy Meurfti, ^Allatii , & Fabm 
anno MDCLV. Non did poft exortam Bogomilorui 
hasrefim claruit in Oriente duodecimo faeculo Con 
ftantinus Harmenopulus Sebaftus 3 Judex TheiTaloni 
cenfis , & Audor Promptuarii ^uris Civilis , quo 
prodiit Graece Parifiis anno MDXL.Latinc Lugdun 
MDLVI. & Gr^eco-Latine cum ^oannis Merceri , & 
Dionyfii Gotbofredi Notis Genevas MDLXXXVII. Edi 
dit etiam idem Scriptor Epitomen divinorumfacro 
rumpus Canonum , quam Gr^eco^Latinam publica 
vit Leundavius tomo itfuris Graco-fymani .Exta 

quo 



ECCLESIASTICAL 

: i tona.i. Auduarii Frontoni Duccai ad Bibliothe- 
.iPatrum liber ab eodem Conftantino Harmeno- 
9 edicus De Seftis Harcticorum , cui fubjicitur 
feffio de opinionibus Hdretisontm , & de Fide Or- 
doxa . 

Praeter iftos Scriptorcs Grascos dodrinas fa- 
celebres 3 quos ha^enus laudavimus 3 alii non 
;ius eruditioais laude illuftres duodecimo EC- 
ix Cxculo in Oricnte claruerunt , quos hie con- 
aa ferie recenfere debemus . Joannes, ex Mona- 
&gt; in Oxia Infula ad Sedem Patriarchakrn An- 
:henam provedus compofuit Orationem in do-* 
lones Mowiflenorum Laicisfatas,m quas acriter 
ehitur , & gravifsimos inde nafcentes ahtifus, 

in perniciem Monafticae difciplin^ verguatj 
iftatur . Hanc *}oannis Oracionena , feu 
i, edidit Cotclcr ins tomo i. Monumentorum 
la Gr&ca . Jam obfervavimus in Colloquio I. in 
loriam hujus faxuli duodecimi , 
3,cratorem Orientis efle verumAudorem 
contra, *}ud#os, quein Cardinalis Sirletus 
*eo tantum jubente,ab Eutbymia Zigabew* com- 
ijtum fuifle . Extat ille Dialogus tomo 14. Bi- 
&gt;th.Patrum editionis Colonieafis . Floruit eo^ 
a faeculo XII, alter ^ndronicus , diftus Camate- 
Urbis ConiUntinopolitana? Prxfeftus , & Im- 
atoris Marwelis Comneni affiniSi qui fcripfitli- 
im adverfus Latinos, feu potius Dialogum iiner 
nuelem Imperatorem , & Cardinales Romanps 
f roceffione Spiritus Sintti ; quern Dialogum_&gt;, 
ifutavit poftea Veccus y qui frculo decimo tcr- 
,hoc eit, circa annum MccLxxiv.clar ui?. Auftor 

Camaferus Pifpu?,atio- 
p nis- 



594 H i s T o n i A 

nis Imferatoris Manuelis cum Petro Patriarcba 
wenorum* & libelli dc duab us in Cbriflo Naturis. Sec 
ifti duo libri adhuc inediti funt, & cxtare MSS.di 
cuntur in Bibliotheca Bavarica . Georgius Metro- 
polka Corcyrenfis , de quo , ejufquc libris adver 
fus Latinos editis late diflerit Leo *Allatius in Dia 
triba de Georgiis & eorumfcriptis,edidit Syntagmt, 
contra Latinos de Purgatorio igne , & Commentarim 
ctiam contra Latinos,quo probare nititur, Apofto 
los &gt; & Ecclcfiatn primitivam panem folummodc 
fermctatum in Euchariftise confedione adhibuiilc 
Utrumquc Opus Greece extatin Bibliotheca Bar 
berlna . Cardinalis Baronius totno 1 2. Annalium 
videlicet ad annum 1176.1178. 1179. & 1180. in 
feruit Latine verfam Monodiam, quam hie Georgiu 
coinpofuit in obituni X[effarii Monafterii Cafulo 
rum Abbatis , nee non aliquot ejufdem Scriptori: 
epiftolas Latine itidem verfas. *Antonius,Meliffa ol 
Sermonum ejus fuavitatem nuncupatus^Monachu 
Grascus j fcripfit libros duos locorum commmium 
feu fententiarum ex SS. Patrum Scriptis excerpu 
rum , de vinutibus 3 & vitiis , qui extant tomo 5 
Biblioth. Patrum editionis Parifienfis pag.87 
Blafius .Ackridenus , Metropolita Theffalonicenfis 
ab Hadriano IV. Papa per licteras follicitatus , u 
relido Grsecorum i"chifmate ad Romanse Ecclefw 
gremium rediret , refpondit , Ecclefiam Grascan: 
non efle fchifmaticam ^ nee Romanam Ecclefian 
fuperiorem. Extat ejusadHadrianun? epiftola, uiii 
cum licteris Hadriani Papac apud Baronium ad an 
num MCLV. Lucas , Cbryfobcrges cognomento di 
&us, cujus ia Colloquio fecundo in Hiftoriam hu 
jus fecuii duodecimi tcxendo ferierri Patriarcha 

jrun 




ECCLESIASTICA. 

n Cenftantinopolitanorum , jam memmimus, 
decim condidit Decreta Synodalia, nimirum, ne 
it nuptia infeptimogradu confanguinitatis* y De Cle- 
is fe immifcentibus facularibus negotiis; nejusju- 
\ditm irregulars ftrvetur ; De infantibus captivis 
&gt;tizandis ; de ^garenis &c. Qua: Decreta Leun~ 
VMS inferuit libro 5. *fnris Graco-fymani pa- 
1.2 17. Alexius ^friflenus , Scrip tor Graecus , & 
lefi# Conftantinopolicanac Oecononius,Syop- 
Canonum Notis illuftravit ^ quas Beveregius iaj 
Canonum edidit Oxonian anno MDCLXXII. 
Synoplim Canonum Scholia ediderat 
^ &lt;?ow Logotbeta , qui ^ilexio ^Arifteno fuppar fuit, 
[ hgc Scholia , ut obfervat Beveregius , omnino 
t ierunt , Sunt noonulli Critici , qui exiftitnant, 
ic Simeonem Logothetam juniorem cflc Au- 
rcm libri de Opificio Mundi y quern MS. penes 
minum Du Frefne Du Cange extitifle memo- 
Cafimirtts Oudinus in Suppiemento Scriptorum 
&gt; Iefiaftic,pag.4i3, 

Huic Catalogo Gr^corum Scriproruro &gt; qui 

eruditione fseculo 12. Orientem illuftrarunt, 

cnferi merito debent ^Joannes Cinnantus , Tbeo- 

\us&gt; Hugo EtberiantiS) Nicepborus Bryennius Ma- 

&gt;, &lt;AnncL Comnena , & Joannes Zonaras y de quo- 

; i Operibus pauca hie dicemus . Joannes Cinna- 

cogaomenco Gratwyaticus y fcripfit Hiftoriam 

)&gt;rum Comnenoru m Imperatorum , ^oannis 3 & 

inelis , quam in lex libros diftribucani curn^ 

(xone latina * Notisque Hiftoricis , & Philolo- 

!s Carolus Ducangius edidic Pariliis an. MDCLXX. 

ic Jearmem Cinnamum , pre cxteris aliis Scri- 

ribus Grgcis, ^iuiiorcm elegantem appellant Lc a 

Pp % 




HlSTORIA 

in Diatriba de Symeonum Scriptis , & Ge 
rardus Voffius lib.4.rfe Hiftoricis Grpcis czp.ip.Theo 
rianus, nationc Gra^cus, & ab Imperatore Manuel 
Comneno miflus ad Armenos,ut cum ip(is pro fid* 
Orthodoxa difputaret, Dialogrtm&gt; feu Colloquiun 
habuit cum Armcnoriim Patriarcha, qui Theorian 
grgumentis vidus manus dedit. Didogum iftun 
litceris mandavic Tbeorianus 3 in quo pr^cipueii 
id incumbit , ut Sandorum Patruin authoritatc 
Eutychianos & Monophyfitas , quorum erroribu 
Armeni infefti erant, refellat,& dodrinam Cache 
licam de duabus in Chriftp naturis , Synodiquc, 
Chalcedoi^enfis auchoritatem ftabiliat f Edidi 
hunc Dialogum Gra^co-Latinum Joannes Leaned 
B^fileas anno MDLXXVI 1 1. eumque exinde re 
i curavit Pronto Duccaus in Bibliotheca Patrur 
Grseco-Latina f Hugo Etberianus, licet nation? He 
trufcus effet y floruit tamen Conitantinopoli , in 
perante Manuele Comneno , quo annuence , tres 1 
bros , pro dogmatibus Latinorum confcripfit , i 
quibus prsecipuos e Schifmaticis Auftores copic 
sc & erudite confutavit , puta Nicomediae Antift 
tern, Nicolaum Methonenfem , Nicetam Byzai 
tinum^quem Philofophu appellat,Theophylaftun 
& Photium . Edidit etiam idetn Hugo Etheriam 
librum de *dniwa corf ore exuta , Extaat omne3 i^ 
Jius Scriptoris libri tomo ^^. Bibliothecx Patrui 
pag. 1176. Nicepborus Bryennitts , gener ^4lex 
Comneni Orientis hnperatoris , omni difciplin. 
rum genere inftrudus fuit. Scripfit enim reru 
Byzantinwum Hlfloriam ab anno MLVII. ufque * 
annum IILXXXT. quse prodiit Graeco-Latina cum 
Vcrfione & Notis Petri Pojjlni Parifiis 4"- MDO,X 

k Tk. T 

N( 



ECCLESIASTIC A. 597 

tas etiam hiftoricas & Philologicas in earndem 
toriam fcripiic Carolu s Ducangius , & ad Calcem 
nami Scriptoris Grgci ediditParifiis an.MDCLxx. 
orem habuit Nicephorus Bryennius *Annam Co- 
?nam Impcratoris^f/^v/i Comneni & Irenes filiam, 
mi fcientiarum laude claraoi 3 quippe quara/- 
iarum libros 15. de rebus ab *Alexio Comneno 
iperatore patre fuo geftis , quosided^lexaida 
: ^ellavit , elegantiflittie" fcripiic , qui integri c^nn 
\tis Hefthelii, & Poffini Gloifario prodieruat Pa- 
isGrasco-Latini annoMDCLi. Notas etiam hi- 
&gt;ricas & Philologicas in eosdem quindecimli- 
v&gt;s concinnavic Carolus Du-Cangius & Hiilotite 
nami fubjecit Parifiis anno MDCLXX, Veriiui ^ 
am vis *Anna Comnena Princeps flier it hiftorica*&gt; 
gatuiflima , in hoc tamen jure ac merito repre- 
iditur, quod in fua defcribendaHiftoria^ paflitn 
exio Comneno Imperacori patri fuo nimium adu- 
ar ; quodque Graecorum Schifmati addicla Prg- 
:s & Sacerdotes Latinos , qui facris Expeditio- 
ms aderanc ^ calumaiis profcindat 3 eosque ceii 
manes & fanguinarios traducat libro decimo 
; verbis s *Atttarbarus Latinus,fimul atque inltia* 
facris, primitias Sacrificii libaverit , Clypeofta* 
. ? in l&vam inftrto , correpta in dexteram 
*. lance A ^fimul dwinum communicat corpus 
mem , fimultorvum ac fanguinarium tuetur &gt; defi 
ans ad cadem homines oculis vir Sanguinitm. *ddcb 
rbarum hoc genus non minus fibl belli ac gladii ]H$ 
\ imque arrogat &gt; qudm SacerdotH apicem depofcit 
l-&gt;n folum ^inna Comnena litteris excultafuit , fed 
i am Alexius Cornnenus Imperator , ejus Pater , & 
true t*c*v* ipfius mater litteras impense colue- 

Pp 2 runt- 




HISTORIA 

runt . Extant fiquidem +4kxii Comneni Imperato 
ris Monita ad Spaneam nepotem, verfibus politick 
Grscobarbaris fcripta & pubJicata Vcnetiis i 
Chriflofboro Zaneto,kd fine vcrfione latina&abfqiu 
ulia mentione anni impreffionis . Hujus Operij 
exemplar MS. in Bibliotheca Csfarea extare tefta 
tut Lambecius lib.5. pag.26z. aliudque inBiblio 
thcca Regis Chriftianilfimi aflervari rnonet Du&gt; 
Cangius Tomo i. Gloffarii mediae Gracitatis in Indi- 
ce Audorum Grgcorum ineditorum 3 qui in eo lau 
dantur . Irenem veto Due tenant , matrem *Ann& Co 
mnentz* ingenioitidem pracditam , littedsque in 
ftru&am fuifle y teftatur ipfamet &lt;Anna Comnena ir 
lAlexiade lib. 5. pag.i4y. ubi matris fua? ftudia &gt; & 
Htterarum patrocinium extollit* Denique , intei 
Scriptores Graces , qui duodecimo faeculo florue- 
runt , rscenfetur Joannes Zonaras y qui multis io: 
juventute dignitatibus ornatus , & in Imperk 
Orientis Clariflimus , faeculo nuncium remifit , a&lt; 
vitam iniit monafticam fub Regula Sanfti Bafilii 
^fnnales fcripfit ab Orbe condito ufque ad obitun 
Irnperatoris *Alexii Comneni &gt; hoc eft, ufque ad an 
num MCXVIII. iftud Annalium Opus Parifiis an 
no MDCLXXXVI. edidit Du-Cangws y illudq; diftribuii 
in 1 8. libros. Commentarios etiam Zonaras ador- 
navit in Canones *4poftolorum&gt; & facrorum Canonum : 
necnon in Epiftolas Canonicas Sandorum Patrum 
Dionyfii & Petri Alexandrinorum^Gregorii Thau- 
niaturgi , & Bafilii . Canon , feu Hymnus de San- 
&a Virgine 3 Auftore Zonara , extat in Bibliotheca 
Patrum , & in Tomo 3. Monumentorum Eccl 
, quae edidit Cotelerius . 
Nonnullos duodecimi feculi Scriptores Grg 

cos 



ECCLESIASTIC A. 595* 

&gt; , qui pariim noti funt , aut quorum Opera-* 
id viros cruditos non multum pouderis habcnt, 
ifulto praetermitto., duos tamen ejusdem farculi 
iptores Grsecos, videlicet Lupum Protofeatam , 
rbeodorum Balfamonem , cujus fub finem Collo- 

s ii II. obiter mentionem feci , filentio hie pnete- 
s minime debeo . Lupus Protofpata , quern ita 
jnominatum ajuat , quod Officio Protofpatarii 
Palatio Imperatoris fungeretur , feu Palatino- 
n Militum Dux eflet ; ex Apulia oriundus y fcri- 
t Chronicon ds Erebus in Rggno Neapolitano Gejlis 

i annoDcccLx. ad annum MCII. breve quidem^ 

accuratum, tefte ^ubeno Mirao . Hoc Chroni- 

\ edi curavit ^tntonius Caracioli Theatinus Nea- 

i i anno MDCXXYX. illudque continuavit ad an- 
n ufque MDXIX. Tbeodorus Balfamon juilu Manue- 
Imperatoris , & Mlchaelis ^nchialis Patriarchae 
nftantinopolitanijA^q/?f/a^/w NomocarwnisPbo* 
aggreflus &gt; Opus poitmodiim abfolutum Georgia 

i-bilino Patriarchs Coaftantinopolitano nuncu- 
it . Eo in Opere Latinam Ecclefiam totis fin s 
ibus infamat Balfamon , qui tamen , ut ait Leo 
lib. 2. dc Confenfa Eccl. Qccid. & Orient* 
.ij. execrabiiiora evomuit in Meditatis , maxi- 
dum agit de Patriarcharum Privilegiis , & in 
fpoufionibus ad Marcum Patriarcham Alexan- 
num . Ea Balfamonis Meditata publicavit &lt;Joan 
Leitnclaviiis Tomo 7. Juris Graco-Homani , ejus 
6 ^fponfa ad Interrogation** Marci Patriarchs 
txandrini edidit idem Lcunclwius [ib^.^uris 
rtjani . Prseter hosce lib^os , Theodoru? 
, Graecorum fui ternporis dodiflimus, Ju, 
Orientaiis , Canonumque Ecclefiafticorum , 

p p 4 on&gt; 



HIST. ORIA 

om nium quos tulic ferax Graecia peritiflimus , va 
ria r eliquit Opera, quae in fepe citato Opere^z 
ris Grtfco-Hgwani inferuit Leunclavius . 

D. Conftituimus in fecunda Clafle Scrip tc 
rum 5 qui duodecimo Ecclefise fasculo floruerunt 
iliuftre s Au&ores , qui res ad Hiftoriarn fpedante 
litteris maudarunt . Cedo itaque, fi placet, nomi 
na & Opera eorum , qui duodecimo feculo de Hi 
ftoria fcripferunt ? 

M. Cum inter Hiltoricos duodecimi fascui 
Scriptores y alii fine , qui univerfalem Hiftoriam. 
fcriptis confignarunt 3 alii , qui particularcs dum 
taxat Hiftorias videlicet I\erum ^Anglicarum 3 au 
facrarum Expeditionum profecuti funt ; illos ut or 
dine percenieamus , abhis incipiemus , qui Hi 
ftoriam univerfalem confcripferunt . Florentine 
Eravoniuf didus , natione Anglus , &Monachu 
Vvigornienlis fcripfit Chronicon ab Orbe condit- 
ufque ad annum MCXVIII. ex Mariano Scoto ut piu 
rimum defumptum,quod cxcufum eft Londini an i 
no MDXCII. & Francofurti anno MDCI. Scripfi i 
eciam idem Au&or librum de J^egdi Profapia ^tn 
glorum , feu Pggum ^Anglorum Geaealogia &gt; qui ha ; 
beturad calcem ejus Chronic! in Editione Londi i 
nenfi . Hugo , Ordinis Sanfti Benedict! Monachu i 
Floriaceniis, fcripfit Chronicon a creatione mundi i 
ufque ad annum DCCCXLVI 1 1. quod Monafieriiedi ( 
turn eft anoMDCxxxviii.Compofuit quoqueH^i i 
lifaros duos de Bggia poteflate , & Sacerdotdi di 
gnitate , ad Henricum *Anglia Bggem y quos publi- i 
cam in lucem emilit doftiffimus Baluzius Tom4 
Mifecllanforuw pag.p. Ordericus Vitalis Anglus j 8 
Monachus , tredecim Hiftoria Ecclefiafticte libros ; 

Nata 



ECCL CSIASTICA. &lt;fol 

atali Chrifti Domini ufque ad annum MCXLII. 
cubravit &gt; quos in volumine Hiftoricorum Jsfor- 
annitf publica luce donavit Dufchenius . Inter 
pera , quae edidit 57ge6erf#,rGemblacenfis in^ 
rabantia Monachus Ordinis Sandi Benedidijduo 
&gt;nt prsecipua, qua? ad Hiftoriam univerfalem per- 
nent , nimirum liber de Viris Illuftribus y feu de_&gt; 
-.riftoribus Ecclefiafticis , & Cbronicon ab an- 

&gt; CCCLXXIX. ad annum MCXI i. perdudum, quod 
.nfelmtis Gemblacenfis Abbas , & Scriptor ejuf- 
:m fxculi duodecimi continuavit ufque ad an- 

iuimMcxxxvj. Hanc Chronici Sigebeni Continua- 
I Dnem, una cum aliis duabus, quarum una perdu- 

- 

1 tur ad annum MCxLix.alia ufque ad an. MCCXXV. 
\ lucem edidit ^Lubertus Mirtfus Antuerpise an- 

&gt; MDCVIII. Inconfcribenda Hiftoria cxcelluic 
to Frifingenfis Epifcopus , qui filius fuit S. Leo- 
Idi Marchionis Auitri , & *Agnetis fororis Hen- 
:/ V. Imperatoris , qua^ primis nuptiis Friderico 
:evorum Duci junda fuit , ex eoque Fridericumj 
trem Friderici Imperatoris, & Conradum Germa- 
&lt;K Regem genuit. Qua re Otto Frifingenfis Epifco- 
is, nepos exititit Henrici IV. fororius Henrici V. 
ater uterinus Conradi Kegis Germanix , & Frids* 
ci Imperatoris Patruus t . Verum, Majorum fuo- 
im ftemmata pro Chrifto parvi faciens Otto, Or- 
niCiftercienfi nome dedit^dein Abbas Morimun- 
:nfis in Burgundia , ac demiim Frifingenfis Epi- 
opus creatus eft . Scripfit Chronicon a creations 
undi ufque ad annum McxLvi.feptem libris com- 
rehenfum, quibus odavumaddidicde iSne Mun- 
!, Antichriiti perfecutione , & Mortuorum re- 

O&o hosce iibros primus edidit 



HlSTORlA 

Cuffinianus Argentina? MDXV. Prodierunt i 
deinceps Baiileae annoMDixix. ac denique Franco- I 
furti inter Hiftoricos &lt;ermanos annoMDLxxxv. i 
& MDCLXX. typis excufi funt , una cum continua- i 
cione Ottonis de Blafio qui Chronicon Ottonis frj- 
fingenfis perduxit ufque ad annum MCCX. Scripfic 
ctiam Otto Frifingenfis libros duos de Gejiis Frideri- 
d BarbaroJJa Irnferatoris , nepotis fui , qui ad cal- 
cem ejus Chronici excudi folent . Pie obiit Otto 
Frifingenfis , ejusque Sepulchrum ftatim ab ipfius 
morte in veneratione apudfideles fuiflfe affirm at 
Hgdevictts, qui illius Hiftoriam continuavit . Hugo 
M8nardiiS)QrdmisBGneditini Congregations San- 
di Mauri, Ottonem Frifingenfem Martyroiogio Mo- 
naftico ad diem 12. mentis Septembris inicripiitt 
& Hcnriquez Menologio Ciftercienfi ad diem 7. 
cjusdem menfis . 

In hac ferie Virorum Jlluftrium , qui duode 
cimo Eccldiae f#culo de Hiftoria univerfali fcri^ 
pferunt, locum itide m habere debent Godefridns, 
vei Gotefridus Viterbienfis , Itybenus de Torigny , 

vulso di&lt;3:us Robertas de Monte & Joannes Brom+ 

/ 
ftonus-y quorum primus , feii GotefridttsViterbien* 

fis , natione fuic Italus , dignitate Presbyter , & 
trium Imperatorum Conradilll.Fridsrid /. & Hen* 
rid VL Capellanus ac Notarius . Scripfit ad Vrba* 
numlll. Summum Pontificem Cbronicon univerfa- 
le, quod, ob diffufarn rerum, ^tattim, Gentiumquc 
hiftoriam y Pantheon appellavit, ab Orbe condito 
ad annum ufque MCLXXXVI. iftad Cbronicon , liceE 
multis fabulis refertum fit , habet tamen aliqua-K 
fingularia , & extar inter Scriptores Rerum Ger- 
mauicaruin a, JoMne Pi/lorio editos Francofurti 

anoi 




I ECCLESIASTICA. 

r no MDLXXXIV. Hubert us de Torigni G alias, vulgd 

&lt; 3:us Kgbertus de Monte, eo quod cflet Abbas San- 
\ Micbaelis de Monte in Dioecefi Abrincenfi , con- 
I luavic Chronicon Sigebeni ab annoMcxii. uf- 

&lt; e ad annum MCLXXXVI. De hoc Chronographo 
i Chronico ejusdem Monafterii Sandi Michaelis 
i Monte a Labbeo Tomo 2. Biblioth. pag-44p. pu- 

cato, ad annum MCLIV. legitur: anno MCLIV. 
nfe Majofexto Kal. junii , feria 5. infra Oftav&s 
ntecoftes elettus fuit ^pbenus de Torinejo 9 Prior 
tu/iralis Becci . Plurima bona operates eft &gt;& fuit 
ilos Caftelli de Ponte Vrfonis . Obiit MCLXXXVI. 
I ironicon fyberti fub ejus nomine ufque ad 
I num MCCX. Aud:or quidam Anonymus conti- 
iavic, &aliaquxdam ejusdem J^6m/ Opera-* 
I .gavit Lucas Dacherius . Denique, Joannes Brom- 
l ms , natione Anglus ,Monachus Ciftercienfis, 
} poftea Coenobii Jornalenfis , vel Jorvalenfis , in 
I :o fiboracenfi Abbas , Chronicon condidit ab an- 
r DLXXXVI 1 1. ad annum Mcxcix.quod inter Scri- 
[ &gt;res x. Anglicos Tuvifdenus publicavit Londini 
I 10 MDCL 1 1 . Exiftimat tamen Seldenus, Joannem 
| ^mptonum non cffc Audorem iftius Chronic! , 
( 1 illiid dumtaxat in ufum fui Monafterii defcribi 
6 rafle . 

D. Pcrccnfe nunc, quxfo, illos Scriptores , 
^ i litteris mandarunt celebrem Hiftoriam facra- 
\MExfeditionumi quas Chriftiani in Oriente con* 
k, Turcas ad recuperandam Terram Sanftam-^ 
I odecimo Eccleiia: fxculo magnis animis fufce~ 
I runt ? 

I M. Inter cos &gt; qui duodecimo faeculo fanio* 
I a facwrum Expeditionum Hiltoriam defcripfc- 

runc , 



HlSTORlA 

runt, quatuor funt omnino ignoti &gt; utpote Anony- 
mi ; Alii vero , qui noti funt, novein recenfentur , 
quorum primus eft Petrus Theutbodus, qui reruni* 
quas fcripsit 3 teftis oculatus fiiit . Secundus 3 eft 
tybertits Gallus Monachus San&i Bgmigii Remen* 
sis , qui facrae Expeditioni interfuit , & jutfu San* 
Oil Bernard! Abbatis fui eamdem Hiftoriam libris 
novcm defcripsit,fcd dcsiit inVicloria apud Afca- 
lonam anno MXCIX. a Chriftianis reportata . Tcr- 
tius eft Baldricus, Gallus, primum Monachus^dein 
Archiepifcopus Dolensis in Aremorica fa&us, 
qui Hijioriam Hierojolymitanam defcripsit quatuor 
libris , quibus Chriitianorum Latinorum res ge- 
ftas in Oriente ab anno primo fufceptx facrae Ex- 
peditionis , feu ab anno MXCV. ufque ad captam a 
Latinis Hierofolymam, & Godefridi Bullianii Regis 
mortem , ideit ad annum MC. veraciter juxta ac 
eleganter defcripsit,teite Orderico yitali fub finem 
libri noni Hiitorix JEcclesiaftica? . Quartus , eft 
tyymundus de &lt;Agele$ Gallus , Canonicus Podien- 
sis^qui Comitem Tolofanumexercitum in Terrain 
Saadtam ducentcm fecutus, fcripsit Hij toriam Hie* 
rofolymitanam . Quintus eft ^Ibcrtus 3 Gallus, 
Aquensis Ecclesiae Canonicus & Sacrifta , qui H/- 
floriam Hicrofolymitan* Expeditionis in i a-, libros 
divifam perduxit ufque ad annum fecundum Bal* 
duini hujus nominisil. Hieroiblymorum Regis , 
hoc eft , ufque ad annum MCXX* 5extus eft Fukht- 
rius Monachus Carnotensis Gallus , qui Rgbertuni 
Normannia? Ducem cum exercitu an.Mcxx. inTer- 
ram Sandam proficifcentem comitatus eft,fcripfi- 
que Hiftoriam, qtiam vocavit ; Gefta Francorum Hi- 
m pertgri&ttttiitm ab anno MXC v ad annum uf- 



I ECCLESIASTICAL 605 

4 p MCXXIV. Septimus, eft Gautberus y five Galterius 
I Jus Cancellarius &gt; natione Callus , qui texuit 
I ftoriam rerum , quas Chriftiani ad Antiochiam 
I no MCXV, feliciter geflferunt , & rerum ab iifdem 
I iriftianis anno MCXIX. infeliciter geftarum, qut- 
( s ipfemet intcrfuit. Odavus, eft Gmbertus , 
I ite Gaiius , & Abbas Monafterii S. Maria No- 
ivntiin pago Laudunenfi, qui defcriplit Gefta 
I i per Francos , feu Hiftoriaw HierofolymitandWL*, 
I veni libris comprehenfam . Hie Scriptor fuit 
I raodum Celebris, multaque alia edidit Opera, 
i x collegit, ex Codicibus M^S. eruit f & cum-j 
l-)tis & Obfervationibus dodiflltnis primus in^&gt; 
J em extuiic Lucas Dacberius Parifiis anno MDCLI. 
I timus, qui duodecimo Ecclefiae faeculo facrarum 
I peditionum adornavit Hiftoriam , fuic Guillel- 
I s Archiepifcopus Tyrius , quern alii Gallum-r, 
I i Germanum , alii yerofimilius natione fyrum 
I (Te putant . Scripfit viginti tres libros de H/- 
/ f ia Belli a Princifibus Occidentis Cbriftianis lru&gt; 

IUflina ac Qriente gefti 3 ab anno MXCV. ulqiie ad 
num MCLxxxiy . Quapropter , ipfius Hiftoria^ 
rum per annos LXXXJX. in Bcllo facro ge- 
J rum narrationern compleditur . Hos noveiiL-i 
| riptores, ficut & alios quatuor Anonymos, qui, 
1 mox dixi , Hiftoriam de facris Expeditionibus, 
.* iodecimo fseculo litteris prodiderunt , ^jacobus 
f ngarjus inferuitin fua Hifloricorum de facro Bella 
ettione , quam fub hoc Titulo: Gefla Dei per 
ncos , HgnnoQia: anno MDCXI, publici juris 



IX Fueruntne alii duodecimi Ecclefe fecu- 
Scriptores^qui , prater hanc Hiftoricam rerum 

in Bel- 



H I S T O R I A 

in Bello facro geftarum narrationetn , aliquas 
particulares Hiftorias , vel Chrouica cdide- 
runt ? 

M. Complures alii fuerunt^quos hie brcviter 
indicabo. Rerum Anglicarii Hiftoriatn fcripferunt 
quinque infignes viri , fcilicet Guillelmus Malme- 
sburienfis 3 Henricus Huntingtonienfis , Jtygerius Ho- 
vedenus , Guillelrnus Neubrigenfis , & Rgdulpbus de 
Diceto. Anglorum Hiftoriam accurate defcripfic 
Guillelmus ccenobii Malmesburienfis in Anglia 
Monachus, didus de Sommerfet , libris quinquo, 
quibus duos Hiftoriae Novella addidit libros , & 
quatuor alios dc l\ebus Geflis Pontificum *Anglorum&gt; 
qui omnes libri extant inter Scriptores Rerunu 
Anglicarum ab HeriricoSavilio editosannis MDXCVI. 
Londini , & MDCI. Francofurti. Vitam S. ^fldhelmi 
JEpifcopi Schireburgenfis ab eodem Guillelmo 
Malmesburienfi fcriptani edidit Mabillonius f#cu- 
io IV. Benedifitino , Tomo i. pag. 726. & feqq, 
Henricus Huntingtonienfis Archidiaconus y edidic 

Lincolnienfem EpifcopumHi/loriaft 
libris decem, qui extant inter 
Scriptores RerUm Anglicarum ab Henrico Savilio 
cditos . Epiftolam de contempts Mundi ab Henri 
co Huntingtonenfi Archidiacono exaratam publi- 
cavit Lucas Dacherius Tomo viii.Spicilegii. Bggc- 
rius Hovedenus Hiftoriam, five Annales Anglorum 
duobus elaboravit libris , quos aufpicatus eft, ubi 
Verier abitis Beda defiit, ab anno videlicet nccxxxi. 
cofque perduxit ufquc ad ^foannem difium fine-* 
terra Anglorum Regem , qui anno MCXCIX. regna- 
re cxpit. xca;it P^gerii Hovedeni Annales, inter 
Autores Rgrum Anglicarum ab Hebrico Savilio edi- 

tOSf 



ECCLESIASTICA; #07 

;. Gulllelrnus cognornento Paruus, di&us etiani 
ubrigenfts , quod Caenobii Neubrigenfis Cano- 
us regularis eilet, Hiftoriam Anglicam ab anno 
xvi. ufque ad annum MCXCVII* concmnavitin 
nque libros diftributam, quae Parifiis cum No- 
tjoannis Picardi prodiit anno MDCX. l\adulpbu$ 
Diceto compofuit Imagines Hi/loriarum ab anno 
XL viii. ad annum MCC. & ^bbreviationes Cbro- 
wum ab ioitio Mundi ufque ad annum MCXCVIII. 
:c I(adu/fbi dc Diceto Opera extant inter Scri- 
&gt;res decem Anglicos a Tuttifdeno editos Londi- 
annoMDCLii. Pars tamen prior v4bkreviatio~ 
n Ckronicorum , quse eft ab Orbe condito ufque 
S. Gregorium M. Papam, edita non fuit, eo quod 
i nifi vulgaria & e trivio petita contineret. His 
nque Scriptoribus Anglis alios nonnullos ad- 
gere poflem , qui J(erum *AngUcarum Hiitoriam 
ipferunt , fed ut brevitati confulam , his , ut 
:e minus notis,in prefentia referendis fuper- 
i ebo. Legefis, fi tibi per otium liceat, Baleuw, & 
D zjum , qui de Scriptoribus Anglis erudite ac 
nose traftarunt. 

D. Abfoluiftine tandem feriem Scriptorum, 
I duodecimo Ecclefiae fxculo Chronica, vel par- 
Q ilares Hiftorias ediderunt ? 
j ^M. Tres adhuc proferam hiftoricos duodc- 
11 feculi Scriptores , miffis csteris aliis , qui 
wius famas celebritate clafuerunt . Primus , eft 
I $o &gt; qui ex Monacho Virdunenfi 9 fadus Abbas 
F viniacenfis in DucatuBurgundia? , fcripfit Cbro- 

?m yjrdunenfe duas in partes diftributum,qua- 
iin prima incipit a Chrifto nato & definit ad 
^ium Mii.Seomdaverdab anno Mii.perduci- 



H I S T O R I A 

tur ad annum ufque MCH.HOC Chronicon tauti 
fecit Labbeus , ut illud Thefaurum incomparabilem 
appellant , & ex ipfo Authoris Autographo iiu 
Bibliotheca Soc. Jefu Claromontana Parifiis af- 
fcrvato ediderit in fua Bibliotheca Nova MSS. To- 
mo i. pag. 75. Alter Scriptor Hiftoricus, eft Su- 
gerius Abbas Camobii S. Dionyfii prope Parifios, 
Ludovico VI. & Ludovico Vll. Galliarurn Regibus 
ab intitnis confiiiis ac Minifterio , qui fcripfit Vi- 
tam Ludovici VI. cognomento Groffi , librunLj 
Efiflolarum de gravioribus Galliarum Regni ne- 
gotiis j quibus Ludovico VIL difto luniore ad Sa- 
cram Expeditionem profedo , fumma cum lauds 
praefuit ; edidit etiam librum de Bgbus in ^tdmi* 
niftratione Canobii Sandionyfiani d fe Geftis , & alte- 
rum de Confecratione Eccle/irt a fe adificatti &gt; & 
Translation? Corporum Santti Dianyfii & Sociorum 
Edita funt hare Sugerii Abbatis Opera a Francifti \ 
Ducbefnio Tomo IV. Scriftorum Hiftoria Franco 
rum, Tertius denique Scriptor Hiftoricus, eft Sa j 
xo didlus Grammaticiis y gente Danus , qui , in_ j 
gratiam ^bfalonis Archiepifcopi Lundenfis fuo- 
rum ftudiorum impulforis , compofuit ftylo ve- 
nufto , florido & elegaati ( ut obfervat Defideriui 
Erafmus in Ciceroniano ) libros fexdecim Hiflom 
Danictf y qug ampliflimis Prolegomenis, &: perdo 
dis Notis iStcfhanoloanneStefibanio illuftrata pro 
diit Sor# anno MDCXUV. Sed fatis ha&enus did:un fl 
fit dc hiftoricis Scriptoribus duodecimi fxculi. ^ 1 ( 
D. Tibi nunc diflerendum incumbit de vi f 
ris Galliarum Iljuftribus , quos in tertia claflfej * 
Scriptor urn duodecimi Ecckfiap fasculi repofui 

mus . 

M 



ECCLESIASTIGA* 

M. Non facile eft enumerate quam multi 
Scriptores , illuftrefque viri fseculo Eccle- 
e duodecimo floruerinc in Galliis, & prsefertim 

Academia Parifienfi, adcujus dignitatem extol- 
ndam & amplificandatn plurimum contulerunt 
ss Galliarum Reges litteratorutn omniurn patro- 

ac Maecenates munificentiflTimi , videlicet Ludo? 

us VI. cognomento Craffus , Philippi filius , . 

icus VIL diftus lunior , & Philippus ^Auguftus . 
t enim, praecer hiftoricos Scriptores Gallos,quos 
n laudavimus , circa initium duodecimi fsculi 
lebres extitcrunt in Academia Parifienfi Theo- 
gi, Philofophi^ Oratores 3 & Grammatici , quo- 
m nonaulli etiam fuperiori fjculo claruerunt, 
ilice t lAnfelmus Laudurfeufis & Updulfus fratres, 
Ibertus univerfalis didus ; Hugo Farfitus , I(icbar- 
s y Uttpevtus Tuitienfis , ^Igerus iafignes Theolo- 
2 Qmiklmiis Campellenfis , Gmllelmus S. Theodo* 
:i -&gt; Gildurius Camobii S. Vidoris primus Prior 
Abbas, Petrus ^baelardusi Hugo 9 & Thomas 
ti Vi(5torini Catioaici Regulares , Gmlldmm de 
nchis , & Bernards Carnotenfis prasrftantiffimi 
lilofophi & Gratimiatici : Vlgerius Andegaven- 
;: ^aslenus , feu Goslenus &gt; qui fuit Epiicopus 
leflioncafis , Gilbert us Ponetanus, Epifcopus Pi- 
avienfiis , Henricus, Murdachius , & alii innumeri. 
irca medium feculum duodecimum illuftres fue- 
nt in Academia Parifienfi Petrus Lombardus 5 
annes Bdetbus, *Ad.am de faruo , Hugo de Campo 
lorido , loannes Savesberienfis 3 Petrus Cellenfis , 
trnutfus Lexovienfis, Mauritius de Soliaco, Thomas 
-antuarienfis , Petrus Cantor , Petrus Comeflor , & 
.iii longe plures . Circa finem ejufdcm XII. fecuii 



H I $ T O R I A 

magnamin Academia Parifienfi fibi cruditionis 
fatna pepcrerunt PetrusBlcfenfis,petrt4sPilavienfis, 
de Infulis &gt; Petrus -orbolienfts , Stephana 
s , Guilltlmus Erlto , Gualterus InfuLenfis 
de B^ga , Qdo de Soliaco, Egbert us de Curtbo- 
niQ j Stephanas dc Langetoiia , o/Egidius orbolienfis, 
aliiquc prope infiniti , quorum accuratifllmunui 
Catalogum cexit , eorumque merifa , ac Opera. 
percenfet Egaffius Bulaus ad calcem Tomill. Hi 
{loria Vwverfitatis Pwifienfis * Non e decree ani- 
mus fingillatim hie expended, & ad Crifim revo 
carconinia Opera horumce , & aliorum clarifli 
moriim viroruni ^ &lt;jui duodecimo feculo Acade 
miam Parifienfem docSrina & pietate illuftrarunt 
fedne in immenfiim difFund^r, prxcipuormri duoi 
taxat Scriptoruin Opera breyite^. annptabo . Pe 
trus ^.baeUrdus , cujus variam foHunam &gt; errores 
ac p^nit^ntiam defcripfiqius in Cplloquio tertic 
varu reliquic Opera, ex qujbu3 extent EpiftoL 
variae , {ixpofirione^ in Oratipnem Dprninicanou 
in Symbolum Apoftoloruni, & in Symbpjum S 
^/7&lt;?wtf/2/,Solutiones Problewatum ab Heloiffa prc 
pofitorum&gt; Commentariorum in Epiftolam ad Re 
nunps libri quinque , Serniones xxxii. ad Virgi 
nes Par^cletenfes per tptum annum legendi; intn 
duttionh 4d Theologian? libri tres, quorum ppftrc 
mus ^ft itpperfedus ; Liber adversiis H*refes , i 
Inftitutio, feu RfguU Sanftimonialiun? 9 rogante Ht 
loijfa, Yirginibus Par^cJetenfibu$ fcripca . Qu; 
omnia *4baclardi Oper^ edita funt ab Illuftri vi 
ro Francifco *4ml&gt;Qefio . Opera Gilberti Porretai 
Epifcopi Piftavien/is , de quo pUira in Colloqui 
tertio diximus , oecdiim cdita fun; , fed in vari; 

Bibiic 



I 



ECCLESIASTICA 

Ji iothecis adhuc manufcripta latent 
ji Epiftolam ad Mattb&um *Abbatem S. Florentii 
I lit Lucas Dacherius in Appendice ad Opera.* 
wit Abbatis Novigentini . "Joannes Beletbus* 
1 ologus ParifieniiSjfcripfit librum de Divinis 
ty Us , cujus meminit Henricus Gandaveniis in^ 
il ^ de Serif toribus Ecclefiaflicis . Opera Petri 
\**nfo * 4 natali fplo, Blefis videlicet urbe Gallif 
C iliffima fie cognominati , & Humanioribus lit- 
I? c^cultiffimi , facrarumqiie litter^rucn , & Ju- 
Canonici peritiflimi , cura ac ftudio Tetri de 
anvilla collefta , & Notis atquc variantibus 
idonibus illuftrata prodierunt Parifiis anno 
I LXVII. & exindein Bibliotheca Patrum To* 
I xxiv. Ecclefiam Carnotenfem in Galliis duo- 
Lmo feculo dodrina & fanftitate ijluftrarunt 
| infignes Epifcopi , videlicet Ino* Joannes Sa~ 
I erienfis , & Petrus Cellenfis , quorum primus , 
S cet /o,edidit Decretorum librum in decem 
I :es diftributum, & maxiniiani partem ex 
\ di Colleftione deprompturn, cjuo ante Gratia- 
tempora per fexaginta annos ufi funt Jurifta:. 
tun , hie obiter qbfervare debeis , duas extarc 
.ionum ac Decretorum Collediones antiquas, 
luoni Carnotenfi Epifcopo attibuuntur,qua- 
i unam j qu Decretum luonis vulgo vocatur , 
ti Critic! vindicant luoni , Alteram vero, quar 
inormia dicitur, alii poft dodiflnnum Baluzium 
I idicant luoni &gt; alii exifl^imant , Qpus effe Hugo- 
I cujufdam Catal^unenfis , qui Decretum luonis 
I :ompendium redegit , ficut teftatur nofter Vin 
I tius Bellouacenfis,quifaculokCqui mediopoft 
\ntm obiit, libro^xxv. speculi Hi/iorialis cap. 

* LXX. 



HlSTORlA 

. ubide Iuone 9 & dcHttgone Catalattnenfi 
cjus Abbreviatore fermonem habet , Hanc Criti 
corum Controverfiam , quse longius me abduce 
let, in medio reliaquo . Scripiit Praeterea h( 
Carnotenfis Epifcopus Epiftolas GCLXXXVII. qua: 
Jgcolefiafticas DifcipHnse promptuarium meritc 
appellaveris . Item Sermones xxiv, & Cbronicon 
breve de Bggibus Francorum. Alter Epifcopus Car 
notenfis Joannes Saresberienfis ex Anglia quiden 
oriundus , fed in Scholis Parifienfibus per multo 
annos drvinis fcientiis iuftrudus varia compofuit 
Opera, in primis egregium fuum , & a viris peri 
tis tantopere laudatum Opus de Nugis Curialim 
feu Polycraticurn, quod dicavic Sando Thorns Can 
tuarienfi adhucejufdem Ecclefiae Archidiacono 
Regifque Angliae Cancellario . PaflTionem ejufder 
S Thomrt C^ituarienfis Archiepifcopi ab eoder 
*}oanne Saresberienfi defcriptam, cu;us niemin; 
Nangius in Chronico ad annum MCLXXX. dicit ^ 
vidifle MS. in Bibiiotheca Regalis Montis Ord 
nis Ciftercienfis Gu/miras Oudinus in Supplemer 
to de Scrip toribus Ecclefiaflicis , ubi etiam Catak 
gum aliorum Operum, quas edidit loannes Saresb 
rienfis , acctirate exhibet, foanni Saresberienfi in 
Sede Carnotenfi fuccefllt anno MCLXXX. Petn 
vulgo Cellenfis nuncupatus, qui primiim Monaft( 
rii Cella in fuburbio Tricaflino , & ported casn( 
bii S. I(emigii Remenfis, Ordinis Benedidini 
Abbas fuit. Scripfit varios Sermones^ Epiiiote 
rum libros novem , librum De Vanlbus ad Joai 
nem Saresberienfem amicumfuum, & aliaOp^ 
pera Afcetica , de quibus legendus eft Co/twin 

Oudinus loco mox a me laudato . His tribus pe- 

doct 



ECCLESIASTICAL 

f :is Ecclefiae Carnotenfis Epifcopis, quatuor 
iiftites , qui duodecimo faeculo ia Galliis flo- 
:unt , adderc non pigebit , videlicet Hildelber- 
, Guillelmum Campellenfem , ^frnulpbum &gt; & 
"hanttm , quorum Opera hie breviter indicabo. 
\dbertus Cenomanenfis Epifcopus, & poft obi* 
fc; Gilleberti Archiepifcopi Turonenfisj ad earn 
I ropolim aano MCXXV* translatus , eruditions 
I ietate inter Prxfules ^evi fui Celebris fuit, ac 
Itervariaab ipfo edita Opera &gt;quae a Labbsa 
I tnerantur , plures ejus Epiftolas Tomis VL & 
1 1. Spicilegii Dacberiani &gt; & una illius Epiftola-* 
ImoL Analedorum Mabillonii editse funt. Gml- 
\iH3 a Campello Oppido Briegii baud procul Me- 
I uno , ubi natus erat , Campcllcnfis didus , Sc 
lefig Parifienfis Archidiaconus fadus,magna 
^britate Dialefticam Parifiis publice docuit. 
in &gt; Canonicorum Regularium Inftitutum pro* 
us&gt; Cxnobio S. yittoris iu fuburbanis urbis Pa- 
rnfis initium dedit Denique Epifcopus Ca 
mnenfis anno MCXIII* renunciatus eft* ut fidem 
it lAlbericus in fuo Chronico . De Scriptis Ci7- 
m" Campellenfis legendus eft Cafimirus Oudinus in 
plemento^ Scriptoribus Ecclefiaftkis. Extatia 
liotheca Patrum Editionis Lugdunenfis Tomo 
i Dialogus ab eodem Gmlldmo Campellenfi edi^ 
:i ^ in quo Chriftianus, & Judxus de Religione 
^utant. *Arnulpbtts 9 Sagienfis primiini Archi* 
conus, ac deinde Lexovienfis Epifcopus , com-^ 
iiit Tradiatum de Scbifmate Pern Leonis orto 
Honorii II. Pap# deceffum, in quo ait , fe nihil 
p(ifle,quod no vel ipfe cognoverit, vel ab *Au- 
re probalili non habuerit,vel quod fajtemfama 

3 publi- 




H 1 S T O R I A 

publica nonaffirmct.Huncde Scbifmate Tra&atutr 

pubiicavit Lucas Dacherius Tomo II. Spicilegii 

Scripfit etiam idem ^frnulphus varias variis dc. 

caulis Epiftolas , Condones plures , & tpigram 

mat a , quse extant in Bibliotheca Patrum. 

Tomo XXII. Stephanus Abbas Sandi Euurti 

Ordinis S.Auguftini in urbe Aureliancnfi, & poftc 

ad Abbatiam Parisienfem SanfiaGcncvefe , quar 

per plures annos fumma cum laude rexit , transit 

tus ; tandem ad Epifcopatum Tornacenfem prove 

ft us , edidit Sermones 3 1. qui extant MSS. in B 

bliothcca Tornacenfi Sanda: Genovefe * Comniei 

tarium etiam adornavit in Dedretum Gratiani* quc 

habetur MS. in Bibliotheca Sandi fiftoris Par 

fienfis * Scripfit quoque Epiftolas cctxxxvil. qu; 

Pariliis anno MDCLXXXII. prxmifsa Authoris vita 

nova: Editionis honore donavitjNotisque illuftr; 

vit Pater Claudius du Moulinet Congregationis Ga 

licaiiK Canonicorum Regularium Vir eruditu: 

De Scriptoribus Gallis non plura impfaefentiaru 

dicam ^ quia de Abbatibus y prxfertim de S* Be 

nardo Clara^vallenfij de Monachis, & de his &gt; qui 

bros de Theologia Scholaftica , vel Jure Canoni&lt; 

in Galliis fasculo duodecimo ediderunt , comin 

dius fuo loco, idcft , tarn in quinta j quam in lex 

Clafle Scriptorum 12. foculiiiib finem hujufce n&lt; 

ftri colloquii difleremus . 

D. In fccunda Clafle diiodccimi fseculi Set 
ptorumcomplureslaudafti Anglos, qui vel Hift&lt; 
riam univerfalem j vel fua: Gentis Annales litter 
confignarunt ; nunc in hac quarta Virorum eiu 
dem Iseculi illuftrium claile c^ceros Scriptores A: 
glos , qui varias ediderunt lucubrationes 3 & Sa 

ait. 



ECCLESIASTICA. 

tads fama ceiebriores fuerunt , in medium pro- 
re debes 

M* Anglorum , qui duodecimo farculo do- 
ina & pietace infignes fuerunt , unus inftar om 
en eft Sandus Thomas , Londinenfis , Archidia- 
nus primiim Cantuarienfis, deinde Anglic Can- 
Jilladus ab Henrico //. Rege creatus * tandem Ar- 
iiepifcopus Cantuarienfis &gt; Ecclefiafticas liberta- 
; vindex & aflertor intrcpidus &gt; pro qua exilium 
tti j mortemque generose oppetere prcmeritus 
k Gravitrima inter Henricum Anglif Regem hu- 
s nominis //. & Saildum Thomam Cantuarien- 

ArchiepifcopQ exarfit difcordia^qu^ ex eo pO- 
flimum enata eft &gt; quod Sandus ille Antiftes pra- 
un confuetudinem &gt; qua Rex Epifcoporum ele- 
iones confulto procraitinabat 5 ut vacantium Ec- 
eiiarum frudibus in Fifcum redadis diutiiis frue* 
tur &gt; vehenienter improbaverit , quodque Rex 
lericos contra Eccleliaftica privilegia ad faecula- 
a judicia vocari juberet. His pravis inolitis con- 
.etudinibus cum aflentiri nollet Sandus Thomas * 
*afperavit atlimum Regis qui Regni fui Epifco* 

convocavit, coram quibus Sandus Thomas Ec- 
eiiafticam libertatem,& Clericorum jura ftrenu^ 
ropugnavit * Poftulati a Rege Epifcopi &gt; an vel- 
nt avitas confuetudines obfervard? rcfpondetunt 

condido fevslle quidem Regis & Regni con- 
etudines obfervare ^ fedp/uo ordincfuo & jure~* 
At cum Regi non placeret haec obedien- 

reftridio, iratus e Concilio difcellit^ac poftri- 
ie munitiones & honores Archiprsefuli &gt; duiiu* 
iancellarii officiofungeretur &gt; commiilbs ab ipfo 
petiit , recepitque , & hinc terror omnium ani- 

4 mos 



616 H i s T o R i A 

mosinvafit. Affirmarunt aliqui Epifcopi , occa- 
fione unius verbuli Statum Rcgni non cfle convel- 
Jendum . Alii fuaferunt y Regi* voluntati efle con- 
fentiendum,cum pr jfertim Rex Cardinalibus pro- 
mififlet, fe nulla in re Ecclefij jura labefa&aturum, 
Horum itaque Epifcoporum gravitate motus , & 
precibus flexus Sandus Thomas, fe Regias confue- 
tudines bona fide obfervaturum promifit, ac revc- 
ri folemni juramenco confirmavit in ConcilioCla- 
rendonenii habitoannoMcxxiv. , verum , paulo 
poll fafti poenitens , lapfum fuum agnovit Sandus 
ille Antiftes , & de vulnere , quod ecclefiafticse li- 
bertati intulerat , abfolutionein ab Alexandra III* 
Pontifice Maximo petiit & impetravit . Quod ubi 
rcfcivit ttenricus Rex,vehernenter indoluit, & tra- 
&lt;Sos in partem Epifcopos apudNortbawptoniams 
an.MCLxiv.convocavit,ubi A ulici Epifcopi in Coa- 
cilio congregati, & regime voluntati turpiter obfe- 
quentes, S.Tkomam damnarunt,& omnia ipfius bo- 
na mobilia Regio Fifco addixerunt. Adversus tain 
iniquam fententiam adutiim reclamavit S. Tho 
mas y ad Sedem Apoftolicani appellavit , & ut pe- 
riclitanti vita: fuae confuleret, feceffit in Belgium , 
indeque ad Regem Chriftianiflimu Ludovicum Vll* 
confugit , qui ipfum benigne & honorifice fufce- 
pit,feque pacis fequeftrem inter eum & Angloriun 
Kegem interpofuit . Hinc Colloquium Regis Hen* 
rici cum Sando Archiprsefule decretum eft . Tho* 
mas ad pedes Regis Anglian procidit dicens : T0- 
tam caufcwiy unde inter nos orta eft diffenfio, tuo com* 
initto arbitrio , bonorefalvo Dei . Turn ad Regem-^ 
Francorum converfus Henriciis Rex , ait : Domint 
mi 9 attends ,fi placet^ quidquid ipfi difplicuerit, dicet 

hono* 



ECCLESI ASTICA. 

\ nori Dei cfle contrarium , & mea omnia fibi vendi- 
I hit . Sed , ne videar honori Dei , velfibi in alt quo 
lie rcfiftcrc, hcec offero : Quod ^inteceflorumfuoruni 
:jor & fanttior fecit ~4ntecejjbrum meorumminimo&gt; 
: mibi faciat , & quiefte . Nunquam tarnen vo- 
.t Sandus Thomas haac a fc appofitam Claufu- 
n,falvo honore Dei &gt; filentio premere . Longum 
i le cflet recenfere omaes Legationes miflas 
Henrico II. Anglig Regc ad ^lexandrumll 
icem Maximum,quam ab ^lexandro IH. ad cum 
in Henricum Regem^ & omnia minutatim expo- 
re , qua* in Caufa Sandi Thorns Cantuarienfis 
rchiepifcopi tempore ipfius cxilii ufque ad con- 
Sam pacem gefta funt . Sufficiat hie dicere^hanc 
fcordiam inter S. Thomam & Henricum II. Angliac 
egem durafle ufque ad annum MCLXX. quo &gt; pace 
riuque compofita , in Angliam reverfus S. Tbo- 
is, Sedem fuam Cantuarienfem recuperavit, qua 
men diii potitus non eft . Denuo quippe apud 
mricum II. qui tune in Normannia erat a quibuf- 
im Praslausdifcordiae incentoribusaccufatus eft 
.nquam publics pacis perturbator, Epifcoporum 
jrfecutor &gt; & Regis inimicus , Quibus querimo^ 
is ad iram concicatus Rex , in fuaeltam voceou* 
upic , omnibus familiaribus fuis imprecans % 
add ipfum de uno Sacerdote , Regnum fuum it&lt;i 
:rcurbante ^ non vindicarenc , His vocibus emif- 
s a Principe fui prae ira haud pariim compote ex- 
tati quatuor impii fatellites y mox in Angliam-* 
:ofc&i necem Sandiffimo Antiftiti in ipfa Eccle- 
i intulerunt , a qua tamen caede Henricum II. An* 
iae Regem infontem fuifle , nee ci mandato , nee 
mfilio , nee aifenfu cooperatum efle, oftendimus 

in 



HISTORIC 

in Colloquio primo inHiftoriam hujiis faeculin. 
Epiftolas ad diverfos fcripfit Sandus Thomas Can- 
tuarienfis Archiepifcopus,& Martyr, quae in quin- 
quelibros digeftae , una cum ejus Vita a quatuor 
Audoribus fcripta* ex MS. Codice Vaticano edits 
funt aViro dodiflimo Cbrifliano Lupo Ordinis Ere- 
tnicarum S* Auguftini 5 & in facra Facultate Lova- 
nicnfi Doftore Theologo ^ 

Non minori Sanditate ac dodrinaante San- 
Sum Thontam Gantuaricniem Archiepifcopum in 
Anglia praefullit Sandus ^fnfelmus^ qui licet natio- 
ne Anglus non eflct,utpote *Augiift$ prope Alpes iu 
Italia^ Burgundixque hnibusortus, nihiloiecius 
ex Abbatc Coenobii Beccenfis in Nor mannia* Or 
dinis Sandi Benedidi , confecratus eft anno mille- 
fimo nonagefimotertio,annuente yvillelrtio /LAn- 
glorum Rege, Cantuariae Metropolis Archiepifco- 
pus, eantque fummo Cum ielo , mgno cum labo- 
re&gt; fcripto, verbo&gt;& e^emplo per iexdecim anno^ 
rexit i hoc eft * ufquead annum MCtx quo plenum 
meritis & miraculis Clarus ad Cerium migravit * 
Crebras lites Sandus ^Lnfdmus ab initio Pontifi- 
catus fui habuit cum y&lt;villelnto il* Anglorum lie 
ge &gt; qui dmnia foluta animi libidine agebac , tarn* 
pla evertebat , & Ecdefias devaftabat . Hujus ira- 
cundii nimisque ferocis Regis animum cum fuis 
monitis & adhortationibus deiinire baud poflec 
Sandus iile Antiftes, in exteras eras exul abiit 3 
Lugdunum in Galliis feccffit. Inde Rdmam ab 
bano II* Ponufice Maximo accitus iingenti honorc 
exceptus eft, & in CondlioBarenfi contra Gr^cos 
acerrim^ difputaviti & Pontificem contra V&lt;uilld* 
mumlL Anglorum Regem anathema expedire vo 

leu- 



ECCLESIASTICA* 

ntem fuis precibus inhibuit . Mortuo Vvillel- 
o II. Anglorum Kege anno niillefimo fupra cea- 
fimum,Sandus ^fnfdmus ab Henrico /.in Angliam 
2 vocatus rediit, fed rcdeuntem alia excepit con- 
over fia , de Hominio videlicet Regi praiftando , 
: de ordinandis Epifcopis&gt;atque Abbatibus, quos 
&gt;fc Henricus L Anglt* Rex, ejusque frater Vvilld- 
ms It. per aftnulum & baculum inveftieraht 
Jtrumque in fuo Regno fieri prsecepit Henricus I. 
ecufavic ^vfdtnus &gt; & in Concilio Lotidini an- 
10 MCII. habito laicaslnveftituras , &conjugia-&gt; 
^lericorum^qug id temporis frcquetuiflima erant, 
lamnavit i Verum , hxc Inveftiturarum Contro- 
erfia finem habuit in Anglia anno Mcvii.quo Htn 
icus t. fororis fux *ddel&lt;e ConiitiiJae Blefeniis roga- 
u cum Sando^w/^/wo in gratiam rediit,& concor- 
lia utriiique fancitaj Rex Inveiticura t 7 -pifcopo- 
Irum , & Abbacum per annulum & baculum ceffit 
^uare Sandus ^nfelmus Sedem fuam Cantuarien- 
em pacifice" deinceps tenuit &gt; & reftaufaiid^ EC- 
:lefiafticar Difciplinaer &gt; qua ClericdrUiti coajugiis 
baud par um foedata erat y ftrenue incubuit Om 
nium Sandi vdnfclmi Cantuarietifi^ Archiepifcopi 
Opct Utn Editionem poftremam , eamque uberri- 
am & accuratiflimam adornavit Parifiis Gabriel 
Gerbervnius MoiiachusBenfcdidinus Congregatio- 
nis Sandi Maun annoMDCLxxv. & genuina ejus 
Opera a fpuriis , adhibitis perdodis Cenfuris j fe- 
crevic - Vitam Sandi *Anfdmi Cantuairietifis Ar- 
chiepifcopi duobuslibfis fcripflt Eadinents &gt; natio- 
ne Anglus &gt; Catituariertfis * Ordinis Benedidini 
Monachus , Sandi Anfelmidifcipulus & Auditor, 

ddnde convidor, & laborum ac exiliorum indivi- 

duus 



&lt;?io H i s T o R i A 

duus comes . Complura alia Opera compofuit 
Eadmerus Sandi ^fnfelmi difcipulus &gt; quae tarn edi- 
ta &gt; quam adhuc manufcripta referunt Baleus* PIN 
/#*, aliique Scriptores Angli . Sed inter Opera.* 
Eadmeri praecipue a Viris eruditis commeudatur 
ea,quam fcriplit&gt;Hiftoria Novorum fex libris diftin- 
&a , qu tempore Baronii necdiim prodierat , & 
quaoi jam chatus Gabriel Gerbe ronius cum S. An- 
fclmi Operibus edidic . In hac Hiftoria NovoruM* 
defcribitdc/wejwrerum mutationes infolitas/jug 
fuis temporibus in Anglia contigerunt , & in hoc 
potiflimum verfatur 3 uc ea , quas inter Reges An- 
gliae & Sanftum *Anfdmnm Cantuarienfem Archie- 
pifcopum gcfta funt, inconcufsa veritate defignet . 
Qu^atuor etiam Opufcula , qu oliai Sanfto *dnfel- 
tn o infcripta inter Opera ejus delitefcebant , vide- 
1 icet de Excellentia Beattf Maria Virginia De qua* 
tuor yinutibus&gt;qu&fiierunt in Beata Maria Virgine 
De Beatitudine Cceleftis Patritf De fimiUtudinibus 
Santti ^nfelmi 3 haec, inquam , quatuor Opufcula^ 
Eadmero difeipulo Sandi Anfelmi vindicaviti& fub 
illius nomine edidit Gabriel Ge rberonius adcalcem 
Sanfti lAnfdmi Operum . Non defuerunt alii Scri 
ptores Angli , qui duodecimo Ecdefias feculo do- 
d:rina & pietate confpicui fuerunt , quia tarneru* 
monafticam vitam profeffi funt, de illis , eorum- 
que Operibus in fequenti Clafle , quae erit quinta 
Virorum illuitrium duodecinu feculi,commodiu$ 
agemus . 

D. In hac quinta Illuftrium duodeciral f- 
culi Scriptorum Clafli, quf illos omnes comple&i- 
tur, qui in diverfis Orbis Nationibus monafticae 
vit*e cultores excicerunt ; primum locum obtine- 






ECCLESIASTICAL 

\ 

r: debcnt Abbates , qui dodrina , vitaeque fandi- 
onia cfteris antefteterunt. Deinde,fequetur Mo- 
ichij qui eodem z 2. (iculo pietatis & erudicionis 
ude in variis Orbis regionibus claruerunt . Re- 
;nfe itaque in primis pr? clara Gefta & Opera Ab- 
atum , qui duodecimo faeculo fcientia cum vitac 
andtitate conjanda magnum Ecdeiise fpendorem 
antulerunt 

M- later omnes Abbates , qui duodecimo 
jculo dodrin^ &pietate floruerunt, nullus fuit 
ut Sand:itate illuftrior , aut dodrina purior, aut 
i fcribendo elegantior, aut in Ecclefia audoritate 
aajor Sando Bernardo natione Gallo , & Monafte- 
i Clarasvallenfis inTerritorioLingonenfi Abbate 
igilantiflimo . Is quippe pro reftaurandis & am- 
liandis Ecclefia: rebus multa itinera & labores fu- 
cpit^faepiusqueadPrincipes Chriftianos Legatio- 
esobiit, quibus pietatis & religionis causa fu~ 
:eptis magno animi ftudio ac felici exitu perfun- 
:us eft. Petrum *Abadardum in Concilio Seno- 
enfi, Gilbertum Porretanum Epifcopum Pidavien- 
:m in Synodo Remenfi convicit . Henricum Hgre- 
lcum,Petri de Bruis difcipulum, confutavit . Guil- 
&gt;lmum IX. Aquitanig Ducem ad meliorcm frugem 
jduxit & ex Schifmarico Principe, Principcm ob- 
rquentiffimum Ecclefise fecit . Ad fedanduni Petri 
wnis fchifma multa geffit , fcrip(ft , aut dixit tarn 
Concilio Stampis in Gailiis coado an.Mcxxx. 
uam in Concilio Pifano annoMCxxxiv. habito . 
mocentium II. maxime juvit, tantumque rationum 
i apud Antipapam , Vitlorem IV. didum , valuit f 
t exutis ilk veftibus Pontificalibus InnocentiurfL* 
:gitimuaiPontificemadierit 5 & pacem petierit , 

quam 



HISTORIA 

etiam obtinuit . Ecclefiam Mediolancn&m tumul- 
tuantis populi fadione turbacam oratione , mira- 
culis , & eloquio pacavit , atque Ecclefia; reconci- 
liavit mellifluus ille Dodor . Sanditatem ac di- 
fciplinam adversus diflfolutos mores incomparabi- 
li lludio & ardore defendit . Litceris undequaque 
milfis, & Sermonibus ad Principes, populumquo 
habicis ita omnes ad recuperaudam Terrain San- 
&am animavit , tantaque authoritrate ufus eft , ut 
Conradum Romanorum Imperatorem , Ludovi* 
cum Vll. Galliarurn Regem , Tkeodoricum Flandria? 
Comitem , ScHenricum Blefenfem^ aliosque Orbis 
Chriltiani Magnates monitis fuis excitatos ipfe 
manu propriaCruce (ignarit,totque Cruces,ma^i- 
me diim ia Galliis Cruciatatn anno ^cxtvi. pr^di^ 
caret, populo expetenti cltftribuerit, ut c&m earum 
faftempr#paratumfeininaj]etpotiiis , qudm dediffet , 
coaEtusfit veftesfitasin Cruces fcindere & feminare , 
ficut teftacur Odo de Diogilo Monachus San&lt;fti Dio- 
nyfii , & in Abbatia ejusdem Monafterij Sugerii 
fucceflbr, qui feptern libellos edidit dsLudovi* 
ci 711. Gailiarum Regis profectique in Orientem , 
quos Petrus Francifcus Cbiffletius in afferto gener&lt;LJ&gt; 
llluftri Santti Bernard * e tenebris eruic.Multa egre- 
gia Opera fcripfit San^us^^m^rrf^in quibusLai- 
cos, Monachos, Clericos, Abbates, Epifcopos,ip- 
fos quoque Summos Pontifices in Eugenio III. 
quondam difcipulo fuo , ad quern libros quinqu - 
De Confederations dircxit , erudite j facunde , fo- 
iide & pie docet , inftruit , informat , & omnibus 
congrua fandioris vitae documenta praebet : M0- 
dus docendi ejus &gt; inquit nofter Sixtus Senenfis , in 
fenfibus myfiicis indagandis, & in moribus 




E C CL E S I A S T I C A . 

dfemper yerfatitr . Oratio ubique dulcis & ardent, 
c ffaf , & ardenter incendit , ut ex fucwiffimd 
ejus rnel & he verbomm fluere y & ex arden- 
itiffimo ejus petyore ignitorum affettuum incenditL* 
wpere vide ant ur. Opera San&lt;5fci Bernard! genuina 
funt, tefte hellarmino in lib. De bcrtptoribus Ec- 
is , quse Gaufridus difcipulus Sai&gt;di Beriiar- 
alumnus , ejusqu^ Vitas S^ripfor Hiftoricus 
enfet Ubro 3. Vitae ipfius cap. ultimo f Verum* 
luina Sandi Bernardi Opera a fuppofititiis ne- 
&gt; ccrtiiis diftinxit ac fecrevit , vel de iis doctiiis 
!icavit, quam Clariffimus Joannes Mabillonius in 
caitigacifllmaS.^erw^^/Operum Editionc an* 
MDCLXVI. Parifiis publicata , & digeita in duo 
lumiua^ in quorum primo genuina Opera re- 
t , in 4ltero Volumine reponit dubia & fpuria^ 
ido Bernard*) perperam adfcripta . Plures etiam 
sdem Sanfli Dottoris Epiftolas & Tra$acus e 
S. Codicibus deproniptos,hadcnus ineditos,in 
em emifit , 8t Obferyationes pro more fuo do- 
f 3imas inferuic . 

I Sub initium duodecimi fseculi floruit fyper- 
t Abbas Monafterii Tuitienfis , quod a Sando 
I rikerto Colonienfi Archiepifcopo conftrudum 
6 e regione Civitatis Colonize Aggrippinse juxta 
I enum, Fucrat fyfertus antea Monachus Coeno- 
b Sanfti Laurentii in Monte Leodii , ficut cefta- 
Ir Bgnerus ejufdenn Coengbii Monachus in libro 
1 Viris illuftribys fui Mowfterii . Multa Operas 
t n in juventute, quam jam aetate proveftiqr 
c inpofuit P&pertus Abbas , inter qua: potifliinuni 
c mmendantur libri 12. De Divinis Officiis , quos 
|i$ genuinum foetum efle male 4 quibufdam nc- 
I gari, 




HlSTORIA 

gari,Iuculenter demonftrat Gabriel Gerhewnius i 

do&ifsima & ubcrrima Apologia , quam pro ty 

ferto concinnavit . Nonnulli moderui Scriptores 

fecuti Baronium in Annalibus ad annum MCXI. I 

Bellarntinum in libro De Scriptoribus Ecclefiafiicii 

graviflimum errorem circa Sacramentum Eucha 

riftiae fypcrto impingunt, aflerentes, eum hypolb 

ticam panis & vini Euchariftici cum Verbo Divi 

no unionem admififle . Veriim , quamvis negar 

baud poffit &gt; Jtypenum durioribus & obfcuris fuij 

locutionibus huic opinioni locum dediflfe, adco ui 

h^retici eum inter fuos connumerare minima du 

bitent : ilium tamen ab hoc errore fuiflfe prorsu 

alienum evincunt viri eruditi, nonfolum, quii 

nullus veterum ad pofteriora ufque tempora hanc 

erroris notam S(uperto inuifit , etfi multos SErnulo: 

habuerit; fed etiam,quiain epiftola Nuncupatori; 

libris 12. De Divinis Officiis praefixa , & paffim in. 

iifdem libris Berengarianam harefim clare opu 

gnat fypertus 3 fuamque mcntem Catholicx fide 

apprime confentaneam explicat afferendo , panen 

& vinum mutari & convertl inCorpus & Sanguine* 

Chrifti . Qui certe loquendi modus hypoftaticam 

Verbi Divini cum pane fachariftico unionem pe- 

nitus excludit , non focus ac ille , qui his utecetut 

vocibus : Datura bumana in Chrifla % converfa eft it 

Verbum Divinum , aperte cenferetur negare unio* 

nem hypoftaticam Verbi Divini cum natura hu 

maua Sed plura ad vindicandum ab hoc crron 

fypertum legefis apud Gabridem Gerberonium loc&lt; 

citato i $c apud Natalem idlexandruin tomo 6 Hi 

ftoria Ecclefiaftic$&gt; art.8. cap*6 Dt Scriptoribus 



In- 



ECCLESIASTIC A. 6*15 

Inter infignes Abbates , qui duodecimo EC- 
faeculo do&rina & pictare claruerunt jure 
: merit cenfendus venit Goffrrdus natione Gal- 
is, patria Andegavenfis, Coenobii Vindocinenfis, 
* rdinisBenedidini 5 Carnotenils Dioecefis , Ab 
as, & B.Pnfcas Cardinalis . Is quippe Vrbano II. 
afchali H. & Calliflo 11. chariffimus fuir , & Sedi 
poftolicae ita addictus , ut pro ejas utilitate ac 
:fenfione duodecie s Alpestranfccnderit , ac ter 
&gt; ejus adverfariis captivus dudus fuerit . Epifto* 
rum libros quinque, Sermoaes wndecim , & Tra- 
atus oftodecim fcripfit, ex quibus quantum fue- 
: in facris ftudiis , & Canonibus exercitatus , fa 
te judicari poteft. Inter ejus epiftolaa una eft 
lae. ordine qiiadjragefima feptinia extat libro 
larto, ad Itybenum de ^rbrifello Ordinis Fontis 
&gt;raldi fundatorem, que his verbis monet Gojfri- 
Abbas Vindocinen(is:/(rwsf/w^r//w quafdawjtt di~ 
tur, nimisfamiliaritertecubabitarepermittiS) qui* 
s privata verbafiepius loqusrisj & cum ipfis etiam 
inter ipfas noftu frequenter cubare non erubefcis . 
. Hoc fimodo agls , vel aliquando egifli , novum 
inauditum &gt;fed infruffiuofum genus Miirtyrii inve- 
?/.Hancad J^obertum^de ^rbrifello epiftolam non 
&lt; e legitimam Goffridi Vindocinenfis Abbatis pro- 
Incredidore Sirmondus editor epiftolarum ejuf- 
t m GofFrixli , Bollandus in Commentario prasvio 
4 vitam B* Roberti de Arbrifello , & Joannes d 
| inu Firma Fontebraldenfis Monachus in Differ- 
I :ione duplici de EpifloU contra B.tigbertum de 
\ rbrifello conftta . Verum, periti alii Critic! .hanc 
H iftolam fcriptam ad Bgbertum de Arbrifello vin- 
;ant Goffrido Abbati Vindocinenfi , tujn quia le- 
TQm.tr. R r gitur 



H I S T O & I A 

gitur in antiquiffimo Codice MS.Cenomanenfi ea 
dem manu fcripta , qua csetera? ejufdem Abbatii 
epiftola? , ut teftatur Sirmondus j turn quia etiau 
Mabilloniw in Mufeoltalicotomo i. pag-59. lo 
quens de BiblipthecaReginae Suecias , aiferit fe ii 
ea vidifle Codicem compleftentem epiftolas Qoj- 
fridi Abbatis Vin4ocinenfis,ipiius #tate fcripcum 
&has inter epiftolam ad Pgbertum de 4rbrifillo 
cujus iipmen fola prima littera R.defignatur , Aii 
ctiam idem Mabillonius pag.i&lt;54. fe vidifle Floren- 
tiae inBibliotheca S,Crucis,(qux FF.Mmorum Co 
vcntualium dornus eft) Codice MS.$tate Geffrid 
Abbatis exaratum , in quo inter ejus epiftolas e^ 
reperitur, quae fcripta elt ad Bgbenum de *Arbrifd 
lo . Quamobrem 3 negari non poteft 3 hanc epiito 
lam ad fybertnm de Jtrbrifello vere a Ooffrido Ab 
bate Vindocinenfi fuifle fcriptam, qua? tarn en offi 
cere non debet fam# & inculpate vicse J\oberti rfc. 
lArbrifello , qui , ut oftendqmus in iequenti Collo 
quio , Galliam & univerfain Ecclefiam ianctitar 
iljuftravit, & Apoftolicis aediiicavit virtutibus 
Hanc fiquidem epiitolam fcripiit Goffridus.fal& 
delufus rumoribus a malevolis in fybertum de &lt;At 
brifollo temere in vulgus fparfis, Quod fane mi 
rum nemini videri debet , cum ipfemet S.Berntr 
dus Clar^vallenfis Abbas fadioni adversus San 
dum WiUclmum , eledum & confecr^tum Archie 
pifcopum Eboracenfem in Anglic innocenter ad 
hseferit, & infontem prasfulatu muldari curaverir 
Mortuo fiquidem ArchiepifcopoEboracenfi, par 
major Wilklmum Thefaurarium elegit Epifco 
pum ,& Henricus Vintonienfis Epifcopus , Sanfi? 

Legatus . ilium confecravk At Osbcno Ar 
*^ i 

chi 



ECCLESIASTIC A* #27 

I liacono ejufdern Ecclefia? , homine turbulento 
( idiofo , intercedente , variae per Angiiam ad- 
sus Wtllelmum fparfas funt criminationes , quse 
trnardum fedu:?terunt , effecerunfque ut Sandus 
Dodor adversus S. Willelmum fcriberet ad 
imos Pontifices Innocentium IL Caleftinum II. 
lum //* & Eugenium III. eumque Sandum Ar- 
ora-fulem appellaret in fuis epiftolis Idolum.* 
racenfe j fejiem communem , fervum nequam , & 
im in Sec(eni Eboracenfem nqn per oftium , fed 
?nteO) ut ajunt&gt;fanu}o intrufum . Et tamen tune 
jlia fandiprem Prapfulem ^ffillelmo Eboracend 
habebat , ncque majori apud alios multos vi- 
piiflimos cxiftimatione pollentqm , Unde pa- 
magnps ac pios viros falfis relationibus quan- 
jue decipi, & trahi in fententias a ve^itate alie- 
, Sed ficut criminationes adversus WillelmunL* 
&gt;racenfem Archiepifcopum excogitatse noilj 
edierunt, quominus Honorius ///.Pontifex Ma- 
us cum Sandorum Catalpgo adfcripferit, ita- 
epiftoU Goffridi Abbatis Vindpcinenfis ad /^o- 
um de vtrbrifello) quse falfos dumtaxat rumpres 
alevolis fparfos contitiet, nullu fanditati, mo- 
ique innocentias Hgberti de ^frbri fella pr^judu 
I n inferre dcbet, ut fufius oflendemus in Collo- 
lo fequenti* 

I Cjeteros Abb^tes ,.qui duodecimo fa:culo va- 
I in locis eruditionis laude confpicui fuerunt, 
l :is hie indicabo . iFloruerunt (ub initium duo- 
| mi Ecclefia: fa*culi Ingulf bus y franco &gt; & Beren- 
i s , quorum primus., feu Ingulf bus , fuit patria 
I dinenfis, & Abbas Croylandenfis, qui fui Cce- 
Idi fcripfi: Hiftoriam &gt; cui tamen varu a Regi- 

Rr a bus 



H I S T O R I A 

bus Anglic gcfta intexuit . Hxc Hiftoria 
quam continuavit Petrus Blefenfis , cum aliis Re- 
rum Anglicarum Scriptoribus cdita eft a Savilfa 
Londini anno MDXCVI. fed auciior , ac longe cor- 
redior prodiit Oxonii anno MDCLXXXVI. fupplctis 
tacunis, & addita Petri Blefenfis continuation^, 
quae in editione Saviliana deerat . Franco fuit Ab 
bas Ccenobii Afflegemenfis in Brabantia Ordiais 
Benedictini , qui fcripfit libros iz. de Gratia Dei, 
qui extant tomo 2 1 .Bibliotheca; Patrum. Berengv* 
fits Abbas SMaximi extra Muros Trevirenfes, Or- 
dinis Benedidini , edidit libros tres de Invention^ 
&lt;& laude S.Crucis &gt; libellum de Myfterlo Ligni Domi* 
nici, & Sermones aliquot . Qu Opera extant iru 
Bibliotheca Patrum. ^/e/w?/.sGemblacenfis Mo- 
nafteru Abbas , Chronicon Sigeberti ejufdem Coe- 
nobii Monachi continuavit ad annu ufq; MCXXXVI. 
Hgdulphus, Abbas Monafterii S.Trudonis 5 Ordinis 
Benedi&ini in DicscefiLeodienfi , fcripfit Chroni- 
con Monafterii Trudonenfis libris 13. quos edidic 
Lucas Dacherius tomo 7. Spicilegii . Item Vium 
,lietberti Epifcopi Cameracenfis, ab eodem Lu&gt; 
ca Dacberio editam tomo 9. Spicilegii . Compo 
fuit etiam feptem libros contra Simoniacos, qui ex 
tant in Bibliotheca Gemblacenfi , & epiftolam ad 
Sibcrtum Priorem Coenobii S.Pantaleonis y qui ab 
co qusefierat ; ^4n & qua ratione liceat aliquid exi- 
gereprofufceptione puerorum inMonafteriis ? Proli^ 
xam & eruditam I(odulpbi epiftolam ad quasftio- 
nem zSiberto propoiitam una cum litteris Siberti 
ad fydulphum edidit doftiflimus Mabillonius To 
mo 2. Analedorum . 

Wafelinus cognomento Momalius, Coenobi 



ECCLESIASTICA. 

iurentii apud Leodienfes Abbas, fcripfit epifto- 
de Continemia Canjttgatorum ante Cowmunio- 
, quam evulgavit Mabillonius tomo i.Anale- 
umpag.339. ubidelegibus continentix Con* 
4lis , quam certis diebus prsefcribunt Canones, 
j *a erudite obfervat idem Mabillonius . Plures 
1 &gt;ates do&rina & pietate celebres inGallia duo- 
imo fjculo extiterunt 3 quos inter prg cipue emi- 
c Petrus Mauritius Abbas Cluniacenfis, Guillel* 
Abbas S.Tbeodorici propeRemos, Guerricus 
acenfis Monafterii in Dicecefi Remenli Abbas, 
oldus Abbas Boncevallis, in Dioecefi Carnoten- 
&gt;erlo Monafterii Saviniaci,qpod eft in Dioeceii 
incenfi, Abbas ; Ifaac Abbas de Stella in Dioe- 
Pi&avienfi, *Alanus&gt; Infulenfis, Coenobii l\ipa~ 
in Dicecefi Trecenfi I* Abbas , ^tmedeus Ab- 
Altacurnb&m Dicecefi Gebennenfi, & Henricus 
lobii ClargvalIefisAbbas ele6tus,quorum fcri* 
lie breviter/.juantum fieri poterit, recenfebo* 
rimis , Petrus Mauritius in Arvernia ex nobili 
:re natus 3 & Abbas Cluniacenfis eledus anno 
ci i ! morum gravitate , vitas fanftimQiija, & 
itione eximia excelJuit,&^er4^///jcognorae- 
ppellari promeritus eft , quo nomine ab Inno* 

II. & Eugenia II. Summis Pontificibus infi* 
r . Eum S.Bernardus in epiftola ^J6. ad Eugc- 

III. appellat VAS in honorem plenum gratis &\ 
l&lt; -atis &gt; refertum plurimis bonis . Virtutis exeni* 
I difciplinte fummam , fpeculum Santtitatis . Scri- 
i Petrus Venerabilis Epiftolarurn librosfex , Tra* 
mm ad uerfus ^udaos : TraEtatum adverfus Petro* 
^nos &gt; libros duos de Miraculis , Sermones qu*~ 

Hymnos & fytbmos quofdam, & Sutkta Con- 

r 3 



&lt;S&gt;6 H I S T O R I A 

gregationis Cluniacenfis , quae Opera excufa funt in 
Bibliotheca Patrumj& recenfentur in vita ejufdeni 
Abbatis Cluniacenfis, quas cxtat in Chronico Clu- 
niacenli. Guillelmus y Ordinis primum Benedidini, 
& Abbas S.Theodorici prope Remos , ardiflimaj 
neceffitudine cum S. Bernardo Clarasvallenfi Ab- 
bate jundus fait , cujus port mortem t abdicata 
Prsefedura, Ciftercienfem Ordinem in Monatterio 
Signiacenfi profeiFus eft , ac multa fcripfit Opera, 
cjuae edita funt tomo 4. Bibliothecas Ciftercienfis. 
GuerricuS) S.Bernardi Difcipulus j & Igniacenfis 
Monafterii Ordinis Cilkrcienfis Abbas compofuit 
piiffimos & elegantifsimos Sermones , qui extant 
in BibliothecaPatrum tomo 23. pag. i6p. ^Arnol 
dus, Abbas Bonsevallis in Diceced Carnotenfi&gt; Or- 
dim s Benediftini, Sando Bernardo , dlim adhuc in 
vivis eflet, amicifsimus fuit , ut liquet ex epifto- 
la 3 10. quam S.Bernardus in extremis poiitus ad 
ipfum fcripfit y ut fe ejus precibus commendaret; 
Scripfit vtirnoldus Abbas Trattatum de feptem vet 
bis Domini in Cruce prolatis : Trafitatum de 
fex dierunjy Sermonem de laudibus S. Marias 
nis . Tradatum de Cardinalibus Chrifli optribus, qui 
olim S.Cypriano perperam adfcriptus fmt,Medit+ 
tiones varias, quae Opera in unuin colleda, & ^Ar- 
noldo Abbati, eorum legitimo Authori&gt; reftituta^ 
pjodierunt ad calcem S.Cypriani Operum Oxonii 
anno MDCLXXXI i. Scripfit etia idem ^irnoldus Ab 
bas plures epiftolas , & Audor eft libri fecundi de 
Vita, S.Bernardi, ut demoftrat dodifsimus Mabilfo 
nms in fuis Notis ad epiftolas S.Bernardi pag.i54 
Serlo Abbas Monafterii Saviniaci, quod in Dicecefi 
Abrincenfi in Galliis fitum eft, Ordinis Benedifti- 





ECCLESIASTIC A. 

ni Sando Bernardo familiaris fuit , eique, ac Cce- 
qj &gt;io Claraevallenfi Ordinis Ciftercienfis non fo 
il i Monafterium Saviniacum&gt;cm Prsepofitus erac, 
f&lt; etiam triginta alia , qua? ipfi velut Ordinis Ca- 
a parebantj tradidit ac perpetud addixit . Poft 
dtum S.Bernardi ad Coeilobium Claraevallenfe 
A r tf&gt; abdicate regimine, fecefsit^ ubi pie obiit, 
9 iiones a fe confcriptos reliquic , quos tomo 
B liothecse Ciftercienfis publicavit P. Eenrandus 

I ?^r &lt; Varios itidem Sermones compofuit ifaac* 
C tercienfis Ordinis Monachus , turn Abbas de~&gt; 
J /^quos una cum ejufdetn Abbatis libro de Ani- 
n &gt; & epiftola ad &lt;joannem Epifcoputn Pidavien- 
ft i mox citatus Bertrandus Tiffier edidit tomo 6% 
B liotheca: Ciftercienfis * *4lanu$ , patria Infula* 
n 9 ac fubinde Gallo-FIander^ in Coenobio Cla 
ra allenii vitam Monafticam profefliis &gt; poftea-* 
C nobii Hifatorii recens in Dicecefi Trecertfi con- 
ft cti primus Abbas fuit &gt; inde tamen edudus^ ad 
E fcopatum Antifiodorenfem provedius eft * Sect 
Jut huic Ecclefia* per tredecim annos praefuiffet, 
fcopatui^ de licentia Sedis Apoftolicy , nun- 
q in ifemifitj^ ad fuam clafam^attem reverfus eft. 
N Ita elucubravit Opera , de quibus legenduselfe 
h ricus de Gandavo in libro de Serif tor ibus ccle 
fi ids cap. 2 1. Vitam S*Bernardi ab eodem ^flano 
fi pram in lucem emifit , & editioni fuse Opesum 
Si fti Bernard! praefixit Joannes Mabillonius an 
il MDCLXVI. vdmedeus non longe a Vienna in Gal- 

II ex illuftri familia oriundus ^ Ordinis Cifter- 
ci ifis Monachus , ac S*Bernardi apud Claramval- 
If Difcipulus fuit, exinde Abbas Altacumbae ia 

(eccfi Gebennenfi, ac demu-m Epifcopus Laufa- 
Rr 4 nen- 




a HISTORIA 

nenfis confccratus , & a Fridcrico I. Imperatoro 
Cancellarius Imperil rcnunciacus eft . Compofuic 
o&o Homilias rfe Laudibus B.Maria Dei-par&lt;*&gt; cura 
Hicbardi Gibboni Soc. Jefu editas Audomari an 
no MDCXIII. ac deindc infertae fuerunt ad calcera 
S. Leonis Opcrum Lugduni MDCXXXIII. & iiu 
Bibliotheca Patrum tomo 20. pag. 1262, Hen- 
rictts Abbas Claraevallenfis eledus 3 & a Clemen- 
te III. Pontifice Maximo Cardinalis Epifcopus 
Albanenfis creatus , miflufquc in Gallias Lega- 
tus adversus h^ereticos Albigenfes, fcripfit li- 
brum de Peregrinante Civitate Dei &gt; & aliquot epi- 
ftolas , quse una cum epiftolis Pern Abbatis iti- 
dem Clarasvallenfis , & Sermonibus G&rrerii ,&lt;y\ 
Pctro in Prxfcdura CJarasvallenfi fuccefsic, edi- 
ix funt tomo tertio Bibliotheca: Clarasvallenfis . 
Ex tot eruditis juxtaac piis Abbatibus , qui duo 
decimo Ecclefiae faeculo Clarxvailenli Coenobio 
praefuerunt, facile intelligere pores , Ordinem^ 
Ciftercienfem ca aerate in Galliis maxime fio- 
ruiffe . 

Angliam tres infignes Ordinis Ciftercienfis 
Abbates duodecimo Eccleiis fxculo illuftrarunt, 
videlicet Gillcbcftus^^lredus^ & Balduinus cogno- 
mento Devonius , quorum primus , feu Gilleberttf* 
de Hoilandia fub S.Bernardo Ciftercienfis Ordinis 
Monachus&gt; turn Svinfcherenfis Abbas in agro Lia- 
Colnienfi^magnus fuit S.Bernardi emulator, & ele- 
gantifsimos quadraginta ofto Sermoncs in tria 
libri Cantici Cantlcorum Capita fcripfit , ibi inci- 
piens, ubi S.Bernardus fcribendi fimul & vivendi 
/inem fecerat,qui una cum epiftolis quibufdam,& 
Afceticis ejufdem Abbatis Diflertationibus extant 



ECCLSIASTICA. 6$ 3 

Appendice Operum S.Bernardi editionis P.Afd- 
| lonii toino 4. Alia opera edidit Gilltbcrtus&gt; quae 
1 :ert Joannes Pitfeus lib. de llluftrlbus Scriptoribus 
* iglia. Alter, feu vElredus natione Anglus, Ordi- 
i &gt; Clftercicnfis Monachus , & Abbas Rievallenfis 
I Eboracenfi Dioecefi , fcripsit Serniones xxxx. 
1 Gneribus Ifaa , aliofque variis de argumen- 
I & folemnitatibus Sanctorum : Speculi Cbari- 
I is libros tres : Libros totidem Dialogorum 

[Spiritual* ^micitia : Trattatum de ^efu Puero 
idenni, & alia uonnulla Opera , qnse refert Pitfe- 
i lib. dt Iliuftrib** *Anglia Scriptoribus . TertiuSj 
i Ealduinus , cogaomento Devonius , oxonia? iii-&gt; 
iglia natus , Ca^nobii Fordenfis, Ordinis Ciiter- 
:nfis , Abbas, turn Vigornienfis Epifcopus , ac 
idem Archiepifcopus Cantuarieaiis,, edidit Tra- 
\turn DeSacramento Corporis & Sanguinis Domini* 
quofdam alios libros , quos collegic ac publica* 
:, Bertrandus Tiffier Tomo V. Hibliotbec* Cifter- 
nfis anno MDCLXII. Hie prastermittere hand 
ffum duos alios eruditos Abbates , qui duodc- 
no fxculo in Anglia claruerunc , quamvis ex 
iglia oriundi non tuerint . Primus ert Gilbertus* 
e Gislebertus cognomenco Crijpinus patria Nor- 
(.annus qui In Beccenfi Caenobia, una cum 
/ mo Monaiticam vicam egic , ac poilea W 
i fterienfis in Anglia fadus Abbas , celebrem Di* 
i utationem, quam cum Juda?o quodam Mogun- 
1 10 de Chriftianse Religionis veritace olim ha* 
terac , litteris mandavic 5 & in Dialog! for mam 
j degu fub hoc titulo : de Fide Ecclefix contra *$*- 
&lt; os. Roc Gilbert* Abbacis Opus, quod Gabriel 
rberonitts inter Opera S. ^infelrni snap MDCLXXV. 

inte- 



&lt;?34 H i s T o R i A 

integrum inferuit , perperam nonnulli confundunt 
cum alio libro , qui inter S. ^uguflini Opera ex- 
tat fub titulo ; lAltercatio Synagogx & Ecclefia. 
Alia ejufdem Gilbert* Abbatis Opufcula memo- 
rant Balaus , & Pit feus lib. de llluftribus *Anglia 
Scriptoribus* Alter Abbas , qui Angliam eruditio- 
nc fua illuftravit , quamvis natione Anglus noflL 
cflet ^ fuit Hugo Gente Gallus&gt; patria Ambianen- 
fis, qui Radingx in Anglia primus Abbas fa&lt;ftus 
eft 3 dein Archiepifcopus Rotomagenfis creatus* 
Scripfit tres Jibros contra Hxrericos fui temporis, 
five de Ecclefia & ejus Minijiris ad *dlbericufl& 
Oftienfem Epifcopum Sedis Apoftolicse Legatumj 
quos Lucas Dacberius ad calcem Operum Guiberti 
Novigentini Abbacisedidit* 

In Gcrmania floruerunt Ekbertus S. florin! 
Sconhauienfis Abbas, Elizabeths ejus fororAb- 
batifla Sconhaugenlis in Dicecefi Trevirenfl Of- 
dinis Benedi&ini \ & Hildegardis Monafterii S. fy- 
ferti in Monte ad fiingam Moguntinse Dioecefeos 
prope Rhenum Muvium AbbatifTa . Sermones tre- 
decim contra Catharos compofuit Ek&ertus Abbas, 
& vitam Elizabeths Abbatilfe fororis fuse, cujus 
extant yijionum&gt; feu ^ueUtionum libri tres, & Epi- 
ftolarum liber unus , typis imprefli Colonix anno 
MDXXV in .HitdegardisAbbztilia. fandicate&divinis 
Revelationibus illuftris fuit, quas fcripto tradi- 
tas Eugenius 111. Papa, & primores Germanic & 
Gallic Epifcopi ac Abbates &gt; in quibus S. Bernar- 
dus , examinarunt atque probarunt. Nee foliim-f 
Eiigenins IIL fed etiam ^najiajius iv. & Hadria- 
nus iv. Summi Pontifices Hildegardim fuis Epi* 
itolis hoaorarunc &gt; ejufque oratiouibus fe ac Ro- 

manatn 




ECCLESIASTICA. 

ianam Ecclefiam commendarunt . Scripfit tres 
cvelationum libros , plurimas Epiftolas, librum 
ifcriptum Scivias , ideft de fcientia viarum Dei&gt; 
alios Tradatus, quos Trithemius Abbas lib. 
e viris lllujiribus Ordinls SanSi Beneditti cap. 
KIX. & lib. De Scriptoribus Ecclefiafticis com* 
lemorat. 

Denique , in Belgio , praeter S. Norberium * 
rsemonftratenfium Ordinis Inftitutorem fandi- 
ce & dodrina illuftrem , de quo in fequenti Col- 
&gt;quio diiTerendi fcfe opportunior dabit occafio, 
rsefulfit Pbilippits ejufdem Prf monftratenfis Qr- 
inis CanonicusRegularis., & Monafterii BonaSpei, 
rimo lapide a Binchio Hannoniae oppido fiti fe- 
undus Abbas. Scripfit Commentaria in Cantica 
anticorum 3 librum DC lapfu frimi bominis & dam~ 
atione Salomonis * libros tres De Clericortm digni- 
ite,ftientia, continentia &c. Vitas aliquot Sando- 
jm Selcdorum 3 varias Epiftolas , nonnullaque^ 
oemata, & alia Opufcula 3 quse Nicolaus Chamart 
,bbas Bona Spei, edidit Duaci anno MDtxxu 

D. Longum faris texuifti Illuftrium Abba- 
jm duodecimi fseculi Catalogum &gt; veniamus mo- 
6 ad Monachos , qui eodem faeculo variis in lo* 
!s aliquanominis celebritate clarucrunt, & quo- 
im hadtenus nullam mentionem feciiti* 

M. Septem pr^fertim Monachi in Galliis 
oftrina & pietate duodecimo faeculo celebres 
ictiterunt &gt; videlicet Gttigo Carthufianus , Hugo 
ctnEio ViElore, fychardits a Sanfito Vittore, Herueus&gt; 
onachus Ordinis Sandi Benedidi , Gaufredus 
lonachus Claraevallenfis , Petrus pittavienfis , Bc- 
:didinus , & Hugo Piftwinns Ordinis itidem Be- 

ncdi- 




HlSTORIA 

nedi&ini Monachus , de quorum Scriptis breviter 
hie agendum eft. Guigoin Delphinatu natus, & 
quintus Carthufiae Majoris Prior, fcripfit vitam S. 
Hugonis Grationopolitani Epiftopi , jubentc Innocen* 
tic II. Pontifice Maximo ,cui ipfam nuncupaviu 
Hanc vitam Henftbenius, & Papebrochius interA&a 
fanftorum meniis Aprilis ad diemprimum pu- 
blicarunt. Alia Opufcula edidit Guigo Carthufia- 
nus, quae inSupplemento de Scriptoribus Ecclefia- 
fticis enumerat Cafimirn$ admits , ubi cameru 
male ait, Sandum Hugonem fuifle primum Car- 
thufianorum Fimdatorem . Hugo a Santto 7itore, 
Canonicus Reguiaris Sarsfti Vittoris Parifienfis, 
vir fuic indivinis Scripturis eruditifilmus , & in^ 
facculari Philofophia nulli prifcorum inferior , ut 
ait Tfithemius. Muita Opera Hugo a Sanfto fittore 
eruditione /ingulari fcripfit , quorum indicem te- 
xere nimis longutn eflet. Hie dumtaxic obiter 
obfervabo , nonnulla opera Hugoni Viftorino at- 
rribui , quas tamen non ab ipfo, fed ab Hugonem 
Corbeicnfiin Gallia Monacho, De Folieto dido, 
qui poitea fuit S. R. E. Cardinalis, edita fuerunt, 
ficut teltatur Cafinrirus Ottdinus in Supplemento 
Scriptorum Eccleiiadicorum, ubi ex MSS. Codici- 
bus a fe vifis demonftrat , libros quacuor de Clau* 
ftro &lt;dnimte, librum De Medicina *Anim& , aliofquft 
quofdam , Hugoni yittorino perperam attributos , 
vindicari debere Hugoni Monacho Corbeienfi , DC 
Folieto nuncupato , cujus meminit Trithemius JILJ 
Chronico 3 & aiiqua ejus Opera recenfet, inter qug 
duo mox a me laudata, & Hugoni a Sanfio Piclore 
falso adfcripta reperiuntur. fycbardus * Santto Vi+ 
ttore fuit difcipuius Hiigonis 4 Sanfto Fiftore, & 




LE SIASTIC A. 

usmvis nations Scotus efiec , floruit tamen in_ 

* ** 

jalliis utpote Canonicus Regularis Ordinis S* 
mguftini in Casnobio Parifienfi , ejufdernque Pri- 
r. Eum S. Bernards in gravioribus Theologiar 
ifficultatibus confulere folitus erat, excatque 1^"- 
wrdi a S. yifikore Tradatus De tribus appropria* 
sperfonis adBernardum Clarsevallenfem fcriptus. 
xtat&alius Tradtatus ejufdem Auftoris Deln- 
irnato Verbo ad Bernardum *Abbatem Clartvallcn- 
m &gt; aliufque fub hoc titulo : Declarations nonnul~ 
rum difficultatum ftriptura adBernardum Clarxval- 
nfem . Malta alia perdoda Opera edidit Hichar- 
a S. Vittore, qug recenfent Tritbemius in Chro- 
ico , Bellarminus , & Labbeus lib. De Serif toribus 
cclefiafticis & nofter Sixtus Senenfts lib* 4. Biblio- 
iec Sanftse. Prodierunt I^chardi a S. Fittorc 
&gt;pera Venetiis anno MDCXXI. &Rothomagi MDCL. 
crueus Monachus Dolenfis edidit Commentarium 
Epiftolas S. Pauli , qui falso adlcripr us S. Anfel- 
10 inter Opera ejus habetur . Extat cciarn in Bi- 
liotheca Claromontana , tefte Labbeo , frggrandis 
rmmentarius MS.ejufdem Heruei injfaiam Propbe- 
im ad *foannem Dolenfim . Epidolam Encyclicam, 
uam fcripfcrunt Monachi Dolenfes , & in qua-* 
eruei vita & Scripta concinencur , edidit Lucas 
wberius Tomo 2. Spicilegii pag. 514. Gaufredus 
"onachus Clargvallenfis fcriplit Epiftolam de rebus 
Concilia Rgmenfi in caufa Gilbert? Porretani *AElis, 
ux extat inter Afta Concilii Remenfis. Petrus 
i&avienfis Monachus, Ordinis Benediftini ^ Petro 
enerabili Abbati Cluniacenfi Carmen Panegyri- 
um cecinit , & ad ipfum fcripfit Epiftolam . Au- 
^ eft etiain idem Petrus Epiraphii Gclajii II. 

Pen- 




8 HIS.TO&IA 

Pontificis Maximi. Hugo Piftavinus &gt; Ordinis S. 
Benedict! Moqachus caenobii Vezejiacenfis , qua^ 
tuor libris complexes, eft s/usdem Monafterii Hi- 
ftoriam, quse extat Tomo III. Spiqilegii Dache- 
riani. Hie prg termittere non pofTum Drogonem io- 
fignem Monachum , S. &lt;Joannis Laudunenfis iiu 
Galliis Abbatem , qui ab Innocentio II. SummoPo- 
tifice Romam vocatus, Epifcopus Cardinalis Ofti- 
cnfis crpatus eft. Scripfit Scrmonem De P a$one 
Domini , it;em librum De Creation? & Rgdewptitne 
bominis , Qpufculum Defeptem Donis Spirit us San* 
ti , & Tradatum De Horis Canonicis. Qua: Opera 
extant in Bibliotheca Patrutn . 

In Italia duo eximi$ erudicionis Monachi Ca:- 
nobii Caflinenfis , Leo videlicet , & Petrus florue- 
runt . Leo gente Campantis , & a patria Marficantt* 
appellatus , ad C ardinalitias Infulas a Pafibali II. 
Pontifice Maximo evedus eft. Scripfit Chronicon* 
Montfterii Caffinenfis tribus libris comprehenfum 
a tempore S. Benedifti ufque ad Defidcnum ejufde 
Monafterii Abbatem , qui poftea Pontifex Roma- 
nus eledus, Viftor III. nuncupatus eft. Hunc Leo* 
new Marficanum Monachmn Caffinenfeni Baronius 
in Annalibus, & Poffevinns in Apparatu facro con- 
fundunc cum altero Leone Monacho itidem Cafli* 
nenfi,qui Vrbano II. fuit ab Epiftolis, & Regi- 
ftrum ejus compofuit , quique a Pafthali II. inter 
Cardinales Diaconos adfcriptus eft. Veriim, ficuc 
jama virisdodis obftrvatum e&,LeoMarficanits 
Cardinalis , qui Chronicon Caffinenfe tribus libris 
compofuit , & ad mortem ufque yiftoris III. Pa* 
px perduxit , diverfus eft ab tEMtero Leone Cardi 
nal!, qui Epiftolamm Vjbani //.Regiftriim edidit, 

ficut 



ECCLESIASTICA. 6*39 

:ut manifefto demonftrat Petrus Diaconus iiu&gt; 

t&gt;ro De Viris Illuftribus cap. 30. ubi de Leone, 
do Marficano , dicit, eum Sanditate & Monafti- 
s difcipiinis ad plenum imbutum, & in Divinis 
ripcuris apprime eruditum fuifle . Capite verd 

ifequenti loquens de alio Leone Cardinal! 5 affir- 

i at &gt; eum fecilfe f\egiftrum Epiftolarum Vrbani II. 

i umque ftudioac eloquentiainfignem extitifk_&gt; 
ftatur. Confundi itaque haud debent duo ifti 

i ones ejufdem Csenobii Caflinends Monachi,& 
&gt;ftea S.R f EcclesiaeCardioales. Cbronicon Caeno- 
i Catiinenfis a Leone Marficano caeptum ,& ad 
fiderii Abbatis ternpora perdudutn continuavit 

tru$ patria Komanus, & Monachus Caflinenfis, 
imque continuationem abfoluit anno MCXL. Prae- 

rr iitud Opus , innumera alia Opufcula afe con- 
3:a recenfet Petrus Monachus Catlinenfis cap.68, 
&gt;. 4. Chronici Caffinenfis , fed prsefertim librum 
viris Illuftribus Canobii Cafpnenfisy qui extat To- 

*XXI. Bibliothec^ Patrum Editionis Parifien- 
* / 

. De Abbate ^foachimoy qui x 1 1, Ecclefix faecu- 

in Italia floruit , deque ejus fanditate & vati- 
liis y fat fuperque diximus fub finem Colloquii 
rtii. Quapropter, breviter hie annotare fufficiet, 
obatem ^oacbim^m quinque fcripfifle libros de 

cordia veteris ac Novi Tejtamenti, Pfalteriwn de- 
mChordarum , Commentaries in ^eremiam Propbe- 
m , in Ifaiam, & in nonnulla Capita Nabum, *Aba~ 
c, Zacharia, & Malachite Trophetarum , nee non 
rum adversiis quamdam Petri Lombardi Opinio- 
m,qui in Synodo Lateranenfi iv. fub Innocen- 
&gt;///. damnatus eft . Plurima alia Abbatis *Joa- 
imi Scripta recenfet 3 & MSS. cxtare refert Caro- 

lus 



H-ISTOR1A 

lus Du Vifch in Bibliothcca Scriptorum Ciftercien- 




Infinitus profefto eflfem , fi hie figillatim re- 
cetifere vcllem alios Monachos, quixii. faeculodo- 
ftrinse & pietatis laude claruerunt , quique Vi 
tas, Miracula , & Gefta Sanctorum fcripferunt . lis 
itaque referendis, brevitatis ergo, fuperfedebo, to- 
tumque Illuftrium xii. faeculi Monachorum agmen 
claudet ^/gew,primum LeodienfisCanonicus, in- 
deque fpreto fgculoCluniacenfis Monachus,qui tres 
libros De Sacramento Corporis& Sangtiinis Domini 4d- 
versus Berengarium edidit, & extant in Bibliothea 
Patrum tomo 21. pag.2$ i. Scriplit etiatn 
Traftatum De Mifcricordia & ^/&lt;/?/&gt;M,CUJ 
tionem dodiffimus Mabillonius publicavit tom.i, 
Analedorutn pag.joj. &: integrutn Tradatuin 
aliquando in lucem emiflurum pollicetur . 

Pervenimus tandem ad fextam & u 
duodecurii fseculi Scriptorum Claflem, in qua de R ( 
Audoribus fermonem inftituere debemus , qui dc 
Theologia Scholartica, & de Jure Canonico fcripfe 
runt, ut igitur ab his Scriptoribus,qui Theologian: 
Scholafticam fuis lucubrationibus illuftrarunt 5iai- 
tium fumamus , oftende in primi^ , quaenam^fuerii 
Origo , quive progreifus Theologize Scholaftica^ ( 

^ referes celebriores Audores, qui duodecinic 
feculo in tradenda & propaganda Theo 
logia Scholaftica ftudium operamque pofuerunt ? ^ 

M. Theologian Scholafticx nomen duodeci 
mo pr^fertin; f^culoinvaluic, ejusque profeflbres 
Scholaftici fuere appellati , turn quia , ut inquit Sn- 
laitstom.i.Hiftorie *Vniverfitatis Parifienfis pag^84 
earn ex Philofophorum wftitutoDifdpulis in Scho 



ECCLESIASTICA* 6*41 

tradebant ; turn quia etiam ScholafHcoruni_&gt; 
ore difputabant , altercabantur , ac faepius qua:- 
ones vcntilabant, quse extra Scholas nullius &gt; aut 
tern exigui ufus efle videbantur . Hujus intro- 
&x Theologian Scholafticse quatuor Antefigna- 
s conftituit Gudterus de Santto Viftort&gt; videlicet 
trum ^baelardum&gt;Gilbtrtum Porretanum, Petrum 
mbardum&gt; & Petrum PifitavmwH, contra quos li- 
os quatuor fcripfit, in quibus eos crebrd^Ao/^- 
:os appellat . Paulo plus ftudiiVquam par fuifletj 
:ulo duodecimo impenfum eft promovendo 
teologia: Scholaflicg Iiuperio,Dialed:icgque fub- 
itatibus excogitandis, magis quim carteris libe- 
libus artibus excolendis , ita ut graviflltni dcin- 
ps emerferint abufus . Nonnulli quippe pro do- 
ina Ariftotelis acerrime decertantes juftae ine- 
xrrisatis terminos prgtergrefli vitiofam omnind 
Theologix Profeflbribus plane indignam in Fa- 
Itatem Parifienfem invexerunt Theologiam,gra^ 
s nimirum feriosque & fua raajeftate facros.Tra- 
^tus futilibus quasftionibus, vanis inventionibus f 
gidis & jejunis argumentisjridiculisq;diftin&io- 
&gt;us& folutionibus dehoneftates.AUibellatriccin 
eologia fie ia^ieliciis habebant,& cgfim ac pun- 

\ m 4 ita in arena digladiari geftiebant,ut in fuis ar- 

\ tis,fubtilibusq;de rebus Theologicis difputatio- 
us lie verbum quidem deScriptura,Patribufq;ul- 
&gt; citroque proferrent,& qiiod feftivii ac lepidum 

Mtjomnes qugftioneslheologicas ad frivolas^exi- 
DialedicsB regulas exigerent, quafi ex Porphyrii 
ificio , vel ex Ariftotelis argumentationibus no- 
a fufpenfeeflet Religio . Hunc gravem in FacuK 

;:eParifieofi ferpeiijtem abufum.ut radidtuscx- 
TQm.ir. S f til- 




H I S T O R I A 

tirparct Gregorius IX. Pontifex Maximus,ad Magi- 
ilros Parifienfes an. MCCXXVIII. Scripfit epiftolanij 
in qua fignificat, fe graviter admodum,ac molefte 
ferre , Theologos Parifienfes ad varias defcendifle 
Philofophorum tricas,inanesque quseftiones often- 
tandi tantmn ingenii causa excogitatas : TaSti do- 
lore cordis intrinfecus , inquic , amaritudine repleti 
fumus abfwtbii, quod ,ficut auribtts no/iris eft intima* 
turn , quidam apud vos jpiritu vanitatis ut uter di- 
ftenti yfofitos a Patribits terminos prophana transfer- 
re fotagunt novitate&gt; Caleftis pagina intelleftum San- 
ftorum Patrumftudiis certis terminis limitata &gt; quos 
transgredi nonfolum eft temerariuffi,fed prophanum 3 
ad dottrinaw Pbilofopborum naturalism inclinando., 
ad oftentationcmftientia , non pro ft Hum aliqitem au- 
ditorum,utfic vide ant HT nonTbeodidali,feu Tbeologl 
fed potius Theopbanti . Cum enim Tbeologiam fecun- 
dum approbatas traditiones Santtorum expontre de* 
leant y & non carnalibus armis , fed Deo potentibn 
deftruere omnem altitudinem extollentem fe adversu 
fcientiam Del &gt; & caftivum in obfequium Chrifii om- 
nem redigere intelle&um ; ipfi doffrinis variis & 
feregrinis abdutti redigunt caput in caudam % & an* 

tillti cogunt famulari Rgginam ne igitur bu* 

jufmodi dogma temerwium & perverfum ut cancel 
ferpat & inficiat flurimos , oporteatque filios perdi- 
tos plorare J^acbelem , prtefentimw vokis authoritatt 
mandamus & diftritte pracipimus , quatenus , pradi 
fla vefaniapenitus abdicata , fwefermento mundana 
fcientiti doceatis Tbeologicam puritatem , non adulte* 
r antes verbum Dei Philofophorum figment is y fed con&lt; 
tenti terminis a Patribus inflitutis &gt; mentes audito* 
rum vejirorum frutin caleftis eloquii faginetis 




E C C 1 E S I A S T I C A . 

egram GregorillX. ad Theologos Parideafes 
iftolam refert Bulaus tomo 3. Hi/tori^ Vniverfi- 
is Parifienfis pagasp. 

Non hxc eo tamen imprxfentiarum dico , 
velim improbare ftudium Thcologi^ Scho- 
, cujtisporius udiitatem in fequenti Col- 
i uio contra Heterod3xos,qui earn cane pejiis &: 
juc odio profcquuncur , after am ac vindicabo &gt; 
foliim neceflarium efle duxi hiftorice" referre , 
Um male de Theologia Scholaftica , ftatim ac 
lodecimo fasculo prodire cxpit , meriti fiuc qui- 
I n arguci homines, qui earn in captiofani ac me- 
I fophifticani coaverteranc verfutiam 3 dt rebus 
i iniscavillances morofiiU, argutantes fubtiliuSi 
i cricis uaice morantes, contorca & acuieata vi- 
* ;ntes fophifmaca, perftringendis oculis,fuco fa- 
l ado , & infufcaridar quatn inquirendae & limaa- 
I veritati aptiora . Sed, miflls illis ociofis homi* 
I us,qui duodecimo fgculo,repudiata foiida ger- 
nae Theologia: forma , fe fuosque auditores va- 
, frugisque expertibus commends pafcebant , 
iamus ad celebres iilos Scriptores , qui eodem 
ulo Theologiam Scholafticam in meliorem for- 
I m redegcrunc, camque , collc^is veterum Pa- 
:; m fententiis , auxerunc , exornarunt , illuftra- 
|uc . Inter iilos primas teaec , ac facile omnium 
P; nceps eft Petms Lomkardus magng farnx & exi- 
3 nationis Magifter, nacione Infuber, Patria No- 
raenfis, qui ex Academia Bononienfi adPari- 
1 ifem fe tranftulit , & poftea ad Epifcopatunu* 
Lrifienfem anno MCLIX. vel MCLX. arfumptus eit. 
I celluit prasfertim in Theologia Scholaftica , & 
ii Ac^deiuu Pftri^enfi gradus Daftqrales infti- 

Sf * tuic, 




H i s T o R i A 

tuit, exemplo Gratiani, qui , ut mox dicemus, eof 
dcm Gradus in Jure Canonico jam Bononia* infti 
tuerat , aut inftituendorum author fuerat . De Ps 
tro Lombardo hxc habet Henricus Gandavenfis : PC 
trus Lombardus Theologig Sckola Parifiis Prafiden 
fcripfit quatuor librosfententiarum, Opus magnum & 
arduum , quo of ere ufque bodib vel maximt utuntu\ 
ftudia Theologorum.lrweniuntur etiamfermones aliqtt 
de diverfis folemnitatibus ab ipfoftripti . Nofter Si 
xtu$ Senenfis libro 4. Bibliothecse Sanftae ait , oin 
nes Thcologorum Scholas Petrum Lornbardunu 
fingulari quadam venerationis exccllentia Magi 
ftrum fententiarum appellare , & in ejus Theologia 
Compendium innumerabilia difputationum volu- 
mina eruditiffimos clariifimarum toto Chriftianc 
Orbc Academiarum Theologos elaborafle . Fa 
tendum tamen eft , non omnes Petri Lombardi fen 
tetias eflc receptas/ed nonnullas communi Theo 
logorum calcuio explodi , quarum extat index a&lt; 
calcem libri quart! fententiarum . Omnes Petr 
Lombard* nasvos ad Articulos quatuor decim revo 
cat Sanftus ^Ant oninus parte 4. tit.n. cap.8. Per 
tur, Petrum Lombardum &gt; Gratianum, & Petrum Co 
meftonm , gerrnanos fratres fuiflfe ex adulterk 
procreatos , quorum mater de peceato , quo tan 
tos viros pepererat, vix dolere potuerit . Sed hj&lt; 
hiftoriola inter aniles fabulas reponenda eft , cun 
certiffime conftet * Petrum Lombardum , Infubriufl 
fuifle & patria Novarienfem ; Gratianum ex Ecru 
ria in Oppido Clufio oriundum ; Petrum vero Co 
meftorem natione Gallum,patria Trecenfem . Qu 
igitur fieri potuit , ut tres illi infignes viri natic 
nibus adeodiverii ex ejusdem matris uteroprc 
dieriut ? aj&gt;age fabulam . 





ECCLESIASTICA 

Petri Lombardi Magiftri fententiarum fcri- 
idi modum imitati funt Magifter ^tnfdmus ,Lau- 
nenfis Decanus, qui per quadraginta & ampliiis 
aos Theologiam publice Parifiis profeffus eft * 
Bgbertus Pullus , quorum primus , feu *Anfd- 
j,congeftis hie inde ex veterumPatrum Scrip tis 
itentiis , totunvvetus ac novum Teftamentunu* 
rlineari marginalique Glofla illuftravit , alia- 
^ reliquit Opera , quorum pleraque adhiic ine- 
a funt. Habuit ^tnfilmus difcipulos celeberri- 
s , videlicet Vvilklmum Campellenfem , qui fuit 
ftea JEpifcopus Catalaunenfis ; Pttrum 

, Gaufridum Britonem 9 dein 
chipraefulem , aliosque . *dnfelmi elogiura , an- 
que ejus emortualem Lucas Dacherius in No- 
ad Opera, qtiae publicavit , Gilberti Abbatis 
tx Mariae de Novigento pag.642. defcripfit ex 
ronico Canonici Laudunenlis cossvi hadenus 
dico . Pgbertus Pullus in Anglia natus , ftudio- 
n causa Gallias petiit , & Parifiis fcientias cum 

i ras , turn prophanas didicit , & docuit , ut ha- 
C Pitfeus in Roberto PullanQ . Romam ab Innocen* 
II. vocatus , a Lucio II. ejus fucceflbre 
renunciatus eft tybertus Pullus , ediditquc 
tentiarum libros , quos Hugo Matboudus Mona- 
as Congregationis Sandi Mauri eruditis Notis 
iftratos publicavit Parifiiis anno MDCLV. Sub 
em duodecimi fatculi duo ccleberritai in GalliiS 
ruerunt Theologi, videlicet Petrus Corneftor, feii 
mducator didus , & Petrtts Cantor &gt; quorum pri- 

4S gcnte fuit Gallus, patria Trecenfis, ejusdem- 
e urbis Canonicus & Decanus. CelcberrimS 

I tri Comefloris fama excitati Parifienfes &gt; cum ad 

3 fc 




H I S T O R I A 

fe vocarunt , & Academic Parifienfis CfncelU- 
rium conftituerunt . Scripfit ad Guillelmum Ar- 
chiepifcopum Senonenfem Hffl&ria Ecclefiaftk#& 
bros fexdecim,in&lt;qtMbuHiftoriam facram a priu- 
cipio Genefeos ufque ad finem A&uutn Apofto- 
lorum in Compendium redegit , Sermones, & alia 
Opera, qug edidit, adhiic Parifiis in Cfnobio Ca- 
nonicorum Regularium Sandi Viloris y & in variis 
Bibliothccis MSS. aflervantur. Duos Traftatus, 
videlictt De Vita & Geflis Beattf Virglnis y & do 
Laudibus Santti ^oannis Evangelifta fcriptos fuifle 
a Pctro Comeftore pertcndit Petrm de ^4foa & 
^florga Minorita in libro, queni, fub emencito no 
mine figderici Rodriguez , infcriptuiii Pleytos de los 
libros Tortofae anno MDCLXIV. Hifpanica lingua 
edidit . At duos iftos Tradatus Petrum Comefto- 
rem parentem non habere , fed noftro Vincenth 
Bellovacenfivindiczri debere inviftis momentis , 
fed praefertim ex peritorum Criticorum confenfuj 
& Ityli fimilitudine demonftrat nofter Jacobus 
Echxrdm libro,quem Parifiis annoMoccvi 1 1. pu- 
blici juris feeit , fubhoc ticulo : Summa S. Thorn* 
fuo *4uiori vindicata , & omnes conje&uras , qui- 
bus laudatus Petrm de ^ha famofus Ordinis Prf- 
dkatorunraemulns duos iftos Tradacus P-etro Co 
me/ion aflerere 3 -& noftro yincentio Bellovacenfi ab- 
&gt;udicare nititur ,perdo&e exfufflat pag.5o$. & fe- 
quentibus . Petrus Canto? , celeberrimus Theolo- 
gus fuk &gt; vita & ftientia tlarus , ut ait Nangitts in 
fuoChronico* Bum etiam plurimiim laudant Vin* 
centius Bellovacenfis in S^eculo Hiftoriali lib.29- 
cap. 5 9. tAlberieus in Chronico , fed praefertim *jfc 

cvbus de fttriaco Cardinalis in Hiftoria Occiden* 

* 

us 




ECCLESIASTICAL 47 

cap.8. ubi de Petro Cantors hsechabet: Capit 
ere & docere velut lucerna ardens & lucens , & 
itasfupfA montem pofita, & candelabrum in domo 
mini aureum , de cujusfonte limpidiffimo beatiffi* 
i -s vir Fulco Presbyter potavit . Vitatn Monafti- 
in Abbatia Longi pontis Ordinis Ciftercienfis 
fuiiTet arnplexus Petrus Cantor y necdum exple- 
I probation!* anno migravit e corpore . Hfc au- 
t n Abbatia Longipontis a Joj/^oSuefllonenii JEpi- 
I po anno MCXXXI i. fundata eft, quo e S. Bernar- 
I amilia Monachos mifit . Petrus fuit cognomi- 
l cus Cantor,q[i6d in Ecclefia Cathedrali Parifiend 

t.ntor fuerit Varia compofuit Opera, qu in^ 
erfis Bibliothecis adhiic MSS. habentur , uc te- 
i tur Cafiminis Oudinus inSupplemento de Scripto- 
f us Ecclefiafticis . Sola ejus Sum ma Moralis, qu 

:itur Verbum *Abbreviatum , co quod ab his vet&gt; 

incipiat, typis excufa eft Montibus Hanrioniae 

LIOMDCXXXIX. 

I D. Satis, quxfo , de Theologiae Scholafticos 
&lt; igiae 3 & de illis Profeflbribus , qui in ea xir. f#- 
i.oexeelluerunt, diftum fit. Nuncatepercon- 
I i velim , num eodem feculo duodecimo Juris 
InCivilis, quam CanonicJ Profeflio in Scholis 
i ^rit inftitata* & una cum Theologig Scholafticas 
i dio publice carperit exerceri ? 
\ M. Juris Civiiis Profeflioaem , quam fexto 
I :lefise feculo inftituerat ^uftinianits Imperator , 
q eque ab ejus xvo ad xt i. ufque fsculum , hoc 
I , per fexceacos ferme annos neglcdta omnino , 
4 proper inundariones Barbarorum ia Italia fre- 
^ntes, prifcarumque legum , feu Romanarum 

itemptum, & exocicarum iatroduftionem , pe- 

S f 4 nc 







HlSTORlA 

ne extin&a erat, primus Irnerus Jurifconfultus pc- 
.ritiffirnus [in apertam lucem revocavit circa an 
num MCXXXVI. ficut communiter fcribunt Hifto- 
rici . Ex Irneri Schola prodierunt viri peritiflimi , 
quorum alii eamdem Juris Civilis Profeffionem in 
Italia confervarunt , alii in Galliam , & Angliam , 
hoc eft % Parifios , & Oxoniam , ubi florebant ftu- 
diorum Academic , intulerunt circa annum MCL. 
ut fcribit Valentlnus Forfterus lib.j. Hiftoria ^uris 
Civilis Rgtnani . Veriim , quia multo plures ad Ju 
ris Civilis, quam ad Theologize ftudium fefe coa- 
fcrebant, veriti Romani Pontificesj ne Juris Civi 
lis Profeflio invalefceret , ac fenfim fine fetifu i 
Theologix , csetcrarumque Difciplinarum Scholis 
ftudiofos avocaret ; fub excommunicationis in. 
terminatione inhibuerunt, ne Monachi , immo m 
Sseculares Clerici &gt; Presbyteri , & in dignitatibu: 
Ecclellafticis conftituti ad audiendum leges ad 
mitterentur. Idfancitum ab Honor io III. Pontifi 
ice Maximo anno MCCXVI i. referturque lib.j* DC 
cret. tit. ult. cap. Super fpecula , ibique leguntu 
lixc verba : Quiet verb Theologi& ftudittm cupimu 
ampliari , ut dilatato fui tentorii loco funiculos fuc 
facial longiores , ut fit fides Catbolica circumcinffa 
fnuro inexpiignabili bellatorum , quibus refiftere w 
leat afcendentibus ex adverfo, ad ^rcbidiaconos, Dt 
canos , Plebanos , Prapofitos , Cantores, & alios Cl 
ricos perfonatus babentes, necnon Presbyteros hoc a 
tendi columns & mandamus . Hoc pado Juris C: 
vilis Schola minus frequentari , contra verd Juri 
"Canonici & Theologian Profetlio vigere magis &lt; 
; celebrari cxpit . Ad promovendam duodecirn 
ixculQ Juris Canonici difciplinam duo ClarifTm 

Yl 




ECCLESIASTICA; 

In Ivo Carnotefis Epifcopus, & Gratianus nationc 
trufcus,MonachusBononienfis,omnes fuas curas, 
iduftriam,ftudia & labores contulerunt.Inter ca&gt; 
&gt;ra , qua? fecit Ivo 3 de quo fuperius Sermonem_f 
abuimus , Canones San&orum Patrum, & Con- 
iliorum Gcneralium edidit in lucem, & compen- 
iofum Decretum appellavit , quo ante Gratiani 
&gt;mpora per fexaginta circiter annos ufifuntju- 
iftae , de quo Opere fie ipfe Ivo habet in fuo Pro- 
&gt;go: Excerptiones , vel, ut alii legendum putant 
xceptiones , Ecclefiafticarum 1\eguUrum fartim ex 
biftolis Homanorum Pontificum, fartim ex geftis Con~ 
y C&tholicorum Efiftoporum&gt; fartim ex Tra- 
Orthodoxorum Patrum , fartim ex inftity- 
lonibus CatkolicorumRggum nonnullo labore in umm 
orpus adunare curctvi y ut quifcrifta illa&gt; ex quibus 
xcerpta font , ad manttm habere non poterit, , bine 
}iltem accipiat y quod ad commodum caufe fit$ valcrc 
erfpexerit . */L fundamento itaque- Cbriftiana 
ionis y ide/i ,fide incboantes,fic e# 9 qua ad 
egotia difcutienda vel definienda fertinent , fubgc- 
eralibus titulis diftinEla conge ffimus, ut non jit qn&- 
enti neceffe totum volume-a evolvere . Porro &gt; licet 
n Galliis duodecimo Ecclefiae faeculo vigere cpe- 
rit Juris Canonici ftudiurn , illud tainen in Italia &gt; 
praefertim Bononise, magis fuifle excultum &gt; ex 
::o maxime pacet, quod ficut hi , qui Artes libera* 
.es & Theologiam perfe&lt;3:e callere cupiebant * 
ad Parisienfem confluebant Acadcmiara, ita & il- 
li, quibus Juris Canonici fcientiam in animo erac 
in ipfo fonte haurire , Bononiam petebant , tcfte 
J^e^amo \ib.2.de Natttris %trum y ubi inquic : Jurif 
ftcritiamfibi vendicat Sonoma, fed CaUflit Serif tura 




HlSTORIA 

&lt;Artes Civitatem Parifienfem c&terls pr&lt;t 
ferendam ejje corwinc unt . Hujus profeffionis Juris 
Canonici Bononiac inftituta? originem acceptam 
referre debemus Gratiano Bononiensi Monacho* 
qui Corpus Decretorum Pontificiorum , & Cano- 
num Ecclesiafticorutn conHavit,quod Eugenius III, 
Pontifex Maximus in Universicatibus , feu Studiis 
Generalibus, .ouxime Bononiae , publice praelegi 
juffit, & fuggercncc eodetn Gratiauo, gradus quof- 
dam Academicos excogitavit non tarn annorum, 
quam profedus,fcilicec Baccalaureatus, Liccncia- 
tus & Doftoratus , ut hoccc fpeciofo tkulo ftudio* 
ios ad Jus Canonicum ampledendum excitaret , 
& Privilegiis accenderet . Aliqui ante Gratlanum 
Colle&iones Canonurn dederanc, ut Dionyjius exi* 
guns , Creftonius , Burcbardus , Ivo , & si qui alii 
funt, folus tamen Gratianus id obtinuit, ut publice 
in fcholis prselegeretur , & multorum dottiflimo- 
rum virorum Commentariis illuftrarctur. 1 

Juris Canonici fcientia utilem^ac prgfertim Cle^ 
ricis neccflariam eile in cofeflTo eli apud omnes. At 
sicut XII.Ecclesif ff culo in Theologiam Scholafti- 
cam,ita & in jurifprudentia,feu Juris Canonici do* 
6:rina non nulli irrepfcrut abufus 3 quos jure ac me- 
rito eruditi ejufdem feculi viri improbarunt,& im 
primis Stepbanus Tornacensis Epifcopus, qui Ro- 
manum Pontificcm ^ ut inutiles Conimentarios 
Theologian, & inextricabilem Decretalium fylvam 
fuccideret , vehementer in epiiiola 251. adhorta* 
tur his verbis : Lapfafunt apud nos in confufione ojp- 
cinar urn facr arum , ftudia litter arum , dum & difti* 
full foils nevitatibits applaudunt 3 & Magiflri gloria 
invigiUnt, quiim doffrintf &gt; novas recentefque. 

fum- 



ECCLESIASTICA. 6$ I 

&Comcntariafirmantiafuper Tbeologiaco* 
ribunty quibus auditores fuos demulceant, detineant* 
wpidnt&gt;quafi nondum fufficerent Sanftorum OpufcuU 
atrum &gt; quos eodemfpiritu Sacrarn Scripturam legi- 
ms cxpofuijft, quo earn compofuiffe credimus idpofto- 
*s & Pref betas . Ignot a & peregrina conviviis ap 
munt fere ula,c urn in nuptiis filii Bggis tauri&gt;& alti 
a ejus fint occifa parataque omnia : nee rejlat &lt;z;e- 
ientibus ad nuptias nifi qua appofita funt prenderc 
prodere. Difputatur publice contra Sacras Confti- 
tiones&gt; de incomprebenfibili Deitate ; de Incarnatio- 
e Verbi verbofa caro & Sctnguis irreverenter liti* 
at. Individua Trinitas in triviis fecatur & difterpi- 
tr, ut totjamfint erwres, quot Dottores; tot fianda- 
i) quot auditoria y tot blafphemitf, quot platen . /^r- 
s , y? ventum fuerit ad judicia&gt; qua jure Canonico 
t traianda&gt; vel vobis commiffa &gt; &lt;uel ab Ordinarlis 
tudicibus cognofcenda, profenur a venatoribus inex~ 
ricabilis fylva Decretalium Epiflolarum , quafi fub 
owinefantta recordationis ^dlexandri Pap#; & an- 
iquiores facri Canones abjiciuntur, refpuumur y ex- 
untur , Hoc involucro prolata in medium ea, qu/e in 
wciliis Santtorum Patrum falubriter inftitutafunt, 
.ecformam conftliis^nscfinem negotiis imponunt a pra- 
mlentibus epiftolis, qu as for fit an advocant&gt;& condu- 
itii fub nomine fymanorum Pontificum jam Pro- 
in cubkulis fuis confingunt & conftribunt. JSfo- 
wm Volumen ex eis compattum & in fckolis folemni- 
r ItgituTy c^ inforo venaliter exponitur , &c. H#c 
mnia, Pater , correElionis*dpoftolica manum defide- 
ant, ut uniformitas docendi , difcendi, difputandi au- 
ritate veftra cert am redigatis adformam , ne fir- 
*IIQ divinusatt ritione vulgar i vile feat. Ex hac 5^^- 

fhani 



H I S T O R I A 

fhani Tornacenfis declamatione facile intclligere 
potcs , quanta diligentia in ftudio Theologi* 
Scholalticf ,& Juris Canonic! abftincre debes a ipi- 
nofis , jejunis , ac frigidis nonnullis quaeftionibus, 
qux verae & gcrmanx Theologian , nee non jurit 
prudentif tenebras offundunt^qugque cam in fcho- 
lis, quam in foro , aetern* diicordia: femina feruut 
ac fovent . Alte in animo tuo defixa fit graviflima 
ifta Innocentii HI. vox : Nemini Sacerdotum Hceat 
Conciliomm Canones &fala Patrum ignorare , to- 
tufque deinceps incumbe in ftudium Theologias 
ad Scripture Sacrx & Sandorum Patrum direclx 
normam , ad Hiftoriae & Difciplinse Ecclefiaftic* 
veritatcmexafta:, quam vel ad emendandos fide- 
lium mores &gt; vel ad reftituendam collapfam Eccle- 
fix Difciplinam, vel ad convincendosdiverfa: fa- 
dionis homines, qui antiquitatem noltris auribus 
crebro inculcare , & hoc velut objedo muro fefeL&gt; 
tueri folent &gt; longe plurimum dignitatis & amplU 
tudinis^molumenti atque utiiitatis habere com- 
pertum eft. 

D. Tuis fapientiflimis confiliis lubentiflimc 
parebo , & ne te diutiiis detineam , domum fino 
cundatione propero , ut in codicillos meos refe- 
ram tot illuftrium virorum , quos hadeniis per- 
cenfuifti , nomina ; quibus , ut candide fatcar, 
meam memoriam haud parum oneratam eflc&gt; 
ieutro 

M. Tuos , per me licet, familiarcs repeto 
lares , fed cave , ne in defcribendo Catalogo Viro* 
rum Illuftrium^ qui duodecimo fa?culo fioruerunt, 
praetermittas Rornanos Pontifices , quorum fc 
lieoi dedimus in (ccun.do Colloquio 9 quique fin- 

gur 




ECCLESIASTICA. 

*ulari do&rina , & eximia piecatc Ecclefiam ma- 
time cohoneftarunt. Extant etiamnum v in Labbea* 
Conciliorum Colledione complurcs cpiftola?, 

uas Roman! Pontifices , qui duodecimo faeculo 
miverfae Ecclefise prfuerunt , ad fanciendam E&gt;i- 
ciplinam , ad componendas id tcmporis enatas 
rontroverfias , & ad varia emergentia Ecclefiar di- 
imcnda negotia fcripferunt Hadrianum If. Pon- 
:ificem Maximum, prastcr multas, quas confcripfit 
piftolas , Audorem e/fc CAtettytftn* ad Populos 

forvergise & Suecise , Homiliarum quarumdam , 
ibri dc Legation? fua, & alcerius libri de Conceptio- 
ic ReatijJim&Virginis,itfat ^Uguftinus Oldoinusfa 

.dditionibus ad Ciaconium. 

COLLOQUIUM VI. 



De Doffirlna , dc Dlfclpllna chm 
fiaftlca turn Monajlka^ de Ethi- 
ca Chriftiana duodeclml Ec- 




)ISCIP. 



T TT aliquas difficultates in promptu 
\J haberem^ quas tibi in hoccc Collo, 
uio proponere poffem , data opera per aliquot 
ies perlegi Centuriatores Magdebnrgenfes , qui 
Centuria duodecima cap.j.fidenter affirnunt, an- 
cic|uam Ec.defi* doftrinam denfis errorum tene : 
t&gt;ris fuifle duodecimo Ecclefiae faeculo cofepultam! 
Sic enim fcribunt : Sincerior cceleftis dottrina caligi- 
mult a , quam quidem humane traditiones & fig- 
induxeriini &gt; obfiurata & qntf fepulta fult . 



654 is T o a i A 

Hariffitni rant Ecclefia Dvftores , qmbus 
fura cur& ejfct , ac inter mi lie *vix unum reperies Epi- 
fcopum y animarum falutem in ampli/Jimofuo wuncrc 
jfettantem . ^eliquum Epifcoporttnt , vel , ut reEiiiis 
dicamus, &lt;Antichriftifociorum vulgus tfaculifettjba* 
tur luxitm&gt; deliciasygloriam & dignitates, acproryus 
apud eos jacuit confejfio & propagatio doftrina 
quam quidem ipfi rwnqudm didicerunt . Sic 
tata lingua , ftylique pctulantia nefarii illi hsereti- 
ci in Ecclcfiam Romanam paflim in fuis Centuriis 
invchuntur , & in ejus dodrinam , omnem calum- 
niarum fascem , & contumeliarum fentinam evo- 
mere non vercntur . Contra igitur illos hxreticos 
religionis ac pietatis omnino expertes,obfecro te, 
ut in pra^fentia oftcndas , doctrinam Ecclefias Ca- 
cholicae , feu Romanse , qu^ a Chrifto Domino , & 
ab Apoftolis profefta eft , ne leviore quidetn alie 
ns doftrinae afflatu perftriclamj necperegrinisri- 
tibus,& abhorrentibus a prima inftitutione Sacris 
fuiffe duodecimo farculo corruptam; 

M. Adeo per fe odiofa eft omnis novitas, ut 
ejus artifices & molitores ipfi , etiam cum earn ef- 
fcrunt in lucem , & cornmendare populo ftudent, 
nihil a Te vehementius, qtiam novitatis odium de- 
precentur ; malintque carcre invent! laude , quam 
adhserefcentem ad res aovas oflfenfionem fufpicio- 
nemque juftiflimam fubire . Hinc hseretici noftri 
temporis , duna fuos fpargunt errores ac nova fua 
venditant flagitia, ubique pleuis buccis antiquiu- 
tern crepant , ubique Apoftolum Paidum Aufto* 
rem, & prima&gt; quac vocant aure a , Ecckfix fxcula, 
dodrin* fibi normam & exemplum Religionis 
predicant j Ecclefi^ vero Romanx aovam affin- 

S unt 




ECCLESIASTIC 

ant do&rinam , atque in cjus finum fordes erro- 
ini intolerabiles , morumque corruptelam irrep- 
fe clamitant . Sed proclive eft his hasreticis iar- 
im detrahere , ac multis cvincere momentis , 
tod, ficut Apoftolica dodrina per undecim prio- 
faecula jugiter in Ecclefia Romana pura & illi- 
tta permanfit , ita & duodecimo faeculo farta te- 
tfiiit confer vata, nee ullis erroribus auc no vita - 
bus refperfa . 

Et prirno quidem vehementer mtrari fubit, 
idd tarn perfridae frontis audacid aflerant ifti 
inturiatoresMagdeburgenfcs j rariilimos duo- 
:imo feculo fuiflfe Ecclefi-e Dodores , quibus 
idrina pura curae eflet , ac inter mille vix unum 
&gt;eriri Epifcopum,animarum falutem inamplif- 
10 fuo munere fpeftancem . Hujus atrocis ca- 
mni falfitas vel ex eo maxime patet,quod,pr- 
r clariflimos Scriptores 3 quos in fuperiori Col- 
quio laudavimus , fola Academia Parifienfis in- 
imeros duodecimo fa^culo Athletas fortiflimos, 
ieique acerrimos produxerit defenfores^ e quo- 
m numero prodierunt quinque Summi Pontifi- 
meritis & virtutibus , non minus quam fcien- 
arum fulgore confpicui Innocentius II. C&lefti- 
s 11. Hadrianus If. Urbanus HI. & Innocentius HI. 
&gt;mplures Cardinales , Archiepiftopi & Epifcopi 
iritate doftrin^ & integritate vit# commenda- 
les , necnon Abbates & Monachi Regularis vita: 
ofeflione fandiflimi, Sacerdotes denique omnis 
adus & Ordinis perilluftres , de quibus lat dif- 
rit Bul&us tomo 2. Hiftoria Vniverfitatis Pari- 
. 

Prastcrca, doftrinam, qux farculo duodecimo 

in 
k 



H I S T O R I A 

in Ecclefia Romana obtinuit, melius pcrfpedam-j 
habere haiid poflumus , quam ex Synodis , & ex 
Patribus, a quibus , vel profcriptae , vel confutats 
funt haerefes , qua? ea aetate cruperunt , Jam vcro 
fi pcrcurramus praecipuos errores j quos duodeci 
mo feculo difieminarunt haeretici , plene coiupe* 
ricmus, Pctrobufianos , Henricianos , Waldenfcs, 
aliofque daodecimi faeculi haereticos efle in Ana- 
baptiftis, Calvinirtis, & in caeteris noflri temporis 
heterodoxis redivivos , atque eorum Patriarchas 
jure optimo appellari pofle . At enim docebaut 
Pctrobufiani & Henriciani Miffac Sacrificium ni- 
hil efle : Fidelium preces nihii defundis prodcfle 
pofle: Sacras Cruces confringt debere&gt;& baptifma 
line fide efle parvulis pror&iis inutile . Ecclefianij 
Romanam dideriis & calumniis infedabancur 
Waldenfes , ejus ritus & coeremonias fugillabant- 
Romano Pontifici & Epifcopis parendum non e(Te 
diditabant, fanftorum invocationenijcukum Cru- 
cis, Reliquiarum , & Sandarum Itnagintun impu- 
gnabant, Indulgentias repudiabant,ac multa con 
tra Catholics: Ecclefiae Sacramenta garriebant. 
Hi funt in fumma paimares, hxreticorum duodcci- 
mi faeculi errores , quos jam ab Ecclefia prxdam- 
natos denuo fufcitarunt h^eretici noftri temporis, 
cofque etiamnum , crambis inftar recodx , totis 
viribus obtrudere moliuntur , ac fubinde , velint 
nolint, fateri coguntur &gt; fe toto ccelo diftare a vc- 
ra & Catholica dodrina , quam Synodi & Patres 
duodecimi fxculi contra hxreticos , qui in cairu 
aperto marte infurrexerant^ firenue defenderunt, i 
atque fingulis fidelibus firmiter credendam pro- ] 

pofueruui; . At vero ccle(ia ttonuua 9 Apoftolicx \ 

do- 



ECCLESI ASTICA. #57 

:&gt;drinae pervigil cuftos, hos jampridem conrixos 
ereticorum duodecimi fa?culi errores anathema- 

percellit, eadem Religione, Sacramcntis iifdem 
iturjeadernque plane profitetur fidei dogmata^ 
Synodi , Patres &gt; & eruditione juxta & fandi- 
te praeftantes duodecimi faeculi Scriptores , prac- 
rtirn BemardusCl&rxvattetifis , & Petrus Clunia- 
infis, juxta perpetuam omnium Ecclefias feculo 
un traditionem contra hxreticos conftanter pro- 

gnarunt Denique, ipfimet Centuriatores Mag- 
rburgenfes contra fe teftimonium ferunr, quip- 
qui Centuria duodecima capite 4. ubi agunt 

doSirina Eccle/Lt 9 & aliis capitib^is fequentibus, 

reticorum Petrobufianorum , contra S. Bernar- 
m &gt; & Petrum Cluniacenfem , patrocinium fufci- 
unt. Capite etiaiii nono Synodos, in quibus pro- 

w 

ripti font duodecimi fseculi hsereticorum erro- 
s , rejiciunt , & toto. capite decimo Epifcopos, 

Scriptores Ecclefiafticos &gt; qui eodem^ 
i * 

culo errores ha^reticorura oppugnarunt , & pro 
itiquae dodrinae tutela, diligenter excubarunt , 
aledidis inceflunt,probe intel!igentes,Synodos, 
tres , & Scriptores Ecclefiafticos duodecimi fe- 
ili eamdem fanxifle , & contra h^reticos defen- 
flc dodrinam , quam nunc tenet ac docet fibi in 
"e Temper conitans , & ornjnis plane er rods ne- 
la Sanda Mater Romana Ecclefia* 
D. Novi jam dudiim pefliraas artes h^rcticorS, 
i licet fint flagitiosa novitate infames, & venera- 
m antiquitatem revera faftidiant , nihilofeciii$ , 
I conciliandos fibi populorum animos , vetuftat 
"ligionis dodrinam pleno ore^buccifque tumen- 
us , haud fcio an faitidiofius^an contumeliolius, 

T t celc- 



, s 




HISTORIA 

celebrarc, folent, & ut novam impietatem aliqul 
antique do&lt;9trin# fpecie velent , aiunt , fe afferre 
laudatiora quaedam prifca: Eccleiia^ luftituta , & 
caftigatiorem difcipliaam, qualis aut nata? recens, 
autam quodam flore vivid# Religionis fuerat; 
confeauifle apud aequales fuos Ecqlefiam j ilia viri- 
ditate,illo setatis iutegerrimo robore ac yircutc 
defe&am &gt; ^ limpidis illis fontibus divertiffe mul- 
tas jam states ad turbidos lutulentofque riuulosj 
quorum coenofas , ac putres aquas ad fua tempora 
permanafle affirmant jfcque ad illas repurgandas 
divinitus miilbs fuifle iaditant . Eo exquiiitiflimae 
fimulationis artificio, &; immani quadam vires 
fuas oftentandi libidine &gt; proh dolor ! tot infor- 
tun^ta capita, tqt facratas orco vidimas pcenis 
hadenus devoverunt hseretici , quafi illorum feli- 
citatis pars fit , infelices homiues facere , & Ec- 
clefiarn Chrifti tot in partes, (i poflfent , dilacera- 
re y quotolim in frufta infelicem Orpheum Bac- 
cha? muliercs difcerpferunt . Sed redeamus ad do 
drinam duodecimi feculi , & expone , fi placet , 
quorsum haereticitantopere invehantur inTheolo- 
giam Scholadicam , cujus ftudium , ficut jairu 
obfervafti, duodecimo Ecclefiae fasculo vigero 



Haereticorum contra Theologiam Scho^ 
lafticam expoftulationes ad quatuor pra?cipue claf- 
fcs revocari porfunt . Aiunt in primis , Theologi 
am Scholafticam e(Te aiiud nihil , quam igno- 
rantiam veritatis , inanemque fallaciam , qua fe- 
mel admifsa , obfcuratum eil Evangelium ac fides 
cxtinda * Secundo , dicunt, nullum apud SanSo^ 

undecim priormn Ecclefia? fa^cuJorum pro- 

batun 




ECCLESIASTIC A* 

I turn unquam fuifle Theologian Scholafticj ufuni, 

I 1 dumtaxat ufurpatum ab hasreticis , qui his prar* 
1 jiis delufi inrmmeros ajios inefcarunt, & varios 
j errores praecipit^runt . Tertio, vitio vertunt 
1 eologias Scholafticse , quod putidiufculis atquc 
a llibus ineptiis , meris nugis , & frigidis ac fpi- 
ifis quGeftionibus, tota quanta eft,fcateat, quo 

I ut dc Schola Theologi pro pietate , pro mo- 
Ilia, pro charitate & manfuetudine Chriftiana, 
^rem, qdiu?a,iram, contentionem pra? fe feranr, 
4 tie per inane volitantes fuis fe compunganc 
l.ileis. Demum, hseretici Theologiam Scholafti- 
a ; i contemnunt, exploduncac exfibjlantj quod 
h alenta , inquinata ac barbara fit. H^eceft hasre- 
4 &gt;rum in Thcologiam Scholafticam odii & ira- 
Bri caufa. Sed perfacilis ac prompta ett Theolo- 
4^ um de Schola defenfio, Atenim, non vident 
ft etici, quid interiit homo Sophifta & vir Theo- 

II us ; quid diftent captionibus vis & acumen-* ; 
id fallaciis acies & perfpicacia. Theologus 
| ppe Scholafticus in deducendisfuis conclufio- 
\ us ex Principiisfidei a Deo re velatis rations 
4 Philofophia naturali utitur , ut rem acutius ia- 
tt fpiciat , ut refta ad fcopum collimet, & ut In- 
fi Hum Judseorum , & Haereticorum errores fa- 
si us ad viuum refecare poifit . Eft quidem , ut 
ii S. Clemens Alexandrines libra I. Stromatum^, 
fe perfeffa Servatoris dottrina & nullius indiga, 
fy fit Dei virtus &*fapienti a; accedens autem, Phi- 
k phia non veritatem facit potentiorem , fed debi- 
I adversiis earn efficit_ fopbifticam argttmentatio- 
m? j c^ propulfans dolofas adversus veritatem infi- 

, vine* eft fepes & vallum . Et fane , fi Theo- 



H I S T O R 1 A 

Jogus y non feciis ac Epifcopus , debec eflfe p oten 
xhortarl in doftrina fana , & eos qui contradicunt 
arguere , utait Apoftolus Paulas Epift. ad Titum. 
capite primo , fi juxta rnonitum S. Petri Epift. i 
capitej. paratus efle debet ad fatis faciendum otnn&lt; 
pofcenti rationem de ea qua in nobis eft fpe : fi deni 
que eum fcire oportcat verfirtias Sermonum & 
diffolutiones argumentornm y ut dicitur fapientis 
cap. 8. qui, fodcs , Theologus hasc omnia muaia 
quae ipfi ex officio obeunda incumbunt, feduh 
pr^ftare poterit, fi peregrinus & hofpes omniac 
fit in Theologia Scholaftica , quse jfola docet expe 
ditani mcthodum fcite & appofite argumentandi 
rationem omni pofcenti reddendi 3 verfutias fer 
monum& diffolutionesargumentoruai cognofce 
di ? Hinc S. JLuguftinus lib. ^. de Doftrina Chri 
ftiana cap. 31. ait: Difputationis difciplina ad on 
nia genera quaftionum , qua in litteris fanfilis fui 
penetranda & dijjbluenda , flurimum valet , t ant fa 
ibi cavenda eft libido rixandi , & puerilis qu 
oftentatio adverfarium decipicndi. Et libro 14. 
Trinitate cap. i. idem Aquiiinus Doftor diferti 
afferit , quod per hanc difputacionis difciplinan 
Fides faluberrima in nobis gignitur&gt; nutritur, defn 
ditur & roboratur . Video, quam perperani hasre 
tici Theologiam Scholafticam appellent inanen 
fallaciam , & Theologos, qui ejus itudio deleftan 
cur, inficetosvitilitigatores. Sed quid facias ho 
minibus illis , fi qu^ftiones prefliiis traftare , ( 
difficultates fubtilius difcutere & enucleare peni 
tus, id vocare placet praeftigias, ambages, merai 
nugas, errores inextricablies , & quid non ? 
At inquiuiu ha?retici d Theologia: Scholaftic: 

ufu 



I ECCLBSIAST ICA* 

|fusmultis fraudi fuit , eosque fuis prxftigiis in 
Joirioserrores induxit. Quid turn pofte^ ? at frau- 
ii ne fuit ^tthanafio , Bafilio , Gregorio Niffeno, Ida- 
iflinol illorumScriptis quid,amabo,pre(Iius? quid 
rutius ? quid fubtilius ? Haeret pede pes , viro vir, 
sc mora* nee requies, donee hie Manichasos , Pe- 
gianos , & Donatiftas, illi Arianos ad incitas re- 
-:gerint & ad ipfa erroris cubilia perventum fue- 
Quapropter licet verum fit ,ante S. *Joannem 
amafcenum , Petrum Lombardum &gt; & S. Thomam* 
f ,quinatem non ita methodicam j accuratam, fuif- 
ae omnibus numeris abfolutam , ac hodie &gt; vi- 
iffe in Ecclefia Theologiam Scholafticam, atta* 
n ex Scriptis antiquorum Sanftorum Patrunu* 
rtiffime liquet 3 femper in Ecclefia ad revincen** 
.s hasrefes &gt; ad confutandas Ethnicorum fuperfti* 
nes , ad convincendam Judasoruni obftinatio- 
m , pellendos errores * fugandas novitates j &; 
fto iienduni illibatum fidei depodtum aliquam 
guiffe methodicam res divinas tra&andi dodri- 
,m , qu^e progreflu temporis vario , varia fufce* 
t perfedionis incrementa, donee tandem fac- 
lo XIL a Petro Lombardo , & fseculo XIII. a S. 
loma idquinate y DocSore Angelico^ad fumnmmt 
ae perfedionis culcnen fuerit provefta . 

Nee minus facile folvi potcit ^ quodadcon* 
,ndam Theologis invidiam , eorumque author!^ 
rem elevandam di&itant hxreticij videlicet, 
leologiam Scholafticam friuolis dumcaxat quse* 
onibus aeapite ad calcem eife refertam, nee 
(urn plane confortium habere cum Theologian 
| (itiva ; qua: Scripture Sacrae & Sandorum Pa- 
I mi doftrinae ftudio 3 Hiftorig Ecclcfiaftic^ , &. 

^riti- 






HISTOR.IA 

Critices Difciplinse peritia maxime commenda* 
tur. Id quippe oppido falfum eft , & tarn a veri- 
tare alienum , quam quod maxime . Confpirat 
fiquidem utraque Theologia , Pofitiva ftimirtim* 
& Scbolaftica , & amice Conjurat , nee Una fine al- 
tera eflfe debet ; quia (icut Theologia Scholaftica 
contra fidei hoftes fua arma ex Theologia pofiti- 
va promit 3 hoc eft, ex ipfis fcriptura? facras fon- 
tibus , ex doftrina fandorum Pacrum , e^c defini- 
tionibus Summorum Poncificum & Concilioruni, 
feu ex audoritate Eccleiia: fua potiffimum hauric 
argumenta ; ita & Theologia pofitiva mutuatura 
Theologia Scholaftica modum haec arma tradan- 
di 5 feu adversiis fidei holies bellandi peti 
Unde , ficuc Theologus Scholafticus fine 
dio Theologize pofitivae caret omnino armis , qui 
bus fidei hoftes aggredi&gt;impetere ac profternerc 
queat j ita vir Theologian pofitivac peritus , fed 
auxilio Theologia Scholafticx deftitutus &gt; arterii 
armis 3 quibus inftrudus eft , cum folertia & indu- 
ftria utendi, feu modum contra inimicos Ecclefi^ 
bellandi unquam callere haud poterit &gt; eritqm 
plane fimilis Davidi &gt; qui, ut dicitur libro i. Re- 
gum cap. ivil. v. 39poftquam eum Rex Sau&gt; 
induiflec veftimentis fuis , & impofuiflet galeam 
xream fuper caput ejus , & vcftiviflet eum lorica j 
#pit tentare ft armatus foffet inctdere , non enim 
habebat confuetudiuem ; dixitque David ad Sank 
fojjtim fie incedere &gt; quia ufum non babeo &gt; & 
fuit ea. Eos igitur&gt;qui Theologiam vScholafticam 
Pofitiva divellunt , & 3 detrada fcriptura: facra^ j 
fandorurtique Patrum audoritate, contortis dum- 

taxat fyllogifmis de rebus divinis philofophan- 

tui 



I ECCLESIASTIC A, 66$ 

tfjin tradandis futilibus quasftionibus confene- 
i mt , & oleum operamque perdunc , non dubi- 
i rim appellate adfcriptitios Tbeologos * Sic enim 
pnceptis v^rbis illos vocat dodiflimus noftetAfc/- 
mor Canas c&p. i. libri odavi de locis Tbeologicis, 
i i haec habet : intelligo autemfuiffe in Scbola quof- 
\m Tbeologos afcriptitiof , qtti univerfas qmeft tones 
a eologicas friuolis argumentis abfoltterint , & uz* 
I * , invalidififuf ratiunculis magnum pondus rebus 
j wiffimis detrakentes&gt; edidcrint in Theologian? Com* 
a ntaria &lt;vix digna lucubration? anicularum , & 
4rt inbis facrorum Eibliorum tefiimonia rariffima, 
J t y Conciliorum mentio nulla &gt; nihil ex antiquis fan* 
ms o leant &gt; nihil ne ex gratyi Philofophia qitidenLJi 
ml fere e puerilibus difciplinis ifcholaftici tamen ,/i 
j ieris placet &gt; Theologi vocantur ; nee ftholaflici 
J it j nedum Tbeologl 3 qui fopbifmatum faces ML* 
j olam inferentes) & ad rifum viros dottos incitant , 
&lt; delicatiores ad contemptum* Aerem itaque ver* 
1 rant hxreticr, dum propter vitia quorumdam 
I ^ologorum , fi qui tamen adhuc line * omnium 
i ronam traducunt ^ & inique profedio Scholam 
Uperant propter ea vitia ^ quaenon fuac fcho- 
y fed inertis , vanse & contentiofe Schoi^. Ipfe 
;o Theologorum dumtaxat Scholafticorum&gt; qui 
i )do hoc cognoinine digni func &gt; quique Theoio- 
| e Scholaftic^B fimul & Pofitiva? itudio diligenter 

1 :umbunt , audoritatem imprsefentiarum aiierere 

2 vindicate volo * 

i Deniquej conqueruiiturh^fetici^ quod Theo- 
1 jia ScholaiHca lutulenta , inquinata & barbara 
( Scilicet peregrina qusedam verba &gt; qua: com- 
I mis ufus &gt; majoris claritatis ergo , jam pridem 

T t 4 in 



664 H i s T o R i A 

in Schola confecravit 3 rident polituli & limatuli 
ifti homines , morofi munditiarum in ftylo exa- 
dores ! Scd quam injuria id vitio dent Theolo- 
gi^quxfo, animum tantifper adverte. Quid enim? 
fua cuique artierunt concepta verba * fuse Pi&o* 
ribus , Nautis, Militibus , aliifque id genus artifi- 
cibus crunt voces certg atque iolemnes , & fi de- 
fint , fingent ad arbitrium , reclamante nemine , 
& Theologis non eadem dabitur venia ? non eis 
liccbit iftud inter difputandum intercalate verbum 
Concedo, Nego , Diflinguo &c. aliafque folemnes ac 
faepiusin Scholis frequentatas ufurpare voces, quse 
licet , ob inelegantiam , ad falivam quorumdanL&gt; 
non fatis temperate videantur , funt tamen ad res 
expreflius fignificandas , & ad difficuitates prom- 
ptius, fubtiliufque expediendas perquam appofitc 
cxcogitatse . Quamquam ,ut obiter dicam , non 
abeft aTheologiaScholaftica fermonis ille nitor 3 
& caftigatae didionis elegantia , cui nofira setas 
tantopere indulget, ea prsefertim tempeftate, qua 
vel ipla Scholaftica Theologia , inanmiior olini-&gt; 
& inornatior , excoli caepit atque fplendefcere, & 
reterem triftitiam lenitate verborum mitigare, 
ut patet ex dodiflimis Operibus recentium Theo- 
logorum, qui in ftylo munditias amant , fedfa- 
ciles & nunquam exquifitas^ quorum semulari 
malim negligentiam , quam aliorum obfcuram & 
afFedatam diligentiam . Sed fatis haftenus vindi- 
cavimus Theologiam Scholafticam , quam adeo 
averfanturhceretici, ut non dubitent aflerere, ejus 
contagione dodrinam Ecclefiac afflatam , labefa- 
fiatam ac pefTumdatam fuifle duodecimo fxculo&gt; 
& nunc funditus veram pcrditam eflfe Theologiam 

* ^^ &gt; 




ECCLESIASTICA. 

Ex quo capicali errore y ut optime obfcrvat no- 
fler Melcbior Canus^ , reliquas litorum Harrefes dc 
ivatae funt. Principio namquc, quod erat facilcj 
cholx audoribus contemptis , Scholar quoque ju- 
iicia contempferunt . His negledis , mox necefle 
?rat, Hieronymus, ^fuguflinus , Gregorius , idmbro- 
ins , Bafilius negligerentur,quos Theologi rccentcs 
Jogmatum fuorum audores habebant . At, anti- 
juis fandis pofthabitis , dcfpeftui quoque habita 
unt eorum Concilia. Unde confecutum eft, ur, 
preta audoritate Eccleiix, dixcrint hseretici, fc 
ion habere necefle alios audire , non Patres c- 
:lefiae, non Pontifices, non Synodos , non magni 
n Ecclefia nominis Theotogos , fed fe ipfos taa- 
:um, qui libi de interior! Spiritus Sanfti omnia-* 
llos edocentis affiftentia perperam blandiuntur , 
:iim potius hac iliac fpiritu vertiginis adi , per 
nextricabiles tenebras oberrent , acque in varios 
rrores prsecipites ferantur. 

D, Theologiam Schoiafticam folide vindi- 



afti a calumniis, quibus cam hf retici mirifice 
emnunt, & inimice infedantur. Vnum modo cir- 
i dodrinam Eccleiig duodecirni fa^culi fupereft 
xaminandum fidei dogma , quod tocis fuis viri* 
&gt;us oppugnant heretici noltri teoiporis, quodquc 
duodecimo dumtaxat fgculo inEcclefia faille inve- 

:u pervicacicer conteadunt . At enim ufum Indul- 
[entiaru 3 per quas relaxacur/eu codonantur pcenf 
[uibus, vigente olim poenitentiapuDlica , ex prae- 
cripto Canonu addicebantur grauium peccator u 

ij coepifle dumtaxat fub finem undecimi feculi, 
initium duodecimi affirmant h^retici . Tune 
nim, ut inquiunt , jus & potefucem /ibi arroga* 

runt 



H I S T O R I A 

runt Roman! Pontifices Indulgentias plenarias 
concedendi, feu adaequatam fatisfactionis canoni- 
ex relaxationem iis indulgendi, qui expeditiouem 
Hierofolymitanam aggreder entur , vel qui poeni- 
tentias juxta facf os Canones in quatuor pceniten- 
tium Stationibus prsefcripcas redimereflt eleemo- 
fynis, prccibus &gt; flagellationibus &gt; peregrinationi- 
bus,aut aliis piis operibiis.Ex qua relaxations di- 
cunc harretici, fublacum penitiis fuifle rigorenLj 
pcenitentia: ex praefcripto Canonuiii imponepdsc, 
&in Ecclefiam introduclu fuifle duodecimo jfa^cu- 
lo ufum Indulgentias concedendi Profer igitur, ii 
placet^ afgumenta * quibus noitri Theologi Pole 
mic! probanc , Eccleiiam accepifle a Chrilto Do 
mino poteftatem concedendi Indulgentias &gt; feu re- 
mittendi pcenitentiam&gt; qua: ex praefcripto 
num per plures annos fubeunda erat* 
i Mi Ecclefiam pofle largiri Indulgentias 
garunt fecundo feculo Montaniitae ^ & duodecimo 
iieculo Waldenfes &gt; quos poftea fecuti funt 
liftas , Lutheran! 5 Calviniftae, Zuingliani , 
hujufce farinae peftes . At Ecclefiam accepiile a 
Chrifto Domino poteftatem Indulgentias conce 
dendi invidis momentisadftruunt Catholici Do- 
dores Polemici Primo &gt; quia Chriftus Apoftolos 
fuos Matthxi cap.i8.fic alloquitur : *Amen dico ^o- 
biSy qu&cumque alligaveritis fuper terram , erunt li- 
gata & in Calo : & quacumque folveritis fuper ter- 
rani) erunt foluta & in C&lo . Quibus ex verbid itia- 
nifeftd colligitur &gt; quod ficut Ghriftus per hacc 
verba ; Qu^cum^ut alligaveritis &c. Ecclefiam po- 
teftate donavit peccatores addicendi pcenitentias 
Uboribus, ica per haec verba : Quacumque folveritis 



E C CL E S 1 A S T I C A. 66? 

. dedit Ecclefise poteftatem ab iifdem paeniten* 
ix laboribus peccatores eximendi . Hinc Apofto- 
us Paulus epift.2. ad Corinth.cap.2. fcribit feCo- 
inthiorum precibus motum &gt; fed nomine & in^ 
&gt;erfona Chrifti, veniam -, feu indulgentiam conce- 
lere inceftuofo , quern ab anno & amplius pceni- 
entia damnarat . Praeterea &gt; Ecclefiam a Chrifto 
lino poteftatem accepiiTe indulgentias conce- 
lendi docet perpetua libique feaaper conftans pra* 
.is Ecclefise Catholics , qu# a fuis incunabulis ad 
tanc ufque atatem poenitentibus nonnunquanLji 
ndulgentias conceffit, eis videlicet remittendo 
oenitentiam, quam ex praefcripto Canonum fubi- 
e debuiffent 3 ut Coiiftat ex bene multis exemplis, 
[uorum nonnulla adduxi^ fi bene memini, in Col- 
oquio quinto in Hiftoriam trium priorum Ecclc- 
ix fseculorum , quod etiam ex Operibus antiquo- 
um Scriptorum Ecclefiafticorum,& ex traditions 
,d nos ufque propagata confirmare in prarfentia^ 
ionpigebit.7erf//^w^ &gt; qui fecudo exeunte fxcu- 
o fcripfitja libro adMartyret refert & laudat mo- 
em Ecclefix, qux iis&gt; qui lapfi erant^& Martyrum, 
cu eoru^qui graflante perfecutioiie pro fide Chri- 
h ana paffi fuerat,libellos ofFerebant, paccm & re- 
onciliationem dabat,necdum integra perafta pos- 
litentia. Veru quidem e&yTertultianum improbaflc 
umdem Ecclefise morem in libro de Pudiritia cap. 
lit. ubi alloquendo Zepbirinum Papam , qui lapiis 
ion nihi) de poenitentia Canonica ex indulgentia~ 
emittebat&gt; hxc habet : *An tu & in Martyres tuos 
undis bane potejiatem ? . . . . * fufficiat Martyri 
ropria delifta ptir gaffe . . . . Quis alienam mortem 

folvit) nififilus Dei filhts \ Sed advertere dcbes, 

Ter- 



HISTORIC 

TertulUanum , diim hunc librum de Pttdicitia fcf i* 
pfit , Montaniftarum haerefi fuifle infedum , eutn- 
que , carpendo hunc Ecclefia: indulgentias concc- 
dendimorem, illius eonftantem vecerem ufunui 
oftendiffe . S.Cyprianits , qui circa medium tertium 
fzculum vixit , damnavic quidem indulgentiarutn 
abufum , quern Feliciffimus , & TXovatits inducero 
moliebantur , omnes promifcue lapfos , quos fuis 
libellis Martyres commendabant , praspropera ve- 
nia & abfolutione donantes , ficut oftendimus in 
Colioquiis quarto & qtiinto in Hiftoriam crium 
priorum Ecclefiae faeculorum , prudentem tamen & 
moderatam indulgenciarum conceirionem ultro 
admifit Sandus ille Dodor &gt; uftvidere eft in ejus 
cpiftolis IQ.II.& 17. 

Praeterea, toto eo durante temporc &gt; quo pcr- 
nitentia publica in Eccleiia viguit , feu &gt; quo lapS 
iiijundam pcrnitcntiam canonicam fubirc debe- 
bant, eamque elecmofynis , flagellatioaibus , pre- 
cibus , pcregrinatiombus , aliiique id genus pits 
operibus redimere necdum foliti erant , toto , in- 
quam , eo durante tempore, hoc eit ufque adoda- 
vum feculum, poterant Epifcopi^ juxta facultateta 
eis conceflam a Conciliis Ancyrano &gt; Nicaeno pri* 
mo, Carthagincnfi iv. Truliano, & Triburienfi, 
aliquid de impofita poenitentia &gt; feu fatisfadionc 
canonica relaxare $ quando id peenitentium faluti 
& fidelium utilitati expedire judicabant * Poft f- 
culum vero odavum peenitcntes, annuentibus Epi- 
fcopis, pcenitentiam canonicam fibi impofitam re 
dimere caperunt , eleemofynis , jejuniis , oration!^ 
bus , aliifque id genus externis pietatis operibus, 
quibus multum de pcenitentiae , feu fati$fadionis 



ECCLESIASTICA* 669 

:anonicae rigorc detrahebatur . Sub finem undeci- 
ni farculi Vrbanus II. in Concilio Claromontano 
ndulgcntiam , feu canonical fatisfa&ionis relaxa- 
ionem his conceflk, quicxpeditionem Hierofoly- 
itanam contra Saracenos aggredcrentur . Idem- 
ue duodecimo feculo confirmarunt Summi Pon- 
ifices Calliflus II. in Concilio Lateranenfi I. Eugt* 
lus III. in epiftola ad Ludovicum Galliaruni Re- 
em., & Clemens in. in epiftola ad Httbertum Can- 
uarienfem Archiepifcopum . Porro, fi Roman! 
^ntifices hanc poteftatem conccdendi indulgen- 
iag , feu pcenitentiam canonicam juftis de caufis 
elaxandi a Chrifto Domino non accepiflent , fed 
am ft.b finem undecimi fa^culi & initium duodeci* 
ni fibi arrogaflent , ut obftrepunt hasretici , omni 
&gt;rocui dubio Epifcopi , & Dodores contra hanc 
ipvicatem reclamaffent , & laudatis illorum Pon- 
ificum Diplomatibus contradixiflent , quod ta 
neu nunquam fadum fuiflfe certiffime conftat.Im- 
no, teilc S.Bernardo ad calcem Epiftola? 246. tarn 
ngens fuit numerus eoruni ., qui alledi fpe confc- 
pendte indulgent!* , quam Summi Pontifices fub 
inem uudecimi fa^culi ^ & initium duodecimi pro 
:3cpeditione Hierofolymitana conccfferunt,ut om- 
iis generis homines, relidis uxorc , patrc 3 filiis, 
&gt;ojiis, arduum illud iter aggreffi fuerint , & urbc 
&gt;enc vacuas reliquerint : Vacuctntur&gt; ait S.Bernar- 
ius , TJrbes & Caflella &gt; & fend jam nw invent unt 
uem apprehendant feptem rnulieres virum ununu*, 
debubique viditrt vivis remanent viris .. Denique, 
ianc perpetuam Ecclefias indulgenttas concedendi 
raxim conftanter a duodecimo faeculo ad noftra 
fcjue tempos Romani Pontifices confervarunt. 

Ex- 



70 H i s T o R I A 

Expleto fiquidem fculo duodecimo inftitututn^ 
feu decretum eft a Bonifacio Papa VIII. Jubilxutn 
celebrandum anno millefimo trecentefimo , ftatu- 
tumque fuit , ut qui eo anno Roman* venirent; 
Apoftolorum limina invjfuri, intcgram peccato- 
rum reouflionem^feu plenariam indulgentiam con- 
fcquerentur. *jubil&um centum annorum fpatio ce- 
Jebrandiim conftituerat Bonifacius Vlll. fed poftei 
Clemens VI. qui anno MCCCXLI i f creatus eft Pon- 
tifex Maximus, ad quinquaginta annos revocavit, 
ac dem iim Paulus II. fenefcente faeculo decima 
quinto ^ ^ubiUum ad annum vigefimum quintum 
reduxit , & in ea nunc forma fervatur . His omni 
bus., quae haftenus adduxi , momentis ad proban- 
dam perpetuam Ecclefise in concedendis induU 
gentiis, praxim , lubentifllme addam definitionem 
Concilii Tridentini, quod contra Lutheranos,Cal- 
viniftas , & Zuinglianos , qui Waldenfium ha:reti- 
corqm XII. fasculi error em contra indulgentiarum 
ufum poftremis hifce temporibus fufcitarunt^ hxc 
ad calcem Seflionis 25. decernit iCumpoteftas con 
fer endi indulgentias a Chrifto Ecclefia conceffafit, at" 
qtie hujufinodi potejiatc dwmitHS fibi tradita anti* 
quijfimis temporibus ufa fuerit ; Sacrp-fantta Syno- 
dus indulgentiarum ufum 3 Cbriftianopopulo maxinte 
falutarem , &facrorttm Conciliwum aiithoritate pro* 
tatum , in Ecclefia retinendum ejft docet & pr#cipit $ 
cofque anatbcmate damnat , qui aut inutile* ej]e affe~ 
runt, vel eas concedendi in Ecclefia poteftatem ejje ne* 
gant . In his tamen concedendis moderationem^juxta, 
veterem & probatam in Ecclefia confuetudinem adbi* 
beri cupit , ne nimia facilitate Ecclefiaftica Difciplina 

Non erEo aatiquanj cUcfi dofltri- 

nam 




ECCLESIASTICA 

im per moderatam indulgentiarum concefflo- 

:m duodecimo fgculo adulterarunt Romani Pon 
gees , iicut falso ipfis imponunt heretic* noftri 
mporis ; fed potius , ut dicam quod res eft, ha:- 
tici Lutheran!, & Calviniftg ipfi funt,qui Ecclefig 
ictrinam omnium fseculorum ufu comprobatam, 
inc per ampliflirnam impiae ac funeftae indui 
ng conceflionem corrumpqnt , & folidiora_* 
hriftianse Moralis doftrina? principia ab imis 

, ndamentis convellere moliuntur . Hi fiquidem, 
fatis omnibus notum eft , poenitentiam turn-* 
iblicam, turn occultam dc medio tollqnt , necef- 
atem bonorum operum explodiint, &, quod ca- 
it eft, pertendunt, juftificationem fieri p^r folam 
lem inChriftum , eamquefidemjuftificantem-ji 
illo quancumvis gravi & enormi delido ^ exce* 
o infidelitatis pccato, amitti polfe . Quo feme! 
miflb infefto haereticorum dogmate, latiffimum 
omnia flagitiorum genera panditur oftiuoij eo- 
e faciliiis, liberiiis ac frequentius peccant homi* 
s , quod impio iftoerrorc deluii, fibiperfua- 
:ant ? nulla peccata fibi imputari , nee fe ex jufti- 

La excidere pofle , fed certiffimam de fua falutc^ 
:erna fiduciam habere , modo credant in Chri- 
im , etiamfi in fentina vitiorum fint immerfi. 
&gt;teftne , quasfo , major , fed eadem opera perni- 
ofior indulgentia concedi ea,quam harretici no- 
:i temporis , qui tamen Refprmatorum nomeiw 
ibiunt , fuis fedariis promittunt ? Legefis fuper 

1 c re librum Gallice editum ab Antonio &lt;Arnaldo 
odore Sorbonico , cui titulus eft : Le renverfe~ 
J .nte de la Morale de Jefiis Chri/i far les erreurs des 
Iviniftes touchant la juftification , feu Dottrina Mo- 

ralis 




rails CbrlflUna erroribus Calviniftarum de juftifk&~ 
tiont omnino proftigata* 

D. DC dodrina duodecimi farculi fat fuper* 
que ha&cnus egimus TempuseftjamdePoIitia, 
&de Difciplina Ecclefiaftica, quae eodem feculo 
viguit, breviter difierere.Ea igitur in primis expo* 
ne&gt; qug fpedant Rornanum Pontificem , Cardina* 
Ics , Primates , Epifcopos&gt; Brcsbyteros, & Clc- 
ricos, 

M. Romano Pontifici &gt; utpoteChrifti iHj 
tcrris Vicario , cura ex jure divino , incumbebat 
univerfam regcndi Ecclefiam, & fedulo invigilandi 
ut unufquifque omnia fuiordinis adimpleret of 
ficia . Sic enim S^Bernardus , qui floruit XII. Ee&lt; 
clefij ffculo , libro quarto de Confideratione capitc 
quitito Ettgenium III. Papam al loquitur : Supenl&lt; 
ut generdith fafer univerfam Ecclefia flatum inten 
dat confideratio tua,fiplebes Clerieis y fiCleriei Sacer 
dotibus^fi Sacerdotes Deo in e& qua oportet humilita 
tt fubjeEiifintyfi in Monafteriis & HeligiofisLocisfer 
vetur ordo, vigilei difciplina;fifiiper prava opera & 
dogmata cenfura Ecclefiaflica vigeat,fi floreant vine 
hone/late & fanclimoniaS acerdotum, ft flares fruftu 
fariant , obedicntiam fidelium populorum &gt; fidtmm 
yejira ipforum ^poftolica mandata & inftitutz &gt; e&lt;u 
qua dignum eft , follicitudine obferventur , ne quid i\ 
agro Domini tui aut neglettit incultum , ant fraud 
fubreptum inveniatur. Appellationes adSedem- 
Apottolicam ex totius, qua late patet^Orbfe Chri i 
ftiani Hcclefiis fgculo duodecimo deferebantur i 
idque Primatus Romanis Pontificibus a Chrift( c 
Domino, concefsi teftimonium efle agnofcit iden 

Sanctus Bcrnardus libtj.dc Confideratione cap.n w 

i 

* 



ECCLESIASTIC A. 673 

ibi Eugenium HI. Pontificern Maximum his vcrbis 
:ompcllat , & modum , qucm in illis appcllationi- 

us tcnere debeat, docet ; ^fppellatur , inquit , dc 
oto mundo ad te , id quidem in teftimonium finguUris 

rimatus tui . ^ft tu,fifapis y non Primatu gaudebis, 

d fruEiu . lAppellatur ad te&gt; & utinam 

am fruffuose, quam neceffarU . ... . Fateor, 
rande & generate mundo bonum effk ^ppellationes, 
dque tarn neceffarium, quamfolem ipfum mortalibus* 
quidem SoljuftitiA eft , prodens ac redarguens 
per a tenebrarum . Prorsus fovenda & manu tenen* 
afunt&gt;fed quas extorfit neceffitas , wn.calliditas ad- 
nvenit . Vfurpatorw funt bujufwodi omnes^nonfub^ 
^ententes in neceffitate , fed ofitulantes iniquitati. 
)enique,eum his verbis laudat : Benefacis tu,qubd 

negatofuffragioy immbfuffugio , multct 
eniittis negotia ad cognofcentes , &lt;vel qpi nofcere ci- 
ids pofjunt . Tlbi. enim certior acfacilior notio, ibi de- 
ijio tutim expeditiorque ejje poteft . Quam plenum* 
rati&lt;e,qudm multorum per in di per hoc labor i bus par^ 
is&fumpubusl Duodecimo Ecclefig ffcylojure 

o utebantur Roinaiii Poncifices tcmpjcrandi Ca- 
ones & ab illis difpenfandi &gt; quando urgebac nc- 

fsitas ,, & communis aliqaa poftulabat Ecclefig 
rilitas, ficut.difertedocct fgpeJaud^tus S Serf 

rdus libro quarto de Con/ideratione ad Eugenium 
apitc quarto his vcrbis : Quid&gt; inquis, prohibes di- 
lenfare ? Non , fed diffipwe . Nonfum twtrudis , ut 

norem.pofitosvos dijpenfatores , fed in tfdificatfa- 
non in deftruttionem . Denique , qu&rtiur inter 
tfpenfatores utfidelis quis inveniatur. 1)bl neceffitas 
get , cxcufabilis difpenfatio eft . 1)bi utilitAs provp- 

* * ^* ** " - f^ I* 

& I r ff f f s 4 " * / f f* ^ + /~i f /" A S* /\ *M^I **Lt f y 

ejf.&lt;n. vtnitas 0,1 $9 3 p/Hi/ft*~ 
V u nis 




#74 H i s T o R i A 

nis nw propria . Nam cum nibil borurn eft , non plan} 
f delis difpenfatio,fed crudelis diffipatio eft. Idem ar&lt; 
gumentum lato calamo tradat in libro quern edi* 
dit de Pnecepto, & difpenfatione. 

Cardinalium dignitas magnum duodecimo 
Ecclefiae fxculo fufcepit incrementum , novisquc 
radiis & eximiis prerogatives fulgere c^pit^Enim 
vero ad ipfos folos Cardinales reftri&um eft jus 
eiigendi Romanum Pontificem , ficuc obfervat 
Onuphrius in Adnotatione ad Vitam *dlexandri III, 
ubi ait,in eleftione Lucii I/r,Pap^qu fada eft an 
no MCLxxxif ad folos Cardinales , Clero omnino 
& populo exclufis , Eledionem Romani Pontificis 
tune primum fuifle redudam , legemque faluta- 
rem &gt; qua in Concilio Generali La^eranenfi tertic 
celebrato anno MCLXXIX. ftatutum fuerat , uc , ac 
cvitanda deinceps Schifmata , a duabus tertii^ 
Cardinalium partibus eligeretur Ronianus Pon 
tifex, executioni mandatam efl&lt;?,idque fibi confta 
ce dicit ex ejusdem Pontificis Diplomate apud fc. 
aflervato , Prxterea , in traftandis negotiis , Cau 
iisque HcclefutHcis judicandis prxcipaum locun 
poll RonaanumPontificem duodecimo faeculo Car 
dinales tenere c^perunt^indeque didi Summi Pon 
tificis Collaterales,m regiminecclefix,Co^rf/^or^ 
tmiverfalis Ecclefift Senatores ^feniores pofuli , Or hi 
^udices . Inter Epiftoias Sandi Thorny 9 qui duo 
decimo feculo Cancuarienfem regebat Ecclefiam 
cxtat una y qux libro 2. eft ordine XLVI. in qua hi 
verbis Sandx Romans Ecclefiae Cardinales con 
venit : ChHJii vicem gerere debetis in terra ..... 
&ecet vos effe vacuos ab omni offenfa 9 ab aliena gra 
t tape nit us liber os^fi refle tr aft at is aliem negotia ;, 







ECCLESIASTICA* #75 

quimini veritatem in populo &gt;fi diligitis , qui facitis 
\dicium in gente . Ad Cardinales etiam S.Bernar- 
^duodecimi fgculi decus & ornamentum,Epifto- 
m CLXXXVI i. in Caufa ^baelardi fcripfit, quae in- 
pit his vcrbis i Nulli dubium &gt; quin ad vos fpecia- 
terfpefitet toller efcandala de Rggno Dei , furgentes 
:cidere fpinas,fedare querelas &c. Hinc mellifluus 
e Do&or, videns quanta duodecimo fasculo Car- 
nales in Ecclefia poteftatc pollerent, libro quar- 
&gt; De Confideratione Capite quarto fuggcrit Euge- 
o HI. Pontifici Maximo quales ad id muneris di- 
e obeundum eligere ac promovere debeat : Fe- 
mHs s mqmt y ad Collaterals & Coadiutores tuos . . . 
mm eft undecumque e&lt;uo$are & aftifcere tibi (exem- 
Moyfis) fenes nonjuvenes ,fedfenes non tarn &lt;etate 
tarn moribus y quos tu nofli quia fenes populifunt . 
non eligendi de toto Orbe Qrbem judicaturi ? San$ 
tic negotio nonfe ingerat rogans . Confilio, non pre- 
agendum eft ...... Pro quo rogaris, fit fufpettus. 

&lt;u iffe rogat profe,jdmjudicatus eft ....... *ddu- 

ntem, & ad f taciturn loquentern , unum de roganti- 
u put a , etiawji nihil rogaverit ....... Quarendi 

ibus nee defefitus timeatur , nee profettus optetur , 
pote jam perfettis . Itaque non volentes neque citr- 
ntes affumitOtfed cunSlantes^f ed renuentes : Etiam 
illos & compelte intrare . In talibus&gt; ut opinor , 
uiefcet ffiritus turn , qui nonfint attrita frontis 9 
verecundi , fed timorati , prater Deum tamen ti- 
tant nihil &gt; nihil fperent nift a Dpo . Qui advent an- 
tm non manus attendant ,fed neceffitates &c. Inte- 
um iftud Caput quartum libri iv. DeConfidera* 
me ad Eugenium Papam, fi attento animo Icgas , 
ile intclliges , quoc & quam prxciaris dotibus 

a ju- 




HlSTORlA 

juxta Sandam Bernardtm , in Ecclcfia praefulgcr 
debeant hi &gt; qui ad Eminentiflimain illam Cardi 
nalium dignitatem fublimantur . 

Primates , Metropolitani , Archiepifcopi , I 
Epifcopi iisdem juribus ac Privilegiis %culo due 
decimo fruebantur, quibus, juxta Difciplinam ( 
cle(iafticam in prxcedentibus feculis iancitam 
potiti fuerant . Callixtus U. Poncifex Maximu 
Viennenfi Ecclefiae in Callus , cujus ante Pontifi 
catum Archipr^ful fuerat , Primatum in feptem. 
Provincias contulit, ficat jam obfervavimus i 
Colloquio II. in Hiftoriam hujufce feculi duodc 
cimi . Verum, refiltentibus aliis veteribus Pri ma 
tibus, qui iftud Callijii II. Decretum fubreptitiun 
efle , feque inauditos efle dicebant, nullam Prima 
tis authoritatem obtinere potuit Viennenfis Ar 
chiepifcopus , fed tantiim vi illius Refcripti Dier 
fern & Albeniem , feu Vivarienfem Epifcopatus a 
Arelatenfi Provincia diftra&lt;5tos in fua Viennenfen 
Provinciam adfcivit, cujus etiamnum partes funt 
Primatum Ecclefi^Lugdunenfis inProvincias Lug 
dunenfem, Rotomagenfem, Turonenfem, & Senc 
nenfem , fenefcente jam faeculo undecimo , feii an 
noMLxxix. inftituit GrtgoriusVIl. deditque Ce 
buino Archiepifcopo Lugdunenii.Huic Summi Por 
tificis Decreto obtemperavic fydulfus Turonenfi 
Archiepifcopus,& ea de re Gebuinus tarn ipfi,quar 
cjus SufFraganeis gratulatus eft, ut conftat ex eju 
dem Gebuini litteris , quas Baluzius in Appcndic I 
libri de Primatibus editi a Petro deMarca Archie (1 
pifcopo Parifienfi produxit . At qicberius Seno ^ 
nenfis Archiepifcopus jura fuse Ecclefiae tueri vc a 
lenshuicLugduneafiPriinatuiinterceHit. Deere t 

tui 




EC CLE SI AST 1C A* 

tamen Gregorii VlL confirmavit *Vrbanus II* 
Synodo Claromontana anno MXCV. celebrata , 
Senonenfem, ac Rotomagenfem Archiepifco- 
s , nifi Hugonem in Arehiepifcopatu Lugdunenft 
buini fucceiibrem tanquam Primatem iuum re- 
rerentur,Pallio privavit, eorumquein SufFraga- 
os auctoritatem fufpendit, ut liquet ex Decreco 
bani II. & Synodi Claromontanse a laudato P^- 
de Marca in prasdido libro cdico . Huic judi- 
refragatus eft /^V/;^rwSenonenfis Archiepi- 
eumque nee judiciutn Claromontani Con- 
ii, nee exemplum Provinciaiium Epifcoporum , 
c Ivonis Caraocenfis Epifcopi Confilium , nequc 
cerdiftio, qux adversiis ilium fuit pronunciata f 
iicere potuerunc, nee ab illoobtinere 5 ut Lugdu- 
nfis Eeclefisg Primatum agnofcerec * Immo , in 
itentia fua ufque ad mortem &gt; quse anno MXCVI. 
ntigic , continud perftitit Demortuo Hicherio 
chiepifcopo Senonenfi fucceflit DaimbertHs &gt; cu- 
confeerationern fieri prohibuit Hugo Archi* 
Lugdunenfis j niii priiis Ddmbenus Prima- 
:n Eccleiise Lugdunenfis agnoyiflet Sed cunw 
- hanc conditionem contra Ecclefig fua? jura ad- 
^plerc nolkt, nee Ordinationem ab Epifcopis 
&gt;mprovincialibus obtinere poflet, Romam pro- 
I ius eftj & in ipfa urbe confeeratus ab Vrbano It. 
} &gt;ntifice Maximo . Paulo poft tamen Daimbertus 
i| catus ad Synodum ab eodemPontifice an.Mxcix* 
] &gt;m# celebratam^coaaus eft prornittere, fe Lug- 
^nenfis Ecclefiae Primatum fuper Senonenfem-* 
| [niturum ^ (icut nos docet ejusdcmRomani Pon- 
\ Scis Epiftola ad Hugonem Archiepifcopum Lug- 
inenfem data, quam edidit Pctrns de Marca in-* 
\ Vu 3 Dif- 




HlSTORlA 

Differtatione de Primatibus . Ciim igitur de Pri- 
matu Ecclefig Lugdunerifis fublata eilet omnis con- 
tentio, Hugo Archiepifcopus Lugdunenfis jura Pri- 
matus fui pacifice duodecimo fasculo exercuit in 
Provincias Lugdunenfem, Rotomagenfem , Turo- 
nenfem, & Senonenfem . De hoc Primatu Lugdu- 
nenfi legendus eft Petrus dc Marco, loco citato, Ca- 
rolus Du Bois in Hiftoria Ecclefig Parifienfis lib.i x. 
cap.5 & nofter Nat alls Alexander art^.cap.y.Hift, 
JEcclef.fxc.ii,&i2. 

Ecclefiae Toletana: per Hifpaniarum Regna 
Primatum , quern Vrbanus II. ad petitionem llde- 
fhonfi&ii ^flfhonfi VI. Gaftellae Regis,an.ML^xxvnie 
contulerat Bernardo Archiepifcopo Toletano , no- 
vis Decretis confirmarunt RomaniPontifices duo- 
decimi fasculi 3 videlicet &aftbalis II. Eugeniusll. 
^fnaftafius IV. Hadrianits IV. Alexander III. & Inno- 
centiusIII. ut vidcre eft zpudMarianam lib* 12. d(U 
Rebus Hijpavitf cap.iv. Praeftat etiam legere , qu* 
de ejusdem Primatus Toletani Origine diflcrit ac- t 
curatus ilie ac elegans Hiftoricus lib.p. cap.ip.ubi 
etiam refert omnia Diplomata Romanorum Pon- 
tificum , qui Primatum Toletanum per Hifpania 
rum Regna authoritate Apoftolica duodecimo Ec- 
clefias fasculo coraprobarunt . 

Ad fanciendam Difciplinam Ecclefiafticarau* 
circa vitam & mores Presbyterorum & Clerico- 
rum bene multa 12. fjculo conftituta funt in Con- 
ciliis faluberrima Decreta . Presbyterorum in- 
contincntia damnata fuit, eorum matriroania non 
foliim prohibita , fed etiam nulla & plane irrita-&gt; 
declarata fuerunt, eorum filii ex his invalidis ma- 
trimoniis procreati taquam fpurii profcripti 




ECCLESIASTICA. 

i a Clero ubique in perpetuum exclufi, omnefquc 
I idiflimae leges , quse turn ad caslibatum adamuf- 
: a obfervandum , turn ad impediendum ne bene- 
I ia fimoniace conferrentur &gt; vel hsereditaria in-* 
| niliis redderentur &gt; jam in prascedentibus Con- 
( iis lat# erant , denuo comprobat^ funt , earum- 
i ie transgreflbribus graviflimx indidx pocnae * 
I snique , Clerici ab omni fervitute publica duo- 
j cimo faeculo erant Iiberi 3 & poffefliones Ecclefia- 
i m a publicis exacHonibus immunes . fionorum 
xlefiafticorum Clericos non dominos * fed di- 
nfatores tantummodo efle , nee plura Beneficia 
^flidere poffe j nee poffefliones ex Ecclefise bonis 
quifitas , aut pecunias ex redditibus Ecclefiafti* 
&gt; refiduas ad ha^redes tranfmittendi jus habere j 
^drina erat duodecimo Ecclefiae fa^culo recepca &gt; 
ut ex his,quae mox dicemus de Do&rina Moral! 
odecimi feculi, liquido conftabic . 

D* Quaenam duodecimo fgculo in Sacra- 
entorum adminiftratione obfervabatur Difci 
ina? 

M. Haec duodecimo faeculo in Sacramento* 
im adminiftratione vigebat Ecclefiae Difciplina 
iptisma in trina irnmerfione folemnibus diebus 
mferebatur . Poenitentia publica erat adhiic in 
u, fenfim tamen fine fenfu exolefcere caepit, quia 
amplurimi fefe ab ea peragenda redimebant 
semoiynis, peregrinationibus, flagellationibus , 
tae Monaftica? profeflione, & Indulgentiis, quas d 
fuperius diximus , Romani Pontilices concede- 
inc illis &gt; qui expeditionem Hierofolymitanam-j 
ultra Saracenos fufcipiebant Publicatn pecca- 
rum Confeffionem frequenter faciebant ^groti 

V u 4 in 



H I S T O R I A 

in extreme vitas difcriminc,ac nonnulli, imminen- 
te morte , cilicio ac cinere cooperci veftem Mona- 
chalem,pietatis ergo,inducbant;quod licet,ut obi 
ter dicam 5 in his, quos vere peccatorum poenitct, 
iaudabile etiamnum ac falutare fit,illis tamen, qui 
data opera pf nitentiatn ufquc ad vitg exitum pro- 
craftinant,valde incertum eft, an aliquando profit, 
quia, ut vulgo dicitur : Simla femperfimia, etiatufi 
furpura veftiatur . Sacramentalis Abfolutio , & 
Communio Euchariftica reis extremo fupplicio 
fententia Jucficis addidis duodecimo adhuc Ec- 
clefia? f*eculo in GaJliis denegabantur . Euchariftig 
adminiftratio fub folo panis Symbolo , ne Domi- 
nici fanguinis eiFufio accideret,Laicis inmultisEc- 
clefiis porrigebatur . Qu$ tamen confuctudo noa 
itacim obtinuit in omnibus Ecclefiis Occidentis , 
in quibus adhuc retentus eit antiquus mos com- 
municandi fub utraque fpecie . Scd fequentife- 
culo , hoc eft, decimotertiOj poftquam S. Thomas, 
Doftor Angelicus , ea de re confultus, earum EC- 
clefiarum, quse in frequenti communicantium coe- 
tu foliim panis confecrati Symbolum Laicis im- 
pertiebant , pietatem & prudentiam eo in ufu lau- 
davit, certatim reliquse omnes Ecclefise ilium am- j 
plexse funt . Provide , inquit Angelicus Door - 
/ 3.par.quseft.8o.art.i2. in quibufdam Ecclefiis obfer- \ 
vatur utfopulo fiimendus fanguis nondetur . Deni- i 
nique , eleemofynas pro Miffarum cekbrationo i 
fponte oblatas poterant quidem Sacerdotes reci- 
pere , fed non exigere . Pretium etiam pro Ordi 
natione, Chrifmate , Oleo , Chriftiana fepultura , 
& profeffione religiofa exigere , facris Canonibus i 
diftrictc vetitum erat . Sed haec praecipua Capiu \ 

Difi* 



ECCLESIASTICA. 

Difciplinae Ecclefiafticse 3 quae in Sacramentorum 
idminiftratione duodecimo faeculo obfervari folc- 
&gt;at, delibafle fufficiat . 

D. Floruitne feculo duodecimo Monaftica 
&gt;ifciplina , cui tot Sandiflimi Ordinum fundato- 
es maximum undecimo faeculo fplendorem conci- 
iarunt? 

M. Quamvis certum fit, Monafticam Difcl- 

&gt;Iinatn fuum adhuc duodecimo fscculo retinuiflfc 

k; plendorem , & Ecclefiam novis Religioforum ac 

lonachorum inftitutis Ordinibus munitam,atquc 
)lurimum fuifle illuftratam; negari tamen baud 
)Oteft , Monafticam Difciplinam fub initiurn duo- 
Iccimi fxculi in nonnuliis Ccenobiis , prajfcrtim^ 
jandimonialium, finite valde labefadatam & cor- 
uptam in GaJliis.Sandus ivo Carnotenfis Epifco- 
)us in Epiftola ad Gdterium MeldefemEpifcopum 
inno MC. data , & quse ordinc eft LXX. eum veher 

tenter hortatur, ut nulius timor incommodorum 
ab officii fui intentione dimoveat . Quod ideb , in- 
juit , fuggew Ailettioni veftrtf , quia tarn ex vtrbis 
Turonenjium Monacborum , qudm ex litteris domin* 
ddelaidis venerabilis CQrnitijfe attdivi turpiffimaw** 
"amam de Mona/lerio Santttf Far# (quod fitum eft in 

&gt;io;cefi Mcldenfi ) quod jam non locus Saniimonia~ 
turn , fed muiierum D&monialium froftibulum dicen- 
lum eft y corf or a fua ad turpes ufus omni generi ho~ 
ninum proftituentium . Dodiflimus Mabillonius li- 
3105. De H$ Diplomatic* pag.j68. rcftrt Epifto- 
I lam Pbilippi Francorum Regis Bernardo Majoris 
] Monafterii Abbati datam , in qua iftud Monafte- 
rrium Sandx Fara, ejcdis ex eo Monialibus, dona- 
it Monachis Beuedi&inis . Hermannus Lauduuen- 

fis 



H I $ T O R I A 

(is Monachus , & duodecimi faeculi Scriptor , qui 
tres libros De Miraculis Reat& Marine Lauduncnfis 
obtulit Bartholomao ejusdem urbis Epifcopo , afle- 
rit libro tertio capite vigefimo fecundo , in Mona* 
fterio Sanffi ^oannis Laudunenfts nonnulla finiftrae 
fam* de illius Sandimonialibus di&a fuiffe , cum- 
que frequenter commonitse emendationem verbo 
promitterenc , fed fad:o non implerent, eas a Bar* 
tholomteo Epifcopo e Monafterio fuiffe ejedas . 
Quod accidit anno MCXXVIII* anno verd fequenti * 
feu MCxxix.Mrftt/;?^* Albanenfis CardinaliSjSedis 
Apoftolicae Lcgatus , Pariiiis Concilium celebra- 
vic &gt; in quo decretum eft 5 ut Moniales Monafterii 
Argentolienfis tribus circiter leuci ab urbe Pari- 
ficnfi difllci , quae fpurca & infami converfationo 
omnem ejusdem loci affinitatem foedare diceban* 
tur , inde expellerentur . Quod Honorius II. Uteri* 
Laterani nono KaL Mail datis contirmavit 3 & ad 
petitionem Ludovici Galliarum Regis Monafte- 
rium illud, cujus turn temporis Heloijfa^ olim uxot 
Petri lAbaelardi, Priorifla erat , Monachis Benedi- 
dinis Coenobii San-Dionyfiani dcdit. Necfolum 
in Gallia , fed etiam in \iermania, in Belgio, Sc in 
Lotharingia aliqus Sandimoniales , contempto 
caftitatis voto^ vitam f^cularem amplexar funt , & 
e Monafteriis eje dse * in qua? eodem feculo duode 
cimo introdudi funt Monachi , ficut cradunt Hi^ 
ftorici Scriptores hujus faeculi . 

Verum , Regularem ac Monafticam Difcipli- 
nam &gt;qu in mulcis Monialium Ccenobiis collapfa 
crat , impense coluerunt , & magna cum vhx au- 
fteriiate duodecimo facculo obiervarunt Cifter* 
cienfes &gt; Cai thuiienfes ^ Camaldulenfcs , Grandi- 



ECCLESIASTICA. #8 

iontenfes, Vallumbrofani , Cluniaccnfcs , aliiquc 
ue Monachi Benedidini, quorum ritus hie brevi- 
&gt;t defcribam . Pueros a Parentibus offerri Mo- 
afteriis,ac vite Religioff dedicari., mos erat duo 
decimo feculo adhuc in Ecclefia receptus, nee po- 
jrantpueri fie d parentibus Deo dicati aMona- 
eriis difcedere, & ad feculum redire, quia , ut ait 
lew ens /// cap. cum virum&gt; Titulo de H^egularibus &gt; 
b. 3. Decretalium: Cum juxta Concilii Tolctani 
enfnram,Monachtim atttpaterna devotio,attt propria 
rofe/fio faciat &gt; quidquid horum fuerit alligaturn , te- 
ebit , revertendi ad fyculum aditu penitiis inter di^ 
to . Hanc tamen Difciplinam C&tcftinut IH.qui an- 
o MCXCI. eledus eft Pontifex Max4mus,abrogavic 
ap. Cumftmus,ubi ftatuit, ut fi Pater fc cutu bonis 
ais , & filio impubere obtulcrit Monafterio, filius 
d annos difcretionis perveniens habitual Mona- 
halem retinere nolueri^ non fit ullatenuscorapel- 
tndus, quia tune libcrum fibi crit eum dimittere , 
d foculum redirc,& bona paterna^qua: fibi ex fuc- 
effione proveniunt,poftulare. Monachi ad Profef- 
ionem ante annum decimum quartum gtatis com*- 
)letum non admittebantur, & pro ingreflu Mona- 
lerii, feu pro receptione ad Religiofam Profeflio- 
lem nullum pretiumjuxtaCanones in mukisCon- 
iis i2.f2BcuLfancitos 3 exigi poterat.Opus manuu 
latis horis aMonachis &Sadimonialibus frequcn- 
:ari folemne erat , nee tamen a facris ftudiis arce- 
&gt;antur Monachi,immo,facroru Studiorum exerci- 
:ationem , lectionem , fcriptionem , editionem Ji- 
rorum ad publicam Ecclefiac utilitatem dignum 
ffe Monachis laborem & manuum operi praefe- 
cndum afferit SandusP^rr^ Cluniacenfis Abbas^ 

qui 



84 H i s T o R i A 

qui feculo duodecimo floruit in Epiftola xx. libri 
prirni ad Gislebcrtum, ubi hxc habet : Plantari nott 
foffunt arbufcul&&amp;gt; rigari nequeunt fata, neque aliquid 

ritralis operis exerceri, . Scd 3 quod eft uti* 

lius ,pro aratro convert atur manus ad pennant , pro 
cxarandis agris , divinis literis pagin* exarentur , 
feratur in cbartula verbi Dei Seminarium&gt; quod, ma- 
turatis fegetibus , hoc eft , libris perfcfitis , multipli- 
catis frugibus , efurientes Leftores repleat, &fic pa 
nis calcftis lethdem anima foment depellat . Noiu* 
omnibus tamenpromifcue Monachis iicicum erac 
legcrc libros Gcatilium , Poetarum , aut Philofo- 
phorum,fed iis tantum quibus id ab Abbacc pr- 
cipicbatur j ficut obfervat dodiflimus Pater Mar* 
tene Monachus Benediftinus Congregationis San- 
i Mauri in Commencario in Caput quartutn Ile- 
l^ Sandi Bcncdifti , ubi hxc fcribit : Procul er 
go a noftris Gentilium libri , proculPoetarum &gt; aut 
Pbilofopborum fallacia .. niji forte ad eorunu&gt; 
ineptias confutandas&gt; & ad myfteria noflrd Fidei con- 
firmanda .... Scd b#c omnium nonfant &gt; fed 
Doftorum dumtaxat , & eomm quidem non ctiam* 
omnium, fed quibus idab ^fbbatepr#cipitur. Qua- 
proptcr , facile componi , ac conciliari poteft 
literariailla Conccrtatio&gt;quam circa Stadia Mona- 
flica faeculo proxime clapfo habuerunt duo prae- 
ftantiffimi viri , vcl potius duo magna Monaltici 
Ordinisluminaria, regularisque columina Diici- 
plinae , Dominus De I(ancc Abbas Trappenfis , & 
Joannes Mabillonius Benedidinus Congregationis 
SanSi Mauri. Necenim clariffimus juxta ac rdi- 
giofitfirnus Abbas eo fine ftudia Monaftica impu- 
gnac, ut ledioiicm Scripturj Sacrf , Sanftorum Pa* 

trurn, 



ECCLESIASTIC A; 8 

trum 9 & Scriptorum Afceticorum Monachis oin 
nino interdi&lt;5tam efle velit , fed id unum duimaxat 
oftcndendum fibi proponit* non omncs Monachos 
Prophanarum litterarum , peregrinarum lingua- 
rum , Mathematicarum difciplinarum , Numifma- 
tum,Infcriptionum, aliarum id genus humanarum 
Arcium atque Scientiarum notitia indifcrimina- 
tim imbui debere . Quod fane veriflimum eft,quia 
ut plurimum hujufmodi prophana; difciplinx fan- 
fiiorem difciplinam cum pietate nervant , fuper- 
biam ingenerant , neglcdum vit^ Monaftic^e offi- 
ciorum 3 & nimium affedum re rum mundanarum, 
quibus Monachi nuncium penitus remittere de- 
bent . Mabillonius vero^ diim Studia Monaftica vin- 
iicat, non omnes difciplinas Monachis necefTarias 
tfle contendic, lorige minus aflerit , Monachos om 
ics , neglectis vitae Monaftica officiis d majoribus, 
altioribusque fiudiis vacate debere, fedfoliim ftu- 
dia litterarum., ca maximc , qux Viros Ecclefiafti- 
:os decent, Monachis permittir, ita tamen utma- 
iora aut minors pro cujusque captu , & judicio Su- 

eriorum modefte & cum cbaritate fufcipiant . Si 
Igitur ( verba funt Mabilionii in ea , quam|Operi 
DC ftudiis Monafticis pr2efixit,& junioribus Benedi- 

inis Congregationis Sandi Mauri infcripfit Epi- 
ftola ) quas ftudio ac labors comparatis , divinarum 
bumanarumque rerum notitia hunc in vobis fruEium 
( videlicet divinarum perfcftionum noticiam & 
mundanse gloria? contemptum ) non referant&gt;ftudiis 
nuncium fenitus remittere , qudm mortifcro ftien- 
tiarum veneno infici , aut , quern incautis pleriimquc 

Fariunt &gt;fuperbia tumor e inflari, longefatius eft .. In 
iimdem i^itur fcopum circa Stadia Monaftica col- 
Hina- 



6B&lt;$ HISTORIA 

limarunt duo illi prasftantiflimi Viri , quamvis , 
nccdum fatis bene pcrfpefto quaeftionis itatii , dif- 
crcpare videantur in libris , quos ultro cicroquo 
ediderimt non vcrborum afpcricate &gt; nondi&lt;9;eriis , 
non fclle, jocisque, ut plurimiitn fieri folet, refper- 
fos, fedrniraeruditione, uec minori tnodeftia , in- 
folenti animi modcratione , & humanitate ubique 
coaditos, eaque charitatc perfufos, quse tancopere 
in Evangelio commcndacur, virosquc decet maxi. 
me rcligiofos . 

De auftero Monachorum vivendi genere,quod 
in Coiloquio fexto inHiftoriam fgculorumx.& xi. 
defcripfimus , nihtl plane xii. faeculo imtnutatum 
eft . Qudis ac quanta f Merit , inquit M&billouius ia 
Praefacione Operuni Saudi Bernardi , Cifterciert* 
pumfiib Bernardo diflriftio y & rigiditas , non eft ne- 
ceffe hoc loco exfonere y quando id fatis fuferque fatet 
tAnt ex Bernardi fcriptis, turn ex ipfiits &lt;vita&gt; maxims 
ex libra primocap**). ubi primi Clartfvallis incoltf t 
Deofervire memorantur in paupertatejpiritus, in fa 
me 3 & fitly infrigore&gt; & nnditate t in vigiliis mult is . 
Piilmentariafapitis exfoliis fagi conficiebantur , pa- 
nis ex bordeo , & vicia & milio erat . ltd Guiliel- 
mus teftis oculatus . Tanta in cibo erat parcimoni*L&gt; 
inquit Stepbanus Tornacenfis 3 ut duobus tantum put- 
mentis utantur, qua aut ager ex teguminibus , aut ex 
oleribus hortits ajfcrt . Ipji pifce tanto rarim utuntur, 
quanta frequentins apud cos audiri folet , quam vide- 
ri Eamdem vit& feveritatem nos Galli etiartu 
nunc reflorefcere confpicimus in piijfimis Mon*cbis 
Bcatte Marine de Trappa^aliisque nonnullis eorum imi- 
tatoribus , qui vitajiia puritate&gt; aujieritate, folitttdi- 
nisamore 9 JtlentiQ&gt; labors &gt; aliisque reliyofo 



I E C C L E S I A S T I C A. 68 7 

f .s , id faElu poffibile adflruunt , quod de Bernardo , 
I usque Difcipulis legebamus , nee fere credebamus 
I actenus perdodus Mabillonius . Nee minor duo- 
| cimo feculofuitMonachorumCaauldulenfiuin 
\ :& aufteritas , ficut teftacur Rever. Pacer Guido 
I -andi Abbas Camaldulenfis in fuo libro, cui titu- 
3 eit : Differtationes Camaldulenfes . Sic enim eru- 
I :us ille Abbas Diflertatione it cap.?, fcribit: 
1 we igitur vivendi %egulam, & iffe ufqtte ad exitus 
f diem ftrvavit fymudldits , c^ cam cunfith Eremi 
# vita feffiatoribtis reliyait, ut unufquifque fe tune 
1 imitica vita abjlinentiam & jejunium tcnere co- 
1 )ftat, cum per hebdomadam triduana fectindtf , ter- 
I , & quarts feritf, & biduanafexttfferia, & Sab" 
I -hijejuHtx , ideft y in panis t ant urn & aqux perce* 
| one , obfervat ; quinta feria & Dominica diebus 
9 ra , vel quodcttmque legumen cum gratiarum atlio- 
I percipiat . Quamdiu igitur Beatus ifte vit# Eremi- 
I $ Infiitutor vixit &gt; & multo tempore &gt; foflquam ad 
I rntf Beatitudinis gaudia conftendit , h$c fuit in* 
\ imo Camaldulenfi ex integro forma fervata . De- 
igue , Monachis duodecimi feculi tantus Regu- 
1 is difciplinap infidebat amor, ut Ciftercienfes in 
c mitiis Generalibus anniMcxxxiv.Epifcopis ex 
1 Miafteriis fuis aflfumptis impofuerinc legem Mo- 
t fticum habitum deferendi , & vit^e regularis In- 
i tuta ad flriftos juris apices fervandi : Epifcopi , 
i juiunt , affumpti de ordine noflro confuetudines no- 
i is tenebttnt in qualitate ciborunj , in forma indu- 
i ntorum , in obfervantia jejuniorum , in officio Ho- 
I rum Kfgularium ; cxcepto , quod mantellum de vili 
\ nno , &pelle ovina , & pile urn fimilcm autfimpli- 

In de lana haberc poterunt &gt; qtti voluerint . Hie ta- 
men 



H I $ T O R I A 

men diflimulare baud poffum &gt; multos duo- 

decimi fatculi Abbates niinio ambitu fibi Pontifi- 

cum Privilegia, & Monafteriis fiiis exemptiones a 

jurisdidione Epifcopali quaefiviffe . Qua de re ve- 

hementer conqueritur Sandus Bernardus m Epi- 

ftoIaxLir. ad Henricum Senonenfem Archiepifco- 

pum his verbis : Miror , inquit , quosdam in noflro 

Ordine Monajleriorunt &lt;Abbates bane bumilitatis P\e- 

gulamodiofa contention? infrin*ere 9 &fi4bfimili&gt;qnoi 

fejus eft , habit u & tonfura tdmfuperbe fapere , M 

cum ne unum quidem verbulum defais imperils fabdi- 

tos prtftergredi patiantur , ipji propriis obedire con- 

temnant Epifcopis . Spoliant Ecclefias ne emancipen- 

tur , redimuntfe ne obediant Veritm apertt 

indicant quidam horum quid cogitent , dum multo la- 
bore ac pretio ^fpoftolicis adeptis Privilegiis, per ipfit 
fibi vendicant Infignia Pontificalia , utentes & ipji , 
more Pontificum , Mitra , ^(nnulo , ttque fandaliis . 
Sane fi attenditur rerum dignitas , hanc Monachi ah* 
borret profeffio\ Si minifieriitm, foils liquet congrue* 
re Pontificibus . Et libxo 3 . De Confideratione ad - 
genium Papam Capite 4. contra Ecclcfiarum & Mo- 
nafteriorutn Exemptioaes ita fcribit Mellifluus il- 
le Dodor : Murmur loqitar & querimoniam Eccle- 
fiarum : trnncari fe clamitant ac demembrari : Pel 
nulla , velpaucafunt , qu&lt;e plagam iflam aut non do~ 
leant y aut non timeant . Qutiris quant ? Subtrabuntur 
Abates Epifcopis, Epifcop i ^rchiepifcopis ........ 

Sic faciendo , probatis vos babere flenitudinem pote- 
ftxtis % fcd utrum & debsatis&gt;qu&lt;eftio eft &c. At iiccc 
Sanclus Bernardus has Monafteriorum x&lt;emptio- 
nes ambitione quseficas improbavcrit, iilas tamen 
legitinias agaovit , quas neceffitatis &gt; aut comma- 

nis 



ECCL ESI A STIC A. 6*89 

is utilitatis intuitu a Sede Apofiolica concede- 
antur . Unde ibidem fubdit : Nonnulla tamers 
onafteriafita in diver/is Epiftopatibus &gt; qubdfpe- 
alius pertinuerint ab ipfa fui fundatione ad Sedcm 
tpoflolicam pro voluntate fundatarum , quis nefciat ? 
id aliud eft quod largitur devotio 3 aliud quod moli- 
tr ambit io impatient fubjeEiionis . 

D. Quinain funt iiti Religioforum Ordi- 
^s , quibus Ecckfia y ut mox dixilH &gt; duodecimo 
:cqlo tnunita fuit, ac plurimiim iiluftrata ? 

M, Canonicorum RegulariumOrdinem lon- 
: lateque duodecimo fgculo propagavit SJ^o, qui 
onafterii Sandi ^/r/w/Reilovaceniis primus Ab- 
s fuic, & ported Hpifcopus Carnoteafis &gt; de cujus 
dritu & pietate fat diximus in precedent! Col- 
quio, de Viris Illuilribus duodecimi Ta:culi 4if- 
rendo . Pro Canotiicis Regularibus Ordinis San- 
i Auguftini Ccenobium Sandi Picioris ad muros 
irideufes Regia muaificentia fa^culaxn. cxcita- 
c Ludovicus VL Galiiarum, Rex . QULE Regalis, 
i&gt;batia Caput ccleberrim^e Congregationis ac 
urimarum Abbatiarum,, pj*#fertirri$. Genovefat 
. urbe Pariiienfi iit^e Parens fcecuadidicna fuic . 

ucraque Canonicoruin, liegularium Ordinis 

i Auguftini Abbatia , feu Sanfti Pifioris , & 
Genovefa, in GalIiis,proJierui)t Sanclimo- 
a &: dodrinaiafignes Viri , quorum aliqui illu- 
riorum infulis dignitatum fuerunt in Eccleiia^ 
;ornati . Ceiebres ctiatn duodecimo fseculo ex. r 
:erunt varig Canoaicorum ReguIariumCongre- 
itioncs , prgfertim San - Hyfiina, fie dida ab Ab- 
^tia S. J^A extra muros Aveuionenfes , quse hu- 
&gt; CongregatiQni$ San-Ryfiana caput erat ; Con- 

gre- 




H I S T Q * I A 

gregatio B. Petri de Hone/lis , Congregatio San$i 
Sajvatpris apud Bononiam , later anenf! s ,&. ali* 
ou#darn Npuum Canonicorum Regulariurr} Or* 
4inem duodecimo ffcqlo s hoceft anno millefimc 
cencefimo vigefimo inftituit S ? Norbertus , in Dice 
Laudunenfis locp y qiii Pratnonftratus dici- 
quern ip(i Bartholomew Epifcopus I^udmien 
(is in G^lliis conceflit $ ac: n$fcentem Ordinem. 
fovit ac propagavit, quinque Monafteriis in Diq 
ccfi fua cpnditis. Sandi ^orberti Inftitiatum appro 
bavit Cal[iftus // f Pontife^c Ma^iipus ? Honqrius II 
cpnfiriTiaviti & Innoctntius 11. Lucius II. Eugenm 
H, Hadrianus W* Alexander III. Lucius ///, Vrba 
nits 7// f Clemens III. mujtis hunc Ordinem Privi 
legiis doaaruqt , qx in Bibliothcca 
{^u(i func excufe . S. Augqftini Regulatn 
tar Csnotuci R^giilares Prampnftrai:enfcs , t 
Cpnftitutione$ aplleras obfcryant ex S^nfti 
berti difcipjina. DC hoc Pr^mpnftratcnfium 
nonicoruin Regiilariqip Ordine Heritnannus 
hoc tcmpore vivebat , ex Nlonacho Lauduncnfi J 

^us poftea Abbas Sanfti Martin 
mHiftaria {(eftaurationjs Jtbhati^ti 
Martini Tornacetifis , cjuse extat Tpino XII. Spici 
Jegii Dacheriani , hc fcribit : Sic per Dei gratia 
brevi (empore , frofecit , ^ nullunt, prater ^poflc 
los, videanius bodie tantum fruftttm in gcclefia fecijfi 
l$am CWH necdum torwerfionis ejus trigefinws anm 
fit i jam fert centum Monafteria a fequafibys eft 
per diverfas Orbis partes conftrufia qudivimus , ft 
ut ctiam in Hierufalem uhuc Pggula eorvrn ftryew 
Sed de hujus celebcrrimi Prxmonftratenlium C 
nonicorum RcguUriuin Qrdinis ciprUio AC prc 



EeCLESlASTICA. 691 

agationc plura legefis apud P. Ic Paige in Biblio- 
leca Prsemonftratcnfi , *Aubcnum Hir&wn iru 
hronico Prxmonftratenfi. Obiter tantiim dicam, 
l$orl&gt;ertitm&gt;& Canqaicos Regulares Prsmon- 
ratenfes ab eo iqftitutos non gcftaflfe olim, ctiarn 
Choro, veftem lineam , feu, ut yocant * Super- 
.lliccum , fed fol wn Cappam albam , ut liquet ex 
mltis depidis tabellis in antiquis Pra?mpnftra- 
nfium Abbatiis etiamnum aileruatis, in quibus 
Norbcrtus cym h^bitu albi colons , cumCappa 
ba , & capppcio ac cingulo fup? r fcapulare cjuf- 
:m colons , abfc^ue vcfte lit^ca, depingitur. Si- 
ilem S, Norberti antiquam effigieoi nulla line! 
fte induti exhibent Contiauatorcs Bollandi in-* 
Sis Sandorum Tooio I. mcnfisjiinii. Unde Hoc 
ium (ingulari obfervatione dignum colligit do- 
flimus Mabilionius in fuo fe^undo ScriptQ &gt; quod 
Uli Fafitvn? yocant , ubi diferte afleric, Domini- 
ap$. effe vcros Canonicqs Regulates , turn quia 
otninicani, non fecus ac Prsemonftratenfes , qui 
it ycri Canonici Regulares, Cappam geftant cum 
c folp difcriraine , quod Dominicanorum Cap- 
| nigra fit , Prapmonftratenfium verq alba ; Tucn 
i ia eti^in Dominican! , perindc ac Prxmonftra- 
4 ife$, fcdantur Regulam S. Auguftini , quamS. 
mtminicus, Canpnicus Regular is&gt;eQrumqucinftitu- 
r, ipfis fervandam propofuit. Sed de hoc in Col- 
^uiis noftris in Hiftoriam facculi Xlll.itcrum re- 
4 3it fermp, prapfertim in Colloquio fe^to, ubida- 
1 opera agemusde inftitutione Ordinis FRPrardi- 
i torum,& an Dominican! jure ac merito dici pof* 
1 t Canonici Regulare$ ? breviter inquircmuS * 
D. Safins audivi a viris crudicis , muitos 

X x a Eque- 



H I S T O R I A 1! 

Equeftres Ordines religiofos fgculo XIL fuiff^ 
inftitutos , quorum nomina , Officia , ac in Eccle- 
fiam promerita cum nccdutn fan s explorata habe- 
am, ca ate inprxfentia perdifcere cupio. Jl 
M. Inter Equeftres Ordines reiigiofos ,qui 
XIL fseculo inftituti rcferuntur , celebriores fue- 
runt Ordo Hofpitalariorum S. Joannis Hierofoly- 
mitani, Ordo Milicum Templi , feu Templario- 
rum , Ordo Equitutn San6ti Sepulchri, Ordo San : 
&x Marine Teutonicorum , Ordode Calatrava^ 1 
Ordo S, Jacob! , quorum officia, & Ecckfiae reddi- 
ta obfequia paucis hie expenciemus , In primis 
Equitum Hofpitalariorum , feu S. ^Joannis Hierofo 
lymitani Ordinis inftitutio, ficut narrant WiHelm* 
Archiepifcopus Tyrius lib. xvm. de Beilo facr 
cap. v. & Jacobus de yitriaco in Hift. Hierofolym 
cap. LXIV. in hunc modumanno MXCIX. iuitiuu i 
habuit. tdntalpbitani ( qui Normanni erant) cun 
fepius rnerces peregrinas Hierofolymam afFer ) 
rent , Calypham /gypti muneribus fibi benevc } 
lum reddiderunt, & ab eo obtinuerunt, ut prop i{ 
Ecclefiam fcpulchri Dominici Ecelefiam Latinc $ 
rum conftruerentj didam ported Ecclefiam San& n 
Maria dc Latina&gt;quia. Abbatem & Monachos mor , 
Latinorum divinacelebrantes Myfleria in ca ita }i 
tuerunt . Illik deinde certatim confluente , piet: j 
tisergo, Peregrinorum mukitudine, cum ram. \, 
Monafterium iilud^ quam Monafterium SanS- 
Miiria Magdalen^ pro ps re grin is mulieribus Lati 
nis ab ipiis fundaturn non fufficerent ad excipien r: 
dos omnes paupercs & infirmos, praedidus Ab [,. 
has & Monachi Xenodochiuni , feu Hofpital^ { 
Capellam i 






ECCLESIASTICA. 

f triarchy Alexandriai in eodem loco conftruxe- 
;ic. Poftquamvero Hierofoiyma a Chriftianis 
pta fait j Gerardus 3 qui diii de mandato Abba- 
in prxdldo Hofpitali pauperibus infervierat, 
iun&is fibi quibufdam aliis, habitum regularem 
| cepit &gt; veitibus fuis albam crucem exterius af- 
ens . Hoc pafto Equicum Hofpitalariorum Or- 
*em fumpfiiTe initium ailerunt duo illi laudati 
-iptores Willdmtts Archipra^iul Tyrius&gt; & 
-de Pitriaco. Veriim in hac aarratloiie 
fl , quod jure merico neganc Equites Hierofoly- 
n uni, qui appellantiir Elites Mclitenfes*.Ntgznt 
I in Gerardum deGjicaile Santto ^oanni Eleemofy* 
1 10 Hoipicaie , quod hlerofolyoiis aedificavic f 
1 rmautque&gt;nu!iaui unquam in Ordiac Ecclefiam 
i lonorem Saudi Joaunis Bkemofynarii fuiflo 
I iftruclam 5 aut aliquod Feftam de eo celebra- 
1 1, led Saadum ^jonnnem Bapti/iam Temper Or- 
1 is Patronurn agnitutn , varia per annum Fefta 
1 anciquiflimis temporibus de illo facia, ejufqua 
1 ntionem in votis ab Equitibus Hierofolymita- 
1 , quando profeffionem emictunt , fieri foiicis A 
i iper habicam. Huic autem perpetuae totiusOr- 
1 is S* ^joannis Hierofolymitani traditioni ofiicere 
4 i debet teftioionium Willelwi Archiepifcopi Ty- 
I concrarium ailerencis , quia certiilime conftat^ 
ir. didum Willelfnum Equicibus Hierofolymitanis 
1 urn aequuin fuifTe , prsefcrtim poft ditfidia inter 
1 ;rum Hierofolymitanum & eoTdcm Equites ex- 

1a, quod hi nimiruzn fe ab Epifcoporum jurifdi* 
one fubtraxiflent ^ & ab ^nafta/io IP&gt; Pontificc 
-ixirno privilegium obtinuifsent bonoruma fc 
fiieiforum decimal cifdcm non foluendi . Fides; 

Xx, 3 iu- 







HlSTORIA 

itaque ^ffllldmo Arshiepifcopo Tyrio advcrfus 
Equites Hierofolymitanos adhibcnda non eft, ex- 
plodendumque commentum , quod ex eo jacobus 
de Vitriaco , oiultiquc viri dofti exfcripfcrunt, fci- 
licet Hicrofolymitanos Equites, poftquam divitiis 
abundarunt, ejuraffe Patronum fuum Sanctum^ 
Joannem Eleemofynarium , & Sandum ^oannem Ba* 
ftiftam in ejus locum adoptaflfe * De rebus geftis 
quitum Hierofolynutanorutn ( qui olina Rhodiij 
nunc Mclitcnfcs Equites dicuntur ) legi poflunt 
libri editi a Pantaleone , Bofio , Boiffato &c. | 

Ordinis Militum TemplijfeuEquitum TetH 
plariorum primiinftitutores fucrunc duo Equices, ] 
Hugo dePagantS) & Godefridus de Santto *4udomaro&gt; { 
quicertum domicilium cum necdurn haberent. l 
Balduinus II. Hierofolymorum Rex locum in Pa- ! 
latio, quodfecus Templutn Domini ad auftraleti t 
plagam fitum erat, eis ad habitandum concefli * 
anno MCXVII i. iidemque Fratres Militia templi&gt; fci fi 
Templarii dicti funt , Hofum Inftituti finis crat J 
vias publicas cuftodire , fideles ab infidelibus &gt; 8 
peregrinantes ad loca facra Chriilianos 4 Prsedo ( 
nuni infidiis , & Chriitiani nominis hoftium in \ 
curfibus defcndere ac tutari* Novus illeEquitun 
TemplariorUrn Otdo confirmatus eft in Concilia 
Trecenfi in Galliisanno Mcxxvni.cclebrato,Pr 
fide Mattbao Cardirtali Epifcopo Albanerifi, & Sc 
dis Apoftolic* Legato f ipfisque tradita Regula n 
& pfsefcriptus albi colons habitus j cui pofte; r 
fuper pallium Crucem rubeam attexi cuiravit Etl Jl 
genius ///.Papa anno McxLYi*Floruit multOsatinO C( 
fama Celebris hie Tcmplarioruin Ordo, fed tart P c 
dem divitiis nimiiim locupletatus, in tot abufus t * ( 

viti 



ECCLESIA STICA. 

itia lapfus eft j uc in Generali Goncilio Vtennenfi 
) Galliis anno MCCCX*. fub Clemente V* Sum mo 
ontifice habito fuerit fuppf eflus , abolitus & ex- 
nctus &gt; ficut oftendertius in noftris Golloquiis ill 
[iftoriam decimi quarti Eccleiise fazculi. 

Huic Templariorum Ofdini fimilem aiium-* 
iilitarem Ordinem^ fcnEquitMtii S*Sepnlchri } anno 
cxx* inftituit ^Ipbonfus yi. Aragonias Rex, qui-&gt; 
us ex officio ihcumbebatChriitianos in Arago- 
ia a Mauris defendere t & ad Valentix ^ Murcias- 
ue Regna Mauris eripienda aditum panders * 
lorum Equitum S* biepulchfi pr^fidio adiutus 
em +JlphonfasAt&goni$ Rex^celebrem vidoriaitl 
e Saracenis ad Pcnecadel retulit&gt;ficut narrat Orde* 
icus libtij.irk&otix EccleS* ubi illos Equites S.Se- 
ulchri , qui in hoc pradio maguam (xbi glorianl 
re ^ appellat Fratrcs de Palmis , eo qudd * ut 

explicac Pettus de Marca lib.5. Hiflofia Bear* 
i# cap^iiifti Equitei S*Sepulchri pro Jnfignibus 
almarn elegiiknc* Joannes Briz Martinez in Hifto- 
ia SJoannis Pennatenfis libro 5. cap. 24. opnrnc 
emonftifat^ hos Equites S.Sepulchri in variis Ara 
oniar locis ad versus Infideles ab **lphonfo VI. Re* 
e inftitutos,plane diverfos fuide d Teuiplariis, dc 
tiibus mox iermonem habuimus* 

Ordiiiis Templariorum fgcus eft ac propaga 
rdd Rtat& Mari# Teuionicorum , CUjuS Inftitutio- 
em Qftufhrius in Chrortico turn 4nno MCXIX. co- 
ulaviti Sed dbfervant viri erudici, Onapbriurri hac 
\ re deceptunl fuiflfe , illiufque Equitum Teutoni- 
3rum Ordinis inftitutionem accuratiiis ab Inter* 
olatorc Chronici Aquicinftini refefri ad annum 
ubi f^ribit t Or do Militum TeHtonicorttm in* 

X x 4 cboa- 



? 




H I S T O R I A 

cboatur , quern anno MCXCI. Februarii die xx 1 1. 
leflinus Papa, hujus nominis III. confirmavit. Pri- 
wus hujus Ordinis Magifter creatus fuit Henricus 
Walpot. Ordoille fuit fundatus a Teutonicis^feu 
nobilibus Germanis , pro fufceptione pauperum 
peregrinorum , & infirmorutn 3 qui ex Teutonica 
gente , feu ex Germania erant oriundi . Hujus 
Ordinis Equites Cruces nigras albischlamidihus 
intextashabebant , & militias folemni voto fub 
patrocinio Dei-parse Virginis fefe obftringebant, 
indeque didus illorum Ordo Equitum Beat a Maria 
Teutonicorum . De origine Ordinis Teutonic! & 
rebus ab eo geftislate diflerit Petrus de Dufburg 
Sacerdos Ordinis Teutonic! in fuo Cbronico Pruffi^ 
quod publicavit anno MCCCXXVI. Legendus eft 
etiam Jrithemius in ChronicoHirfaugienfi ad an 
num MCXCI i. ubi accurate Ordinis Teutonici ini- 
tia narrat . Addam hie dumtaxac, magno huic Or- 
dini Hquitum Beatx Marix Teutonicorum unitum 
polka fuifle alium militarem Ordinem Gladiftro- 
rum , qui in Livonia anno MCLXXXVI. ad debellan* 
dos Crucis inimicos fuerat inftitutus , ficut re 
fer t *Arnaldus Abbas Lubecenfis inHiJloria Slavo* 
rum libro 7. cap.8. & feq. Dicebantur autem iflius 
Militaris Ordinis Equites Gladiferi , quia profeffio* 
nisjurtfignuminformagladii) quo pro Deo certabant) 
in fuis veftibus praferebant , (icut teftatur idem-* 
^rnoldus . Denique in Hifpania duodecimo feculo 
multi Ordines Militares, feu Calatravtf , Sandi &lt;^- 
liani de Peirero , & San6ti ^acobi^ ad defenfionetn 
Chriftianorum adversus Saracenos fuerunt infti- 
tuti . His Ordinibus Militaribus , quibus floret Hi- 
fpania, antiquior eft , teite Manrico in Annalibus 

Cifter- 



ECCLESIASTIC A* 697 

iftercienfibiis, Ordo Calatrava quern Beatus j^ty- 
mundus Abbas Fiterii , quod e(t Ciftercienfis Or* 
dinis celebre Monafterium in Navarra, una cum_* 
Didaco Vdafaui Monacho , & quondam ftrenuo in 
Dfficio militari, & a juventute cum Sanfitio Navar 
re Rege enutrito , inftituit anno inillefimo cenre- 
finio quinquageiimo odavo, (icuc probac Bollan* 
dus in Coinii?entario Hiltorico de Beato B^ymtmdo 
Abbate Fiterii ad diem i menfis Februarii . Hunc 
Ordinem fundavic Beatus R^iymmdus at Calatrayi 
urbem ,quarin fuaimo difcnmine verfabatur de- 
fenderet contra Saracenos, quorum impetus, ope 
vjoannis Archiepifcopi Toletani coiiedo exercitu &gt; 
repreHit, iisque deinceps impugnandis condidit 
hunc nouum Ordinem militum Calatravas Inftitu- 
ti Ciftercienlis, quern anno MCLXIV. ^le zander III* 
Pontifcx Maxim us confirmavit fuis litteris&gt; qua: 
extant in libro de Origine & Conftitutionibus Qrdi- 
nis Calatrava. Idem Pontifex ^Alexander III. appro- 
bavitannoMCLxxx. Ordinem militia Sandi jaco* 
bi in Hifpania inftitutum ad defeniionem Chri- 
ftianorum adversus Saracenos , litteris datis anno 
decimo iexto Pontihcatus fuij in quibus gratula- 
::ur j quod nobiJes quidam non folum poikffiones 
cerrenas , fed & corpora fua dare in extrema^ 
pericula pro Domino decreverunt, ftatuk- 
habeantur in ipfo Ordine qui cglibem vitatn 
ducant, &/int etiarn qui ad procreandam fobolettu, 
& incontinently pracipitium witanditm , conjugibus 
r uis utantur. Sed de his MiJiraribus Religions Or- 
dinibus, qui duodecimo EcckCix faeculo ad Chri- 
ftianosa furore & incurfionibus infidclium libc- 
irandos inftituti funt, lixc dida fufficiant. Si tamen 

plura 




plura dc his fcire defidcres j confule 
MirAurn j & P. Lathe Soc* jefu in Orlglnibus Ordi- 
num Eqtteftrium * Lfcgeridus eft etiam Rgdes in H/- 
ftoria Qrdinttm militarium HifpantA * 

IX Audivi iiudiuftertiiis rem certe firigu- 
iarcm de Otdine Religiofo in Galliis duodecimo 
Ecclefise faeculo , feu anno centciimo iupra millcfi- 
mum a Venerabili tfgberto dc *Arbriffello funda- 
to &gt; qui appcllatur Ordo Fontis Ebfaldi $ Galilee dd 
Fonteuraud * Ajunt enim , fybertum de ^irbrifelfo 
voluiile & ftatuiflc , ut Abbaciffa fontls Ebraldi ef* 
fct totiiis Ordinis Mater ^ Capuc , & Antiftita nort 
folum Sanftimonialium , fed etiam Monachorum^ 
haut viriReligiofi fua Abbatifli obfequia exhibe- 
i k c ^ ejufquc regimmi fefe fingulari voco addicere 
tencantur * Id autem &gt; uC candide fatear &gt; mir uni 
ocnnind & infokris inihi cflfc vidctun At enim^cfinl 
Deus, ut legitui* cap.j* Gene*va^. di^erit iiiulierii 
Sub viri poteftate eris, & ipfe dominabitur tul ; qul&gt; 
fodes; &gt; Ordo magis prpofterus efle poteft^ quam 
viros regiiiiini ac imperio mulieds fubditos eile ? 
Hunc riieum itaquci (i plaeet^ exime fcrupulum^ Sc 
oftcnde, quid tu de t(gberto de ^rbrifello^ & de Or* 
dine Fontis Ebraldi ab ipfo fundato fentias? 

M* Sentio, tybertttm de ^rbrifello &gt; Thedld- 
gum Parificnfem do^irina & pietate clariflimum, 
tarn in vita j qudni irt morte de Ecclefla optime 
ttieticuiii efle * Fuit enim Summorum Pontificiiri^ 
Legatorum , Archiepifcdporum, Epifcoporum ^ & 
illuftrium Scriptoruni tertirtioniis & laudibiis mi- 
xiiHe celebratus,^/^/j Epifcopis^ & Principibtis, 
Ckrich,& quibusiibet fopularibii* accepius, ficuc te* 
4latur Zddricus Dolcnfis Epifcopus cpxvus Au 
thor 



ECCLESIASTIC 

thor in cjus vita . At licet Egbertus dc ^frbrifillo 
Eccldiam univerfam faach tatc fua vivens & mor~ 
tuns illuftrarit&gt;calumni tamenpaflfus eft a fyftdi- 
no hseretico & a quibufdam aemulis , qui, ut Apo~ 
ftolico huic viro infamise notam iaurcrc poflent, 
finiitros de eo rumores fparfcrunt * atque diaboli- 
camcalumniam dcpropudiofo illius inter mulic- 
resaccubitu , dc Sandimonialium cumvirispcr- 
mixcionc , cujus fceditatcm vagitibus infant iutti 
proditam fuiilc diftitabant , comminiici ac vulga* 
re non erubuerunt improbi illi homines , quibos 
meas prava , & fallax lingua &gt; & odia vcaena- 
ta, & facrilcga meadacia . His fallis rumoribus in 
tybertiwi dc ^trbrifcllo a malevolis temerc fparfis 
deceptus eft non fohini Go/ridus Abbas Vindoci* 
nen(is ,qui jlicet Roberto arnicus eifet , ad cum ta~ 
men, ficut in fuperiori Colloquio obfcrvavimus, 
acrem fcripfic cpiftolam, fedetiam Marbodus Epi- 
fcopus Redonenlis cumdcm figbertum de *drbrifel~ 
lo multis de rebus , quibus offcaiioacrn popuiis 
create dicebatur ^redarguk in epiftola,qu? fub ejus 
nomine circumfertur, eleganti quidem , fed acrio- 
ti ftylo exarata ; quamvis non deiint viri do&ifli- 
mi j qui graviflimis dudi conjcduris aucumanr, 
ejjufmodi epiltolam non a Marbodo religiofiflimo 
Redonenii Epifcopo fcriptam fuifle , fed vel a %- 
fcelino hxretico&gt; vela quodam Clerico foculari 
aegre" fercnte&gt;qu6d Rgbertirt de ^ry | (^r//o j cgregius 
Chrifti praecoj in depravatos turn temporis Gleri- 
corum mores , in turpem Beneficiorum Ecclefia* 
fticorum nundinationem , in facrilcgas Presbyte- 
rorum cum concubinis copulas,& in alia id gcntis 
vitia his temporibus longe lateque ferpentia Apo- 

ilico- 



7&lt;3O HlSTORIA 

itolicozelo inter coacioaaadum iaveherctur,haac 
coatumeliofam epiftoiam fcriptam ac vulgatam-* 
fuifle. Sed nee ea epiilola, etiaaili a Marbodo 
Redoaeafi Epifcopo fcripta fuiflec , aeque alia-* 
Goffridi Abbatis Viadocineniis, ullo pado faacti* 
tati Rgberti de ^frbrifello officere pofluat . Priai6 5 
quia Goffridits Abbas Viadociaeaiis , & Marbodus 
Epifcopus Redoaeafishujufaiodi epiitolas fcrip- 
ferunt dccepti faliis ruaioribus fparfis a Diaboli 
adaiiaiftris., quibus folemae eft, eos prxcipue^qui 
foeminis ad iaadioreai vicam iaforauadis ope- 
ram navanc, alicujus turpitudiais infamia notare&gt; 
ut coatiauofperaaatur, cL r omnia, qu aatehac fc- 
miaaruat falutaria coafilia penitus abjiciantur. E& 
diabolica arte impetitus eft ^.Hieronymtts caftifli- 
mus Doctor , qui ut homo pariim pudicus a mul- 
tis tradudus eft , quod Marroaas &gt; & Virgines 
quafdam Romaaas , pietate & facrarum littera- 
rum ftudio pra^ftantes &gt; aflidue iavifcret , ut eas in 
vii Chriftiaase perfedioae dirigeret^icut ipfeaiec 
teftacar in epiftola 99. ad *Afillam . Quid igitur 
fiiiruin , fi miaiftri Diaboli Eimaai l\obeni de *Ar- 
briftllo foeminas ad faadioreai viveadi normam-*- 
iaftituere fatagearis contumeliis faliiique rumori-. 
bus lacerariat , quibus per maligaorum obtrecta- 
torum ora voliiaatibus decepti Goffridus y & Mar- 
bodus has ad Rgbertum de ^rbrifcilo epiitolas fcri- 
pferunt, aoa ut ilium redarguereat , fed potiiis ut 
de faliitate crimiauai , quse a nialignis detradori- 
bus f also ei iaipingebanttir, certiores ab ipib fieri 
poileat . 

Prsetcrea, qudai iaiquo & male afFedo aaima 
fama tarn liaifha -de Roberto de ^rbrifello fparfa-* 

fue- 



ECCLESIASTICAL 701 

fuerit , manifefto indicant tot encomia , quibus 
viri egrcgii &coartanei cum profecuti funt . Vrba- 
nus /f.prasdicandi officium ei injunxit. Pafchalis II. 
eum appeliat Magn# fyligionis virum, & Rgligionis 
{Indus indefinenter infiflentem . Petrus Pictavienfis 
Epifcopus ait , eum eife virum lApcftolicitm , qui to- 
nitruo fantla exhortation** f lures tarn viros % quant 
mulieres a fieculari luxy revocavit . Robertas de^ 
Monte vocat earn virum aptum ad Incrandas ani- 
mas & pnedicandum yerbum Dei , & ut cseteros 
alios duodechni faeculi Scriptores pr^termktam, 
qui exiniias fyberti de \Arbriffello dotes celebrant; 
^Willdmm Keubrigenfis Scriptor Anglus 3 & Cafto- 
nicus Regularis Ordinis S.Auguftini , libro i. Hi- 
ftorise Angl.cap.i5. Rgbertum de *Arbriffelfa im- 
pense laudat, eumque doftrina & pietate parem^ 
facit cum duobus aliis Abbatibus, qui duodecimo 
foculo lion modolitteris , fed omnibus quoquc^ 
virtutibus eminuerunt , videlicet cum B. Bernardo 
Fundatore Congregationis Tirionen(is , & cum 
B.fitali , qui Saviniacenfis Coenobii in conlinio 
Normanniar, Aremorica? & Cenomanorum an 
no Mcxii.conditor fuit : In tranfmarinis fartivns&gt; 
ficut a majaribus accept , inquic Wilielmus Neubri- 
genfis, trcs memorabiles &lt;viri uno tempore fuere &gt; fit- 
licet Rgberttis cognominatus de ^drb^fculQ y Bernar^ 
dus , & yitalis . Hinon ignobllitcr cruditi &fpiritu 
ferventes circuibant per Caftella & vices , feminan* 
tefquefecundum Ifuiant fuper omncs aquas, dc conver- 
fione multorum fruttus uberes colligebant , pio inttr 
Jeplacito conftituto . Quod Bgbertus quidem femina- 
rum communi labors ad meiiora converfarum follici- 
ererct ; Bernardus yero & Pit alls mart fas 

prcvi- 




7Ofc HlSTOKIA 

frovidcrent , tybcrtus itaque famojifprnunt lllud 
nafterium faminarum de Fonte Ebraudi conftrwit , & 
regularibus difciplinis informavit . Bernardus verb 
apud Tirwitni , & Vitdis apud Saviniacurn Mona* 
chis regulariter inftitutis , fuos qulfque ab aliis per 
quafdam praceptorum proprieties diflinxit. His 
mentis , & locuplctiflimis cosevorum probatii 
fidei Scriptorumteftimoniis ? facile Bgbertus 
Arbrifello vindicatur a c^lucnniis , quibus cum in-&gt; 
ccffere non puduit malevolos quofdam & effron- 
tcs obtrc6iatores 

Qu64 verp fybcrtus de ^rbrifillo non fplum 
Sanftimoni^Ies , ftd etiain Monachos Ordinis a fc 
inftituti imperio & regimini Abbatiflx fubjecerit, 
ac (ingulari voto devinxerit,nemo eu jufte carpere 
poteft . Vpluit quippe Kgbertus de ^trbrifello fuum 
fundarc Ordinem fuper verbis Chrifti Domini in^ 
Cruce pendcntis, dum Matri fusedicebat : Mutter, 
teeefilius turn : Difcipulo verojoanni : Ecce Mater 
tua : ex qua hora accepit earn Difcipulus in fua . Sa 
ne , Egbertum de ^frbrifello in Inllitutionc & Ordi 
nis fui regiijijne rem prorfus npvam non tentaile-* 
probat ejufdem Ordinis confirmatio , quamt ipfc 
paucos port annos a Summis Pontificibus Pafc ha 
lt //. & C*llifto II, obtinuit, promovente praefcrtim 
Petro Pidavi^nfi Epifcopo , qui erat ci amicifli- 
mus,& incujus Dicccefi Cqenobium Fontis Ebral- 
di fitum erat . Romam fiquidem profcdus Epifco- 
pus ille Piciavienfis , &fandi hujus Inftituti frm- 
iSus uberes declarans , facile a Ppntifice Romano 
ejus confirmationem , protedipnemquc Romanx 
Sedis tyberto de ^rbrifello impetravit . Prxter 
quani quod , placuiiie Deo regimen iftud in hoc 

Ordi- 



ECCLES JASTICA 

Or dine Foqtis Ebraldi d P$b?rto de &gt;Arbnfelfa in- 
fiitutum fatis patet ex propagatione ejufdem Or 
dinis, quern duodecimo f*culo pro Dei voluntatc 
Fere ad quatuor aut quinque millia Sanftunonialiu 
jam cxcrevifle teftatur Sugerius Abbas San-Dip- 
iyfianus in epiftola ad Eugenium HI, Pont. Max* 
quam *$irwondus edidit in Notis ad Goffridi Ab- 
bati$ Vindocinenfis epiftolas : Tantum, inquic Su- 
p;crius, tanta Bgligionis locum , quern , rw infant 
?us illis infcholis effemus , noviterinceptum ejje vidi- 
us &gt;& fro Dei yoluntate fare ufque ad quatuor aut 
yuinqite willia San&imonialium jam extreyijje 
vimus & gaudemus. Omnps Epifcopi rogabant 

um de\4rbrifellp ut novi Ordinis M 
iiis in Diqecefibus conderet . Reges & Principes 
lovasdomos beneficiis augcbant. In AngHam & 
-iifpanjain peqetrabanc novi Jnftituti Religiofx 
-oloniar, ibique &gt;t$tafaculi voluptate caflrata 9 i?L&gt; 

feryebant obfequio, ficpt fcribit "Willelmus Mai- 
nesburienfis , qui XII. fecplo viy^bac ^ libro 5, de 
left is llfgum *4ngl. Ex ea itaque Fonpebraldenfis 
Ordinis &lt;:pnfirmatione fafta a 1111111113 pontifici* 
us, & e$ ejuidem propagatione , quarn Epifcopi 
Leges ac Principes omni fttjdio promovere fatc^ 
erunt, fajfi coi)vincuntur onincs calunini^quibug 
ebulpiies quidam Venerabilis fyberti de *Arbri- 
*.llo nomen infufcare; regimen, quod in fup Ordi- 
c inftituit, imprpbare; funimaw , qua: de San6ti- 
lonjalipm ejufdem Ordinis cafticate & Sanfti- 
ipnia apud bpnos omnes erat, opinipn^m inuiu* 
uere atijiie Jabefadarc moliji func . Verum Hp- 
erti de ^irbrifello , & Fontebraldenfis Ordinis ab 
fundati fau&itas ionge lateque nota & niaxi- 

mis 



7O4 H I S T O R I A 

mis prasconiis celebrata, putidis illis calunmiis fu- 
pcrior extitit , fecitque Deus , ut Upbertus de *Ar- 
r//e//0triumpharet de omnibus illis acmuli&j quos 
ipfi virtutum fplendor,populorum ad ejus condo 
nes incredibilis concurfus &gt;ferventiflimu$ in vitiis 
reprehendendis zelus&gt;juge vitas feverioris ftudium, 
novi Ordinis Inftitutio , nnilierum ad vitam reli- 
giofam converfio , & fumina apud Ecclefis feculi- 
quc Principes gratia & auftoritas pepererunt. 
Plura de virtutfbus Jtybeni de ^rbrifello Iege(is 
apud jlaldricum Dolenfeni in Aremorica Epifco- 
pum , & apud Anonymum Fontis Ebraldi Mona* 
chumcoaevuni^qui ejus vitam fcripfetunt. Ucrara*^ 
que Rgberti de vfrbrifelto Vitam edidit Bollandus in* 
tcr Ada Sandorum menfis Februarii ad diem xxvj 
& in Gommentario adeamdem Vitam prxvio va- 
ria ejufdem Venerabilis Fundatoris Ordinis Fon 
tis Ebraldi collegit elogia, qua: P. Joannes a Mann 
Firm* Fontebraldenfis Monachus congeflit & infe- 
rqit in DiHertatione duplici de Epiftola contra B.((g- 
bertum de *Arbrifello confiff-a. -1j 

D. Nihii alitid, opinor, tibi occurrit dicen- 
dum de Religiofis Ordinibus, aliifque piis Fanda- 
tionibus , quas fxculo duodecimo originem ha- 
buerunt . 

M. Ad faeculum duodecimum referenda^ 
etiam eft fundatio Begulnarum , quas nonnulli tra I 
dunt, a Sanfta Bagga y i j ippim Landenfis filia^&: San I 
de Gertrudis forore, nomen & originem accepiiTe 
Scd id gratis &: iola nominis fimilitudine innix 
ailerunt . Contra verb &gt; Beguinarum inftitutionen J- 
Audores cocevi & iuppares acceptam referun 4 
LambertQ pia Leodieaii Sacerdoti , qui anno mil i 

Icfi 



ECCLESIASTIC A. 7 o 

Icfimo centefimo feptuagefimo florebat, ut ndere 
eft apud Cbapeavillum Jib.2. Epifcoporum Leodien- 
/tawpag.iiS. &lt;&gidius quoque Monachus Aurese 
Vallis in Epifcopis Leodienfibus cap.$ 2. hanc Be- 
guinarum Inftitutionem eidem Lambertg adfcri- 
bk : Sufcitwit Deus Spirit urn Sanfiti cujufdam Sa- 
cerdotis &lt;viri religiofi , qui Lambertus le BegueS) quia 
balbus erat 9 de Sanffo Clrriftopboro dkebatur , cujus 
cognomim mulieres & puclla , qutf caftc vivere pro- 
fonunt , Beguines GaUici cognominantur &gt; quid /p/e_? 
primus extitit , tjiti eis pr&m wm caftitatis verbo & 
cxemplo pradicavit . In Concilio Viennenfi in Gal-r 
liis fub element* V* Pontifice Max. anno MCCCXI- 
celebrato Beguin^, quod per Germaniaoi falfa-&gt; 
fpargercnc dogmata , damnata: funt &gt; & aboli* 
turn eanitn Inftitutum . Sed , ut obfcrvat Con- 
tinuator JXangii ad annum MCCCXVI. Non* 
obftante condemnations flatus carum , proceffittem- 
Voris -container tint ; ctim longc mdius fit e$s fie 
?Jfe t qiidm laxatis habenis in ficctilis pompis & *VA+ 
nitatibus evagari ; inter ipfas enim funt multfi bo- 
ix y & religiofa perfont , & inter ipfis exercentur 
ipera pietatis . Quamvis igicur Clemens V. in Con- 
;ilio Viennenfi Beguinarum ftacuai reprobaverit , 
)ermi(ic tamen Joxnnes XXII. lib. j.Extravagan. 
^ommun. Cap. Ifyti* dc religiofis do^nibus , ut; 
nulieres, quse nee funt culpabiles necfufpedx, 
ub habicuBeguinaru viverent, iinmd,extanc, teftc 
Ipondano in Annalibus Hcclefiafticis ad an.Mcccxi. 
n Formulario licterarum Apoftolicartiiii Marini 
Iboli , qui fub Innocentio IV. & deiaceps vixit, 
liverfa Pontificum Diplomata in fav orem-^ 
Beguinarum, qujcinCcrmania &Belgioraagno 

Y y nu* 




H i s T o R i A 

numero pullularunt , pro earum confervationc a 
moleftiis tarn Clericorum , quam Laicorum , de 
quibus etiam late differit petrus Coens Canonicus 
Antuerpienfis in fua Djfquifitione Hiftorica de_&gt; 
Origine Begulnarum annoMDcxxix. edita . Durairl 
adhucBeguinaruai Inftitutum tarn inBelgio^quaml 
in Dicecdi X-eodienfi,& qua^ illud profitcntur, pof- 
funt ad nuptia$ transvolare . Superiunt etiam ad*| 
hue inBelgio aliqus Beguardorpm , qui in eodem 
Cohcilio Viennenff fuppreifi fuerunt, Monafteria.I 
Sed de Beguinis, &&amp;gt;Beguardis, , qui etiam Fratri- 
ce///dicebantar , & de eprutn erroribus in Conci- 
lio General! Viennenfi profcriptis opporcunius 
difleremus in noftri$ Colloquiis in Hiftoriam xi v. 
liculi 

D, Doftrinam , & Difciplinam tarn Eccle- 
(iafticam, quam Monafticam, qux duodecimo Ec^ 
clefiae faeculo viguit , probe nunc perfpedam ha- 
bco ; at fubiit ammum difficultas circa doftrinam 
Moralem iftius feculi, qtum ex depravatis populi 
Clerlcorumq;moribus valde corrupta fuifle fufpi- 
cor . Tune cnim , ut fxpius obfervafti , taici ia-i 
Coeno vitiorum hserebant^ Ecclefiafticas faculta* 
tes ac decimas ufurpabant , in Ecclefia$ domii)^- 
bantur, vel potius tyrannidem exercebant, ufuris, 
rapinis^ incendiis, privatis bellis , inceftis nuptiis, 
aliisque id genus vitiis erant implicit! . Sed^quod 
gravius eft, ficut populus, ita Sacerdos. Beneficio- 
rum fcclefiafticorum nundinatio , facrilega Pref- 
byterorum cum concubinis copul^ Bonorum jEc* 
clefiafticorum diflipatio, pluralitas Beneficiorum &gt; 
avaritia Clericorum ^ quifua qu&rebant , non qu# 

Chrifti 3 h$c, inquam, vitia his temporibus Jpn- 






ECCLESIASTICA. 707 

*e Jateq;in Clero feroebaar.Dicebat aute mihi au- 
jerrime vir quidam fevcrioris doftria^iftaai mo- 
rum corruptelam iaducta fuifle a Theologis Scho* 
afticis duodeciaii faeculi , qui argutis quibusdam 
ationibusplus gquo indulgeates legeai Dei eaiol- 
ire, &.., reli&a regia Sanftorum Patruai via , avi- 
:am Chrifiiana? Moralis docirinse intcgritatetn la- 
&gt;efad:are coeperunt . Dlcas igicur, amabo, an re- 
/era Theologi Scholaftici duodecimi fa^culi do- 
Srinx Moralis puricatem novis , laxisque opinio- 
iibus corruperint ? 

M. Do&rinam Moralem Chrifiianam a 
lieologis Scholaiticis duodecimi fseculi fuiifeji 
:orruptam , merum coinrnentum eft 3 & irnmanis 
:alumnia , qua: ipforuai libris , qui adhuc iuper- 
unc , rnaniteito falfi convincitur . Niilltun quippe 
eorum Operibus offcades veftigium earum la- 
iitacum 3 quas moliiores quidam poiieriorum^ 
eoiporum Cafuiitx excogiraruat . .Quamvis igi- 
ur tarn Clericorum , quam Laicorutn mores fuc- 
iac duodeciaio Eccleiise fseculo haiid pariim cor- 
tipci , Moralis tatnen Chriliiaaa: dodriaa pura & 
liibata peraianlic, & ad ejus iategritatein confer* 
aadam Summi Pontiffces , Concilia , Pacrss , & 
."heologi Scholaftici duodeciaii fgculi omnes fuas 
:uras 3 vigilias, & labores conculeruntj (icuc facili 
icgotio incelliges ex ea, quam hie attexaai , Sy- 
lopii Doctriase Moralis Chriftiaage, qua: eo fxculo 
a ccle(ia viguit . 

Et primdjprolixior quideni effera, fi hie pro- 
erre ac ligillatiai expendere vellem omnes Caao- 
ies,quos SurnmiPoatifices 3 & Concilia varifs in lo* 
:is couvocau ad compefceadas grallantcs duode- 

Yy i cir 



708 HXST.ORIA 

eimo Ecclcfix fseculo morum corruptelas condi* 
derunt. Satis erit prsecipua ab his fancica Decre- 
ta referre j ex quibus certo conftabit, Summos 
JPontifices & Concilia nihil antiquius duodecimo 
Ecclefiae fasculo habuifie , quam ut Chriftianae Mo- 
ralis dodrinae puntatem fartam tedam conterva- 
rcnt . Serpebat iatiffime duodecimo fseculo ufura, 
hanc labem Concilium Lateranenfe General^ ter 
tiu fub^/^^;/dro///.Summo Pontifice an.Mctxxix. 
celebratum penitus extermitiavit , omnesque Ufu- 
rarios graviflnnis poetiis addixit Caaone vigefimo 
quinto his vcrbis : Quia in omnibus fer loci* cri- 
wenujltrarum itzinolevit 3 ut mutti , alii s ne got its 
fr&termiffis 3 qttafi liciti ufuras exerceant , & qaali* 
ter utriusque Teftamentifaginz tondenwetur, neqtta- 
qukm attendant; idea conftitnimus ut ufurarii want- 
fefli } nee ad Communionsm admittantur alt arts , nee 
ad Chriftianam ,fi in hoc peccato decejjerlnt , fepultu* 
?zm . Sed nee eorum oblationem qitifquam accipiat 
Qui autem acceperit , aut eos Cbriftiana tradiderit fe* 
pultura, & ea&gt; qua acceperit, reddere compdLitur,& 
donee ad arbitrium fui pifcopi fatisfaciat , & ab Of* 
ficiifui maneat executions fitfpenfits . 

Simonia impune graflabatur inClero, & Mo* 
nafteria invaferat ; hauc glifcentem peftcm radi- 
citus cxtirpavit idem Concilium Lateranenfe III. 
Canonevn. ubi contra Simoniacos hasc fiatuit : 
Cum in Ecclefitf corpore omnia debeant ex cbaritatc 
traftari 3 & quod gratis receptum eft gratis impendi &gt; 
korribile nlnns eft quod in quibufdam Ecclefiis locum 
Wnalitas perhibetur habere, itaut pro Epifcopis , vet 
^ibbatibus , fet* quibufcumque perfonis Ecclefiafiicis 
fonendis in Sede , fin introdueendis Presbyteris in Ec- 

ck- 



. 70 

tie/jam , necnon profipulturis & exeqiriis rnortuoruin 
benediffiionibus nubentium jfeii aliis Sacramentis 
exigatur , & ills , qui indiget , lion poffit ifla 
fcrcipere , nifi manum imflere citraverit largito- 
ris. * , . * . Ne igitur hoc de cetera fiat &gt; & vet 
fro ferfonis Ecctefiaflicis deduccndis ad Sedem , 
Sacerdotibus inftititendisi ant mortuis fepeliendis, 
ttiam nubentibus benedicendis ,feu etiaw ahis Sacra 
ment is a liquid exigatnr diftriftius inhibemtis . EC 
Canone decioio fancit idem Concilium &gt; ut Mona- 
chi nonpretio recipiantttr in Monajteriojion peculiunt 
fermittantur babere ..* Si quis autem exaEius 
profaa receftione aliquid dederit , adfacros Or dines 
non aftendat) is autem, qui receperitt officii fuipriva* 
tionc niulEietur * Si vero fsculium habuerit , nifi el 
vb *dbbate pro injunfta ei fuerit adminiftratione per* 
wiffum &gt; a Communions rentweatur altaris * Et qui 
in extremis cum peculio invent us fuerit j nee oblatio 
fro eo fiat, nee inter fratres red fiat fepulturaw . Ve- 
riim, quia plures eraat, qui ufuram & Simoniam ., 
aliasque morum corrupcelas (ibi iicere autunu- 
bant, quod progreilu,ac diucurnicate temporis io- 
valuiiient , altasque radices eg Went ; hand falfam 
opinionem convellunt Patres ejiu r den\ Concilii La- 
tcraneaiis tettii Canons lepcirao his verbis ; 
tant flares ex bocfibi Iicere , quia kgem mortis 
longu invaluijje eonfuetudine arbitrantur , nonfat is ^ 
quia cupiditate c&catifimt , attendentes , quod tantb 
gruviora font crimina , quanto diutius animam infe- 
licem tenuerint alligatam . Graviter etiam Petrus 
Cantor , qui duodecimo Eccielise iieulo florebat &gt; 
in (ha Sumraa Moraii,qux Bre^jiaritim dicitur, car- 
pic eos 9 qui morwm corrupcelas confustudine y & 

er- 



7io HISTORIA 

crrantium multitudine roboratas fibi licitas cflc 
exiftimabanc . hlon minus peccas , inquit, quia cum 
miiltis , fed magis peccas ; jiec minus ardebis &gt; quiti* 
cum plunbus . Qui poft multitudinem , vel Pr&latum 
excufari a feccato credunt y fimilesfitnt Pilato lavanti 
manus fuas , & diccnti : Mundus fum dfanguinc hu- 
jits ; non Danicli , qui ait : Sanguinem innocent era** 
condemnafti, l^iri ^uda&gt; redite ad judicium . 

Sed profequamur alia prsecipua Capita do- 
drinasMoralis duodecimi Ecclciix fa^culi . Bono- 
rum Eccleiiafticorum Clericos efle difpcnfarores 
dumtaxat, non dominos, dodrina erat omniuirL-i 
liccleiig Dofiorum duodecimi fgculuronfeniu pro- 
bata. Ita docuit Sanitus Hernardus Epiftola 2. ad 
Fitlconem data,ubi hxc habet : Conceditur ergo tlbi y 
iityfi bene deftruis 5 de altario vivas, non autem ut de 
altario luxurieris y ut de altario fuperbias , ut indt 
compares tibi frana aurea , fellas depict as , calcaria-* 
deargentata 9 varia grifeaqite pellicea a collo & mi 
nibus ornatu furfureo diverfificata Deniqne , quid- 
quidprtfter neceffariumviftuffl acfimplicem vejtitum 
de alt ario refines , tuum non eft , rapina eft ,facrile- 
gitim eft . EC in Epiftola XLII. ad Henricum Seno- 
ncnfem Archiepifcopum inquit : Clamant nudi , 
clamant famelici : noftrum eft quod effunditis , nobis 
crudelitir fubtrabitur quod inaniter expenditis . . . 
duo denique mala de unaprodeunt radice cupiditatis , 
diim & vos vanitando peritis , & nos fpoliando peri" 
mitis . Sando Bernardo fuccinunc duo ialignes 
ejusdem fseculi duodecimi Viri ^irnulpbus Lexoi- 
vienfis Epifcopus , & Petrus Blefenfis, quorum pri 
mus in Sermone habito in Concilio Turonenfi fie 
cffacur : Poffiinws licitc divitias fojfidere , fit men 

not 



ECCLESIASTICA, Jll 

los non reputaveriwus dominos ,fed miniflros : Si in* 
ellexerimuStpatrimoniurti pauper um cjje patrimonium 
^hrifii ,fi proventibus Eccle/ta,fi pauperum neceffita- 
ibus erogantur . ^4 lioquin fares & Utrones nos ratio 
wanifefta convincet , fi res alicnas , invitis dor/nnis , 
wtffumpjerimus arbitrio contreffare. De reddituuni 
icclefiafticoruni diipenfatione per Epifcopum fa- 
:ieuda fie in Epiftola xx. loquitur Petrus Blefen/ist 
leneficiorum &gt; qua pauperibus confenmtur , we&fur& 
\ebet effe immenjitas Non mifttibm, fed pauperibus 
rogare p&trimonium Crucifixi , c it jus ipfe non domi- 
us,fed tutor ejl , ut mifereatur & commodet ad ujus 
gentium , tanquam teftamentarius difpenfator : Ex 
[uibus tcftimoniis certifTime liquet &gt; haac fiiifle 
odrinam Moralem duodecimi Eccieiix feculij 
^lericos non habere dominium in reddicus Eccle- 
afticos honeilae eorum fuftentationi fuperftites , 
id quidquid ultra vidum & veftitum eis fupereft, 
i pauperum fubfidium cedere dcbere . 
I Polygamiam fpiritualem ^ feu Beneficiorurti 
I &gt;luralitatem Concilia , & Patres duodecimi fxcu- 
;i diftrifte prohibuerunt . Sufficiet hie referre Ca- 
lonem decimum tertiuni Concilii Lateranenlis 
jb ^texandro HI. Pontifice Maximo celebrati,qui 
;j"s vcrbis cxprirnitur : Otiia non nulli modwflL* 
\ r variti& non ponentes , Dignitates divcrfas EC- 
lefiafticas , & f lures Ecclefias Parochiales contra 
icrorum Canonum Inftitutz nituntur acquirers ; ita 
t cum unum Officium vix irnplerc fufficiant, fkipcn~ 
ia fibi vindicent plurimorum : ne id de catero fiaC 
iftriclhls inbibemus* Cum igitur Ecclefias, velEccle- 
afticum Minifteriiim commiti debuerit , tails ad hoc 
&gt;erfena quaratur , qua refidere in loco , &lt;& cur am* 

ejus 



712 H I $ T O R I A 

ejits per fe ipfam valeat exercerc; quod fi aliter fue 
rit alum 9 & qui receperit , quod contra Sanctos 
nones recepit , amittat ; & quj dederit, largiendi po- 
teftate p ri vetur* In hoc Canone xm. ficut & IIL* 
fequenti xiv. Padres Concilii Lateranenfis in. 
exhibent multiph cem deformitacem , quam habec 
Bencficiorum pluralitas. Primo, quod quis unins 
officium vix irnplere poceft &gt; plurium ftipendia^j 
fibi viadicet* Secundo &gt; quod Officium Sacrunci , 
proptcr quod Beneficium Ecclciiaftieum in it it u- 
turn eft , refidentiam poftulet Miniitri Eccldiafti- 
ci ; refiderc autem in pluribus Eccleliis Benefkia- 
rius baud poteiL Terti6 3 quod juftitiam diftribu- 
tivani laedat plurium Bcneficiorum in unamperfo 
nam coacervatio, ex quibus plurium Clericorum-* 
virtute & litteris confpicuorum poffet inopia fub- 
levari, Quarto, quia Beneficiorum pluritas fovet 
ambitionem & cupiditatem&gt; diflalutionifquc& va- 
gationis caufam 3 unde certum continet periculum.* 
snimarum , ut dicunt Patres ejufdem Concilii La- 
tcranenfis 1 1 1 Canone xi v* Merico itaque Petrits 
Bkfenfis , Scriptor duodecimi fasculi 3 in caput i* 
lob pcrftringk Clericos, qui, non utilitatis Eccle- 
iix & falutis auimarum , fed fnx dumeaxac ambi- 
lionis& cupiditatis habira ratione y plura Beneft- 
cia poffident. Plerique funt , inquit, qui non dicam 
animarum , de quibus refpondere tenentur in die tre- 
mendi judicii , fed vix Ecclefiarumfiiarum numerum 
cognoverttnt . *dittnguni Ecelejiam Ecclefia, Pr&ben- 
dam Prabend* y domurn domui , agrum agro* De tali* 
bus dicit Ifaias : y&lt;& qui eonjungitis domum ad do* 
mion &c. Clerici y qui nibil poffidere debuerant, pr&lt;e* 
lumunt owniapoffitiere % non laborant , non &rant&gt;nm 

femi* 



ECCLESIASTIC A. 715 

minant &gt; non adificant , non navigant , neque pu- 
nant, & , ut verbo Pfalmifttf utamur y in lalore ho- 
rinum non funt, & cum bominibus, non flagellabun- 
ir , idebque tenuit cos fuperbia, &c. Certs t qui cum 
ominibus temporaliter non fiagellabuntur , &terneu&gt; 
wt cum d&monibus flagella pajfuri. 

Poftremo^ ut ^brevitatis ergo, alia quam plu- 
;ma prsecermittam purioris Moralts dodrinx fa- 
iberrima documenta, qux in Operibus Patrum 
: Scriptorum Ecclefiafticorum duodccimi faeculi 
aflim Jeguntur de initnicorum diledione , de_&gt; 
eemofyna pauperibus erogauda , de charitato 
- ga proximum , de vera cordis contritionc , dc 
;icera poenitentia agenda ^ de jugi cupiditatnm 
litigatione , & de fedula mandatorum Dei obfcr- 

tione ; His 3 inquam , miflls purioris Moralis 
hriftianse pr^ceptis , obiter tantummodo obfer- 
ibo , dodrinam &gt; qii$ , ad veram & ftabilem-^ 
ordis in Deum converfionem, neceffitatem&gt; 
noris Dei fuper omniadiledi admittit , fuiflo 
^ruulgatam apud Sandos Patres , & Scriptorcs 
cclefialticos duodecimi fa^culi. Unum inftarom- 
!um laudabo Sandum Bernarditm &gt; qui in fipifto- 
, XL ad Guigonem Priorem Cartufienfem diferte 

cer, folam charitatem legem efle, qaae convertit 
limas : Nee titnor , inquit s nee amor privatus con* 
writ animam . Mutant intcrdum uultum &lt;ud aftuw , 
Feflum nunqudm. Facit quidetn etiam feruus non^ 
tnqudm opus Dei ,fed quia nonfponte, infua adhiic 
mtla pcrmanerc convincitur. Facit & mercendrius, 
d quia non gratis , propria trabi cttpiditate cogno~ 
itur. Porrb ubi proprietas, ibi fingtdaritas , ibi an- 
dus ; ubi verb angulits , ibi fine dubio fovdcs 3 five 

rubi- 



714 H i s T o R i A 

rubigo* Sit itaque fervofua lex timor ipfe , quo con- 
ftringituri Sit mercenario fua cupiditas 3 qua ipfe ar- 
tiatur , quando ab ipfa tentatur , abftrafftts & ilk* 
fins . Sed barum nulla ant fine macula eft, ant animis 
converters poteji , Cbaritas vero convertit animas , 
quas facit & voluntaries * Hadenus mellifluus ille 
Do&or , & prasiiantiffinium fxcuii duodecimi de- 
cus & ornamentum , 

D. In momentofo falutis meas ncgotio pu- 
riori doctrine Moral! ChriftiaiKe mordiciis adhx- 
rebo , nee probabiles fequar hominum opinioaes, 
fed viarn fimplicem , anguftam , & arduam, juxu 
confilium Lattantii Firmiani , quern, te fiiaiore, 
identidem lego & cujus ledione magnopere dc- 
ledor . Hancautem viam Lattantius , Cicero Chrif 
ftianus , libro vj. Divinarum Inflitutioniim cap. 7. 
& Sfdepingit aureis verbis: Hac autem via* quit 
eft veritatis & fapientitf , & virtutis & juftitia , 
omnium fon$ units eft &gt; una Sede$ y &fimplex eft\ 

paribtts aniwis , fumwaque concordat unum fe&lt; 
quamur & colamtu Deum : & angufta , quouiainu 
faucioribiis virtus data eft : & ardua quoniam ad bo- 
num s quod fammum atque fublinie eft , nift cum 
fumma difficult ate ac labors non poteft perveniri 
.. Errant ergo &lt;velut in mari magno , nee quo 
ferantur intelligent 3 qui nee viam cernunt , nee du* 
cent fequuntur ultum* Eadem namque ratione hanc 
&lt;vit& viam quart oportet , qua in alto iter navibus 
quaritur &gt; qu&lt;e nift aliquod cccli lumen obfervent , in- 
certis curfibus vagantw . Quisquis autem rettum iter 
vit tenerc nititur , non terram debet afpicere , fed 
&lt;zlum &gt; & at apertius loquar , non hominem feqtti 

fabet , fed Deiim ; no t n his terreftribus fimulacbris , 

fid 



EcetESiASTiCA. 715 

I Deo fervire calefti : non ad corf us referre 
I ad mentem : non huic vittf dare operayn 
. Itaque fi oculos in cesium femfer intendas y 
em j qua oritur , obferves &gt; eumque habeas vita , 
.afi nayigii ducem y fuafponte in viam fedes diri- 
ntur,& illudctflefte lumen 9 yuodfanismentibus 
\ vltb clarius fole eft , quam hie y quern carne mor- 
li videmus , fie reget 9 fie gubernabit 9 ut ad fum- 
um fapientia virtutifqne fortumfine ullo errors 
rducat. Sufcipienda igitur Dei lex eft , qua nos ad 
c iter dirigat , ilia fanfla , ilia cosleftis &f. Ad 
[anc tutiflimam vit humanag Regulam ? r quatru* 
ppedirat Laflantius , mpre$ meos exigere pro 
ribus fatagam, & ooines vias incejrtas &gt; dubias 
periculofas foliicke decjinans, fepius cum Vatc 
"gio pfalm. xvi. Verf, x. dicam Deo Optimo 
aximo : *Ut non loquatur os meum of era hominum* 
ofter verba labiorum tuorum ego cuftodivi &lt;vias 
ras * 



finis Tomi Quarti* 



MEN- 



M END A, 



Quse in Editioncm hujusTomi 
irrepferunt. 



19 



Errata. 
Pag. Lin. 
43. 16. Frigenfis 
45. 26. o&ogefimo 
1 6. nongcncefimo 
25. anno millefimo 
centefimo tertio 
ab 

Regninn 
inauracus 

39 *, 7. fchimatis 
406, lin. penultima MCXIII. 
414. a i. MI vi. 
448. 16. in quas 
474. xv. anno MCIXXIX. 
480, 1.9, vicifci 
558. I. confent 
574. 28. Ohilippus 



55 

375- 

377- 
389- 



32 



Frifingenfls 

nonagefimo 

nonagefimo 

anno millefimo centci 

mo vigefimo tertio 

ob 

Regum 

inanguratus 

fchifmatis 



MCVI. 
in qua 

MCXXXIX. 

ulcifci 

cenfent 

Philippus 






Cum litterarius a Prdfy cttra miraeulum , In luccm sxem 
fine macula, nullus 3 mirari certe baud debts 3 amice 
&or y quod j.ufmrjdl menda , qu&lt;& parting Tygog 
ofcitanti&lt; y partim me t e oculorum &lt;egritudini adfcriben 
debs f y irrepferint in bane Editionem , in qua tot 3 pr&lt;e* 
ter expeftztionem weam 9 coatfus fum devorare mole/ii* 
as j ut iflum mentis me&lt;e partum jure merito appellate 
Filium doloris mei j quo nomine Rachel fill" 
fuum Beniaminum &gt; ob difficultatem partus^ 
vit ; ut legitur Genefeos cap. XXXV. vcrs. 17. 

y qu* oluta &gt; ve I graviora junt y collecla men" 
blc notavi ) alios verb Leviores n&lt;vos y j7 qutbus 
adhuc folia for dent &gt; tute facili nsgotlo &gt; cumfis oeuU* 
tus ; periius ac folcrs y Inter legendum deprehendeS) 
e fr& tua lenignitate cmendabis 



1
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Historia ecclesiastica variis colloquiis digesta : ubi pro theologiae candidatis res praecipuae ... collocantur. Volume 4. Part 2"

See other formats
